Chương 1 đã trình bày sự cần thiết của đề tài, cũng như những đóng góp của đề tài khi nghiên cứu hoàn tất. Để tạo điều kiện thuận lợi cho những bước nghiên cứu phía sau, Chương 2 sẽ trình bày vài nét về thị trường sữa bột, người tiêu dùng và cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”. Vài nét về thị trường sữa bột: Trước khi trình bày những thông tin về thị trường sữa, nghiên cứu cần xác định rõ “sữa nội” và “sữa ngoại” được hiểu như thế nào trong nghiên cứu này? Từ kết quả của cuộc thảo luận tay đôi và thông tin từ các website tổng hợp bên dưới thì đa số người tiêu dùng cho rằng: - Sữa nội được xem là những nhãn hiệu sữa như Vinamilk (Dielac Alpha, Dielac Star,…), Dutch Lady (Dutch Lady 123, Dutch Lady 456,…),. với giá dao động từ 60.
- Sữa ngoại bao gồm các nhãn hiệu sữa như Mead Johnson (Enfalac A+, Enfakid A+, …), Abbott (Grow Advance IQ , Gain Plus,…), Dumex (Dugro). với giá dao động từ 130. Thị phần của sữa ngoại và sữa nội: Mấy năm trở lại đây, nhu cầu uống sữa của các bà bầu và em bé tăng nhanh. Với tâm lý muốn cho con có được một cơ thể khỏe mạnh và thông minh.
Xu hướng của họ là các sản phẩm nhập ngoại, với hàm lượng vitamin được quảng cáo là hấp thụ tối đa, cho bé phát triển trí não. Trước xu hướng chuộng hàng ngoại ngày càng cao của người tiêu dùng, thời gian qua, nhiều tập đoàn sữa nước ngoài đã xâm nhập sâu vào thị trường Việt Nam. Riêng dòng sữa dành cho bà mẹ và em bé, dù được ưu ái hơn về chính sách thuế, song doanh nghiệp trong nước vẫn bất lực nhìn sự lấn lướt của hàng ngoại. Tại hầu hết các cửa hàng bán sữa bột, các sản phẩm sữa ngoại luôn chiếm vị trí áp đảo.
Những sản phẩm sữa mang nhãn hiệu như Mead Johnson, Abbott,… đều bán rất chạy, trong khi các sản phẩm sữa bột của Việt Nam như của Vinamilk, Dutch Lady,… bán chậm hơn. 5 Theo hệ thống siêu thị Co.opMart, là nhà bán lẻ hàng đầu Việt Nam, những số liệu về thị phần sữa bột của hệ thống này cũng có thể phản ánh được thị trường sữa bột nói chung. Điển hình như năm 2007, tỷ lệ thị phần các loại sữa bột dành cho trẻ em 5 Hồng Anh-Hà Vy. Sữa ngoại lấn át sữa nội (trực tuyến).
Đọc từ: http://vietbao.vn/Kinh-te/Sua-ngoai-lan-at-noi/10930170/87/ 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhập khẩu là 75%, sữa bột sản xuất trong nước là 25%. Sang năm 2008, tỷ lệ này là 72% - 28%. Sáu tháng đầu năm 2009, tỷ lệ là 60% - 40%. 6 Vậy đa số người tiêu dùng mua sữa ngoại nhiều hơn sữa nội, điều này cho thấy họ đánh giá sữa ngoại cao hơn sữa nội, thể hiện rõ là các hãng sữa nước ngoài như Abbott, Mead Jonhson,… luôn chiếm thị phần nhiều hơn các hãng sữa trong nước như Vinamilk, Dutch Lady,.
Các đợt tăng giá sữa: Trong tháng 1 và đầu tháng 2 vừa qua, các hãng sữa đã tăng giá nhiều mặt hàng sữa từ 7% - 10%. Tuy nhiên, một số hãng sữa lại vừa có thông báo từ ngày 1 tháng 3 sẽ tiếp tục tăng giá thêm từ 8% - 10%. Một số hãng sữa còn đánh tiếng đến các điểm kinh doanh bán lẻ mặt hàng này là khoảng giữa năm sẽ có thêm đợt tăng giá mới với mức tăng từ 5% trở lên. Khảo sát thị trường sữa trong những ngày đầu năm mới 2010, hầu hết các mặt hàng sữa đã tăng cao.
