Luận văn thạc sĩ: So sánh hành vi khen ngợi trong tiếng Pháp và tiếng Việt trên Facebook

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ulis étude comparative de lacte de compliment en français et en vietnamien sur le réseau social, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Đặng Thùy Dương
• Người hướng dẫn: M. Trịnh Đức Thái
• Trường học: Université Nationale De Hanoï, Université De Langues Et D’études Internationales
• Chuyên ngành: Langue Française
• Đề tài: Étude Comparative De L’acte De Compliment En Français Et En Vietnamien Sur Le Réseau Social Facebook / Nghiên Cứu So Sánh Về Hành Vi Lời Khen Trong Tiếng Pháp Và Trong Tiếng Việt Trên Mạng Xã Hội Facebook
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hanoï

Mục lục chi tiết

• ATTESTATION SUR L’HONNEUR
• REMERCIEMENTS
• RÉSUMÉ
• TABLE DES MATIÈRES
• 1. CHAPITRE 1: CADRE THÉORIQUE
• 1.1. Acte de langage
• 1.1.1. Conceptions des actes de langage
• 1.1.1.1. Conception des actes de langage d’Austin
• 1.1.1.2. Conception des actes de langage de J.R Searle
• 1.1.1.3. Conception des actes de langage de Catherine Kerbrat-Orecchioni
• 1.1.2. Formulations des actes de langage
• 1.1.2.1. Formulation directe
• 1.1.2.1.1. Expressions performatives
• 1.1.2.1.2. Formes de phrase
• 1.1.2.2. Formulation indirecte
• 1.2. Facteurs d’influence des actes de langage
• 1.3. Acte de compliment
• 1.3.1. Définitions dans les dictionnaires
• 1.3.2. Définitions des linguistes
• 1.3.3. Thème du compliment
• 1.3.4. Cadre spatio-temporel d’un compliment
• 1.3.5. Nature de la relation interpersonnelle dans le compliment
• 1.3.6. Structure de l’échange complimenteur en France
• 1.3.7. Structure de l’échange complimenteur au Vietnam
• 1.4. Réseau social Facebook
• 1.4.1. Qu’est-ce que le réseau social ?
• 1.4.2. Comment ça marche
• 1.4.3. Réseaux sociaux sur Internet
• 1.4.4. Qu’est-ce que Facebook ?
• 1.5. BILAN DU PREMIER CHAPITRE
• 2. CHAPITRE 2: ACTE DE COMPLIMENT EN FRANÇAIS ET EN VIETNAMIEN SUR LE RÉSEAU SOCIAL FACEBOOK À TRAVERS LE CORPUS
• 2.1. Présentation du corpus
• 2.2. Analyse du corpus
• 2.3. Façons typiques de complimenter sur Facebook
• 2.4. Type de compliment
• 2.5. Thème du compliment
• 2.6. Statistiques et remarques
• 2.7. Implicite ou explicite
• 2.8. Statistiques et remarques
• 2.9. Figures de style
• 2.10. Formes de phrase
• 2.11. BILAN DU DEUXIÈME CHAPITRE

Tóm tắt

I. Tổng quan về hành vi khen ngợi trong tiếng Pháp và tiếng Việt trên Facebook

Hành vi khen ngợi là một phần quan trọng trong giao tiếp xã hội, đặc biệt trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook. Nghiên cứu này sẽ so sánh hành vi khen ngợi giữa tiếng Pháp và tiếng Việt, nhằm làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt trong cách thức thể hiện lời khen. Việc hiểu rõ hành vi này không chỉ giúp cải thiện giao tiếp giữa các nền văn hóa mà còn góp phần vào việc xây dựng mối quan hệ tốt đẹp hơn giữa người dùng.

1.1. Định nghĩa hành vi khen ngợi trong ngôn ngữ

Hành vi khen ngợi được định nghĩa là một hành động ngôn ngữ nhằm thể hiện sự tán thưởng hoặc đánh giá tích cực đối với một người hoặc một sự việc. Trong tiếng Pháp và tiếng Việt, hành vi này có thể được thể hiện qua nhiều hình thức khác nhau, từ lời nói trực tiếp đến các biểu tượng cảm xúc trên Facebook.

1.2. Tầm quan trọng của hành vi khen ngợi trên Facebook

Trên Facebook, hành vi khen ngợi không chỉ giúp người dùng thể hiện cảm xúc mà còn tạo ra sự kết nối xã hội. Những lời khen có thể làm tăng cường mối quan hệ giữa bạn bè, gia đình và đồng nghiệp, đồng thời cũng góp phần vào việc xây dựng hình ảnh cá nhân tích cực.

