Luận văn thạc sĩ sử dụng phần mềm geometers sketchpad trong dạy học chủ đề đường tròn hình học 9 luận văn ths lý luận và phương pháp dạy học bộ môn toán 60 14 01 11

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ứng dụng Geometer's Sketchpad trong dạy học đường tròn hình học lớp 9, nâng cao phương pháp giảng dạy toán.

• Tác giả: Đặng Văn Biểu
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Chí Thành
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm Toán
• Đề tài: Sử Dụng Phần Mềm Geometer's Sketchpad Trong Dạy Học Chủ Đề Đường Tròn, Hình Học 9
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
• DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Vấn đề đổi mới PPDH môn Toán ở trường THCS
• 1.2. Nhu cầu đổi mới PPDH môn Toán ở trường THCS
• 1.3. Định hướng đổi mới PPDH môn Toán ở trường THCS
• 1.4. Khái niệm tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh
• 1.5. Hoạt động học tập của học sinh
• 1.6. Xác lập vị trí chủ thể của người học, bảo đảm tính tự giác, tích cực, chủ động và sáng tạo của hoạt động học tập
• 1.7. Các tình huống điển hình trong dạy học toán học
• 1.8. Dạy học khái niệm toán học
• 1.9. Dạy học định lí toán học
• 1.10. Dạy học giải bài tập toán học
• 1.11. Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học
• 1.12. Sử dụng Công nghệ thông tin trong dạy học
• 1.13. Môi trường dạy học tích hợp công nghệ thông tin
• 1.14. Công nghệ thông tin như một phương tiện trực quan trong dạy học
• 1.15. Phần mềm hình học động
• 1.16. Phần mềm dạy học
• 1.17. Giới thiệu phần mềm Geometer’s Sketchpad
• 1.17.1. Giới thiệu chung về phần mềm
• 1.17.2. Giao diện làm việc
• 1.18. Kết luận chương I
• 2. CHƯƠNG II: CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các văn bản chỉ đạo ứng dụng CNTT trong dạy học
• 2.2. Định hướng phát triển CNTT trong ngành GD&ĐT
• 2.3. Các văn bản chỉ đạo của bộ GD & ĐT
• 2.4. Các văn bản chỉ đạo của cơ sở GD & ĐT
• 2.5. Nội dung và phương pháp dạy học chủ đề đường tròn, hình học 9
• 2.5.1. Khái quát chương trình toán THCS
• 2.5.2. Chương trình hình học lớp 9
• 2.5.3. Khảo sát chủ đề đường tròn, hình học 9
• 2.5.4. Khảo sát thực trạng sử dụng phần mềm dạy học
• 2.5.5. Các phương pháp khảo sát
• 2.5.6. Các phiếu điều tra khảo sát và kết quả
• 2.6. Kết luận chương II
• 3. CHƯƠNG III: SỬ DỤNG PHẦN MỀM GEOMETER’S SKETCHPAD ĐỂ THIẾT KẾ CÁC TÌNH HUỐNG DẠY HỌC CHỦ ĐỀ ĐƯỜNG TRÒN, HÌNH HỌC 9
• 3.1. Ứng dụng Geometer’s Sketchpad trong các tình huống dạy học điển hình
• 3.2. Ứng dụng Geometer’s Sketchpad để hình thành khái niệm hình học
• 3.3. Ứng dụng Geometer’s Sketchpad trong dạy học định lí
• 3.4. Ứng dụng Geometer’s Sketchpad trong dạy học giải toán
• 3.5. Thiết kế giáo án để hình thành bởi dạy học có sử dụng GSP
• 3.5.1. Một số chú ý khi thiết kế
• 3.5.2. Quy trình triển khai việc tích hợp GSP trong dạy học toán
• 3.5.3. Ví dụ về giáo án sử dụng GSP trong dạy học
• 3.6. Kết luận chương III
• 4. CHƯƠNG IV: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 4.1. Mục đích, kế hoạch của thực nghiệm sư phạm
• 4.1.1. Mục đích thực nghiệm
• 4.1.2. Kế hoạch của thực nghiệm
• 4.2. Nội dung của thực nghiệm sư phạm
• 4.3. Đối tượng thực nghiệm
• 4.4. Giáo án thực nghiệm
• 4.5. Kết quả của thực nghiệm sư phạm
• 4.5.1. Kết quả phiếu học tập của học sinh
• 4.5.2. Một số sản phẩm của học sinh
• 4.5.3. Một số nhận xét của giáo viên và học sinh khi dạy và học hình học bằng GSP
• 4.6. Kết luận chương IV
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về việc sử dụng Geometer s Sketchpad trong dạy học hình học 9

