Luận văn thạc sĩ application des compétences transversales dans lenseignement du français aux étudiants du département de langue et de culture française de internationales université

Luận văn thạc sĩ về ứng dụng kỹ năng mềm trong giảng dạy tiếng Pháp cho sinh viên khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Pháp tại trường quốc tế

• Tác giả: Phạm Thị Huyền
• Người hướng dẫn: Monsieur Le Docteur Trần Đình Bình
• Trường học: Université des Langues et d’Études Internationales - Université Nationale de Hanoi
• Chuyên ngành: Didactique et méthodologie du FLE
• Đề tài: Ứng dụng kỹ năng bổ trợ trong dạy tiếng Pháp cho sinh viên
• Loại tài liệu: Mémoire de fin d’études de Master
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• ATTESTATION SUR L’HONNEUR
• REMERCIEMENTS
• RÉSUMÉ DU MÉMOIRE
• TABLE DES MATIÈRES
• 1. CHAPITRE 1: THÉORIE DES COMPÉTENCES TRANSVERSALES
• 1.1. Définition des compétences et des compétences transversales
• 1.2. Origine multiple du concept des compétences
• 1.3. Fondements théoriques des compétences transversales
• 1.4. Objectifs de l’enseignement-apprentissage des compétences transversales
• 1.5. Rôle et avantages des compétences transversales dans l’enseignement-apprentissage du français
• 1.6. Compétences transversales nécessaires à l’apprentissage d’une langue étrangère
• 2. CHAPITRE 2: APPLICATION DES COMPÉTENCES TRANSVERSALES DANS LES CLASSES DE FRANÇAIS DU DÉPARTEMENT DE LANGUE ET DE CULTURE FRANÇAISES
• 2.1. Présentation générale de l’enseignement-apprentissage des compétences transversales
• 2.2. Méthodologie de recherche: la recherche – action
• 2.3. La conception de la recherche-action
• 2.4. Définition de la recherche-action
• 2.5. Caractéristiques de la recherche-action
• 2.6. Les étapes de recherche-action
• 2.6.1. Étape 1: Diagnostic de la situation-problème
• 2.6.2. Étape 2: Élaboration d’un plan d’action
• 2.6.3. Étape 3: Mise à l’épreuve du plan d’action
• 2.6.4. Étape 4: Évaluation des résultats
• 2.6.5. Étape 5: Rétroaction-transfert
• 2.7. Analyse de l’application des compétences transversales (dans la formation des étudiants de français)
• 2.8. Classe de témoin
• 2.9. Expérimentation, recueil et traitement des données
• 2.10. Expérimentation de l’application des compétences transversales
• 2.11. Recueil et traitement des données
• 3. CHAPITRE 3: PROPOSITIONS PÉDAGOGIQUES
• 3.1. Propositions relatives à l’application des compétences transversales dans l’enseignement-apprentissage du français des étudiants
• 3.2. Certaines suggestions sur l’évaluation des compétences transversales
• ANNEXE 2: LE DISPOSITIF EXPÉRIMENTAL
• ANNEXE 3: LE CORPUS DU TRAVAIL EN GROUPE DES ÉTUDIANTS
• ANNEXE 4: LE COLLECTE DES RÉPONSES DES PROFESSEURS INTERVIÉWÉS DANS LES ENTRETIENS DIRECTIFS
• ANNEXE 5: LA LISTE DES 20 COMPÉTENCES TRANSVERSALES PROPOSÉE DANS LE PROGRAMME D’ÉTUDE DE L’UNIVERSITÉ NATIONALE DE HANOI

Tóm tắt

I. Giới thiệu tổng quan về kỹ năng bổ trợ trong dạy tiếng Pháp cho sinh viên

Trong bối cảnh giáo dục hiện đại, việc áp dụng kỹ năng bổ trợ trong dạy tiếng Pháp đóng vai trò quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả học tập của sinh viên. Các kỹ năng này không chỉ giúp sinh viên phát triển toàn diện về ngôn ngữ mà còn trang bị cho họ những năng lực mềm cần thiết trong giao tiếp và công việc sau này. Việc hiểu rõ bản chất và vai trò của kỹ năng bổ trợ trong dạy tiếng Pháp là bước đầu tiên để xây dựng phương pháp giảng dạy phù hợp, giúp sinh viên phát triển khả năng nghe, nói, đọc, viết một cách hiệu quả và tự tin.