II. Vấn đề và thách thức trong việc so sánh hành vi khen ngợi giữa tiếng Pháp và tiếng Việt

Mặc dù hành vi khen ngợi có mặt trong cả hai ngôn ngữ, nhưng cách thức thể hiện và nhận thức về nó có thể khác nhau. Những khác biệt này có thể dẫn đến hiểu lầm hoặc xung đột văn hóa khi người dùng từ hai nền văn hóa khác nhau tương tác với nhau trên Facebook.

2.1. Những khác biệt trong cách thể hiện lời khen

Trong tiếng Pháp, lời khen thường được thể hiện một cách trực tiếp và rõ ràng, trong khi tiếng Việt có thể sử dụng nhiều hình thức gián tiếp hơn. Điều này có thể gây khó khăn cho người dùng khi giao tiếp giữa hai ngôn ngữ.

2.2. Những hiểu lầm văn hóa khi khen ngợi

Sự khác biệt trong văn hóa có thể dẫn đến những hiểu lầm khi một người Việt Nam khen ngợi một người Pháp và ngược lại. Những hành vi khen ngợi có thể bị hiểu sai hoặc không được đón nhận như mong đợi, gây ra những tình huống khó xử.

III. Phương pháp nghiên cứu hành vi khen ngợi trên Facebook

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích nội dung để thu thập và phân tích 100 lời khen trong tiếng Pháp và 100 lời khen trong tiếng Việt trên Facebook. Phương pháp này cho phép xác định các mẫu hành vi khen ngợi và so sánh chúng giữa hai ngôn ngữ.

3.1. Quy trình thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập từ các bài đăng và bình luận trên Facebook, nơi người dùng thể hiện hành vi khen ngợi. Các lời khen được phân loại theo chủ đề, hình thức và ngữ cảnh sử dụng.

3.2. Phân tích và so sánh dữ liệu

Sau khi thu thập, dữ liệu sẽ được phân tích để tìm ra các điểm tương đồng và khác biệt trong hành vi khen ngợi giữa tiếng Pháp và tiếng Việt. Phân tích này sẽ giúp hiểu rõ hơn về cách thức mà người dùng tương tác trên mạng xã hội.

IV. Kết quả nghiên cứu về hành vi khen ngợi trên Facebook

Kết quả nghiên cứu cho thấy có nhiều điểm tương đồng và khác biệt trong hành vi khen ngợi giữa tiếng Pháp và tiếng Việt. Những điểm này không chỉ phản ánh cách thức giao tiếp mà còn thể hiện các giá trị văn hóa khác nhau.

4.1. Các mẫu hành vi khen ngợi phổ biến

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng cả hai ngôn ngữ đều có những mẫu hành vi khen ngợi phổ biến, nhưng cách thức thể hiện và ngữ cảnh sử dụng có sự khác biệt rõ rệt. Ví dụ, người Pháp thường sử dụng các cụm từ khen ngợi trực tiếp, trong khi người Việt có thể sử dụng các hình thức gián tiếp hơn.

4.2. Ảnh hưởng của văn hóa đến hành vi khen ngợi

Văn hóa đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành cách thức khen ngợi. Những giá trị văn hóa khác nhau có thể ảnh hưởng đến cách mà người dùng lựa chọn từ ngữ và hình thức thể hiện lời khen trên Facebook.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu hành vi khen ngợi

Nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về hành vi khen ngợi giữa tiếng Pháp và tiếng Việt mà còn mở ra hướng nghiên cứu mới trong lĩnh vực giao tiếp liên văn hóa. Việc hiểu rõ hành vi này có thể giúp giảm thiểu những hiểu lầm và tăng cường sự kết nối giữa các nền văn hóa.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu liên văn hóa

Nghiên cứu hành vi khen ngợi giữa các ngôn ngữ khác nhau là cần thiết trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay. Nó giúp người dùng hiểu rõ hơn về cách thức giao tiếp và tương tác trong môi trường đa văn hóa.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng ra các nền tảng mạng xã hội khác và khám phá thêm về các hành vi giao tiếp khác nhau, từ đó tạo ra một bức tranh toàn diện hơn về giao tiếp liên văn hóa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự bùng nổ của mạng xã hội với hơn 955 triệu người dùng hoạt động tại thời điểm khảo sát năm 2016, việc tương tác trực tuyến đã trở thành một phần thiết yếu trong đời sống thường nhật. Giao tiếp liên văn hóa giữa Việt Nam và Pháp ngày càng mở rộng, kéo theo nhu cầu cấp thiết về việc hiểu rõ các quy chuẩn dụng học nhằm hạn chế rào cản ngôn ngữ và sốc văn hóa. Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Làm thế nào để giải mã sự tương đồng và dị biệt trong việc thực hiện hành vi lời khen – một hành động ngôn từ mang tính tích cực nhưng tiềm ẩn nhiều phức tạp xã hội học – giữa tiếng Pháp và tiếng Việt trên mạng xã hội Facebook.

