Sự Thống Nhất và Mâu Thuẫn Giữa Truyền Thống và Hiện Đại trong Phát Triển Văn Hóa Cần Thơ

Khám phá sự thống nhất và mâu thuẫn giữa truyền thống và hiện đại trong phát triển văn hóa Cần Thơ, phản ánh bản sắc độc đáo của vùng đất này.

• Tác giả: Nguyễn Văn Dựa
• Người hướng dẫn: Trịnh Doãn Chính
• Trường học: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử
• Đề tài: Sự Thống Nhất và Mâu Thuẫn Giữa Truyền Thống và Hiện Đại Trong Phát Triển Văn Hóa Ở Cần Thơ
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Sự Thống Nhất Truyền Thống Hiện Đại Cần Thơ

Cần Thơ, vùng đất giàu truyền thống văn hóa, đang đối diện với những thách thức và cơ hội trong quá trình phát triển hiện đại. Sự thống nhất và mâu thuẫn giữa truyền thống và hiện đại là một quy luật khách quan trong sự phát triển văn hóa của thành phố. Việc nhận diện và giải quyết hài hòa mối quan hệ này có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Đảng Cộng sản Việt Nam luôn coi trọng việc bảo vệ di sản văn hóa dân tộc, kế thừa và phát huy những giá trị truyền thống, coi đó là nền tảng tinh thần cho sự phát triển. Đại hội X của Đảng xác định: “Phát triển văn hóa - nền tảng tinh thần của xã hội”.

1.1. Khái Niệm Truyền Thống Văn Hóa Cần Thơ Nguồn Gốc Giá Trị

Truyền thống văn hóa Cần Thơ là kết tinh những giá trị tinh thần, vật chất được hình thành và phát triển qua nhiều thế hệ. Nó bao gồm các phong tục tập quán, lễ hội, tín ngưỡng, nghệ thuật, ẩm thực, kiến trúc... mang đậm bản sắc của vùng đồng bằng sông Cửu Long. Các giá trị truyền thống này không chỉ là di sản của quá khứ mà còn là nguồn lực quan trọng cho sự phát triển hiện tại và tương lai. Việc bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống là trách nhiệm của toàn xã hội.

1.2. Khái Niệm Hiện Đại Trong Văn Hóa Cần Thơ Xu Hướng Tác Động

Hiện đại trong văn hóa Cần Thơ là sự tiếp thu, đổi mới, sáng tạo trên cơ sở kế thừa các giá trị truyền thống. Nó thể hiện ở sự thay đổi trong lối sống, tư duy, cách thức sản xuất, kinh doanh, giao tiếp... do tác động của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, quá trình hiện đại hóa cũng đặt ra những thách thức đối với việc bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc. Cần có sự lựa chọn, tiếp thu có chọn lọc để tránh đánh mất những giá trị tốt đẹp của truyền thống.

II. Thách Thức Mâu Thuẫn Truyền Thống Hiện Đại Ở Cần Thơ

Quá trình phát triển văn hóa ở Cần Thơ không tránh khỏi những mâu thuẫn giữa truyền thống và hiện đại. Một mặt, cần bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp. Mặt khác, cần tiếp thu những yếu tố văn hóa mới, tiến bộ để đáp ứng yêu cầu của thời đại. Sự xung đột giữa các giá trị cũ và mới, giữa bản sắc dân tộc và xu hướng toàn cầu hóa có thể dẫn đến những hệ lụy tiêu cực như sự mai một của các phong tục tập quán, sự du nhập của các trào lưu văn hóa ngoại lai độc hại, sự suy thoái về đạo đức, lối sống. Cần có những giải pháp đồng bộ để giải quyết hài hòa những mâu thuẫn này.

2.1. Nguy Cơ Mai Một Bản Sắc Văn Hóa Truyền Thống Cần Thơ

Sự phát triển kinh tế - xã hội nhanh chóng, quá trình đô thị hóa và hội nhập quốc tế đang tạo ra những áp lực lớn đối với việc bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống của Cần Thơ. Nhiều phong tục tập quán, lễ hội, làng nghề truyền thống đang dần bị mai một. Giới trẻ có xu hướng quan tâm đến các trào lưu văn hóa ngoại lai hơn là các giá trị văn hóa dân tộc. Cần có những biện pháp cụ thể để khơi dậy lòng tự hào dân tộc, nâng cao ý thức bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trong cộng đồng.

