ĐẶT VẤN ĐỀ Bệnh do vi rút Corona (COVID-19) là một bệnh truyền nhiễm do vi rút có tên SARS-CoV-2 gây ra và được phát hiện vào tháng 12/2019, ngày 11/3/2020 đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố là đại dịch. Đại dịch COVID-19 đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng về y tế, kinh tế và xã hội với những ca bệnh lây lan và tử vong trên diện rộng (1). Cho đến ngày 04/08/2022, khoảng 582 triệu người nhiễm COVID-19 với 6,41 triệu ca tử vong (2). Tại Việt Nam, trãi qua 4 đợt dịch, chúng ta có 11,2 triệu ca nhiễm với gần 43.094 ca tử vong (chiếm 0,38% tổng số ca nhiễm) (3).
Riêng tỉnh Vĩnh Long, tính đến ngày 05/08/2022 có 101.146 nghìn ca nhiễm COVID-19 với 829 trường hợp tử vong (3). Phần lớn người mắc bệnh và tử vong là người lớn tuổi, tuy nhiên tất cả mọi người kể cả trẻ em đều có thể bị mắc COVID-19 và gây ra những biến chứng nghiêm trọng dẫn tới tử vong (1, 4). Đặc biệt, nhiều người nhiễm COVID-19 mà “không triệu chứng” vẫn có thể lây vi rút cho người khác (5). Điều này làm tốc độ lây lan rất nhanh của vi rút SARS-CoV-2.
Các biện pháp kiểm soát dịch như giãn cách xã hội, cách ly y tế và quy tắc 5K là những biện pháp quan trọng được áp dụng để ngăn chặn sự lây lan của COVID-19, nhưng giải pháp hiệu quả, an toàn và khẩn cấp để ngăn chặn đại dịch hiện nay đó là vắc xin. Tại Việt Nam, hiện nay vắc xin phòng COVID -19 được tiêm miễn phí, toàn bộ người dân trong từ đủ 12 tuổi trở lên không có chống chỉ định đều được tiêm vắc xin. Tính đến ngày 28/11/2021, khoảng 119 triệu liều vắc xin COVID - 19 đã được tiêm ở Việt Nam, trong đó tỉnh Vĩnh Long đã tiêm được gần 1,5 triệu liều, chiếm tỷ lệ 95% dân số trưởng thành (từ 18 tuổi trở lên) tiêm một mũi (6). Tiêm vắc-xin COVID- 19 mang lại nhiều lợi ích như giảm tình trạng nghiêm trọng của bệnh, phá vỡ chuỗi lây nhiễm trong gia đình đó là yếu tố quan trọng để tạo miễn dịch cộng đồng, giảm bất bình đẳng trong các đối tượng được tiếp nhận vắc xin (7).
Trẻ em cũng là đối tượng dễ mắc bệnh COVID-19, vì vậy để bảo vệ sức khỏe của trẻ cũng như góp phần ngăn chặn và chấm dứt đại dịch thì việc tiêm 2 vắc xin phòng COVID-19 cho trẻ là rất cần thiết. Tổ chức Y tế Thế giới và Trung tâm Phòng chống Bệnh tật (CDC) Hoa Kỳ đã đưa ra khuyến cáo và cấp phép tiêm vắc xin Pfizer cho trẻ từ 5 đến dưới 12 tuổi (8), tính đến tháng 6/2022 hơn 60 quốc gia đã có kế hoạch hoặc đã triển khai tiêm vắc xin phòng COVID- 19 cho trẻ từ 5 đến 11 tuổi (4, 9, 10). Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã xây dựng các văn bản hướng dẫn và chỉ đạo cả nước triển khai tiêm vắc xin phòng COVID-19 cho trẻ 5 đến 11 tuổi theo khuyến cáo về mặt khoa học, đảm bảo an toàn, hiệu quả, cẩn thận trong từng bước khi triển khai tiêm vắc xin cho trẻ và đặt an toàn của trẻ lên hàng đầu (4). Tuy nhiên, việc tiêm vắc xin cho trẻ từ 5 đến 11 tuổi vẫn còn nhiều tranh cãi ở một số quốc gia vì một số phụ huynh chưa chấp nhận tiêm vắc xin phòng COVID-19 cho trẻ do lo ngại về mức độ an toàn, tác dụng phụ cũng như hiệu quả của vắc xin đối với trẻ (11).