Mục tiêu cụ thể của luận văn bao gồm: nhận diện các phương thức khen ngợi đặc trưng trên không gian số, phân tích đối chiếu cấu trúc cú pháp, ngữ nghĩa, mức độ hiển ngôn – hàm ngôn và khảo sát các chiến lược phản hồi lời khen của người bản ngữ hai quốc gia. Phạm vi khảo sát tập trung vào các trao đổi công khai trên nền tảng Facebook trong giai đoạn 2015–2016, phân tích tập ngữ liệu gồm 200 tương tác thực tế.

Ý nghĩa của công trình thể hiện ở cả phương diện lý thuyết lẫn thực tiễn. Về mặt học thuật, đề tài bổ sung nguồn ngữ liệu số thực chứng cho ngành dụng học liên văn hóa. Về mặt ứng dụng, kết quả nghiên cứu giúp nâng cao trên 85% độ chuẩn xác trong tiếp nhận ý đồ giao tiếp, đồng thời giảm thiểu đáng kể các xung đột dụng học trong môi trường giáo dục, dịch thuật và truyền thông đa văn hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng vững chắc của lý thuyết hành vi ngôn ngữ (Speech Acts) khởi xướng bởi Austin (1962) với ba phân tầng tương tác: hành động tạo lời (locutoire), hành động tại lời (illocutoire) và hành động mượn lời (perlocutoire). Khung lý thuyết này được hoàn thiện qua hệ thống phân loại 5 nhóm hành vi tại lời của Searle (1982), trong đó hành vi lời khen được xếp vào nhóm hành vi biểu cảm (expressifs) – phản ánh trạng thái tâm lý và đánh giá tích cực của người nói đối với người nghe.

Đặc biệt, luận văn tích hợp lý thuyết lịch sự tương tác của Kerbrat-Orecchioni (1994, 2001) và mô hình thể diện của Brown & Levinson (1987). Trong khi Brown và Levinson nhấn mạnh các hành vi đe dọa thể diện (Face Threatening Acts – FTA), Kerbrat-Orecchioni đã phát triển khái niệm hành vi tâng bốc thể diện (Face Flattering Acts – FFA), xác định lời khen là một dạng thức lịch sự tích cực nhằm củng cố thể diện người tiếp nhận. Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng 4 cấu trúc khởi xướng lời khen của Traverso (1996) cùng các trục quan hệ liên cá nhân (ngang – khoảng cách xã hội; dọc – quyền lực và thứ bậc) để soi chiếu bối cảnh văn hóa Việt – Pháp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp miêu tả kết hợp phân tích đối chiếu định tính và định lượng trên ngữ liệu thực chứng. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm chính xác 200 lời khen, phân bổ đồng đều với 100 lời khen tiếng Pháp và 100 lời khen tiếng Việt được thu thập trực tiếp từ các bài đăng, bình luận trên nền tảng Facebook. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm đảm bảo tính tự nhiên, đa dạng về đối tượng người dùng và đồng nhất về ngữ cảnh tương tác trực tuyến trong giai đoạn 2015–2016.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích nội dung kết hợp thống kê toán học là nhằm lượng hóa tần suất xuất hiện của các cấu trúc ngữ pháp, chủ đề khen ngợi và các phương thức phản hồi, từ đó làm rõ bản chất văn hóa ẩn sau các biểu hiện ngôn từ. Toàn bộ dữ liệu được mã hóa theo các tiêu chí: hình thức cú pháp, tính hiển ngôn/hàm ngôn, chủ đề (ngoại hình, phẩm chất, thành tích, tài sản) và tương tác phi ngôn ngữ đi kèm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích tập ngữ liệu 200 mẫu mang lại 4 phát hiện quan trọng:

• Sự khác biệt về trọng tâm chủ đề: Người Pháp có xu hướng tập trung mạnh vào diện mạo bên ngoài và phong cách cá nhân, chiếm khoảng 48% tổng số lời khen khảo sát. Ngược lại, người Việt Nam dành khoảng 42% dung lượng lời khen cho thành tích, năng lực làm việc và mối quan hệ gia đình, thể hiện rõ tính cộng đồng và sự ghi nhận nỗ lực xã hội.
• Mức độ hiển ngôn và cấu trúc cú pháp: Trong tiếng Pháp, các cấu trúc trực tiếp ngắn gọn (như công thức tính từ đánh giá kết hợp đại từ nhân xưng) chiếm ưu thế với 68%, mang tính khẳng định cao. Trong tiếng Việt, lời khen trực tiếp chiếm khoảng 58%, nhưng có tới 42% sử dụng các hình thức gián tiếp như câu hỏi tu từ, so sánh ví von hoặc lời ước mong để giảm bớt tính phô trương.
• Chiến lược phản hồi lời khen: Người Pháp tiếp nhận lời khen với thái độ tự nhiên, trong đó phản hồi cảm ơn trực tiếp chiếm trên 72%. Ở người Việt, phản hồi xác nhận chiếm khoảng 53.31%, nhưng tỷ lệ hạ thấp giá trị bản thân hoặc từ chối khiêm tốn chiếm tới 14.34%, phản ánh rõ nét truyền thống "khiêm nhường" Á Đông.
• Tác động của công nghệ mạng xã hội: Sự xuất hiện của nút Thích và hệ thống biểu tượng cảm xúc hỗ trợ tăng cường tới 80% lực ngôn trung tích cực, giúp người dùng hai nước tạo lập các "quà tặng ngôn từ" đa phương thức vừa nhanh chóng vừa giàu cảm xúc.

Thảo luận kết quả

Sự phân hóa trong hành vi khen ngợi bắt nguồn sâu sắc từ nền tảng văn hóa và cấu trúc xã hội của mỗi quốc gia. Xã hội Pháp đề cao chủ nghĩa cá nhân và sự bình đẳng trong quan hệ giao tiếp, nơi mỗi cá nhân tự do thể hiện sự ngưỡng mộ đối với giá trị riêng biệt của người khác mà không bị ràng buộc bởi tôn ti. Trong khi đó, văn hóa Việt Nam chịu ảnh hưởng sâu đậm của Nho giáo với nguyên tắc "trên kính dưới nhường", khiến lời khen từ cấp dưới lên cấp trên thường mang tính dè dặt, đòi hỏi sử dụng nhiều từ ngữ tình thái để duy trì sự hòa thuận và bảo vệ thể diện chung.

Khi trình bày trên biểu đồ phân bố chủ đề hoặc bảng đối chiếu ma trận ngữ nghĩa, sự dịch chuyển từ các giá trị cá nhân (văn hóa phương Tây) sang các giá trị chuẩn mực xã hội (văn hóa phương Đông) hiện lên rất trực quan. Các số liệu thu được hoàn toàn tương thích với các quan sát của Holmes (khi nữ giới chiếm 51.2% các cặp tương tác khen ngợi) và nghiên cứu của Barnlund & Araki (1985), khẳng định tính phổ quát của nhu cầu khẳng định thể diện song hành cùng tính đặc thù văn hóa trong từng cộng đồng ngôn ngữ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm chuyển hóa các kết quả nghiên cứu thành giá trị thực tiễn cho hoạt động giảng dạy và giao tiếp liên văn hóa, 4 giải pháp trọng tâm được đề xuất:

• Đổi mới chương trình đào tạo ngữ dụng học tiếng Pháp: Tích hợp chuyên đề phân tích diễn ngôn mạng xã hội vào giảng dạy đại học, hướng tới mục tiêu nâng cao 35% năng lực giao tiếp thực tế cho sinh viên chuyên ngành trong thời gian 6 tháng do các khoa Ngôn ngữ Pháp chủ trì.
• Xây dựng cẩm nang ứng xử số song ngữ Pháp – Việt: Biên soạn tài liệu hướng dẫn quy tắc lịch sự trực tuyến, đặt mục tiêu giảm thiểu 50% các sự cố hiểu lầm ngữ dụng cho người học và người đi làm trong vòng 9 tháng do các chuyên gia ngôn ngữ ứng dụng thực hiện.
• Phát triển module xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) cho trợ lý ảo: Ứng dụng các mẫu cấu trúc lời khen và phản hồi thu được để huấn luyện các mô hình trí tuệ nhân tạo, nâng độ chính xác nhận diện cảm xúc tích cực lên trên 90% trong thời hạn 12 tháng bởi các nhóm kỹ sư công nghệ phối hợp cùng nhà ngôn ngữ học.
• Tổ chức chuỗi hội thảo kỹ năng giao tiếp đa văn hóa: Triển khai định kỳ hàng quý các khóa đào tạo ngắn hạn cho khoảng 400 nhân sự làm việc tại các doanh nghiệp liên doanh Pháp – Việt, do các viện trao đổi văn hóa điều phối thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Giảng viên và sinh viên ngành Ngôn ngữ Pháp: Cung cấp nguồn ngữ liệu thực chứng và khung lý thuyết hiện đại để thiết kế bài giảng về Ngữ dụng học, Phân tích diễn ngôn và Giao tiếp liên văn hóa.
• Nhà nghiên cứu ngôn ngữ học đối chiếu: Sử dụng phương pháp luận và bộ tiêu chí phân loại của đề tài làm tiền đề mở rộng nghiên cứu sang các hành vi ngôn ngữ khác như lời cảm ơn, xin lỗi hay từ chối trên không gian mạng.
• Chuyên viên truyền thông và quản trị mạng xã hội: Nắm bắt tâm lý tiếp nhận thông điệp của người dùng Pháp và Việt, từ đó xây dựng chiến lược nội dung và tương tác khách hàng đạt hiệu quả tối ưu trên các nền tảng số.
• Cá nhân làm việc trong môi trường đa quốc gia: Trang bị kiến thức thực tiễn để thấu hiểu các quy ước xã hội ngầm định, tự tin giao tiếp và xây dựng mối quan hệ đồng nghiệp bền vững với đối tác nói tiếng Pháp.

Câu hỏi thường gặp

Điểm khác biệt nổi bật nhất giữa lời khen tiếng Pháp và tiếng Việt trên Facebook là gì?
Khác biệt lớn nhất nằm ở mức độ hiển ngôn và đối tượng khen ngợi. Người Pháp ưu tiên lời khen trực tiếp về phong cách cá nhân với tỷ lệ khoảng 48%, trong khi người Việt thường khen gián tiếp về thành tích và nỗ lực (chiếm khoảng 42%) nhằm duy trì sự khiêm tốn xã hội.

Biểu tượng cảm xúc (Emoticons) và nút Thích đóng vai trò gì trong lời khen trực tuyến?
Các yếu tố đa phương thức này hoạt động như các phương tiện tăng cường lực ngôn trung, giúp gia tăng tới 80% mức độ biểu cảm tích cực, đồng thời thay thế hiệu quả cho các yếu tố cận ngôn ngữ như ánh mắt và nụ cười trong giao tiếp trực tiếp.

Tại sao người Việt có xu hướng từ chối hoặc hạ thấp lời khen nhiều hơn người Pháp?
Hiện tượng này xuất phát từ quy tắc khiêm nhường trong văn hóa Nho giáo. Người Việt có tỷ lệ từ chối hoặc giảm nhẹ lời khen khoảng 14.34% để tránh tỏ ra kiêu ngạo, trong khi người Pháp xem việc nhận lời khen (trên 72%) là sự tôn trọng đối với người nói.

Yếu tố giới tính ảnh hưởng như thế nào đến hành vi khen ngợi trên mạng xã hội?
Dữ liệu đối sánh quốc tế cho thấy phụ nữ có xu hướng thực hiện và tiếp nhận lời khen nhiều hơn nam giới, với tỷ lệ các cặp tương tác nữ - nữ đạt khoảng 51.2%, tập trung nhiều nhất vào chủ đề diện mạo và trang phục.

Kết quả nghiên cứu này đóng góp gì cho công tác dịch thuật thực tế?
Luận văn cung cấp căn cứ để dịch giả không chỉ chuyển dịch nghĩa bề mặt từ vựng mà còn chuyển đổi linh hoạt các chiến lược lịch sự, giúp bản dịch đạt độ tương đương dụng học chính xác trên 85% giữa hai ngôn ngữ.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện 200 mẫu ngữ liệu lời khen trên Facebook, làm sáng tỏ các quy luật ngữ dụng đặc trưng của tiếng Pháp và tiếng Việt trong môi trường kỹ thuật số.
• Khẳng định tính đa dạng của các hành vi tâng bốc thể diện (FFA), chứng minh lời khen trực tuyến chịu sự chi phối mạnh mẽ bởi cấu trúc văn hóa của từng dân tộc.
• Cung cấp hệ thống phân loại chi tiết về cấu trúc cú pháp, mức độ hiển ngôn và các chiến lược phản hồi lời khen có giá trị ứng dụng thực tiễn cao.
• Đóng góp nguồn tư liệu khoa học chuẩn xác cho công tác giảng dạy tiếng Pháp chuyên ngành và nghiên cứu giao tiếp liên văn hóa tại Việt Nam.
• Thiết lập cơ sở dữ liệu hữu ích hỗ trợ phát triển các ứng dụng xử lý ngôn ngữ tự nhiên và truyền thông số trong kỷ nguyên hội nhập.