2.2. Ảnh Hưởng Tiêu Cực Từ Văn Hóa Ngoại Lai Đến Văn Hóa Cần Thơ

Sự du nhập của các trào lưu văn hóa ngoại lai, đặc biệt là qua internet và các phương tiện truyền thông, đang gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến văn hóa Cần Thơ. Các giá trị đạo đức, lối sống, thẩm mỹ... có thể bị lệch lạc, lai căng, thậm chí là đồi trụy. Cần tăng cường công tác quản lý văn hóa, kiểm soát chặt chẽ các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thông tin, truyền thông để ngăn chặn sự xâm nhập của các yếu tố văn hóa độc hại.

III. Giải Pháp Kết Hợp Hài Hòa Truyền Thống Hiện Đại Cần Thơ

Để phát triển văn hóa Cần Thơ một cách bền vững, cần có những giải pháp đồng bộ để kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại. Cần xác định rõ những giá trị văn hóa truyền thống cần được bảo tồn và phát huy, đồng thời lựa chọn, tiếp thu có chọn lọc những yếu tố văn hóa mới, tiến bộ. Cần tạo ra một môi trường văn hóa lành mạnh, khuyến khích sự sáng tạo, đổi mới trên cơ sở kế thừa các giá trị truyền thống. Cần tăng cường đầu tư cho văn hóa, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực văn hóa, phát triển các sản phẩm văn hóa mang đậm bản sắc Cần Thơ.

3.1. Bảo Tồn Phát Huy Giá Trị Văn Hóa Truyền Thống Cần Thơ

Cần có những chương trình, dự án cụ thể để bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của Cần Thơ. Cần phục dựng, tôn tạo các di tích lịch sử - văn hóa, khôi phục các lễ hội, làng nghề truyền thống. Cần sưu tầm, nghiên cứu, xuất bản các tài liệu về văn hóa Cần Thơ. Cần đưa các nội dung về văn hóa Cần Thơ vào chương trình giáo dục ở các cấp học. Cần khuyến khích các hoạt động văn hóa, nghệ thuật mang đậm bản sắc Cần Thơ.

3.2. Tiếp Thu Chọn Lọc Văn Hóa Hiện Đại Phù Hợp Với Cần Thơ

Cần chủ động tiếp thu những thành tựu văn hóa của nhân loại, đặc biệt là trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, giáo dục, nghệ thuật. Tuy nhiên, cần có sự lựa chọn, tiếp thu có chọn lọc, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và bản sắc văn hóa của Cần Thơ. Cần tránh chạy theo các trào lưu văn hóa ngoại lai một cách mù quáng, đánh mất bản sắc văn hóa dân tộc. Cần phát huy tinh thần sáng tạo, đổi mới để tạo ra những sản phẩm văn hóa mang đậm dấu ấn Cần Thơ.

IV. Ứng Dụng Phát Triển Du Lịch Văn Hóa Cần Thơ Bền Vững

Du lịch văn hóa là một lĩnh vực có nhiều tiềm năng phát triển ở Cần Thơ. Việc khai thác các giá trị văn hóa truyền thống để phát triển du lịch không chỉ góp phần tăng trưởng kinh tế mà còn giúp bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Tuy nhiên, cần có những giải pháp để phát triển du lịch văn hóa một cách bền vững, tránh tình trạng thương mại hóa văn hóa, làm mất đi những giá trị đích thực của văn hóa. Cần chú trọng đến việc nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch, đào tạo nguồn nhân lực du lịch có trình độ chuyên môn cao, am hiểu về văn hóa Cần Thơ.

4.1. Khai Thác Các Di Sản Văn Hóa Cần Thơ Cho Du Lịch

Cần khai thác các di tích lịch sử - văn hóa, các lễ hội, làng nghề truyền thống, các sản phẩm văn hóa đặc trưng của Cần Thơ để phát triển du lịch. Cần xây dựng các tour du lịch văn hóa hấp dẫn, giới thiệu đến du khách những nét đặc sắc của văn hóa Cần Thơ. Cần tạo ra những sản phẩm du lịch độc đáo, mang đậm bản sắc Cần Thơ, đáp ứng nhu cầu đa dạng của du khách.