Phần mềm Geometer's Sketchpad (GSP) đã trở thành một công cụ hữu ích trong việc dạy học hình học, đặc biệt là trong chương trình hình học lớp 9. GSP không chỉ giúp giáo viên trình bày các khái niệm hình học một cách trực quan mà còn tạo điều kiện cho học sinh khám phá và thực hành các kiến thức một cách sinh động. Việc sử dụng GSP trong dạy học hình học 9 không chỉ nâng cao hiệu quả giảng dạy mà còn kích thích sự hứng thú học tập của học sinh.

1.1. Giới thiệu về Geometer s Sketchpad và ứng dụng trong giáo dục

Geometer's Sketchpad là phần mềm hình học động, cho phép người dùng tạo ra và tương tác với các hình học phẳng. Phần mềm này hỗ trợ giáo viên trong việc minh họa các khái niệm hình học phức tạp, giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và hiểu rõ hơn về các định lý và tính chất hình học.

1.2. Lợi ích của việc sử dụng GSP trong dạy học hình học 9

Việc sử dụng GSP trong dạy học hình học 9 mang lại nhiều lợi ích như tăng cường tính trực quan, khuyến khích sự sáng tạo của học sinh, và giúp học sinh phát triển kỹ năng tư duy phản biện. GSP cho phép học sinh thực hiện các thí nghiệm hình học một cách dễ dàng, từ đó hình thành các khái niệm một cách tự nhiên.

II. Những thách thức trong việc áp dụng Geometer s Sketchpad vào dạy học hình học 9

Mặc dù GSP mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng phần mềm này trong dạy học hình học 9 cũng gặp phải một số thách thức. Giáo viên cần phải có kiến thức vững về phần mềm và cách thức sử dụng nó một cách hiệu quả. Ngoài ra, không phải tất cả học sinh đều có khả năng tiếp cận công nghệ một cách dễ dàng.

2.1. Khó khăn trong việc đào tạo giáo viên sử dụng GSP

Để sử dụng GSP hiệu quả, giáo viên cần được đào tạo bài bản về phần mềm này. Tuy nhiên, hiện nay, nhiều giáo viên vẫn chưa được tiếp cận đầy đủ với các khóa đào tạo chuyên sâu về GSP, dẫn đến việc sử dụng phần mềm không hiệu quả.

2.2. Sự khác biệt trong khả năng tiếp cận công nghệ của học sinh

Không phải tất cả học sinh đều có khả năng sử dụng công nghệ một cách thành thạo. Một số học sinh có thể gặp khó khăn trong việc làm quen với GSP, điều này có thể ảnh hưởng đến quá trình học tập và tiếp thu kiến thức hình học.

III. Phương pháp tích hợp Geometer s Sketchpad vào dạy học hình học 9

Để tối ưu hóa việc sử dụng GSP trong dạy học hình học 9, giáo viên cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Việc thiết kế các bài học có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành sẽ giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và hiểu rõ hơn về các khái niệm hình học.

3.1. Thiết kế bài học với GSP Các bước thực hiện

Giáo viên cần lên kế hoạch chi tiết cho từng bài học, bao gồm việc xác định mục tiêu, nội dung, và các hoạt động thực hành với GSP. Việc này giúp học sinh có cơ hội thực hành và trải nghiệm trực tiếp các khái niệm hình học.

3.2. Tạo ra các tình huống học tập hấp dẫn với GSP

Giáo viên có thể tạo ra các tình huống học tập thú vị bằng cách sử dụng GSP để minh họa các bài toán thực tế. Điều này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về lý thuyết mà còn kích thích sự sáng tạo và hứng thú học tập.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Geometer s Sketchpad trong dạy học hình học 9

Việc áp dụng GSP trong dạy học hình học 9 đã cho thấy những kết quả tích cực. Nhiều giáo viên đã báo cáo rằng học sinh có sự tiến bộ rõ rệt trong việc hiểu và vận dụng các kiến thức hình học sau khi sử dụng GSP.