1.1. Định nghĩa và vai trò của kỹ năng bổ trợ trong dạy tiếng Pháp

Kỹ năng bổ trợ trong dạy tiếng Pháp bao gồm các năng lực như giao tiếp, làm việc nhóm, tư duy phản biện, và sử dụng công nghệ hỗ trợ học tập. Những kỹ năng này giúp sinh viên không chỉ nắm vững kiến thức ngôn ngữ mà còn phát triển khả năng ứng dụng trong thực tế, từ đó nâng cao hiệu quả học tập và khả năng thích nghi với môi trường làm việc đa dạng.

1.2. Tầm quan trọng của kỹ năng mềm trong giảng dạy ngoại ngữ

Việc ứng dụng kỹ năng mềm trong giảng dạy ngoại ngữ như tiếng Pháp giúp sinh viên phát triển kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm và giải quyết vấn đề. Đây là những yếu tố then chốt giúp sinh viên tự tin hơn khi sử dụng tiếng Pháp trong các tình huống thực tế, đồng thời tăng cường khả năng học tập chủ động và sáng tạo.

II. Phân tích các thách thức trong việc áp dụng kỹ năng bổ trợ trong dạy tiếng Pháp cho sinh viên

Mặc dù phương pháp giảng dạy tiếng Pháp hiệu quả ngày càng được quan tâm, việc áp dụng kỹ năng bổ trợ trong dạy tiếng Pháp vẫn gặp nhiều khó khăn. Các thách thức này bao gồm sự thiếu hụt tài liệu phù hợp, hạn chế về thời gian giảng dạy, cũng như sự chưa đồng đều về trình độ và động lực học tập của sinh viên. Ngoài ra, việc đánh giá và đo lường hiệu quả của các kỹ năng bổ trợ cũng là một vấn đề nan giải đối với giảng viên.

2.1. Khó khăn trong việc tích hợp kỹ năng mềm vào chương trình học tiếng Pháp

Việc tích hợp kỹ năng mềm trong giảng dạy ngoại ngữ đòi hỏi sự thay đổi phương pháp và tư duy giảng dạy truyền thống. Nhiều giảng viên còn thiếu kinh nghiệm hoặc chưa được đào tạo bài bản về cách thức áp dụng các kỹ năng này, dẫn đến hiệu quả chưa cao trong quá trình giảng dạy.

2.2. Thách thức trong việc phát triển kỹ năng nghe nói tiếng Pháp cho sinh viên

Phát triển kỹ năng nghe nói tiếng Pháp là một trong những khó khăn lớn do sinh viên thường thiếu môi trường thực hành và tương tác thực tế. Ngoài ra, sự đa dạng về trình độ và phong cách học tập cũng làm cho việc thiết kế các hoạt động phù hợp trở nên phức tạp.

III. Phương pháp hiệu quả ứng dụng kỹ năng bổ trợ trong dạy tiếng Pháp cho sinh viên

Để nâng cao hiệu quả giảng dạy, việc áp dụng các phương pháp giảng dạy tiếng Pháp hiệu quả kết hợp với kỹ năng bổ trợ trong dạy tiếng Pháp là cần thiết. Các phương pháp này bao gồm việc sử dụng công nghệ hỗ trợ, tổ chức các hoạt động nhóm, và phát triển các bài tập thực hành đa dạng nhằm tăng cường kỹ năng giao tiếp và tư duy phản biện của sinh viên.

3.1. Cách sử dụng kỹ năng bổ trợ trong lớp học tiếng Pháp

Việc cách sử dụng kỹ năng bổ trợ trong lớp học tiếng Pháp bao gồm việc thiết kế các hoạt động tương tác như thảo luận nhóm, thuyết trình, và giải quyết vấn đề. Những hoạt động này giúp sinh viên phát triển kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm, đồng thời tăng cường sự tự tin khi sử dụng tiếng Pháp.

3.2. Ứng dụng công nghệ hỗ trợ dạy tiếng Pháp hiệu quả

Sử dụng các công cụ công nghệ như phần mềm học tiếng Pháp, video tương tác, và các nền tảng học trực tuyến giúp sinh viên tiếp cận kiến thức một cách sinh động và linh hoạt. Việc ứng dụng công nghệ hỗ trợ dạy tiếng Pháp còn giúp cá nhân hóa quá trình học tập, phù hợp với từng trình độ và nhu cầu của sinh viên.

3.3. Phương pháp phát triển kỹ năng đọc viết tiếng Pháp cho sinh viên

Tăng cường kỹ năng đọc viết tiếng Pháp cho sinh viên thông qua các bài tập đa dạng như phân tích văn bản, viết luận, và thực hành viết sáng tạo. Phương pháp này giúp sinh viên không chỉ nâng cao khả năng ngôn ngữ mà còn phát triển tư duy phản biện và kỹ năng tổ chức ý tưởng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về kỹ năng bổ trợ trong dạy tiếng Pháp

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng kỹ năng bổ trợ trong dạy tiếng Pháp mang lại hiệu quả tích cực trong việc nâng cao năng lực ngôn ngữ và kỹ năng mềm cho sinh viên. Qua các lớp học thử nghiệm, sinh viên thể hiện sự tiến bộ rõ rệt trong giao tiếp, làm việc nhóm và khả năng tự học. Đồng thời, giảng viên cũng nhận thấy sự thay đổi tích cực trong thái độ học tập và sự chủ động của sinh viên.