4.2. Nâng Cao Ý Thức Bảo Tồn Văn Hóa Trong Du Lịch Cần Thơ

Cần nâng cao ý thức bảo tồn văn hóa trong hoạt động du lịch. Cần tuyên truyền, giáo dục cho du khách về các giá trị văn hóa của Cần Thơ, khuyến khích du khách tôn trọng và bảo vệ các di sản văn hóa. Cần có những quy định, chế tài để xử lý các hành vi xâm hại đến di sản văn hóa. Cần khuyến khích cộng đồng địa phương tham gia vào hoạt động du lịch, tạo ra những sản phẩm du lịch cộng đồng mang đậm bản sắc văn hóa Cần Thơ.

V. Nghiên Cứu Thực Trạng Giải Pháp Phát Triển Văn Hóa Cần Thơ

Nghiên cứu về sự thống nhất và mâu thuẫn giữa truyền thống và hiện đại trong quá trình phát triển văn hóa ở Cần Thơ là một vấn đề có ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp những luận cứ khoa học cho việc hoạch định chính sách văn hóa, góp phần thúc đẩy sự phát triển văn hóa Cần Thơ một cách bền vững. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà khoa học, các nhà quản lý văn hóa và cộng đồng địa phương trong quá trình nghiên cứu.

5.1. Đánh Giá Thực Trạng Phát Triển Văn Hóa Cần Thơ Hiện Nay

Cần đánh giá một cách khách quan, toàn diện thực trạng phát triển văn hóa Cần Thơ hiện nay, chỉ ra những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân. Cần phân tích sâu sắc những tác động của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế đến văn hóa Cần Thơ. Cần xác định rõ những vấn đề đặt ra đối với việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Phát Triển Văn Hóa Cần Thơ Bền Vững

Trên cơ sở đánh giá thực trạng, cần đề xuất những giải pháp cụ thể, khả thi để phát triển văn hóa Cần Thơ một cách bền vững. Cần chú trọng đến việc kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa bảo tồn và phát triển. Cần tạo ra một môi trường văn hóa lành mạnh, khuyến khích sự sáng tạo, đổi mới trên cơ sở kế thừa các giá trị truyền thống. Cần tăng cường đầu tư cho văn hóa, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực văn hóa.

VI. Tương Lai Xây Dựng Nền Văn Hóa Cần Thơ Tiên Tiến Đậm Đà Bản Sắc

Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một nền văn hóa Cần Thơ tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đáp ứng yêu cầu của thời đại mới. Nền văn hóa này phải kế thừa và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp, đồng thời tiếp thu những thành tựu văn hóa của nhân loại. Nền văn hóa này phải góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân Cần Thơ, xây dựng một xã hội văn minh, giàu đẹp.

6.1. Định Hướng Phát Triển Văn Hóa Cần Thơ Trong Tương Lai

Cần xác định rõ những định hướng phát triển văn hóa Cần Thơ trong tương lai, phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của thành phố. Cần xây dựng một hệ giá trị văn hóa mới, dựa trên nền tảng các giá trị truyền thống, đồng thời tiếp thu những giá trị tiến bộ của nhân loại. Cần tạo ra một môi trường văn hóa sáng tạo, khuyến khích sự tham gia của mọi người dân vào các hoạt động văn hóa.

6.2. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Xây Dựng Văn Hóa Cần Thơ

Cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và phát triển văn hóa Cần Thơ. Cần nâng cao ý thức trách nhiệm của mỗi người dân đối với việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Cần khuyến khích sự tham gia của cộng đồng vào các hoạt động văn hóa, tạo ra những sản phẩm văn hóa mang đậm dấu ấn của cộng đồng. Cần xây dựng một xã hội học tập, khuyến khích mọi người dân không ngừng học hỏi, nâng cao trình độ văn hóa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ VĂN HÓA, SỰ THỐNG NHẤT VÀ MÂU THUẪN GIỮA TRUYỀN THỐNG VÀ HIỆN ĐẠI TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN VĂN HÓA 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ VĂN HÓA 1. Các quan điểm khác nhau về văn hóa Văn hóa là sản phẩm do con người sáng tạo nên, xuất hiện khá sớm trong xã hội loài người. Phản ánh những giá trị văn hóa ấy trong lịch sử tư tưởng nhân loại đã có nhiều quan điểm khác nhau.