4.1. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả của GSP trong dạy học

Nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng GSP giúp học sinh cải thiện khả năng tư duy hình học và giải quyết vấn đề. Học sinh có thể hình dung và thực hiện các bài toán hình học một cách dễ dàng hơn.

4.2. Phản hồi từ giáo viên và học sinh về GSP

Nhiều giáo viên và học sinh đã có những phản hồi tích cực về việc sử dụng GSP trong dạy học. Họ cho rằng GSP không chỉ giúp học sinh hiểu bài tốt hơn mà còn tạo ra không khí học tập vui vẻ và sáng tạo.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của Geometer s Sketchpad trong dạy học hình học 9

Geometer's Sketchpad đã chứng minh được giá trị của mình trong việc dạy học hình học 9. Với những lợi ích mà phần mềm này mang lại, việc tiếp tục phát triển và ứng dụng GSP trong giáo dục là điều cần thiết.

5.1. Tương lai của GSP trong giáo dục hình học

Trong tương lai, GSP có thể được phát triển thêm với nhiều tính năng mới, giúp giáo viên và học sinh có thêm công cụ hỗ trợ trong việc dạy và học hình học.

5.2. Khuyến nghị cho việc áp dụng GSP trong dạy học

Cần có các chương trình đào tạo cho giáo viên về GSP, đồng thời khuyến khích học sinh sử dụng phần mềm này trong quá trình học tập để nâng cao hiệu quả dạy học hình học.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục phổ thông tại Việt Nam, việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong dạy học môn Toán, đặc biệt là hình học, đã trở thành một xu hướng tất yếu nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh. Theo báo cáo của ngành giáo dục, chủ đề đường tròn trong chương trình hình học lớp 9 chiếm khoảng 38 tiết trên tổng số 70 tiết, là phần kiến thức trọng tâm với nhiều định nghĩa, định lí và bài tập phức tạp, đòi hỏi sự trực quan sinh động để học sinh dễ dàng tiếp thu. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là khảo sát, thiết kế và ứng dụng phần mềm hình học động Geometer’s Sketchpad (GSP) trong dạy học chủ đề đường tròn nhằm tăng cường tính tích cực, sáng tạo và hiệu quả học tập của học sinh lớp 9 tại trường THCS Đông Dư, huyện Gia Lâm, Hà Nội.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào nội dung chủ đề đường tròn trong hình học lớp 9, sử dụng phần mềm GSP làm công cụ hỗ trợ dạy học, khảo sát thực trạng và thực nghiệm sư phạm tại một số lớp 9 của trường THCS Đông Dư trong năm học 2015-2016. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần đổi mới phương pháp dạy học hình học, nâng cao năng lực tự học, tư duy logic và khả năng vận dụng kiến thức của học sinh, đồng thời hỗ trợ giáo viên trong việc thiết kế các tình huống dạy học điển hình, sinh động và hiệu quả hơn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu sau:

• Lý thuyết dạy học tích cực: Nhấn mạnh vai trò chủ thể của người học, phát huy tính tự giác, tích cực, chủ động và sáng tạo trong quá trình học tập. Theo Luật Giáo dục năm 2005 và các nghị quyết của Đảng, phương pháp giáo dục phải tạo điều kiện cho học sinh phát triển năng lực tự học và tư duy sáng tạo.

• Lý thuyết tình huống didactic (Brousseau): Môi trường học tập được tổ chức như một hệ thống đối kháng, tạo ra các tình huống học tập có tính thử thách, kích thích học sinh thích nghi, khám phá và xây dựng kiến thức mới thông qua tương tác với môi trường.

• Lý thuyết hình học động: Sử dụng phần mềm hình học động như Geometer’s Sketchpad để tạo ra các mô hình hình học có thể biến đổi linh hoạt, giúp học sinh trực quan hóa các khái niệm, định lí và bài toán hình học phức tạp.

Các khái niệm chính được nghiên cứu gồm: tích cực hóa hoạt động học tập, tình huống điển hình trong dạy học toán, khái niệm và định nghĩa hình học, định lí toán học, bài tập chứng minh và quỹ tích trong hình học, phần mềm hình học động, và ứng dụng CNTT trong dạy học.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Luận văn sử dụng dữ liệu thứ cấp từ các văn bản pháp luật, chương trình giáo dục, sách giáo khoa hình học lớp 9, các tài liệu nghiên cứu về dạy học tích cực và CNTT trong giáo dục. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát thực trạng sử dụng CNTT và phần mềm dạy học hình học tại trường THCS Đông Dư, phỏng vấn giáo viên và học sinh, cùng thực nghiệm sư phạm trên các lớp 9.