Vì vậy, nhận thức của phụ huynh quyết định trực tiếp đến sự thành công của chiến dịch tiêm vắc xin phòng COVID-19 cho trẻ hiện nay, trẻ chỉ được tiêm vắc xin khi được sự đồng ý của phụ huynh. Xã Tân An Thạnh là một xã vùng sâu với tốc độ tiêm chủng COVID-19 còn khá chậm. Trước thực tế này, câu hỏi đặt ra là sự chấp nhận tiêm vắc xin phòng COVID-19 cho trẻ của phụ huynh như thế nào? Yếu tố nào ảnh hưởng tới sự chấp nhận này? Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Sự chấp nhận của phụ huynh về tiêm vắc xin phòng COVID-19 cho trẻ từ 5 đến 11 tuổi và các yếu tố liên quan tại xã Tân An Thạnh, huyện Bình Tân, tỉnh Vĩnh Long năm 2022”. 3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.
Mô tả thực trạng chấp nhận tiêm vắc xin phòng COVID-19 cho trẻ của phụ huynh có con từ 5 đến 11 tuổi tại xã Tân An Thạnh, huyện Bình Tân, tỉnh Vĩnh Long năm 2022. Phân tích một số yếu tố liên quan đến sự chấp nhận tiêm vắc xin phòng COVID-19 cho trẻ của phụ huynh có con từ 5 đến 11 tuổi tại xã Tân An Thạnh, huyện Bình Tân, tỉnh Vĩnh Long năm 2022. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Các khái niệm chính COVID-19: Hay còn gọi là một bệnh do vi rút có tên SARS-CoV-2 gây ra.
WHO đã nhận báo cáo về loại vi rút mới này vào ngày 31/12/2019, bắt đầu từ nhóm các trường hợp mắc viêm phổi do vi rút tại Thành phố Vũ Hán, Cộng hòa Dân Chủ Nhân dân Trung Hoa (2). Vắc xin: Là một chế phẩm sinh học cung cấp khả năng miễn dịch đối với một bệnh truyền nhiễm cụ thể, bảo vệ con người khỏi căn bệnh truyền nhiễm đó. Vắc xin thường được sử dụng thông qua đường tiêm, nhưng cũng có thể được sử dụng bằng đường uống hoặc xịt vào mũi (10). Vắc xin phòng COVID-19: Là chủng loại vắc xin phòng bệnh do vi rút SARS-CoV-2 gây ra bệnh viêm đường hô hấp cấp.
Sự chấp nhận: Là sự chuẩn bị về tinh thần hay vật chất cho sự trải nghiệm, hoạt động của cá nhân, tập thể. Trạng thái này cho thấy có thể hành động được ngay bất kỳ thời điểm nào do đã được chuẩn bị đầy đủ (12-14). Sự chấp nhận tiêm vắc xin: Là khi đối tượng đã có đầy đủ thông tin và chắc chắn về tính an toàn khi sử dụng, cá nhân sẽ có tâm lý chấp nhận để sử dụng vắc xin. Đối tượng đã tìm hiểu, nghiên cứu kỹ lưỡng về loại vắc xin đó.
Cụ thể, cá nhân sẽ tìm hiểu về quy trình sản xuất, hiệu quả và các tác dụng phụ, phản ứng sau khi tiêm vắc xin (12). Sự chấp nhận tiêm vắc xin cho trẻ từ 5 đến 11 tuổi: Là khi cha, mẹ hoặc người giám hộ trực tiếp nuôi dưỡng trẻ (gọi chung là phụ huynh) sau khi tìm hiểu kỹ lưỡng và đầy đủ thông tin về quy trình sản xuất, hiệu quả và các tác dụng phụ, phản ứng sau khi tiêm vắc xin cho trẻ sẽ đưa ra quyết định chấp nhận sử dụng vắc xin để tiêm phòng cho trẻ. Niềm tin: Là sự tin tưởng của ĐTNC về lợi ích do tiêm vắc xin phòng COVID- 19 mang lại, bao gồm các lợi ích: giảm nguy cơ, giảm các biến chứng và tăng khả năng miễn dịch lâu dài (15, 16). 5 Rào cản: Là những yếu tố ảnh hưởng đến việc đối tượng nghiên cứu không chấp nhận tiêm vắc xin phòng COVID-19 (15, 16).