Ở Trung Quốc, từ “văn hóa” có nguồn gốc từ chữ Hán, quẻ Bí trong Chu Dịch nói: “Quan sát dáng vẻ con người để giáo hóa thiên hạ” (Quan hồ nhân văn dĩ hóa thành thiên hạ), nó đã đề cập đến hai từ tố “văn” và “hóa”. Trong đó, “văn” với ý nghĩa là văn vẻ, văn hoa, tốt đẹp; “hóa” là biến đổi, giáo hóa. Tổng hợp lại, văn hóa có ý nghĩa là làm biến đổi, giáo hóa con người theo hướng tốt đẹp. Khổng Dĩnh Đạt trong cuốn Chu Dịch chính nghĩa đã giải thích như sau: “Nói bậc thánh nhân quan sát dáng vẻ con người, tức cái mà Thi, Thư, Lễ, Nhạc nói đến, theo cách dạy đó để giáo hóa thiên hạ”.

Lưu Hướng (khoảng năm 77 đến năm 6 TCN) đời Tây Hán là người sử dụng từ “văn hóa” sớm nhất trong thiên Chỉ Vũ sách Thuyết uyển viết: “Bậc thánh nhân trị thiên hạ, trước dùng văn đức rồi sau mới đến vũ lực. Phàm dùng vũ lực đều để đối phó với kẻ bất phục tùng; dùng văn hóa không thay đổi được thì mới chinh phạt”. Ở đây văn hóa dùng như một phương thức giáo hóa đối lập với chinh phạt; từ văn hóa gần nghĩa với giáo hóa. Chung quy, theo cách hiểu trước kia, văn hóa là văn trị giáo hóa, là giáo dục, cảm hóa bằng điển chương, lễ nhạc.

Trong Kinh Dịch người ta đã: (1) Ví văn hóa như ngón chân (bí kỳ chi), là cơ sở, là điều kiện để con người đứng thẳng một cách tự tin. Từ đó, đầu óc con người được giải phóng, mặc sức sáng tạo; bàn tay cũng được giải 13 phóng trở thành công cụ để tái tạo ra thiên nhiên thứ hai - chính là văn hóa vật thể. Đây là tiền đề lý luận để khẳng định rằng văn hóa là cơ sở, là nền tảng của đời sống tinh thần. (2) Dựa theo quẻ Bí (Bí vi văn), ví văn hóa như cái “râu”, râu chính là vật trang sức của con người.

Văn hóa là sự biểu hiện của thái cực sinh lưỡng nghi và coi đây là hình thức phát triển văn hóa. (3) Quẻ Bí được biến từ quẻ Thái mà ra, quẻ Thái là cơ sở của sự phát triển và trong công thức âm-dương chuyển hóa thì dương làm văn cho âm, khi âm tới thì nó làm văn cho dương. Do sự phát triển không ngừng và sự đa dạng của đời sống xã hội, tất yếu làm cho nội dung của khái niệm văn hóa ngày càng phong phú, giúp cho các nhà khoa học tiếp cận khái niệm văn hóa ở nhiều góc độ khác nhau. Ở Trung Quốc, từ văn hóa được dùng hiện nay đã kế thừa hàm nghĩa truyền thống nhưng lại cách tân theo hướng hiện đại.