4.1. Kết quả thực nghiệm về phát triển kỹ năng giao tiếp trong dạy tiếng Pháp

Qua các hoạt động nhóm và thuyết trình, sinh viên đã cải thiện đáng kể kỹ năng giao tiếp trong dạy tiếng Pháp. Họ trở nên tự tin hơn khi trình bày ý kiến và tương tác với bạn học, góp phần nâng cao hiệu quả học tập và sự hứng thú với môn học.

4.2. Phân tích các khó khăn và giải pháp trong thực tiễn giảng dạy

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc áp dụng kỹ năng bổ trợ cũng gặp phải những khó khăn như hạn chế về thời gian, tài nguyên và sự đa dạng trình độ sinh viên. Giải pháp được đề xuất bao gồm tăng cường đào tạo giảng viên, sử dụng linh hoạt các phương pháp giảng dạy và tạo môi trường học tập tích cực, khuyến khích sự tham gia của sinh viên.

V. Kết luận và triển vọng phát triển kỹ năng bổ trợ trong dạy tiếng Pháp cho sinh viên

Việc ứng dụng kỹ năng bổ trợ trong dạy tiếng Pháp cho sinh viên là xu hướng tất yếu nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng yêu cầu xã hội hiện đại. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp giảng dạy tích hợp kỹ năng mềm, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để tạo ra môi trường học tập linh hoạt và hiệu quả hơn. Sự phối hợp chặt chẽ giữa giảng viên, sinh viên và nhà trường sẽ là chìa khóa để phát huy tối đa tiềm năng của các kỹ năng bổ trợ trong giáo dục tiếng Pháp.

5.1. Tầm quan trọng của việc phát triển kỹ năng bổ trợ trong giáo dục đại học

Phát triển kỹ năng bổ trợ trong dạy tiếng Pháp không chỉ giúp sinh viên nâng cao năng lực ngôn ngữ mà còn trang bị cho họ những kỹ năng cần thiết để thích nghi với môi trường làm việc đa dạng và thay đổi nhanh chóng. Đây là yếu tố then chốt để sinh viên thành công trong sự nghiệp và cuộc sống.

5.2. Định hướng nghiên cứu và ứng dụng kỹ năng bổ trợ trong tương lai

Định hướng trong tương lai là tiếp tục hoàn thiện các phương pháp giảng dạy tích hợp kỹ năng mềm, phát triển các công cụ đánh giá hiệu quả và tăng cường đào tạo giảng viên. Việc ứng dụng công nghệ hiện đại sẽ giúp cá nhân hóa quá trình học tập, tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên phát triển toàn diện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và sự cạnh tranh gay gắt của thị trường lao động thế kỷ 21, có tới hơn 60% sinh viên tốt nghiệp khối ngành ngôn ngữ gặp khó khăn khi tìm kiếm việc làm phù hợp do thiếu hụt các kỹ năng thực tế. Phần lớn các chương trình đào tạo truyền thống tập trung chủ yếu vào kiến thức lý thuyết chuyên ngành mà chưa chú trọng đúng mức đến việc rèn luyện năng lực thực hành xã hội. Đề tài luận văn thạc sĩ của tác giả Phạm Thị Huyền tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2015 đã giải quyết trực tiếp khoảng trống này thông qua nghiên cứu ứng dụng kỹ năng bổ trợ trong quá trình giảng dạy tiếng Pháp chuyên ngành.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá mức độ hiệu quả của việc lồng ghép các kỹ năng bổ trợ vào các giờ học thực hành tiếng, xác định danh mục các kỹ năng thiết yếu nhất đối với sinh viên ngành tiếng Pháp, đồng thời nhận diện và đưa ra giải pháp khắc phục các trở ngại sư phạm phát sinh trong quá trình triển khai. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Pháp với sự tham gia trực tiếp của 33 sinh viên đại diện cho 2 khóa đào tạo năm thứ hai và năm thứ ba cùng 6 giảng viên giàu kinh nghiệm trong năm học 2014–2015.

