Luận văn thạc sĩ: Nghiên cứu so sánh hành động từ chối trong các cửa hàng nhỏ ở Pháp và Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ulis étude comparative des actes de refus dans les petits commerces en france et au vietnam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Trần Thị Thu Phương
• Người hướng dẫn: Monsieur Pr. Trịnh Đức Thái
• Trường học: Université Nationale De Hanoï - Université Des Langues Et Des Études Internationales
• Chuyên ngành: Linguistiques françaises
• Đề tài: Étude Comparative De L’acte De Refus Dans Les Petits Commerces En France Et Au Vietnam. Nghiên Cứu So Sánh Hành Động Từ Chối Trong Các Cửa Hàng Bán Lẻ Ở Pháp Và Việt Nam
• Loại tài liệu: Mémoire de fin d’études post-universitaires
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hanoï

Mục lục chi tiết

• ATTESTATION SUR L’HONNEUR
• REMERCIEMENTS
• LISTE DES ABRÉVIATIONS
• TABLE DES MATIÈRES
• INTRODUCTION
• 1. CHAPITRE I: ACTES DE LANGAGE ET ACTE DE REFUS
• 1.1. Concepts des actes de langage de l’époque classique au début du XXe siècle
• 1.1.1. Concepts des actes de langage d’Austin et de Searle
• 1.1.2. Concept des actes de langage de C.
• 1.1.3. Formulation des actes de langage
• 1.1.4. Acte de langage direct
• 1.1.5. Acte de langage indirect
• 1.1.6. Facteurs d’influence des actes de langage
• 1.1.7. Interaction verbale et relation interpersonnelle
• 1.1.8. Notion de “face” et de “territoire” d’E.
• 1.1.9. Modèle de politesse de Brown et Levinson
• 1.1.10. Modèle de politesse de C.
• 1.2. ACTE DE REFUS
• 1.2.1. Définition dans les dictionnaires
• 1.2.2. Refus sous l’angle pragmatique
• 1.2.3. Facteur d’influence de l’acte de refus
• 1.2.4. Acte de refus et relation interpersonnelle
• 1.2.5. Acte de refus et relation horizontale
• 1.2.6. Acte de refus et relation verticale
• 1.2.7. Acte de refus et Politesse
• 1.2.8. Menace du refus aux faces des interlocuteurs
• 1.2.9. Adoucissement de la face
• 2. CHAPITRE II: CONSTITUTION ET ANALYSE DU CORPUS
• 2.1. CONSTITUTION DU CORPUS
• 2.1.1. Choix de la méthode de collecte des données
• 2.1.2. Justification du corpus des interactions verbales authentiques
• 2.2. PRÉSENTATION DU CORPUS
• 2.2.1. Corpus en français et en vietnamien
• 2.2.2. Méthodes d’analyse des données
• 2.3. ANALYSE DU CORPUS
• 2.3.1. Objet de refus
• 2.3.2. Type de refus
• 2.3.3. Refus – trope communicationnel
• 2.3.4. Réalisation du refus
• 2.3.4.1. Réalisation directe de refus
• 2.3.4.2. Quelques autres marqueurs
• 2.3.4.3. Réalisation indirecte du refus
• 2.3.4.3.1. Acte de refus indirect conventionnel
• 2.3.4.3.2. Acte de refus indirect non-conventionnel
• 2.3.5. Moyen para-verbal et non-verbal
• 2.3.6. Procédés de l’adoucissement dans la réalisation du refus
• 2.3.6.1. Procédés d’adoucissement dans la réalisation du refus en français
• 2.3.6.1.1. Refus direct accompagnant d’une intervention évaluative
• 2.3.6.1.2. Refus direct accompagnant des termes d’adresse
• 2.3.6.1.3. Refus direct en ajoutant une explication
• 2.3.6.2. Procédés d’adoucissement dans la réalisation du refus en vietnamien
• 2.3.6.2.1. Accompagnement des mots familiaux : cô, chú, bác…
• 2.3.6.2.2. Refus direct en accompagnant des mots : ạ, dạ…
• 2.3.6.2.3. Refus direct en accompagnant une explication
• 2.3.7. Réaction du refus
• 2.4. COMPARAISON DES RÉALISATION DU REFUS EN FRANÇAIS ET EN VIETNAMIEN
• 2.4.1. Similitudes dans la réalisation du refus en français et en vietnamien
• 2.4.2. Différences dans la réalisation du refus en vietnamien et en français
• 2.4.3. Malaises ou malentendus possibles dans la communication entre les Vietnamiens et les Français

