mở đầu một thời kỳ quản lý thủy lợi thống nhất. Nhờ thế, vua Menes và các vua kế vị đã xây dựng những công trình thủy lợi to lớn đầu tiên cho đất nước” [4, tr. Tổng cộng có 31 triều đại cai trị Ai Cập trong gần 4. “Lịch sử của Ai Cập cổ đại đã trải qua một loạt các thời kỳ vương quốc ổn định và các giai đoạn hỗn loạn giữa chúng được gọi là các giai đoạn chuyển tiếp: Tảo Vương quốc (khoảng từ năm 3.686 TCN), Cổ Vương quốc (khoảng từ năm 2.181 TCN), Trung Vương quốc 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com (khoảng từ năm 2.690 TCN), Tân Vương quốc (khoảng từ năm 1.069 TCN) và Hậu Vương quốc (672 – 332 TCN)” [34, tr.
Bản đồ Ai Cập cổ đại (Nguồn: https://www.ancient-egypt-online.com/ancient-egypt-maps.html) Sự thố ng nhấ t đấ t nước đã tạo điều kiện hình thành nhà nước chuyên chế t rung ương tâ ̣p quyề n đầ u tiên trong lich ̣ sử Ai Câ ̣p. Vua Ai Cập là người cai trị tuyệt đối và sở hữu tất cả đất đai, nguồn nước, con người… trong vương quốc của mình. Sau này người Ai Cập gọi vua của họ là Pharaoh. Các Pharaoh đầu tiên cai quản n hà nước tại Thủ đô Memphis , từ đó họ có thể kiểm soát lực lượng lao động , nông nghiệp và các tuyến thương mại trong và ngoài Ai Cập.
Tuy nhiên , chỉ đến thời kỳ tri ̣vì của Pharaoh Cheops (Khufu) thì hệ thống nhà nước của Ai Cập cổ đại mới trở thành một hệ thống hoàn chỉnh. Đứng đầu bộ máy Nhà nước là Pharaoh , người có quyền lực nhất, nắm trong tay quyền sinh sát và sở hữu nhiều tài sản, của cải có giá trị nhất, đă ̣c biê ̣t là quyền sở hữu tối cao về ruộng đất trong cả nước. Người Ai Cập tin 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com rằng Pharaoh là một vị thần trong hình thức sinh tử (có khả năng tái sinh ) và ông ta có quyề n lực vô ha ̣n. Pharaoh đề ra các luật lệ và đảm bảo mọi người phục tùng mọi quyết định mà ông đưa ra.
Các Pharaoh cũng được cho là những người gầ n gũi với thầ n linh nhấ t và đảm bảo các vi ̣thầ n đươ ̣c thờ phụng đầy đủ để mưa thuận gió hòa, người dân có mùa vu ̣ bô ̣i thu. Dưới Pharaoh là bộ máy quan lại cồng kềnh giúp việc gồm ba hạng: thừa tướng, các quan dưới thừa tướng và thư lại. Các quan này chia nhau cai quản việc tài chính , quố c khố , thu thuế , sổ sách, coi sóc công tác thủy lơ ̣i , đê điề u, viê ̣c quân. “Ngoài bộ máy chính quyề n ở trung ương, vua Ai Câ ̣p còn cử quan lại trong triều hoặc con cháu trong hoàng gia hoặc thủ lĩnh địa phương để quản các châu địa phương.
Những chúa châu này vừa là thẩ m phán , vừa là người chỉ huy quân sự, vừa là tăng lữ cao nhấ t ở châu. Họ có địa vị cao trong xã hội và đảm bảo mọi luật lệ của nhà vua được thi hành và đảm bảo giữ gìn trật tự trong khu vực họ cai quản”[4, tr. Giới tăng lữ t ại Ai Cập cổ đại cũng được đối xử rấ t trọng vọng. Họ có nhiệm vụ liên la ̣c v ới các vị thần và thực hiện các nghi lễ thờ phụng, hiến tế để thần linh hài lòng, không gây ra những thảm họa tàn khốc ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân.