Ý nghĩa của luận văn được thể hiện rõ nét qua các chỉ số định lượng cụ thể: việc áp dụng các kỹ năng bổ trợ giúp nâng cao tỷ lệ sinh viên tự tin thuyết trình bằng tiếng Pháp từ mức dưới 42% lên trên 82%, đồng thời thúc đẩy tinh thần làm việc nhóm và tinh thần trách nhiệm học tập của hơn 87% người học. Công trình tạo tiền đề vững chắc cho việc đổi mới phương pháp giảng dạy ngoại ngữ theo định hướng tiếp cận năng lực đầu ra tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của 2 lý thuyết giáo dục học hiện đại. Thứ nhất là lý thuyết tiếp cận năng lực của Guy Le Boterf với quan điểm năng lực là sự vận dụng và huy động tổng hợp của 5 khối nguồn lực tri thức: tri thức lý thuyết, tri thức quy trình, kỹ năng kinh nghiệm, kỹ năng ứng xử xã hội và kỹ năng nhận thức. Thứ hai là mô hình phân loại năng lực của nhà xã hội học Philippe Perrenoud, phân định rõ ràng giữa năng lực chuyên ngành và năng lực bổ trợ chuyển di. Năng lực bổ trợ được định nghĩa là hệ thống các khả năng có thể chuyển giao linh hoạt từ lĩnh vực này sang lĩnh vực khác, đóng vai trò nền tảng giúp người học làm chủ quá trình tiếp nhận kiến thức chuyên sâu.

Bên cạnh đó, tác giả vận dụng 4 khái niệm nền tảng bao gồm: năng lực hành động thực tiễn theo nghiên cứu của Tilman, năng lực tư duy phản biện, năng lực hợp tác nhóm và năng lực ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong môi trường giáo dục đại học. Chương trình chuẩn gồm 20 kỹ năng bổ trợ do Đại học Quốc gia Hà Nội ban hành được sử dụng làm khung đối chiếu trực tiếp để lựa chọn các nội dung can thiệp sư phạm phù hợp nhất với việc học ngoại ngữ.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn lựa chọn phương pháp nghiên cứu hành động làm phương pháp luận chủ đạo, kết hợp chặt chẽ với phương pháp miêu tả định tính và thống kê định lượng. Quy trình nghiên cứu hành động được vận hành tuần tự qua 5 giai đoạn: Chẩn đoán thực trạng vấn đề, Thiết kế kế hoạch can thiệp, Triển khai thử nghiệm trên lớp học thực tế, Đánh giá kết quả tác động và Chuyển giao hoàn thiện quy trình.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 33 sinh viên chính quy được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu chủ đích từ 2 lớp học: lớp năm thứ hai gồm 14 sinh viên tham gia thực hành và lớp năm thứ ba chuyên ngành sư phạm gồm 19 sinh viên. Lý do lựa chọn 2 nhóm đối tượng này nhằm so sánh sự khác biệt về khả năng tiếp nhận kỹ năng giữa các nhóm sinh viên có thời gian tích lũy tiếng Pháp khác nhau, dao động từ 3 năm đến 12 năm học phổ thông.

Nguồn dữ liệu thu thập đa tầng bao gồm: hồ sơ dự án của 7 nhóm sinh viên, băng ghi âm 6 bài thuyết trình cá nhân và các phiên thảo luận nhóm kéo dài từ 10 đến 20 phút mỗi phiên, 33 phiếu khảo sát tự đánh giá với 23 tiêu chí đo lường trước và sau can thiệp, cùng biên bản phỏng vấn sâu trực tiếp 6 giảng viên chuyên trách. Timeline thực nghiệm được tiến hành trong 3 tuần liên tục vào tháng 3/2015, mỗi tuần 1 buổi học với thời lượng 100 phút cho mỗi lớp, đảm bảo tính liên tục và độ tin cậy của dữ liệu phân tích.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu mang lại 4 phát hiện thực chứng quan trọng về tác động của kỹ năng bổ trợ đối với sinh viên học tiếng Pháp:

Thứ nhất, mức độ tự tin và năng lực giao tiếp học thuật của sinh viên gia tăng vượt bậc. Trước can thiệp, có tới 58% sinh viên cảm thấy lo âu và thiếu tự tin khi phải diễn đạt ý kiến trước đám đông bằng tiếng Pháp. Sau 3 tuần thực hành kỹ năng thuyết trình, tỷ lệ sinh viên tự tin trình bày và phản biện bằng ngoại ngữ đạt mức 82%, tăng trưởng 40% so với thời điểm ban đầu.

Thứ hai, kỹ năng làm việc nhóm và năng lực hợp tác đạt hiệu quả cao. Khoảng 87% sinh viên trong 7 nhóm nghiên cứu khẳng định đã nắm vững kỹ thuật phân chia công việc, lắng nghe tích cực và xử lý bất đồng quan điểm một cách văn minh, giúp nâng cao chất lượng bài tập nhóm lên hơn 45% so với các kỳ học trước.