Nhà phân phối các sản phẩm sữa bột của Abbott là Công ty 3A cho biết, họ sẽ áp dụng bảng giá mới với mức tăng bình quân 7. Bên cạnh đó, Công ty Friesland Campina Việt Nam, nhà sản xuất sữa thương hiệu Cô gái Hà Lan cũng rục rịch tăng thêm khoảng 10%. 7 Còn Công ty Tiên Tiến, nhà phân phối chính thức sữa Mead Johnson tại Việt Nam sẽ tăng giá các sản phẩm sữa Enfa A+ thêm 7 - 9%. Theo nhân viên quầy sữa Mead Johnson tại siêu thị Co.opMart Nguyễn Đình Chiểu, từ ngày 22 tháng 2 giá bán lẻ một số nhãn hàng sữa của công ty này đã tăng thêm 20.000 đồng/hộp 900 gam.
Ví dụ: sữa Enfalac A+ 900 gam tăng từ 321.000 đồng/hộp lên 359.000 đồng/hộp; Enfapro A+ 900 gam tăng lên 347. Những dòng sản phẩm còn lại như Enfakid, Enfamama, Enfagrow cũng sẽ tăng từ ngày 24 tháng 2. Ví dụ, Enfakid loại 1,8kg tăng từ 550.000 đồng/hộp lên 591. Ngày 1/12/2009, Vinamilk đã chính thức điều chỉnh giá bán các loại sữa bột lên khoảng 6%.
Ngày 12/2/2010, Vinamilk lại thông báo tăng giá bán các sản phẩm sữa chua uống, sữa bột, sữa đặc thêm 6%, còn các loại sữa chua ăn và sữa tươi mức tăng là 3%. Giá mới nhiều loại sữa bột của Vinamilk hiện nay là: sữa giảm cân hộp 525 gam giá bán cho đại lý tăng từ 201.000 đồng/hộp; Dielac Mama 900 gam từ 105.000 đồng/hộp; Dielac Alpha step 1 loại 900 gam từ 135.000 đồng/hộp; Diela Alpha 456 loại 900 gam từ 125.000 đồng/hộp… 8 Tóm lại, đầu năm 2010 các hãng sữa đồng loạt tăng giá nhưng việc tăng giá của các hãng này không đều nhau, cụ thể sữa bột của các hãng như: Abbott tăng 7.4%, Mead Jonhson tăng 7 - 9%, Vinamilk tăng 6%, Dutch Lady tăng 10%,….và dự báo giá sữa sẽ còn tiếp tục tăng trong năm nay. 6 Như Bình-Trần Mạnh. Cần mổ xẻ lý do tăng giá.
Đọc từ: http://www.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=302972&ChannelI D=11 7 Giá sữa đồng loạt tăng giá (trực tuyến). Đọc từ: http://www.com/gia_sua_dong_loat_tang_10-3-21533526.html 8 Trần Lê Anh. Giải pháp cho giá sữa [trực tuyến]. Thời báo Kinh Tế Sài Gòn.
Đọc từ: http://www.vn/Home/kinhdoanh/thuongmai/23499 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Người tiêu dùng và các vấn đề liên quan đến việc chọn mua sữa bột: 9 Hầu hết người tiêu dùng chọn mua sữa nhập vì tin rằng chất lượng tốt, theo kết quả điều tra chi tiêu hộ gia đình của báo Sài Gòn Tiếp Thị có đến 48.7% lựa chọn sữa nhập vì chất lượng trong tổng số các yếu tố chọn mua, trong khi sữa nội là 45. Điều này cũng cho thấy chất lượng là một trong những yếu tố quan trọng dẫn đến quyết định chọn mua sữa của người tiêu dùng. Bên cạnh đó, các bà mẹ chọn mua sữa ngoại là do quảng cáo có loại chất kích thích phát triển chiều cao, trí thông minh, tăng sức đề kháng, không bị táo bón, không tiêu chảy, mùi vị hợp với trẻ, giúp trẻ tăng cân đều.
Ngoài ra, họ còn chọn sữa của những hãng có thương hiệu mạnh và uy tín để tìm sự an toàn, tránh những sản phẩm có chứa melamine. Từ những thông tin trên cho thấy đa số người tiêu dùng tin rằng chất lượng sữa ngoại là tốt hơn sữa nội, nhưng theo TS Nguyễn Thị Lâm, Phó viện trưởng Viện dinh dưỡng Việt Nam, Viện dinh dưỡng đã phân tích thành phần của các loại sữa nhập ngoại và sữa nội và kết quả nghiên cứu cho thấy sữa nội không thua kém về chất lượng so với sữa ngoại, nhất là các thành phần chất đạm, chất béo, vitamin, khoáng chất. Đặc biệt là Viện đã tiến hành kiểm chứng lâm sàng trên 560 trẻ cho thấy: Những bé sử dụng sản phẩm sữa nội Dielac Alpha đáp ứng ngang bằng về phát triển chiều cao (thậm chí cao hơn) và cân nặng so với bé dùng sữa ngoại. Cũng trong kết quả điều tra chi tiêu hộ gia đình của báo Sài Gòn Tiếp Thị, trong quyết định chọn mua thì yếu tố giá để chọn sữa nhập chỉ có 13%, trong khi yếu tố giá để chọn sữa nội chiếm tới 18.