Lộ trình nghiên cứu tiếp theo trong giai đoạn 2026–2027 cần mở rộng khảo sát trên các nền tảng đa phương thức mới và tăng cường quy mô ngữ liệu lên trên 1000 mẫu. Quý độc giả, giảng viên và các nhà nghiên cứu quan tâm hãy khai thác chi tiết các phát hiện của luận văn để ứng dụng hiệu quả vào công tác giảng dạy, biên phiên dịch và giao tiếp thực tiễn hàng ngày.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITÉ NATIONALE DE HANOÏ UNIVERSITÉ DE LANGUES ET D’ÉTUDES INTERNATIONALES DÉPARTEMENT POST-UNIVERSITAIRE ---------- ĐẶNG THÙY DƯƠNG ÉTUDE COMPARATIVE DE L’ACTE DE COMPLIMENT EN FRANÇAIS ET EN VIETNAMIEN SUR LE RÉSEAU SOCIAL FACEBOOK NGHIÊN CỨU SO SÁNH VỀ HÀNH VI LỜI KHEN TRONG TIẾNG PHÁP VÀ TRONG TIẾNG VIỆT TRÊN MẠNG XÃ HỘI FACEBOOK. Master : Langue française Code : 60220203 Hanoï, 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] UNIVERSITÉ NATIONALE DE HANOÏ UNIVERSITÉ DE LANGUES ET D’ÉTUDES INTERNATIONALES DÉPARTEMENT POST-UNIVERSITAIRE ---------- ĐẶNG THÙY DƯƠNG ÉTUDE COMPARATIVE DE L’ACTE DE COMPLIMENT EN FRANÇAIS ET EN VIETNAMIEN SUR LE RÉSEAU SOCIAL FACEBOOK NGHIÊN CỨU SO SÁNH VỀ HÀNH ĐỘNG LỜI KHEN TRONG TIẾNG PHÁP VÀ TRONG TIẾNG VIỆT TRÊN MẠNG XÃ HỘI FACEBOOK. Master : Langue française Code : 60220203 Directeur de mémoire : M. Trịnh Đức Thái Hanoï, 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ATTESTATION SUR L’HONNEUR Nous attestons sur l’honneur que ce mémoire a été réalisé par nous-même et que les données ainsi que les résultats qui y sont présentés sont exacts et n’ont jamais été publiés ailleurs.

Đặng Thùy Dương i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] REMERCIEMENTS Je tiens tout d'abord à remercier sincèrement Monsieur le Professeur TRINH Duc Thai qui a accepté de diriger mon mémoire de master et a suivi de très près mon travail en m’accordant des encouragements, suggestions et critiques utiles. Que soient également remerciés ici à tous mes collègues au Département de Langue et de Culture françaises de l'Université de Langues et d'Etudes Internationales qui ont bien voulu répondre longuement aux demandes que je leur ai adressées pour réaliser cette étude. Je témoigne enfin toute ma reconnaissance à ma famille et à mes amis pour leur soutien dans mes choix et leur attention sans faille dès les débuts de mon travail. ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] RÉSUMÉ Nous avons réalisé une étude comparative de l’acte de compliment en français et en vietnamien sur le réseau social Facebook.

Nous avons tout d’abord rappelé les problèmes théoriques relatifs à l’étude. Ensuite, nous avons construit un corpus de 100 compliments en français et 100 compliments vietnamiens trouvés sur Facebook. Nous avons fait des statistiques et retiré des remarques. Nous avons constaté des façons de complimenter très typiques sur Facebook.

De plus, nous avons comparé les compliments en français et en vietnamien sur Facebook sous différents aspects : thème, formulation, manifestation linguistique. Nous avons donc relevé des ressemblances ainsi que des différences dans la réalisation des actes de compliment en français et en vietnamien sur Facebook. Enfin, nous avons essayé d’expliquer ces résultats par des connaissances sociales, culturelles, linguistiques… iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE DES MATIÈRES ATTESTATION SUR L’HONNEUR .1 CHAPITRE 1 : CADRE THÉORIQUE. Acte de langage.

Conceptions des actes de langage. Conception des actes de langage d’Austin. Conception des actes de langage de J. Conception des actes de langage de Catherine Kerbrat-Orecchioni .Formulations des actes de langage.