• Phương pháp phân tích: Kết hợp phương pháp định tính và định lượng. Phân tích lý thuyết, tổng hợp tài liệu để xây dựng khung lý thuyết và thiết kế tình huống dạy học. Sử dụng thống kê mô tả để đánh giá kết quả khảo sát và thực nghiệm, so sánh mức độ tích cực, hiểu biết và vận dụng kiến thức của học sinh trước và sau khi áp dụng phần mềm GSP.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong năm học 2015-2016, gồm các giai đoạn: khảo sát thực trạng (tháng 9-11/2015), thiết kế tình huống và giáo án sử dụng GSP (tháng 12/2015 - 2/2016), thực nghiệm sư phạm (tháng 3-5/2016), phân tích kết quả và hoàn thiện luận văn (tháng 6/2016).

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát và thực nghiệm trên khoảng 3 lớp 9 với tổng số khoảng 90 học sinh và 5 giáo viên dạy Toán tại trường THCS Đông Dư, lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện nhằm đảm bảo tính đại diện cho thực trạng địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng sử dụng CNTT và phần mềm dạy học hình học tại trường THCS Đông Dư: Khoảng 60% giáo viên Toán có nhận thức tích cực về vai trò của CNTT trong đổi mới phương pháp dạy học, nhưng chỉ khoảng 30% thường xuyên sử dụng phần mềm hình học động trong giảng dạy. Học sinh cũng bày tỏ sự hứng thú cao khi được học với sự hỗ trợ của phần mềm GSP.

2. Hiệu quả của việc sử dụng phần mềm GSP trong dạy học chủ đề đường tròn: Qua thực nghiệm sư phạm, kết quả học tập của học sinh tăng trung bình 15% so với nhóm đối chứng không sử dụng phần mềm. Cụ thể, tỷ lệ học sinh đạt điểm giỏi trong các bài kiểm tra về khái niệm và định lí đường tròn tăng từ 25% lên 40%, và khả năng giải các bài tập chứng minh, quỹ tích cũng được cải thiện rõ rệt.

3. Tác động đến hoạt động học tập của học sinh: Sử dụng GSP giúp học sinh phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo trong quá trình học. Khoảng 75% học sinh tham gia thực nghiệm cho biết phần mềm giúp họ dễ dàng hình dung các khái niệm trừu tượng, tăng khả năng tự học và tự khám phá kiến thức.

4. Phản hồi từ giáo viên: Giáo viên đánh giá phần mềm GSP là công cụ hỗ trợ đắc lực trong việc thiết kế các tình huống dạy học sinh động, giúp minh họa các tính chất hình học một cách trực quan và sinh động hơn. Tuy nhiên, một số giáo viên còn gặp khó khăn trong việc làm quen và tích hợp phần mềm vào bài giảng do hạn chế về kỹ năng CNTT.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc ứng dụng phần mềm Geometer’s Sketchpad trong dạy học chủ đề đường tròn góp phần nâng cao hiệu quả học tập và phát huy tính tích cực của học sinh. Nguyên nhân chính là phần mềm tạo ra môi trường học tập tương tác, trực quan, giúp học sinh dễ dàng tiếp cận các khái niệm hình học trừu tượng, đồng thời kích thích tư duy sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề.

So sánh với các nghiên cứu trong ngành giáo dục và công nghệ thông tin, kết quả này phù hợp với xu hướng đổi mới phương pháp dạy học tích cực và ứng dụng CNTT trong giáo dục phổ thông. Việc sử dụng phần mềm hình học động không chỉ giúp học sinh hiểu sâu hơn về kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tự học, làm việc nhóm và vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh điểm số trung bình giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng, bảng thống kê tỷ lệ học sinh đạt các mức điểm, cũng như biểu đồ khảo sát mức độ hài lòng và hứng thú của học sinh và giáo viên khi sử dụng phần mềm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo kỹ năng CNTT cho giáo viên: Tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên sâu về sử dụng phần mềm Geometer’s Sketchpad và các công cụ CNTT khác nhằm nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ trong dạy học. Mục tiêu đạt 80% giáo viên Toán thành thạo sử dụng phần mềm trong vòng 1 năm, do Sở GD&ĐT phối hợp với các trường đại học thực hiện.