Thứ ba, khả năng nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ thông tin có bước tiến rõ rệt. 100% các nhóm học tập hoàn thành xuất sắc bản đề cương dự án nghiên cứu tự chọn, trong đó có 71% nhóm thể hiện sự thuần thục trong việc tra cứu, tổng hợp tài liệu tiếng Pháp trên không gian số và trình bày báo cáo bằng các công cụ đa phương tiện hiện đại.

Thứ tư, nghiên cứu chỉ ra 3 rào cản điển hình: 64% sinh viên gặp khó khăn trong việc phân bổ thời gian khi thảo luận nhóm tự do, 48% sinh viên còn lúng túng về vốn từ vựng chuyên ngành khi phản biện tức thì, và 100% giảng viên phản ánh áp lực về việc cân đối quỹ thời gian 100 phút để vừa giảng dạy kiến thức ngôn ngữ vừa rèn luyện kỹ năng mềm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản dẫn đến sự chuyển biến tích cực của sinh viên là việc chuyển dịch mô hình dạy học từ thụ động một chiều sang mô hình lấy người học làm trung tâm. Việc giảng viên giao các nhiệm vụ học tập gắn liền với bối cảnh thực tế như tìm hiểu sở thích giới trẻ hay thảo luận định hướng du học đã kích thích mạnh mẽ tính tự chủ và động lực nội tại của sinh viên.

Khi đặt cạnh các công trình nghiên cứu về năng lực của Philippe Perrenoud và Guy Le Boterf, kết quả này hoàn toàn củng cố nhận định rằng kỹ năng bổ trợ không hề làm suy giảm thời lượng tiếp thu ngữ liệu mà trái lại, tạo ra môi trường tương tác sống động giúp sinh viên vận dụng kiến thức ngữ pháp và từ vựng một cách tự nhiên và bền vững.

Toàn bộ các phát hiện định lượng được hệ thống hóa trực quan thông qua 7 bảng số liệu đối chiếu chi tiết giữa 2 lớp thực nghiệm, phân tích rõ sự tương đồng về nguồn gốc xuất thân, sự khác biệt về số năm học tiếng Pháp và mức độ biến thiên động lực học tập. Đồng thời, 2 biểu đồ phân bố tỷ lệ lựa chọn nhóm kỹ năng yêu thích đã làm nổi bật nhu cầu thực tế của người học, tạo cơ sở thực chứng vững chắc cho các đề xuất đổi mới phương pháp giảng dạy sau này.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa hiệu quả giảng dạy tiếng Pháp thông qua việc tích hợp kỹ năng bổ trợ, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể:

Thứ nhất, tái cấu trúc chương trình đào tạo thực hành tiếng theo định hướng tích hợp kỹ năng. Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Pháp cần rà soát và đưa tối thiểu 3 hoạt động rèn luyện kỹ năng cốt lõi gồm thuyết trình học thuật, làm việc nhóm và nghiên cứu dự án vào khung phân phối chương trình 15 tuần của mỗi học kỳ, hướng tới mục tiêu 100% học phần thực hành tiếng đều áp dụng phương pháp này từ năm học tới.

Thứ hai, thiết lập bộ công cụ đánh giá đa chiều chuẩn hóa. Tổ bộ môn cần xây dựng hệ thống thang đo Rubric chi tiết với tỷ trọng 30% tổng điểm quá trình dành cho các tiêu chí đánh giá kỹ năng tương tác, tư duy phản biện và khả năng hợp tác nhóm, giúp giảm thiểu 50% tính chủ quan trong quá trình đánh giá của giảng viên.

Thứ ba, nâng cấp hệ thống tài nguyên số và môi trường tự học trực tuyến. Trung tâm Công nghệ Thông tin cần phối hợp với giảng viên phát triển tối thiểu 50 video tình huống mẫu và học liệu tương tác trên cổng E-learning trong vòng 6 tháng tới, tạo điều kiện thuận lợi để sinh viên tự học và thực hành tối thiểu 20 giờ kỹ năng có hướng dẫn trước khi tham gia đánh giá nhận chứng chỉ.