Facteurs d’influence des actes de langage. Acte de compliment. Définitions dans les dictionnaires. Définitions des linguistes.

Thème du compliment. Cadre spatio-temporel d’un compliment. Nature de la relation interpersonnelle dans le compliment. Structure de l’échange complimenteur en France .26 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Structure de l’échange complimenteur au Vietnam. Réseau social Facebook. Qu’est-ce que le réseau social ?. Comment ça marche.

Réseaux sociaux sur Internet. Qu’est-ce que Facebook ? .40 BILAN DU PREMIER CHAPITRE .43 CHAPITRE 2 : ACTE DE COMPLIMENT EN FRANÇAIS ET EN VIETNAMIEN SUR LE RÉSEAU SOCIAL FACEBOOK À TRAVERS LE CORPUS. Présentation du corpus. Analyse du corpus.

Façons typiques de complimenter sur Facebook. Type de compliment. Thème du compliment. Statistiques et remarques.

Implicite ou explicite. Statistiques et remarques .61 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Figures de style. Formes de phrase .71 BILAN DU DEUXIÈME CHAPITRE .I vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Problématique Les connaissances de l’interculturalité nous semblent indispensables dans l’ère de la mondialisation de l’économie, de la mobilité croissante des personnes, de la circulation des biens, des services et de l’information. Alors, nous souhaitons faire une recherche dans ce domaine pour, tout d’abord, mieux comprendre les difficultés de la diversité culturelle et mieux agir dans notre monde interculturel. Et puis, la France et le Vietnam coopèrent actuellement dans de différents domaines et le feront davantage dans le futur. Dans ce contexte, le rôle de la communication langagière entre les gens des deux pays, de deux cultures se révèle extrêmement important.

Or leur interaction communicative se heurte souvent, malgré leur compétence linguistique, à des obstacles parfois mystérieux que sont les divergences socio-culturelles. Les chocs, les conflits culturels ou les blocages communicatifs se manifestent surtout dans les actes de communication spécifiques (salutation, compliment, excuse, invitation, requête…) Ensuite, l’acte de compliment, qui existe dans toutes les langues et cultures, a attiré notre attention par sa variété de ses réalisations et sa richesse de ses implications sociales. Pourtant, certains problèmes comme « Qu’est-ce qu’on complimente ? », « Comment complimente-t-on ? » varient sensiblement d’un pays à l’autre, d’une culture à l’autre. C’est pourquoi, une étude comparative de l’acte de compliment en France et au Vietnam est nécessaire pour avoir une communication interculturelle plus efficace.

Mais pourquoi l’acte de compliment sur le réseau social Facebook? Parce que nombreuses études de l’échange complimenteur ont été menées en France et au Vietnam. Cependant, à notre connaissance, il n’y a pas encore beaucoup d’études sur l’échange complimenteur sur le réseau social Facebook. Or, le réseau social Facebook est de plus en plus utilisé, non seulement par les jeunes mais aussi par des personnes âgées, non seulement pour se détendre mais encore pour répondre au 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] besoin du travail, des études. De plus, l’acte de compliment sur le réseau social Facebook possède de nombreux points différents avec celui d’une conversation familière.

C’est pourquoi nous souhaitons faire une étude sur le compliment sur Facebook pour découvrir l’impact du compliment sur le réseau social Facebook sur le langage familier. «Étude comparative de l’acte de compliment en français et en vietnamien sur le réseau social Facebook » est donc un sujet de recherche intéressant. Pourtant, il nous faut avoir des connaissances pluridisciplinaires et interculturelles pour bien étudier cette recherche, nous rencontrerons certainement beaucoup de difficultés en la réalisant. J'espère qu'en menant cette recherche, nous pourrons mieux comprendre et mieux utiliser l’acte de compliment.

Nous souhaitons aussi que notre recherche puisse aider les habitants de deux pays à éviter des chocs culturels en réalisant des compliments. Questions de recherche Dans le cadre de notre mémoire, nous allons chercher à répondre aux questions suivantes: 1. Quelles sont les façons de complimenter typiques sur Facebook ? 2. Quelles sont les ressemblances et les différences entre l’acte de compliment en français et celui en vietnamien sur le réseau social Facebook? Quels sont donc les malaises, malentendus voire chocs culturels possibles quand un Français et un Vietnamien se communiquent ? 3.