Tầ ng lớp tăng lữ và quý tô ̣c, quan la ̣i đề u sở hữu rấ t nhiề u ruô ̣ng đấ t. Các tầng lớp còn lại trong xã hội theo thứ tự lần lượt là thương nhân, nghệ nhân, nông dân và cuối cùng là nô lệ. Nô lệ là tầng lớp thấp nhất trong xã hội, thường là những tù nhân bị bắt trong chiến tranh. Sự phân tầng xã hội này là cần thiết cho một nền văn minh lớn như Ai Cập cổ đại hoạt động.
Các nô lệ được sử dụng để xây dựng cơ sở hạ tầng, nông dân sản xuất lương thực cho xã hội và các cấp xã hội khác đóng góp bằng cách quản lý, bảo vệ hoặc sản xuất hàng hóa cho nền văn minh. Mặc dù vậy, tính di động xã hội có thể xảy ra ở Ai Cập cổ đại. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nền văn minh của Ai Cập cổ đại phát triển trong khí hậu khô cằn của miền Bắc châu Phi. Vì vậy , sông Nile đóng vai trò quan tro ̣ng , trở thành xương số ng của nề n văn minh Ai câ ̣p cổ đa ̣i đa da ̣ng và phong phú.
Người Ai Cập đã lợi dụng mùa nước lên xuố ng the o chu kỳ tự nhiên của sông Nile để phát triển các hoạt động canh tác nông nghiệp. Qua quan sát , người Ai Câ ̣p nắ m đươ ̣c, hàng năm mực nước của sông Nile sẽ dâng lên trong tháng 6 đến tháng 9, khiến cho vùng đồng bằng ngập nước , và rút đi vào tháng 10 để lại lượng phù sa màu mỡ - “món quà” của vùng cao nguyên Ethiopia ở Đông Phi. “Hoạt động canh tác nông nghiệp diễn ra vào tháng 10 sau khi kết thúc đợt lũ. Nhờ lươ ̣ng phù sa dồ i dào và màu mỡ của sông Nile , người nông dân Ai Câ ̣p chỉ cần gieo trồng hạt giống và bỏ ra ít công sức chăm bón để có thể thu hoạch những vụ mùa bội thu vào giữa tháng 3 và tháng 5” [46].
Chu kỳ lũ lu ̣t của sông Nile dễ đoá n và yên ả hơn nhiề u so với hai con sông kiế n ta ̣o nề n văn minh Lưỡng Hà là Tigris và Euphrates. Tuy nhiên, không phải lúc nào sông Nile cũng theo quy luâ ̣t. Những năm nước lũ dâng cao có thể phá hủy các con kênh đã được xây dựng để tưới tiêu. Ngươ ̣c la ̣i, không có lũ lu ̣t còn gây nên mố i đe do ̣a nă ̣ng nề hơn đố i với người dân Ai Câ ̣p , đó là na ̣n đói.
“Từ thời cổ đại, người Ai Cập đã phát hiện ra rằng, năm nào mực nước sông Nile lên quá 7 mét là năm ấy mùa màng bội thu, còn năm nào mực nước xuống dưới 4 mét thì sẽ mấ t mùa ” [4, tr. Vì vậy, sông Nile có tầm quan trọng thiết thực đối với nền nông nghiệp Ai Cập. Tôn giáo là một trung tâm của cuộc sống Ai Cập cổ đại, là một khía cạnh rất quan trọng của cuộc sống hàng ngày. Nhiều niềm tin tôn giáo của người Ai Cập tập trung vào việc quan sát môi trường xung quanh, sông Nile và nông nghiệp.
Họ đã sử dụng tôn giáo như một cách để giải thích hiện tượng tự nhiên, chẳng hạn như chu kỳ lũ lụt của sông Nile và sản lượng nông nghiệp. Người Ai Cập cổ đại tôn thờ chính sông Nile và họ cũng cảm ơn các vị thần 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đãban cho mọi tài sản mà họ có được. Người Ai Cập tin vào nhiều vị thần, cho nên tôn giáo của họ là tôn giáo đa thần. Người Ai Cập tin rằng Pharaoh là một vị thần sống, vì vậy họ đã phát triển một bộ máy nhà nước được cai trị bởi các nhà lãnh đạo tôn giáo.