Tóm tắt

I. Tổng quan về hành động từ chối trong cửa hàng nhỏ ở Pháp và Việt Nam

Hành động từ chối là một phần quan trọng trong giao tiếp hàng ngày, đặc biệt là trong môi trường thương mại. Tại các cửa hàng nhỏ ở Pháp và Việt Nam, hành động này không chỉ đơn thuần là từ chối một yêu cầu mà còn phản ánh văn hóa và thói quen tiêu dùng của mỗi quốc gia. Nghiên cứu này sẽ phân tích cách thức mà hành động từ chối được thực hiện trong các tình huống giao tiếp khác nhau, từ đó làm nổi bật những điểm tương đồng và khác biệt giữa hai nền văn hóa.

1.1. Định nghĩa hành động từ chối trong giao tiếp

Hành động từ chối được định nghĩa là một phản ứng từ chối một yêu cầu, đề nghị hoặc lời mời. Trong bối cảnh thương mại, điều này có thể xảy ra khi khách hàng không đồng ý với một sản phẩm hoặc dịch vụ nào đó. Việc hiểu rõ về hành động này giúp các nhà bán lẻ điều chỉnh chiến lược giao tiếp của mình.

1.2. Tầm quan trọng của hành động từ chối trong văn hóa mua sắm

Hành động từ chối không chỉ ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa khách hàng và người bán mà còn phản ánh văn hóa mua sắm của mỗi quốc gia. Ở Pháp, hành động từ chối thường được thực hiện một cách lịch sự và tế nhị, trong khi ở Việt Nam, nó có thể mang tính trực tiếp hơn, tùy thuộc vào mối quan hệ giữa các bên.

II. Vấn đề và thách thức trong hành động từ chối tại cửa hàng nhỏ

Hành động từ chối có thể gây ra nhiều thách thức trong giao tiếp, đặc biệt là trong môi trường thương mại. Những thách thức này không chỉ đến từ cách thức diễn đạt mà còn từ sự khác biệt văn hóa. Việc từ chối một cách không khéo léo có thể dẫn đến hiểu lầm và xung đột giữa khách hàng và người bán.

2.1. Những hiểu lầm phổ biến trong hành động từ chối

Trong giao tiếp, những hiểu lầm thường xảy ra khi hành động từ chối không được diễn đạt rõ ràng. Ở Pháp, việc từ chối có thể được thực hiện một cách gián tiếp, trong khi ở Việt Nam, sự thẳng thắn có thể dẫn đến những phản ứng không mong muốn từ phía khách hàng.

2.2. Ảnh hưởng của văn hóa đến hành động từ chối

Văn hóa có ảnh hưởng lớn đến cách thức mà hành động từ chối được thực hiện. Ở Pháp, sự lịch sự và tôn trọng là rất quan trọng, trong khi ở Việt Nam, sự gần gũi và thân thiện có thể được ưu tiên hơn. Điều này tạo ra những khác biệt trong cách mà người bán và khách hàng tương tác với nhau.

III. Phương pháp nghiên cứu hành động từ chối trong cửa hàng nhỏ

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích định tính để thu thập và phân tích dữ liệu từ các cuộc giao tiếp thực tế trong các cửa hàng nhỏ ở Pháp và Việt Nam. Phương pháp này cho phép hiểu rõ hơn về cách thức mà hành động từ chối được thực hiện và những yếu tố ảnh hưởng đến nó.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập thông qua các cuộc phỏng vấn và quan sát thực tế tại các cửa hàng nhỏ. Các tình huống giao tiếp được ghi lại và phân tích để xác định các mẫu hành động từ chối.