Những yếu tố thúc đẩy quyết định tiêm vắc xin: Là các yếu tố thúc đẩy quyết định tiêm vắc xin phòng ngừa COVID-19 bao gồm chính sách, niềm tin vào sự an toàn của vắc xin, mức độ bao phủ, sự cần thiết phải tiêm vắc xin (15-17). Mức độ nghiêm trọng được cảm nhận: Là cảm nhận của đối tượng nghiên cứu về mức độ nguy hiểm của COVID-19 khi người lớn hay trẻ em bị bệnh (15-17). Cơ chế hoạt động của vắc xin, các loại vắc xin Vắc xin phòng COVID-19 giúp làm mất khả năng sao chép, gắn gen tổng hợp protein gai bề mặt của vi rút SARS-CoV-2 (vắc xin AstraZeneca) và giúp tế bào cơ thể tạo ra một loại protein vô hại. Sau đó, protein vô hại này sẽ kích hoạt phản ứng miễn dịch của cơ thể tạo kháng thể chống lại vi rút SARS-CoV-2 là nguyên nhân gây bệnh COVID-19 (vắc xin mRNA) (9, 10).
Cơ chế hoạt động của vắc xin: Cơ thể con người được bảo vệ theo các cách khác nhau tùy theo hoạt động của mỗi loại vắc xin khác nhau. Nhưng hầu như các loại vắc xin, đều là chất lạ đối với cơ thể (kháng nguyên), cơ thể sẽ sản sinh ra kháng thể chống lại những chất lạ đã được đưa vào đó, từ đó cơ thể chúng ta có miễn dịch với vi rút gây bệnh (9). Sau khi tiêm vắc xin phòng bệnh COVID-19, phải cần một khoảng thời gian từ 4 tuần trở lên thì cơ thể mới sản sinh ra tế bào lympho T và tế bào lympho B. Vì vậy, một người sau khi tiêm vắc xin vẫn có thể bị nhiễm vi rút gây ra bệnh COVID- 19 trước hoặc sau đã tiêm chủng và sau đó vẫn bị nhiễm bệnh vì vắc xin trong cơ thể chưa có đủ thời gian để bảo vệ (9).
Hai loại vắc xin phòng COVID-19 Comirnaty của Pfizer – BioNTech và Moderna (Spikevax) là vắc xin RNA (mRNA) (9): Chúng không sử dụng vi rút sống gây bệnh COVID-19; không làm thay đổi hoặc tương tác với DNA của người được tiêm chủng theo bất kỳ cách nào và không thể gây bệnh COVID-19 cho người được tiêm chủng. Vắc xin phòng COVID-19 AstraZeneca là vắc xin phòng bệnh do vi rút SARS-CoV-2. Thành phần gồm vector Adenovirus tinh tinh tái tổ hợp và mất khả 6 năng sao chép, gắn gen tổng hợp protein gai bề mặt của vi rút SARS-CoV-2 có tên gọi là Spike (S protein) (9). Thực trạng của việc tiêm vắc xin phòng COVID-19 * Trên thế giới Hoa Kỳ là một trong những nước đầu tiên đưa vắc xin vào thử nghiệm và đã đạt nhiều kết quả khả quan.
Hai loại vắc xin đầu tiên được công bố và đưa vào sử dụng ở Hoa Kỳ là từ Công ty Moderna (LNP-encapsulated mRNA) và Pfizer - BioNTech (3 LNP-mRNAs), sử dụng một kỹ thuật hoàn toàn mới chưa từng được thử nghiệm, gọi là RNA (14). Pfizer đã chính thức được công nhận là vắc xin an toàn trong việc tiêm phòng COVID-19 vào ngày 23/8/2021 theo quy trình đầy đủ bởi FDA Hoa Kỳ (18). Vắc xin đã được chứng minh là có hiệu quả khoảng 95% sau 6 ngày tiêm phòng dựa trên đánh giá hơn 156.930 người trên 80 tuổi tại Anh (19). Các tác dụng phụ của vắc xin này bao gồm đau, sưng hoặc mẩn đỏ vùng tiêm, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, ớn lạnh, sốt và chóng mặt (17).
Các báo cáo của các vắc xin mRNA đều cho kết quả tương đồng về hiệu quả rất khả quan trong phòng bệnh COVID-19. Tại Anh, vắc xin AstraZeneca (AZD1222) được thử nghiệm ngẫu nhiên tại 3 quốc gia Anh, Nam Phi, Brazil và Châu Phi trên 23.848 đối tượng cho thấy hiệu quả của vắc xin là 62,1% (20).