2. Phát triển và phổ biến các tình huống dạy học mẫu có sử dụng GSP: Xây dựng kho bài giảng điện tử, giáo án mẫu tích hợp phần mềm GSP cho chủ đề đường tròn và các chủ đề hình học khác, giúp giáo viên dễ dàng áp dụng và sáng tạo trong giảng dạy. Thời gian triển khai trong 6 tháng, do các trường phổ thông và trung tâm CNTT giáo dục phối hợp thực hiện.

3. Khuyến khích học sinh sử dụng phần mềm trong tự học và nghiên cứu: Tạo điều kiện cho học sinh tiếp cận máy tính và phần mềm GSP tại trường và tại nhà, tổ chức các câu lạc bộ học tập, cuộc thi sáng tạo ứng dụng phần mềm hình học động nhằm nâng cao kỹ năng tự học và sáng tạo. Mục tiêu tăng tỷ lệ học sinh sử dụng phần mềm tự học lên 50% trong 1 năm.

4. Tích hợp phần mềm GSP vào chương trình đào tạo chính khóa: Bộ Giáo dục và Đào tạo cần xem xét điều chỉnh chương trình và sách giáo khoa để tích hợp các hoạt động học tập có sử dụng phần mềm hình học động, đảm bảo tính hệ thống và đồng bộ trong đổi mới phương pháp dạy học. Thời gian đề xuất và triển khai trong 2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên Toán cấp trung học cơ sở: Nhận được hướng dẫn cụ thể về cách thiết kế tình huống dạy học và giáo án sử dụng phần mềm GSP, từ đó nâng cao hiệu quả giảng dạy và phát huy tính tích cực của học sinh.

2. Nhà quản lý giáo dục và chuyên viên đào tạo: Có cơ sở khoa học để xây dựng các chính sách, chương trình bồi dưỡng giáo viên về ứng dụng CNTT trong dạy học, đồng thời phát triển các chương trình đổi mới phương pháp giảng dạy.

3. Sinh viên ngành Sư phạm Toán: Tham khảo tài liệu nghiên cứu về ứng dụng công nghệ trong dạy học hình học, giúp trang bị kiến thức và kỹ năng thực tiễn khi bước vào nghề giáo viên.

4. Nhà nghiên cứu giáo dục và công nghệ giáo dục: Tài liệu cung cấp dữ liệu thực nghiệm và phân tích sâu sắc về hiệu quả ứng dụng phần mềm hình học động, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về đổi mới phương pháp dạy học và ứng dụng CNTT.

Câu hỏi thường gặp

1. Phần mềm Geometer’s Sketchpad là gì và có ưu điểm gì trong dạy học hình học?
   Geometer’s Sketchpad là phần mềm hình học động cho phép xây dựng và biến đổi các mô hình hình học một cách trực quan. Ưu điểm nổi bật là khả năng giữ nguyên tính chất hình học khi thay đổi hình vẽ, giúp học sinh dễ dàng hình dung và khám phá kiến thức.

2. Việc sử dụng phần mềm GSP có giúp học sinh hiểu bài tốt hơn không?
   Theo kết quả thực nghiệm, học sinh sử dụng GSP có điểm số trung bình tăng khoảng 15% so với nhóm không sử dụng, đồng thời thể hiện sự hứng thú và chủ động trong học tập cao hơn.

3. Giáo viên cần chuẩn bị gì để áp dụng phần mềm GSP vào giảng dạy?
   Giáo viên cần được đào tạo kỹ năng sử dụng phần mềm, thiết kế các tình huống dạy học phù hợp, đồng thời chuẩn bị giáo án tích hợp phần mềm để đảm bảo hiệu quả giảng dạy.

4. Phần mềm GSP có phù hợp với tất cả học sinh không?
   Phần mềm phù hợp với đa số học sinh, đặc biệt là những em có khả năng tiếp thu tốt qua hình ảnh trực quan. Tuy nhiên, cần có sự hướng dẫn và hỗ trợ phù hợp để học sinh yếu hơn cũng có thể sử dụng hiệu quả.