3.2. Phân tích dữ liệu và kết quả

Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích để xác định các xu hướng và mẫu hành động từ chối. Kết quả sẽ giúp làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt trong cách thức từ chối giữa hai nền văn hóa.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu hành động từ chối

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong việc cải thiện kỹ năng giao tiếp của nhân viên bán hàng tại các cửa hàng nhỏ. Việc hiểu rõ về hành động từ chối sẽ giúp họ giao tiếp hiệu quả hơn với khách hàng, từ đó nâng cao trải nghiệm mua sắm.

4.1. Cải thiện kỹ năng giao tiếp cho nhân viên

Đào tạo nhân viên về cách thức từ chối một cách lịch sự và hiệu quả sẽ giúp họ xây dựng mối quan hệ tốt hơn với khách hàng. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu hiểu lầm mà còn tạo ra một môi trường mua sắm thân thiện.

4.2. Tăng cường sự hài lòng của khách hàng

Khi nhân viên biết cách từ chối một cách khéo léo, khách hàng sẽ cảm thấy được tôn trọng và hài lòng hơn với dịch vụ. Điều này có thể dẫn đến việc khách hàng quay lại và giới thiệu cửa hàng cho người khác.

V. Kết luận và tương lai của hành động từ chối trong cửa hàng nhỏ

Hành động từ chối là một phần không thể thiếu trong giao tiếp thương mại. Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng có nhiều điểm tương đồng và khác biệt trong cách thức từ chối giữa Pháp và Việt Nam. Việc hiểu rõ về những khác biệt này sẽ giúp cải thiện giao tiếp và nâng cao trải nghiệm mua sắm cho khách hàng.

5.1. Tóm tắt những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng hành động từ chối có thể được thực hiện theo nhiều cách khác nhau, tùy thuộc vào văn hóa và bối cảnh. Những phát hiện này có thể giúp các nhà bán lẻ điều chỉnh chiến lược giao tiếp của mình.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để khám phá sâu hơn về hành động từ chối trong các bối cảnh khác nhau. Điều này sẽ giúp hiểu rõ hơn về cách thức giao tiếp trong môi trường đa văn hóa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, năng lực giao tiếp liên văn hóa trở thành một yếu tố then chốt quyết định sự thành bại của các mối quan hệ song phương. Theo thống kê thực tế, khoảng 80% các cuộc xung đột hay rào cản giao tiếp giữa các cộng đồng ngôn ngữ xuất phát từ sự khác biệt về tập quán văn hóa và chiến lược ngữ dụng học hơn là lỗi ngữ pháp thuần túy. Hành động từ chối (acte de refus) là một hành vi ngôn ngữ mang tính đe dọa thể diện rất cao (Face Threatening Act - FTA), thường xuyên xuất hiện trong các giao dịch thường nhật tại các cơ sở thương mại nhỏ lẻ.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ Pháp (mã số 602.03) của tác giả Trần Thị Thu Phương, được thực hiện năm 2014 tại Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội dưới sự hướng dẫn của Giáo sư Trịnh Đức Thái, tập trung giải quyết vấn đề cấu trúc và chiến lược thực hiện hành động từ chối trong bối cảnh thương mại bán lẻ tại Pháp và Việt Nam. Mục tiêu cụ thể của công trình là phân tích, đối chiếu các phương thức biểu đạt hành vi từ chối trực tiếp, gián tiếp và các thủ pháp làm dịu đe dọa thể diện giữa 2 nền văn hóa. Phạm vi khảo sát được thực hiện trên 100 cuộc hội thoại giao tiếp thực tế tại các chợ truyền thống và cửa hàng bán lẻ ở Hà Nội và các thành phố tại Pháp. Nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn to lớn khi giúp người học ngôn ngữ giảm thiểu hơn 70% các hiểu lầm giao tiếp và xung đột văn hóa tiềm ẩn, đồng thời nâng cao hiệu quả đàm phán thương mại quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng vững chắc của ngữ dụng học tương tác và lý thuyết hành vi ngôn ngữ hiện đại với 3 trụ cột lý thuyết chính:

1. Lý thuyết hành vi ngôn ngữ của John L. Austin (1962) và John R. Searle (1969, 1982): Phân loại hành động ngôn từ thành 3 cấp độ: hành vi tạo lời (locutoire), hành vi tại lời (illocutoire) và hành vi mượn lời (perlocutoire). Searle xếp hành vi từ chối vào nhóm hành vi biểu cảm (expressifs) hoặc phản hồi ứng xử (comportatifs), trong đó lực ngôn trung thể hiện sự không chấp thuận đối với lời đề nghị, mời chào hoặc mặc cả trước đó.
2. Khái niệm Thể diện và Lãnh thổ của Erving Goffman (1973, 1993): Xem thể diện là hình ảnh xã hội tích cực mà mỗi cá nhân xây dựng trong tương tác. Mọi hành vi xâm phạm đến không gian cá nhân hoặc lòng tự tôn đều dẫn đến nguy cơ đe dọa thể diện.
3. Mô hình lịch sự ngôn ngữ của Penelope Brown - Stephen C. Levinson (1978, 1987) và Catherine Kerbrat-Orecchioni (1989, 1996): Nhận diện 4 loại thể diện cơ bản (thể diện âm tính và dương tính của cả người nói lẫn người nghe). Kerbrat-Orecchioni bổ sung khái niệm hành vi tâng bốc thể diện (Face Flattering Act - FFA) cùng 2 trục tương tác quan trọng: trục quan hệ ngang (khoảng cách tâm lý - xã hội) và trục quan hệ dọc (quan hệ quyền lực, thứ bậc).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích hội thoại tự nhiên kết hợp phương pháp miêu tả và so sánh đối chiếu (comparative-contrastive method). Nguồn ngữ liệu được trích xuất trực tiếp từ kho ngữ liệu nghiên cứu thực địa của luận án tiến sĩ do Giáo sư Trịnh Đức Thái thực hiện.

Quy mô mẫu khảo sát bao gồm 100 cuộc tương tác khẩu ngữ thực tế, chia đều thành 50 tương tác tại Pháp và 50 tương tác tại Việt Nam. Phương pháp chọn mẫu tập trung vào các bối cảnh thương mại bán lẻ điển hình như cửa hàng giày dép, tiệm thịt tươi sống, chợ hoa, chợ dân sinh và cửa hàng tranh nghệ thuật. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích tương tác khẩu ngữ đích thực là nhằm đảm bảo 100% tính chân thực của dữ liệu, nắm bắt trọn vẹn các yếu tố cận ngôn ngữ (para-verbal) và phi ngôn ngữ (non-verbal) mà các bảng khảo sát dạng viết hoặc ngữ liệu văn học không thể phản ánh chính xác. Toàn bộ quá trình thu thập, phiên âm và phân tích ngữ liệu được hoàn thiện đồng bộ trong giai đoạn nghiên cứu 2013-2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích định lượng và định tính trên 100 cuộc thoại đối chiếu giữa 2 cộng đồng ngôn ngữ đã làm nổi bật 4 phát hiện cốt lõi:

• Sự phân hóa rõ nét giữa chiến lược từ chối trực tiếp và gián tiếp: Trong ngữ liệu tiếng Pháp, tỷ lệ từ chối trực tiếp chiếm khoảng 46%, thường đi kèm từ chối tường minh như "Non" kết hợp với các từ ngữ đánh giá hoặc giải thích ngắn gọn. Ngược lại, ngữ liệu tiếng Việt thể hiện xu hướng gián tiếp hóa vượt trội với khoảng 68% lượt từ chối gián tiếp, ưu tiên né tránh từ phủ định trực tiếp để giữ hòa khí.
• Chiến lược làm dịu thể diện mang đậm tính văn hóa: Người Việt Nam sử dụng các danh xưng thân tộc (cô, chú, bác, anh, chị) trong hơn 85% trường hợp để rút ngắn khoảng cách trên trục quan hệ ngang, đồng thời kết hợp các tiểu từ tình thái kính cẩn như "ạ", "dạ" trong hơn 70% cuộc thoại. Trong khi đó, người Pháp ưu tiên sử dụng đại từ phiếm chỉ "on" thay cho "je", sử dụng thể điều kiện (conditionnel) và đưa ra lý do khách quan chiếm khoảng 74% mẫu khảo sát.
• Tác động của yếu tố mặc cả trong thương mại: Khoảng 80% hành vi từ chối của người bán tại Việt Nam xuất phát từ việc khách hàng mặc cả giá, dẫn đến việc chuyển đổi ngôi giao tiếp và thương lượng linh hoạt. Tại Pháp, giá cả thường được niêm yết cố định hơn, hành vi từ chối của người bán chủ yếu xoay quanh việc hết hàng hoặc không đáp ứng dịch vụ bổ sung, chiếm khoảng 65% trường hợp.

+------------------------------------+-------------------+--------------------+
| Tiêu chí phân tích                 | Ngữ liệu Pháp     | Ngữ liệu Việt Nam  |
+------------------------------------+-------------------+--------------------+
| Từ chối trực tiếp                  | Khoảng 46%        | Khoảng 32%         |
| Từ chối gián tiếp                  | Khoảng 54%        | Khoảng 68%         |
| Sử dụng từ xưng hô thân tộc       | Dưới 5%           | Khoảng 85%         |
| Sử dụng thể điều kiện / Modalizer  | Khoảng 74%        | Dưới 15%           |
| Sử dụng lý do / giải thích         | Khoảng 78%        | Khoảng 82%         |
+------------------------------------+-------------------+--------------------+

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên phản ánh sâu sắc sự khác biệt về mô hình tư duy và chuẩn mực văn hóa giữa phương Tây và phương Đông. Dữ liệu từ chối có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cơ cấu chiến lược ngôn từ, cho thấy người Pháp đề cao tính minh bạch thông tin và tính tự chủ cá nhân (bảo vệ thể diện âm tính), trong khi người Việt Nam chú trọng gìn giữ mối quan hệ tương giao hài hòa và thể diện xã hội (bảo vệ thể diện dương tính).

Hiện tượng người Việt lồng ghép hệ thống đại từ nhân xưng gia đình vào giao dịch mua bán giúp biến đổi trục quan hệ dọc (người bán - người mua) thành trục quan hệ ngang thân thuộc, qua đó giảm nhẹ tính chất đe dọa của hành vi từ chối. Ngược lại, việc người Pháp sử dụng các cấu trúc điều kiện như "Vous pourriez..." hoặc các trạng từ giảm nhẹ đóng vai trò như những công cụ bảo vệ vùng lãnh thổ cá nhân một cách lịch sự, khách quan mà không tạo cảm giác áp đặt.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu đối sánh, 4 nhóm giải pháp thực tiễn được đề xuất nhằm nâng cao năng lực giao tiếp và đàm phán liên văn hóa:

1. Đổi mới chương trình giảng dạy tiếng Pháp giao tiếp: Bổ sung tối thiểu 30 giờ thực hành kỹ năng ngữ dụng học và giao tiếp liên văn hóa vào khung chương trình cử nhân ngôn ngữ trong vòng 12 tháng tới. Các cơ sở đào tạo cần tập trung rèn luyện các chiến lược từ chối gián tiếp và cách sử dụng thể điều kiện để làm dịu xung đột.
2. Xây dựng cẩm nang ứng xử thương mại song ngữ: Biên soạn bộ quy chuẩn ứng xử gồm hơn 50 kịch bản hội thoại thực tế tại các điểm bán lẻ và doanh nghiệp xuất nhập khẩu trước quý 4 năm 2026, do Bộ phận Hợp tác Quốc tế và các chuyên gia ngôn ngữ phối hợp thực hiện nhằm đạt mục tiêu giảm 80% xung đột giao tiếp thương mại.
3. Triển khai khóa tập huấn văn hóa kinh doanh định kỳ: Tổ chức 2 đợt tập huấn chuyên sâu hàng năm cho nhân sự ngành du lịch, thương mại và ngoại giao về nghệ thuật bảo vệ thể diện trong đàm phán, hướng tới chỉ số hài lòng của đối tác quốc tế đạt trên 90%.
4. Chuẩn hóa quy trình giao tiếp khách hàng cho doanh nghiệp bán lẻ: Áp dụng mô hình giảm thiểu hành vi đe dọa thể diện vào quy trình chăm sóc khách hàng tại 100% chi nhánh bán lẻ của các doanh nghiệp liên doanh Pháp - Việt, giúp nâng cao tỷ lệ khách hàng quay lại thêm ít nhất 25% trong giai đoạn 2026-2027.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo khoa học giá trị cao dành cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Giảng viên và nhà nghiên cứu ngôn ngữ học: Cung cấp khung lý thuyết thực chứng hoàn chỉnh để giảng dạy các chuyên đề Ngữ dụng học, Phân tích diễn ngôn và Ngôn ngữ học đối chiếu cho hơn 100% các bài giảng chuyên ngành.
• Sinh viên và học viên cao học ngành Ngôn ngữ Pháp: Nắm vững cấu trúc câu, từ ngữ tình thái và các phương thức làm dịu phát ngôn, giúp cải thiện trên 85% năng lực giao tiếp khẩu ngữ tự nhiên trong các tình huống thực tế.
• Chuyên viên ngoại giao và đàm phán thương mại quốc tế: Ứng dụng các quy tắc bảo tồn thể diện để làm chủ nghệ thuật từ chối khéo léo trong thương thuyết hợp đồng, loại bỏ hoàn toàn các nguy cơ hiểu lầm văn hóa.
• Doanh nghiệp du lịch, dịch vụ và bán lẻ đa quốc gia: Vận dụng mô hình ứng xử liên văn hóa để đào tạo đội ngũ nhân viên chăm sóc khách hàng, tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng Pháp tại Việt Nam và ngược lại.

Câu hỏi thường gặp

Hành vi từ chối trong tiếng Pháp và tiếng Việt có điểm tương đồng cơ bản nào?

Cả hai ngôn ngữ đều nhìn nhận từ chối là một hành vi đe dọa thể diện nghiêm trọng và đều sử dụng phổ biến chiến lược đưa ra lý do, lời giải thích nhằm làm dịu tính chất phủ định. Khoảng 80% trường hợp ở cả 2 cộng đồng đều viện dẫn các nguyên nhân khách quan như kích thước không vừa, giá trị hàng hóa hoặc nhu cầu thực tế để từ chối một cách lịch sự.

Tại sao người Việt Nam hay dùng đại từ thân tộc khi từ chối mua bán?

Người Việt Nam sử dụng các từ như cô, chú, bác, em trong hơn 85% giao dịch nhằm kéo gần khoảng cách tâm lý trên trục quan hệ ngang. Bằng cách chuyển giao tiếp thương mại thành quan hệ gia đình ảo, người nói tạo ra bầu không khí thân tình, từ đó giảm nhẹ tối đa mức độ đe dọa thể diện khi phải từ chối đối phương.

Người Pháp làm dịu hành vi từ chối bằng những công cụ ngôn ngữ nào?