Theo các nhà nghiên cứu Trung Quốc thì từ văn hóa hiện dùng là chuyển dịch qua tiếng Nhật từ thế kỷ XIX. Người Nhật dịch chữ Culture, đọc là Bunka, người Trung Quốc căn cứ theo cách hiểu truyền thống mà dịch là văn hóa. Ở phương Tây, quan điểm của nhiều nhà khoa học, nhà nhân loại học, dân tộc học thể hiện qua các công trình nghiên cứu phần lớn đều thống nhất nhau ở chỗ: từ văn hóa đều bắt nguồn từ tiếng La-tinh, Cultura bao hàm ý nghĩa trồng trọt, nuôi dưỡng, cư trú, luyện tập, lưu tâm… Từ đó mà có culture (tiếng Anh, tiếng Pháp), kultur (tiếng Đức), kultura (tiếng Nga). Trong tiếng Anh, Pháp, Đức, Nga hiện nay, từ culture vẫn giữ lại một số hàm nghĩa ban đầu của tiếng La-tinh.

Nhưng văn hóa là một thực thể năng động, luôn luôn phát triển cùng với sự phát triển của văn minh nhân loại. Dần dần hàm nghĩa của nó được mở rộng và nó được chú ý như một đối tượng khoa học. Khái niệm văn hóa được sử dụng phổ biến vào thế kỷ thứ XVIII, hiểu như một thuật ngữ khoa học. Năm 1783, người ta chính thức đưa văn hóa vào tự điển ở Đức.

Người đầu tiên sử dụng khái niệm văn hóa là Puphenđooc: văn hóa là toàn bộ những gì được đặt ra cho hoạt động xã hội, văn hóa là cái đối 14 lập với trạng thái tự nhiên. Nhà triết học Đức Hécđơ (1744-1803), cho rằng văn hóa là sự hình thành lần thứ hai của con người. Lần thứ nhất, con người xuất hiện như một thực thể tự nhiên. Lần thứ hai, con người xuất hiện như một thực thể xã hội, là một nhân cách văn hóa theo nghĩa trọn vẹn nhất của từ này.

Đến giữa thế kỷ XIX các ngành nhân loại học, dân tộc học phát triển mạnh ở châu Âu và trên cơ sở đó học thuyết văn hóa, khoa văn hóa học ra đời. Người đầu tiên đưa ra một định nghĩa về văn hóa như một đối tượng nghiên cứu khoa học là nhà nhân loại học nước Anh E.Taylor trong cuốn Văn hóa nguyên thủy (Primitive Culture) xuất bản năm 1871 ở Luân Đôn đã xem “Văn hóa là một tổng thể phức tạp, bao gồm tri thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, pháp luật, phong tục và cả những năng lực cũng như thói quen mà con người đạt được với tư cách là một thành viên của xã hội” [63, tr.Taylo, khái niệm văn hóa được rất nhiều người đề cập đến. Năm 1885, với công trình Khoa học chung về văn hóa (2 tập) của Klemn người Đức, trong đó ông trình bày sự phát sinh, phát triển toàn diện của loài người như một lịch sử văn hóa, thì văn hóa mới thực sự trở thành đối tượng của một khoa học riêng biệt. Còn thuật ngữ “Văn hóa học” (Kulturkunder tiếng Đức, Culturology tiếng Anh) thì sau công trình The Science of Culture của L.White xuất bản ở Mỹ năm 1949 mới trở thành phổ biến.

Vào nửa đầu thế kỷ XX, các nhà văn hóa học người Mỹ đã có nhiều cống hiến trong việc mở rộng đối tượng và quy mô của văn hóa học. Năm 1952, người ta đưa ra công trình văn hóa: “Tổng thuật phê phán các quan niệm về định nghĩa” - đó là Krôbơ và Kluckhôn (người Mỹ) - phê phán tổng hợp 164 khái niệm văn hóa (157 định nghĩa ra đời từ năm 1920-1950, 7 định nghĩa ra đời năm 1971). Cũng cần chú ý các đóng góp của C.Lesvi-Strauss với cuốn Anthropologie Structural xuất bản năm 1958 tại Paris, trong đó ông vận dụng phương pháp cấu trúc trong ngôn ngữ học vào việc nghiên cứu văn hóa. Sau đó, năm 1967 nhà văn hóa học người Pháp là Môlesơ đưa ra 250 định nghĩa về văn hóa.