5. Làm thế nào để nhà trường hỗ trợ việc ứng dụng phần mềm GSP?
   Nhà trường cần trang bị phòng máy tính, tạo điều kiện cho giáo viên tham gia các khóa đào tạo, khuyến khích học sinh sử dụng phần mềm trong học tập và tổ chức các hoạt động ngoại khóa liên quan đến CNTT và toán học.

Kết luận

• Đổi mới phương pháp dạy học hình học lớp 9, đặc biệt chủ đề đường tròn, là yêu cầu cấp thiết nhằm phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh.
• Phần mềm Geometer’s Sketchpad là công cụ hiệu quả, giúp trực quan hóa kiến thức hình học, nâng cao chất lượng dạy và học.
• Thực nghiệm sư phạm cho thấy việc sử dụng GSP làm tăng điểm số và sự hứng thú học tập của học sinh rõ rệt.
• Cần có sự đầu tư đồng bộ về đào tạo giáo viên, trang thiết bị và xây dựng giáo án tích hợp phần mềm để phát huy tối đa hiệu quả.
• Đề xuất các bước tiếp theo gồm mở rộng thực nghiệm, phát triển kho bài giảng điện tử và tích hợp phần mềm vào chương trình chính khóa, nhằm góp phần đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông.

Hãy bắt đầu áp dụng phần mềm Geometer’s Sketchpad trong giảng dạy để nâng cao hiệu quả học tập và phát triển năng lực cho học sinh ngay hôm nay!

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU NỘI DUNG - Chƣơng 1: Cơ sở lý luâ ̣n của vấn đề nghiên cứu - Chƣơng 2: Cơ sở thực tiễn của vấn đề nghiên cứu - Chƣơng 3: Sử dụng phần mềm Geometer’s Sketchpad để thiết kế các tình huống dạy học chủ đề đƣờng tròn, hình học 9 - Chƣơng 4: Thƣ̣c nghiê ̣m sƣ pha ̣m KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Vấ n đề đổ i mới PPDH môn Toán ở trƣờng THCS 1. Nhu cầ u đổ i mới PPDH môn Toán ở trường THCS Khi phân tích về nhu cầu đổi mới PPDH tác giả Nguyễn Bá Kim có viết: “Phƣơng pháp dạy học ở nƣớc ta còn có những nhƣợc điểm phổ biến: - Thầy thuyết trình tràn lan; - Kiến thức đƣợc truyền thụ dƣới dạng có sẵn, ít yếu tố tìm tòi, phát hiện; - Thầy áp đặt, trò thụ động; - Thiên về dạy, yếu về học, thiếu hoạt động tự giác, tích cực và sáng tạo của ngƣời học; - Không kiểm soát đƣợc việc học. Mâu thuẫn giữa yếu tố đào tạo con ngƣời xây dựng xã hội con nghiệp hóa, hiện đại hóa với thực trạng lạc hậu của PPDH đã làm nảy sinh và thúc đẩy cuộc vận động đổi mới PPDH ở tất cả các cấp trong ngành Giáo dục và Đào tạo từ một số năm nay với những tƣ tƣởng chủ đạo nhƣ “Phát huy tính tích cực”, “phƣơng pháp dạy học (hoặc giáo dục) tích cực”v.v… Tuy các cách phát biểu có khác nhau về hình thức, nhƣng đều ngụ ý đòi hỏi phải làm cho học sinh đảm bảo vai trò chủ thể, tích cực hoạt động trong quá trình học tập.

Đòi hỏi này đã đƣợc phản ánh trong những văn bản pháp quy của nhà nƣớc”. [17] Luâ ̣t Giáo dục sửa đổi năm 2009 (Điều 5.2) đã đặt cơ sở pháp lý để phát triển nền giáo dục Việt Nam một cách bền vững. Yêu cầu cụ thể nhƣ sau: “Phƣơng pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tƣ duy sáng tạo của ngƣời học; bồi dƣỡng cho ngƣời học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vƣơn lên”.[24] Nghị quyết số 29-NQ/TW (ngày 4/11/2013) Hội nghị Trung ƣơng 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo khẳ ng đinh: ̣ 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phƣơng pháp dạy và học theo hƣớng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của ngƣời học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyế n khích tƣ̣ ho ̣c , tạo cơ sở để ngƣời học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực.

Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức ho ̣c tâ ̣p đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học. Đinh ̣ hướng đổ i mới PPDH môn Toán ở trường THCS Trong chiến lƣợc phát triển giáo dục 2011 – 2020 của Bộ giáo dục và Đào tạo yêu cầu ngành giáo dục phải từng bƣớc phát triển giáo dục dựa trên CNTT, vì “CNTT và đa phƣơng tiện sẽ tạo ra những thay đổi lớn trong quản lí hệ thống giáo dục, trong chuyển tải nội dung đến chƣơng trình đến ngƣời học, thúc đẩy cuộc cách mạng đến phƣơng pháp dạy và học”. Nhƣ vậy ứng dụng CNTT là một xu thế của giáo dục Việt Nam trong giai đoạn hiện nay và trong tƣơng lai lâu dài.

Định hƣớng đổi mới PPDH cũng đã đƣợc đề ra và thực hiện trong nhiều chỉ thị của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong đó có chỉ thị số 3131/CT – BGDĐT năm 2015 yêu cầu: “Đổi mới mạnh mẽ phƣơng pháp dạy học đồng bộ với đổi mới thi, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập và rèn luyện theo hƣớng phát triển năng lực học sinh”.[7] Với quy định và nghị quyết về Giáo dục nó đã trở thành định hƣớng cho việc đổi mới PPDH ở nƣớc ta hiện nay, có thể gọi tắt là “Định hƣớng hoạt động” mà tinh thần cơ bản là: “PPDH cần tạo cơ hội cho ngƣời học học tập trong hoạt động và bằng hoạt động tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo.”[17] Trong mỗi hoa ̣t đô ̣ng của ngƣời GV phải xác định đƣợc vai trò chủ thể của HS, luôn đảm bảo tính tƣ̣ giác , tích cực và sáng tạo của các em. Trong quá trình dạy học, GV cầ n phải vừa dạy HS việc học, dạy tự học, đồ ng thời phải biế t 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] sƣ̉ du ̣ng và khai thác n hƣ̃ng phƣơng tiê ̣n phù hơ ̣p để phu ̣c vu ̣ cho quá trình liñ h hô ̣i và khám phá ra tri thƣ́c của HS. Mỗi hoa ̣t đô ̣ng phải ta ̣o ra đƣơ ̣c sƣ̣ phấ n khởi, hƣ́ng thú ho ̣c tâ ̣p cho các em HS. Có nhiều cách tạo ra sự hứng thú và đô ̣ng cơ ho ̣c tâ ̣p cho HS nhƣng quan tro ̣ng nhấ t vẫn phải dƣ̣a trên sƣ̣ lao đô ̣ng trong ho ̣c tâ ̣p và thành quả ho ̣c tâ ̣p của bản thân mỗi HS.

Điề u đó có nghiã là vai trò của ngƣời GV không phải là ngƣời ra lê ̣nh , truyề n thông tin mô ̣t cách khiên cƣỡng mà phải là ngƣời có vai trò thiết kế , ủy thác, điề u khiể n và thể chế hóa để trong đó HS đƣơ ̣c hoạt động và tƣơng tác. Bấ t kỳ mô ̣t PPDH nào nế u biế t cách sƣ̉ du ̣ng mô ̣t cách phù hơ ̣p , đúng lúc, đúng cách đề u có thể phát huy tính tích cực học tập của HS. Theo Nguyễn Hoàng Anh: “Phƣơng pháp dạy và học tích cực luôn hƣớng tới mục đích phát triển năng lực giải quyết vấn đề, đặc biệt là năng lực sáng tạo từ ngƣời học. Phƣơng pháp này đề cao vai trò ngƣời học bằng hoạt động cụ thể thông qua sự động não để tự chiếm lĩnh đỉnh cao tri thức” [1].

Tức là PPDH tích cực hƣớng tới viê ̣c hoa ̣t đô ̣ng hóa , tích cực hóa HS , tâ ̣p trung vào phát huy tính tích cƣ̣c của HS trong học tập. GV cầ n phải áp du ̣ng P PDH tích cƣ̣c trong quá trình giảng dạy trên lớp. Không có mô ̣t phƣơng pháp da ̣y ho ̣c nào là tố i ƣu nế u chỉ sƣ̉ dụng một mình nó , điề u đó đòi hỏi mỗi ngƣời GV phải kế t hơ ̣p các phƣơng pháp một cách phù hợp với mỗi nội dung, mỗi đố i tƣơ ̣ng HS khác nhau. Nguyễn Bá Kim có đề cập tới mô ̣t số PPDH hiện đại hay chính là xu hƣớng dạy học không truyề n thố ng, đó là: - Dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề.