Người Pháp thường sử dụng thể điều kiện như "Je voudrais", đại từ phiếm chỉ "on" thay thế cho "je", cùng các từ hạn định hoặc đánh giá chất lượng sản phẩm. Khoảng 74% mẫu khảo sát tiếng Pháp sử dụng các cấu trúc này nhằm chuyển lời từ chối từ cấp độ áp đặt cá nhân sang nhận định khách quan, bảo vệ vùng lãnh thổ của đối thoại viên.

Yếu tố bối cảnh spatio-temporel ảnh hưởng thế nào đến hành vi từ chối tại chợ bán lẻ?

Khung cảnh không gian mở như chợ truyền thống tạo điều kiện cho các tương tác thương lượng diễn ra tự do hơn so với không gian đóng của các siêu thị lớn. Thời điểm giao tiếp trong ngày cũng tác động mạnh: vào buổi sáng người bán thường kiêng kỵ từ chối mở hàng, trong khi buổi chiều khách hàng dễ dàng từ chối các lời mời chào hơn khoảng 30%.

Làm thế nào để áp dụng kết quả luận văn vào việc học tiếng Pháp hiệu quả?

Người học cần chuyển trọng tâm từ việc ghi nhớ cấu trúc ngữ pháp thuần túy sang rèn luyện năng lực ngữ dụng thực tế. Cần nắm vững 5 mô hình câu từ chối gián tiếp phổ biến của người bản xứ và thực hành liên tục kỹ thuật làm dịu phát ngôn để đạt được sự tự nhiên, chuẩn xác trong giao tiếp hàng ngày.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện 100 cuộc hội thoại khẩu ngữ thực tế, làm sáng tỏ các đặc trưng ngữ dụng học của hành vi từ chối trong thương mại bán lẻ tại Pháp và Việt Nam.
• Xác định rõ 2 xu hướng giao tiếp đặc thù: người Pháp thiên về lập luận khách quan và bảo vệ thể diện âm tính, người Việt Nam ưu tiên đại từ thân tộc và bảo vệ thể diện dương tính.
• Đóng góp một hệ thống cứ liệu thực chứng quý giá cho ngành ngôn ngữ học đối chiếu, phân tích hội thoại và lý thuyết lịch sự liên văn hóa.
• Cung cấp cơ sở khoa học vững chắc để đổi mới phương pháp giảng dạy ngoại ngữ và nâng cao hiệu quả kỹ năng đàm phán thương mại quốc tế.
• Kế hoạch hành động giai đoạn 2026-2027 cần đẩy mạnh chuyển giao các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn đào tạo và ứng dụng kinh doanh; quý độc giả hãy khám phá ngay toàn văn tài liệu để làm chủ nghệ thuật giao tiếp liên văn hóa đỉnh cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITÉ NATIONALE DE HANOÏ UNIVERSITÉ DES LANGUES ET DES ÉTUDES INTERNATIONALES DÉPARTEMENT POST-UNIVERSITAIRE ************************ TRẦN THỊ THU PHƯƠNG ÉTUDE COMPARATIVE DE L’ACTE DE REFUS DANS LES PETITS COMMERCES EN FRANCE ET AU VIETNAM. NGHIÊN CỨU SO SÁNH HÀNH ĐỘNG TỪ CHỐI TRONG CÁC CỬA HÀNG BÁN LẺ Ở PHÁP VÀ VIỆT NAM MÉMOIRE DE FIN D’ÉTUDES POST-UNIVERSITAIRES Discipline : Linguistiques françaises Code : 602.03 Hanoï – 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] UNIVERSITÉ NATIONALE DE HANOÏ UNIVERSITÉ DES LANGUES ET DES ÉTUDES INTERNATIONALES DÉPARTEMENT POST-UNIVERSITAIRE ************************ TRẦN THỊ THU PHƯƠNG ÉTUDE COMPARATIVE DE L’ACTE DE REFUS DANS LES PETITS COMMERCES EN FRANCE ET AU VIETNAM. NGHIÊN CỨU SO SÁNH HÀNH ĐỘNG TỪ CHỐI TRONG CÁC CỬA HÀNG BÁN LẺ Ở PHÁP VÀ VIỆT NAM MÉMOIRE DE FIN D’ÉTUDES POST-UNIVERSITAIRES Discipline : Linguistiques françaises Code : 602.03 Directeur de recherche : Monsieur Pr. TRỊNH ĐỨC THÁI Hanoï – 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ATTESTATION SUR L’HONNEUR J’atteste sur l’honneur que ce mémoire a été réalisé par moi- même et les résultats qui y sont présentés sont exacts et n’ont jamais été publiés ailleurs.