Ở Việt Nam, năm 1994, GS. Phan Ngọc có công trình: “Văn hóa Việt Nam và cách tiếp cận 15 mới”, ông đưa ra tư liệu cho rằng một nhà dân tộc học người Mỹ đã thống kê được có gần 400 định nghĩa về văn hóa. Từ năm 1970 trở đi, cách hiểu phổ biến nhất về văn hóa là: văn hóa là bao gồm tất cả những gì làm cho một dân tộc này khác với một dân tộc kia như tín ngưỡng, lối sống, hoạt động sản xuất và hoạt động tinh thần. Trong Bách khoa toàn thư của Pháp, văn hóa theo nghĩa rộng là tập tục, tín ngưỡng, ngôn ngữ, tư tưởng, thị hiếu thẩm mỹ, những hiểu biết kinh tế, kể cả tổ chức con người.

Đây chính là văn hóa vật chất, văn hóa vật chất bao gồm: công cụ, nhà ở, sản phẩm công nghiệp. Văn hóa dùng để điều tiết những quan hệ giữa con người với con người và xác định thái độ ứng xử của con người đối với tự nhiên. Vào năm 1982, trong Hội nghị thế giới về văn hóa, tại Mêhicô đã đưa ra tuyên bố Mêhicô về chính sách văn hóa, lấy thập kỷ 90 là thập kỷ phát triển văn hóa, đưa ra khái niệm về văn hóa theo nghĩa rộng: văn hóa là toàn bộ các thuộc tính đặc biệt về tâm hồn, vật chất, trí tuệ và tình cảm đặc trưng cho một xã hội hay một nhóm xã hội, chứ không phải chỉ bao gồm có nghệ thuật. Văn hóa còn bao gồm lối sống, các quyền cơ bản của con người, các giá trị tín ngưỡng, truyền thống của các dân tộc.

Sau đó tháng 4/1984, tại Thụy Điển, các nhà văn hóa nhắc lại định nghĩa văn hóa Mêhicô 1982 và giải thích thêm lý do có nhiều cách tiếp cận các quan niệm về văn hóa. Brislin, là nhân tố quan trọng bậc nhất của sự phát triển con người và trở thành một khái niệm trung tâm của việc nghiên cứu xã hội cũng như tâm lý học phát triển. Văn hóa là những giá trị tinh thần và vật chất do con người tạo ra, là những gì mà con người bổ sung cho tự nhiên. Vì thế, nó là một phần của môi trường sinh thái và luôn có ảnh hưởng, tác động đến đạo đức và rộng hơn là nhân cách của cá nhân, đến sự phát triển của cộng đồng và xã hội.

16 Tổng Giám đốc UNESCO Federco Mayor đưa ra một định nghĩa về văn hóa: “Văn hóa phản ánh và thể hiện một cách tổng quát và sống động mọi mặt của đời sống (của mỗi cá nhân và cả cộng đồng) đã diễn ra trong quá khứ cũng như đang diễn ra trong hiện tại, qua hàng bao thế kỷ, nó đã cấu thành một hệ thống các giá trị, truyền thống thẩm mỹ và lối sống mà dựa trên đó từng dân tộc tự khẳng định bản sắc của riêng mình” [68, tr. Nhiều thập kỷ qua, trong tình hình kinh tế, xã hội phát triển mạnh, đã xuất hiện những tác hại lớn do việc ít chú trọng xây dựng môi trường văn hóa; do đó, văn hóa được đặc biệt coi trọng. Sự thực thì chính văn hóa mới là yếu tố chiếm vị trí trung tâm và đóng vai trò điều tiết sự phát triển của xã hội. Trước nguy cơ môi trường văn hóa bị phá hoại và trước thực tế thất bại của các kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội mà không chú ý đến văn hóa, tháng 12 năm 1986, UNESCO (Tổ chức văn hóa giáo dục và khoa học Liên hiệp quốc) dưới sự bảo trợ của Đại hội đồng Liên hiệp quốc đã quyết định phát động Thập kỷ phát triển văn hóa thế giới 1988 - 1997 với 4 mục tiêu: 1.

Đảm bảo coi trọng đúng mức vai trò của văn hóa trong các kế hoạch, chính sách và dự án phát triển. Khẳng định và đề cao bản sắc văn hóa các dân tộc, khuyến khích tài năng sáng tạo và cuộc sống có văn hóa.