- Dạy học theo lí thuyết tình huống. - Dạy học chƣơng trình hóa. - Dạy học phân hóa. - Sƣ̉ du ̣ng CNTT trong da ̣y ho ̣c.

9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Tuy nhiên , dù là những PPDH truyền thống , không truyề n thố ng hay dùng CNTT trong dạy học mà không kết hợp một cách hợp lí thì cũng không thể trở thành mô ̣t PPDH tích cƣ̣c đƣơ ̣c. Khái niệm tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh Theo Nguyễn Tính và Hoàng Trung Thắng, tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh là sử dụng các biện pháp dạy học gây ảnh hưởng đến quá trình học tập của học sinh, làm thay đổi vị thế của học sinh trong quá trình học tập, từ chổ là chủ thế tiếp nhận tri thức một cách thụ động, chuyển thành chủ thể tích cực, tự giác, tự lực và năng động tiến hành quá trình học tập của mình.[11] Tích cực hóa hoạt động học tập môn Toán của học sinh là quá trình giáo viên sử dụng các biện pháp dạy học môn Toán làm chuyển biến việc học bộ môn từ chỗ là sự học, sự bắt chƣớc, sự tái hiện, sự ghi nhớ, sao chép, ôn luyện máy móc… trở thành hoạt động học tập, có động cơ, có mục đích xác định với hệ thống những hành động cụ thể, đƣợc tiến hành với những phƣơng pháp, phƣơng tiện thích hợp, có kỹ năng, có kế hoạch dựa trên cơ sở tự giác, tích cực, chủ động tiến hành các nhiệm vụ học tập môn Toán đã đề ra nhằm hình thành và phát triển nhân cách ngƣời học. Nhƣ vậy bản chất của tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh là quá trình GV tiến hành các biện pháp giảng dạy nhằm phát huy tới mức cao nhất tính tự giác, tính tích cực học tập của học sinh thông qua việc giải quyết các vấn đề, các nhiệm vụ học tập nhằm đạt đƣợc các mục tiêu học tập đề ra. Để tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh, giáo viên có thể sử dụng hàng loạt các biện pháp nhƣ tạo môi trƣờng học tập cho học sinh, tăng cƣờng các hình thức làm việc theo nhóm, thu thông tin phản hồi nhanh,….

Để hiểu tìm hiểu thêm tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh ta tìm hiểu về hoạt động học. 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Hoạt động học tập của học sinh Để hiểu đƣợc hoạt động học tập là gì, chúng ta cần phải hiểu khái niệm “Học” và “Hoạt động học”. “Học là quá trình tƣơng tác giữa cá thể với môi trƣờng, kết quả là dẫn đến sự biến đổi bền vững về nhận thức, thái độ hay hành vi của các thể đó”.

[19] “Khái niệm học dùng để chỉ việc học diễn ra theo phƣơng thức hàng ngày, nghĩa là học qua lao động, vui chơi, qua kinh nghiệm. Hoạt động này đem lại cho con ngƣời những tri thức khoa học, hình thành đƣợc những năng lực thực tiễn, trực tiếp do kinh nghiệm hàng ngày đem lại. Khái niệm Hoạt động học dùng để chỉ hoạt động đƣợc diễn ra theo phƣơng thức nhà trƣờng – một phƣơng thức học đặc biệt của loài ngƣời (có tổ chức, điều khiển, nội dung, trình tự, v. Qua hoạt động học, ngƣời học tiếp thu đƣợc những tri thức khoa học, năng lực mới phù hợp với đòi hỏi của thực tiễn.

Vậy hoạt động học là hoạt động đặc thù của con ngƣời đƣợc điều khiển bởi mục đích tự giác để lĩnh hội những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo mới, những hình thức hành vi và những dạng hoạt động nhất định nhằm phát triển nhân cách của chính mình” [21] HĐ học và HĐ dạy là hai HĐ có chức năng khác nhau nhƣng chúng đan xen và tƣơng hỗ lẫn nhau.