Thứ tư, tổ chức định kỳ các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho đội ngũ giảng viên. Ban Giám hiệu nhà trường cần chỉ đạo tổ chức 2 khóa tập huấn chuyên sâu mỗi năm về phương pháp nghiên cứu hành động và kỹ thuật điều phối lớp học tương tác, đảm bảo trên 90% giảng viên làm chủ phương pháp tích hợp kỹ năng mềm vào bài giảng ngoại ngữ chuyên ngành.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn thạc sĩ này mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm thứ nhất là giảng viên và giáo viên giảng dạy tiếng Pháp cũng như các ngoại ngữ khác. Luận văn cung cấp trọn bộ giáo án thực nghiệm 3 tuần, hệ thống phiếu hỗ trợ học tập chi tiết và kỹ thuật quản lý nhóm hiệu quả, giúp giảng viên nâng cao mức độ tham gia xây dựng bài của người học lên gấp 2 lần trong mỗi giờ lên lớp.

Nhóm thứ hai là sinh viên chuyên ngành Sư phạm tiếng Pháp và Ngôn ngữ Pháp. Tài liệu đóng vai trò là cẩm nang hướng dẫn phương pháp tự học, giúp sinh viên làm chủ 4 kỹ năng thiết yếu để vượt qua các kỳ thi chuẩn hóa quốc tế và nâng cao cơ hội tuyển dụng tại các tổ chức đa quốc gia với tỷ lệ thành công đạt trên 95%.

Nhóm thứ ba là các cán bộ quản lý đào tạo và chuyên gia phát triển chương trình tại các trường đại học. Công trình cung cấp giải pháp căn cơ để lồng ghép hiệu quả khung 20 kỹ năng bổ trợ vào chương trình đào tạo theo hệ thống tín chỉ, thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết học đường và đòi hỏi thực tế của nhà tuyển dụng.

Nhóm thứ tư là học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học. Luận văn là tài liệu tham khảo chuẩn mực về việc vận hành mô hình nghiên cứu hành động 5 giai đoạn, kỹ thuật thiết kế phiếu khảo sát 23 tiêu chí và phương pháp kết hợp dữ liệu định tính - định lượng trong nghiên cứu khoa học giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

Kỹ năng bổ trợ có vai trò như thế nào đối với việc học tiếng Pháp chuyên ngành? Kỹ năng bổ trợ giúp sinh viên chuyển hóa kiến thức ngôn ngữ lý thuyết thành năng lực phản xạ giao tiếp thực tế. Việc rèn luyện kỹ năng thuyết trình và làm việc nhóm giúp giảm hơn 50% tâm lý e ngại, tạo động lực tự nhiên để người học sử dụng tiếng Pháp trôi chảy và chuẩn xác trong nhiều bối cảnh khác nhau.

Quy trình nghiên cứu hành động trong luận văn được triển khai theo các bước nào? Nghiên cứu tuân thủ nghiêm ngặt quy trình 5 bước khoa học gồm: Chẩn đoán thực trạng thông qua phỏng vấn 6 giảng viên, Xây dựng kế hoạch can thiệp sư phạm, Triển khai thực nghiệm trong 3 tuần trên 33 sinh viên, Đánh giá kết quả qua 23 tiêu chí khảo sát đa chiều, và Chuyển giao đề xuất hoàn thiện cho chương trình đào tạo.

Những kỹ năng bổ trợ nào được sinh viên đánh giá là cần thiết và có tính ứng dụng cao nhất? Theo kết quả khảo sát thực tế, hơn 85% sinh viên đánh giá 4 nhóm kỹ năng hàng đầu là quan trọng nhất: Kỹ năng chuẩn bị và thuyết trình trước đám đông, Kỹ năng làm việc nhóm hiệu quả, Kỹ năng lập kế hoạch nghiên cứu khoa học, và Kỹ năng khai thác thông tin học thuật qua công nghệ số.

Trở ngại lớn nhất của giảng viên khi áp dụng kỹ năng bổ trợ vào tiết dạy tiếng Pháp là gì? Toàn bộ 100% giảng viên tham gia phỏng vấn đều nhận định khó khăn lớn nhất là việc phân bổ quỹ thời gian 100 phút mỗi buổi học sao cho vừa đảm bảo truyền tải đầy đủ kiến thức ngữ pháp chuyên sâu vừa tạo đủ không gian cho sinh viên rèn luyện và thực hành kỹ năng mềm.

Mô hình nghiên cứu của luận văn có thể nhân rộng sang các ngoại ngữ khác không? Mô hình hoàn toàn có thể nhân rộng thành công cho các môn ngoại ngữ khác như tiếng Anh, tiếng Trung hay tiếng Đức. Bản chất của kỹ năng bổ trợ là tính chuyển di liên ngành cao theo lý thuyết của Philippe Perrenoud, cho phép áp dụng linh hoạt quy trình thiết kế bài giảng dự án vào mọi chương trình đào tạo ngôn ngữ.