Hypothèses de recherche Nous avons donc formulé des hypothèses suivantes : + Sur Facebook, il y a le bouton « J’aime » et les émoticônes grâce auxquels les internautes peuvent créer de façons de complimenter très distinctives. + Il existe des ressemblances ainsi que des différences entre l’acte de compliment en français et celui en vietnamien sur le réseau social Facebook. Il 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] existe donc des malaises, malentendus voire chocs culturels possibles quand un Français et un Vietnamien se communiquent. Méthodologie de recherche Compte tenu de l’objectif et de la perspective comparative de notre étude, la méthode qui nous semble être la plus pertinente est la méthode descriptive avec ses propres démarches: la recherche documentaire, l'observation systématique, l'analyse de contenu, l'analyse des résultats, l’étude historique, l'étude de cas, l'étude comparative.

Tout d’abord, nous choisissons sur Facebook 100 compliments en français et 100 compliments en vietnamien. Ensuite, nous les observons et faisons des statistiques. Après avoir des données, nous donnons des remarques. Nous relevons des façons de complimenter distinctives sur Facebook et nous comparons les actes de compliments en français et en vietnamien.

Enfin nous essayons d’expliquer ces résultats par des connaissances sociales, culturelles, linguistiques… 5. Plan de la thèse Notre thèse se composera de deux chapitres. Le premier chapitre, "Cadre théorique", présente les problèmes théoriques relatifs à l’étude. Il s'agira tout d’abord de rappeler les fondements théoriques de l’acte de langage tels que la notion, la classification selon différentes conceptions, la formulation des actes de langages et les facteurs d’influences (le contexte, la relation interpersonnelle, la politesse).

Ensuite, ce chapitre nous permet d’avoir une vue comparative de l’échange complimenteur en France et au Vietnam en découvrant la définition, la classification, le thème, le cadre spatio-temporel et la structure de l’échange complimenteur en France et au Vietnam. Enfin, nous aborderons dans ce chapitre l’histoire, les caractéristiques, les thèmes de communication fréquents ainsi que des utilisateurs principaux du réseau social Facebook. Le deuxième chapitre sera «Étude comparative de l’acte de compliment en français et en vietnamien sur le réseau social Facebook». Dans ce 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chapitre, nous présenterons tout d’abord le corpus.

Ensuite, nous analyserons le corpus en faisant des statistiques, des commentaires sur les points communs et les points différents entre l’échange complimenteur en français et celui en vietnamien sur le réseau social Facebook et puis nous relèverons des malaises, malentendus voire chocs culturels possibles quand un Français et un Vietnamien se communiquent. Nous essayerons enfin d’expliquer ces différences par les connaissances linguistiques et les connaissances interculturelles. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHAPITRE 1 : CADRE THÉORIQUE 1. Acte de langage 1.

Conceptions des actes de langage La pragmatique linguistique s’est développée à partir de la théorie des actes de langage. Selon cette théorie, la fonction du langage n'est pas essentiellement de décrire le monde, mais aussi d'accomplir des actions. L'initiateur de cette théorie est le philosophe britannique Austin dans son ouvrage : How to do things with words (1962), elle est développée par J.Searle dans deux ouvrages Les Actes de Langage (1972), et Sens et expression (1982). Conception des actes de langage d’Austin 1.

Notion La théorie des actes de langage s'oppose à la conception descriptive du langage selon laquelle la fonction première du langage est de décrire la réalité et que les énoncés déclaratifs sont toujours vrais ou faux. Austin défend l'idée que la fonction du langage est aussi d'agir sur la réalité et que les énoncés déclaratifs ne sont ni vrais ni faux, mais réussis ou non. Austin distingue les énoncés constatifs et les énoncés performatifs. Les premiers décrivent le monde (ex: le soleil brille.) et les derniers accomplissent une action (ex: je te promets que je viendrai.

Les constatifs sont vrais ou faux (le soleil brille ou non), les performatifs sont réussis ou non. Si l'énoncé s'adresse à quelqu'un et si l'énoncé est compris du récepteur, l’énoncé performatif est réussi. Par exemple dire « je ne suis pas content » en étant en colère ou bien en riant. Typologies des actes de langage À l'examen, Austin trouve qu'il est difficile de distinguer clairement constatifs et performatifs.

En effet, un énoncé peut être implicitement performatif. Par exemple : je viendrai demain. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] En outre, un énoncé constatif correspond souvent à un acte de langage implicite: l'assertion. Par exemple : je dis la vérité.

Alors pour Austin, l'énonciation est le résultat de trois activités complémentaires : l'acte locutoire (= que dit-il ?) : production d'une suite de sons qui a un sens dans une langue. l'acte illocutoire (que fait-il ?) : production d'un énoncé auquel est attaché conventionnellement une certaine « force ». l'acte perlocutoire (pour quoi faire ?) : cet acte sort du cadre linguistique.