Điều này cho thấy người tiêu dùng không quan tâm nhiều đến giá khi mua sữa nhập. Từ yếu tố này, đã biến các loại sữa nhập ngoại có công thức không khác với sữa nội lên mức giá cao gấp đôi. Chẳng hạn như, cùng trọng lượng 400g mà giá các nhãn hiệu sữa bột dành cho trẻ từ một đến ba tuổi có sự chênh lệch lớn. Nhãn hiệu Dielac Alpha (Vinamilk) chỉ có giá 60.000 đồng/hộp, Cô gái Hà Lan (Dutch Lady Việt Nam) giá 60.000 đồng/hộp, nhưng những nhãn hiệu sữa ngoại như Enfagrow (Mead Johnson) và Gain Advance (Abbott) có giá đến 135.000 đồng/hộp… Còn các yếu tố chọn mua khác (theo kết quả điều tra chi tiêu hộ gia đình của báo Sài Gòn Tiếp Thị) như thương hiệu, hệ thống phân phối, khuyến mãi, mẫu mã, sản phẩm mới thì yếu tố thương hiệu của sản phẩm nhập vẫn được đánh giá cao hơn hàng nội, dù không nhiều, chỉ 0.
Vậy, sữa nội và sữa nhập trong đánh giá của người tiêu dùng là không có sự khác biệt quá lớn, từ lựa chọn vì chất lượng cho đến yếu tố thương hiệu. Sự khác biệt lớn ở đây chính là yếu tố giá. Vì sự chi trả (chênh lệch) giá quá lớn đối với sữa nhập cho phần chênh lệch chất lượng (nếu có – theo đánh giá của người tiêu dùng) quá nhỏ đối với sữa nội. Nhìn chung người tiêu dùng chọn mua sữa vì chất lượng, chất lượng sữa ngoại và sữa nội theo đánh giá của chuyên gia là tương đương nhau, nhưng giá cả giữa chúng thì chênh lệch rất nhiều, cụ thể giá sữa ngoại luôn cao hơn giá sữa nội từ 2 - 2.
9 Tổng từ: Hữu Điền. Mua sữa nội hay sữa ngoại. Báo Sài Gòn Tiếp Thị. Đọc từ: http://www.aspx?newsid=54013&fld=HTMG/2009/0709/ 54013 và 02.
Sữa nội đắt hàng vì giá sữa ngoại quá “chát”[trực tuyến]. Đọc từ: http://www.vn/bvntd/434-219040/bao-ve-nguoi-tieu-dung/sua-noi-dat-hang-vi-gia-sua-ngoai- qua-chat.htm 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mặt hàng sữa tiên phong trong cuộc vận động người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam: 10 Việt Nam đã có nhiều cuộc vận động dùng hàng nội, song đây là lần đầu tiên Bộ Chính trị tổ chức cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” từ trung ương đến địa phương. Cuộc vận động chắc chắn sẽ làm thay đổi ít nhiều ý thức, thái độ của người tiêu dùng đối với hàng nội, nhưng để người tiêu dùng thay đổi ý thức và thái độ thì một mặt các doanh nghiệp cũng phải tìm ra cách “chinh phục” người tiêu dùng.
Lâu nay người tiêu dùng vẫn còn “tâm lý và thói quen” sính hàng ngoại, trong khi hàng nội có chất lượng tương đương, lại rẻ hơn. Tâm lý ấy thể hiện rõ nhất ở nhiều mặt hàng tiêu dùng hàng ngày của người Việt. Người ta dễ dàng chọn một cân gạo thơm của Thái, mua hàng tiêu dùng Trung Quốc hay một bộ quần áo Made in Korea… Đấy là chưa kể yếu tố tâm lý cho rằng hàng ngoại luôn tốt hơn hàng nội, như mặt hàng sữa. Cụ thể là các hãng sữa ngoại chiếm gần 80% thị phần sữa bột trẻ em, giá bán cao hơn 1,5-2,5 lần sữa nội cho dù có cùng chất lượng, thành phần dinh dưỡng.
Điều này gây thiệt hại cho chính người tiêu dùng và cho cả doanh nghiệp Việt Nam.