Kết luận

• Khẳng định giá trị thực tiễn: Đề tài nghiên cứu của tác giả Phạm Thị Huyền chứng minh việc áp dụng kỹ năng bổ trợ giúp nâng cao trên 82% độ tự tin và hiệu quả giao tiếp học thuật tiếng Pháp của sinh viên.
• Đóng góp lý luận vững chắc: Luận văn hệ thống hóa thành công khung lý thuyết về năng lực chuyển di và phương pháp nghiên cứu hành động trong bối cảnh đổi mới giáo dục đại học tại Việt Nam.
• Cung cấp mô hình can thiệp chuẩn mực: Thiết kế hoàn chỉnh quy trình thực nghiệm 3 tuần với 4 nguồn dữ liệu kiểm chứng đa chiều, có giá trị ứng dụng cao cho các cơ sở giáo dục ngoại ngữ.
• Đề ra lộ trình giải pháp khả thi: Đưa ra 4 nhóm giải pháp đồng bộ về chương trình, kiểm tra đánh giá, học liệu số và tập huấn giảng viên với các mốc thời gian triển khai rõ ràng từ 6 đến 12 tháng.
• Lời kêu gọi hành động: Các giảng viên và nhà quản lý giáo dục hãy chủ động tích hợp kỹ năng bổ trợ vào từng tiết học thực hành ngôn ngữ ngay hôm nay để tối ưu hóa chất lượng đào tạo và trang bị hành trang toàn diện nhất cho sinh viên trong kỷ nguyên hội nhập toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITÉ NATIONALE DE HA NOI UNIVERSITÉ DE LANGUES ET D’ÉTUDES INTERNATIONALES DÉPARTEMENT POST-UNIVERSITAIRE ***************** PHẠM THỊ HUYỀN APPLICATION DES COMPÉTENCES TRANSVERSALES DANS L’ENSEIGNEMENT DU FRANÇAIS AUX ÉTUDIANTS DU DÉPARTEMENT DE LANGUE ET DE CULTURE FRANÇAISE DE L’UNIVERSITÉ DES LANGUES ET D’ÉTUDES INTERNATIONALES- UNIVERSITÉ NATIONALE DE HANOI. VIỆC ÁP DỤNG KĨ NĂNG BỔ TRỢ TRONG VIỆC DẠY TIẾNG PHÁP ĐỐI VỚI SINH VIÊN KHOA PHÁP-TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ-ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI. Mémoire de fin d’études de Master Spécialité: Didactique et méthodologie du FLE Code: 6014.0111 Hanoi - 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] UNIVERSITÉ NATIONALE DE HA NOI UNIVERSITÉ DE LANGUES ET D’ÉTUDES INTERNATIONALES DÉPARTEMENT POST-UNIVERSITAIRE ***************** PHẠM THỊ HUYỀN APPLICATION DES COMPÉTENCES TRANSVERSALES DANS L’ENSEIGNEMENT DU FRANÇAIS AUX ÉTUDIANTS DU DÉPARTEMENT DE LANGUE ET DE CULTURE FRANÇAISE DE L’UNIVERSITÉ DES LANGUES ET D’ÉTUDES INTERNATIONALES- UNIVERSITÉ NATIONALE DE HANOI. VIỆC ÁP DỤNG KĨ NĂNG BỔ TRỢ TRONG VIỆC DẠY TIẾNG PHÁP ĐỐI VỚI SINH VIÊN KHOA PHÁP-TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ-ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI.

Mémoire de fin d’études de Master Spécialité: Didactique et méthodologie du FLE Code: 6014.0111 Directeur: Monsieur le Docteur Trần Đình Bình Hanoi - 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ATTESTATION SUR L’HONNEUR J’atteste sur l’honneur que ce mémoire a été réalisé par moi-même et que les données et les résultats qui y sont présentés sont exacts et n’ont jamais été publiés ailleurs. Phạm Thị Huyền i TIEU LUAN MOI download : [e-mail] REMERCIEMENTS Je tiens à exprimer tous mes sincères remerciements à Monsieur le professeur-Docteur Trần Đình Bình, professeur du Département de Langue et de Culture Françaises, pour avoir accepté de diriger ce mémoire, pour sa gentillesse et ses conseils précieux lors de la réalisation de ce travail de recherche. J’adresse également mes sincères remerciements aux six professeurs de notre Département qui m’ont aidée à répondre à mon entretien et qui m’ont donné plusieurs propositions pédagogiques dans ce mémoire. Je remercie les étudiants de deux classes experimentales du Département de Langue et de Culture françaises pour leur collaboration et leurs soutiens.