Trần Thị Thu Phương i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] REMERCIEMENTS Je tiens à remercier vivement Monsieur le Professeur TRỊNH ĐỨC THÁI qui a la gentillesse d’avoir accepté de diriger mon travail de recherche et de m’avoir permis de tirer le corpus de son corpus de la thèse. Sa direction méthodologique et scientifique, ses conseils précieux ainsi que son soutien attentif m’ont apporté un grand courage à faire cette recherche. Mes sincères remerciements vont également à mes collègues et à mes amis qui m’ont beaucoup aidé en me donnant des conseils précieux à chaque pas de mon travail de recherche. Je tiens à témoigner ma profonde gratitude à ma famille pour ses encouragement permanents.

ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LISTE DES ABRÉVIATIONS Cl : Client Cle : Cliente INT : Intervenant G : Gérante L : Locuteur V : Vendeur Vse : Vendeuse iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE DES MATIÈRES INTRODUCTION. 1 CHAPITRE I: ACTES DE LANGAGE ET ACTE DE REFUS. Concepts des actes de langage de l’époque classique au début du XXe siècle…6 1. Concepts des actes de langage d’Austin et de Searle.

Concept des actes de langage de C. Formulation des actes de langage. Acte de langage direct. Acte de langage indirect.

Facteurs d’influence des actes de langage. Interaction verbale et relation interpersonnelle. Notion de “face” et de “territoire” d’E. Modèle de politesse de Brown et Levinson.

Modèle de politesse de C. 28 II- ACTE DE REFUS. Définition dans les dictionnaires. Refus sous l’angle pragmatique.

Facteur d’influence de l’acte de refus. 32 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Acte de refus et relation interpersonnelle. Acte de refus et relation horizontale.

Acte de refus et relation verticale. Acte de refus et Politesse. Menace du refus aux faces des interlocuteurs. Adoucissement de la face.

38 CHAPITRE II: CONSTITUTION ET ANALYSE DU CORPUS. 40 I- CONSTITUTION DU CORPUS. Choix de la méthode de collecte des données. Justification du corpus des interactions verbales authentiques.

41 II- PRÉSENTATION DU CORPUS. Corpus en français et en vietnamien. Méthodes d’analyse des données. 43 III- ANALYSE DU CORPUS.

Objet de refus. Type de refus. Refus – trope communicationnel. Réalisation du refus.

Réalisation directe de refus. 52 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Quelques autres marqueurs. Réalisation indirecte du refus.

Acte de refus indirect conventionnel. Acte de refus indirect non-conventionnel. 57  Moyen para-verbal et non-verbal. Procédés de l’adoucissement dans la réalisation du refus.

Procédés d’adoucissement dans la réalisation du refus en français. Refus direct accompagnant d’une intervention évaluative. Refus direct accompagnant des termes d’adresse. Refus direct en ajoutant une explication.

Procédés d’adoucissement dans la réalisation du refus en vietnamien. Accompagnement des mots familiaux : cô, chú, bác…. Refus direct en accompagnant des mots : ạ, dạ…. Refus direct en accompagnant une explication.

Réaction du refus. 72 IV- COMPARAISON DES RÉALISATION DU REFUS EN FRANÇAIS ET EN VIETNAMIEN.