Điều này là quan trọng để hiểu tại sao người Ai Cập sẵn sàng dâng ngũ cốc cho Pharaoh và xây dựng cho ông ta những ngôi đền lạ thường - họ nghĩ Pharaoh là hiện thân của vị thần sẽ tồn tại mãi mãi. Người Ai Cập có nhiều nghi lễ tôn giáo và lễ hội. Nghi lễ nổi tiếng nhất là ướp xác. Người Ai Cập tin vào cuộc sống sau khi chết, và họ muốn cơ thể trông giống như vẫn sống.
Bất cứ ai cũng có thể được ướp xác nếu họ có đủ tiền. Đầu tiên họ lấy các bộ phận nội tạng ra. Sau đó, họ loại bỏ càng nhiều hơi ẩm ra khỏi cơ thể càng tốt bằng cách sử dụng mộtmuối gọi là natron để bảo quản cơ thể và sau đó bọc lại trong vải lanh. Thi thể được đặt trong một cái quan tài đá được gọi làsarcophagus1.
Sự xuất hiện của lũ lụt sông Nile đã dẫn đến niềm tin vào các vị thần và một cấu trúc xã hội được phân tầng cao. Ở trên cùng của cấu trúc xã hội là các vị thần như Ra và Osiris vì người Ai Cập tin rằng họ kiểm soát vũ trụ. Người Ai Cập cố gắng hết sức để làm hài lòng các vị thần bởi vì nếu họ hạnh phúc, thì sông Nile sẽ tràn ngập nhiều loại cây trồng và ngăn chặn nạn đói.Giống như cư dân Việt cổ, người Ai Cập cũng thờ rất nhiều thứ: các thần tự nhiên, linh hồn người chết, động vật,…Các thần tự nhiên là Thiên thần, Địa thần và Thuỷ thần. Thiên thần là một nữ thần.
Địa thần là một nam thần. Thuỷ thần là thần sông Nile. Thuỷ thần cũng chính là thần Âm phủ, Diêm vương. Cũng giống như loài người, các thần cũng thưòng kết hợp với nhau để tạo ra những vị thần mới.
Dưới sự thống trị của nhà nước trung ương tập quyền, tầng lớp tăng lữ được hưởng nhiều quyền lợi. Thành Heliopolis được coi là trung tâm của 1 Quan tài bằng đá thường được trang trí, trạm trổ;được đặt trên mặt đất (mặc dù có thể được chôn cất); sử dụng trong thời cổ đại 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quốc giáo, tôn giáo thờ thần mặt trời Ra. Dưới thời Pharaoh Zoser, thần mặt trời Ra chiếm vị trí độc tôn và trở thành vị thần được ca tụng, tôn thờ duy nhất. Sau này đến thời kỳ Trung Vương quốc, những biến động chính trị đã khiến cho thủ đô Ai Cập chuyển về Thebes ở miền Nam, vì thế thần mặt trời cũng dời đô từ Heliopolis về Thebes và được gọi là thần mặt trời Amun Ra.
Thời kỳ Tân Vương quốc cũng là thời kỳ các Pharaoh thay đổi quan niệm về tôn giáo. Amenophis IV đã hạ bệ thần mặt trời Amun, đổi niên hiệu thành Akhenaten để tôn vinh vị thần mặt trời Aten. Kinh đô mới của Akhenaten ở Tel el-Amarna được dâng tặng cho thần Aten. Đây là nỗ lực đầu tiên thay đổi quan niệm về tôn giáo của Pharaoh Ai Cập.
Đó cũng là lần đầu tiên tôn giáo độc thần được xác lập ở Ai Cập. Nhưng tôn giáo độc thần chẳng tồn tại được bao lâu. Sau khi Akhenaten băng hà, cháu của ông ta là Tutakhamen đã nhanh chóng bị giới thầy tu thuyết phục và khôi phục tôn giáo đa thần. Ai Cập cổ đại là một nền văn minh rất tiên tiến do những phát minh và công nghệ của họ.