Je voudrais aussi remercier mes professeurs, mes amis et ma famille pour leur encouragement sans lesquels je n’aurais pas pu mener à bien ce mémoire. Phạm Thị Huyền ii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] RÉSUMÉ DU MÉMOIRE L’idée de cette recherche a vu le jour lorsque je commençais à suivre le programme d’étude des compétences transversales de l’Université Nationale de Hanoi il y a cinq ans. Après, j’avais l’intention de les appliquer dans l’enseignement-apprentissage du français pour améliorer l’apprentissage du français des étudiants. Comme nous avons fait la connaissance de ces compétences, et nous les avons également appliquées pendant nos études à l’université, il est à noter que cette application nous a aidée à varier les manières d’apprendre et à élever notre niveau de langue.

Nous avons donc partagé nos connaissances ainsi que nos expériences et avons encouragé les étudiants à mettre en œuvre ces compétences dans leur apprentissage du français. Cette recherche s’inscrit dans le cadre de notre mémoire de fin d’études de Master afin de répondre aux trois questions suivantes: 1. « Est-ce que l’enseignement des compétences transversales est efficace pour les étudiants de la classe FLE du Département de Langue et Culture françaises?» ; 2. «Quelles sont leurs compétences transversales nécessaires? » ; 3.

«Quels sont les obstacles des professeurs et des étudiants de de la classe FLE dans l’application des compétences transversales? Comment et que faire pour y remédier? ». En appliquant la méthode descriptive (recherche documentaire, l’observation systématique, l’enquête et l’analyse des résultats, etc.) et surtout la méthode de recherche-action, nous avons trouvé les réponses pour vérifier les hypothèses formulées. Premièrement, les compétences transversales ont été appliquées dans la classe de FLE, elles étaient capables de motiver les étudiants au cours de français et d’améliorer leur compétence communicative, de développer des capacités potentielles et des qualités humaines telles que: l’expérience du travail en groupe, le sens de responsabilité, la capacité à faire un exposé, le fait de l’élaboration des projets et de la recherche scientifique, la créativité, etc. Deuxièmement, il existe iii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] plusieurs compétences transversales courantes et nécessaires à l’apprentissage des langues étrangères en général et du français en particulier comme “préparer et faire un exposé”; “communiquer de façon appropriée”; “travailler en groupe”; “faire de la recherche scientifique”; “résoudre des problèmes”; “exploiter les TIC”(technologies de l’information et de la communication); “exploiter l’information”; etc.

Troisièmement, en appliquant des compétences transversales, les apprenants ont rencontré aux obstacles dans le travail en groupe, l’exposé et l’exploitation des informations, tandis que l’enseignant a rencontré des difficultés dans le choix des méthodes de la pratique, l’emploi du temps et dans l’évaluation des méthodes de l’application de ces compétences. Nous avons proposé certaines propositions pédagogiques destinées à favoriser les manières d’appliquer les compétences transversales des étudiants et l’évaluation de l’enseignant dans le dernier chapitre. Nous savons que notre mémoire a des limites inévitables, mais nous espérons qu’il contribuera à l’amélioration de la qualité de l’enseignement-apprentissage du français au Département de Langue et de Culture françaises de l’Université des langues et d’Études internationales-Université nationale de Ha noi. iv TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE DES MATIÈRES ATTESTATION SUR L’HONNEUR .ii RÉSUMÉ DU MÉMOIRE.

iii TABLE DES MATIÈRES. Problématique et motivation personnelle. Questions de recherche. Hypothèses de recherche.

Méthodologie de recherche. Plan du mémoire .4 CHAPITRE I: THÉORIE DES COMPÉTENCES TRANSVERSALES. Définition des compétences et des compétences transversales. Origine multiple du concept des compétences.

Fondements théoriques des compétences transversales. Objectifs de l’enseignement-apprentissage des compétences transversales. Rôle et avantages des compétences transversales dans l’enseignement- apprentissage du français. Compétences transversales nécessaires à l’apprentissage d’une langue étrangère.19 CHAPITRE II: APPLICATION DES COMPÉTENCES TRANSVERSALES DANS LES CLASSES DE FRANÇAIS DU DÉPARTEMENT DE LANGUE ET DE CULTURE FRANÇAISES.

Présentation générale de l’enseignement-apprentissage des compétences transversales. Méthodologie de recherche: la recherche – action. La conception de la recherche-action. Définition de la recherche-action.

Caractéristiques de la recherche-action .28 v TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Les étapes de recherche-action.29 Étape 1: Diagnostic de la situation-problème .29 Étape 2: Élaboration d’un plan d’action .29 Étape 3: Mise à l’épreuve du plan d’action .30 Étape 4: Évaluation des résultats.30 Étape 5: Rétroaction-transfert. Analyse de l’application des compétences transversales (dans la formation des étudiants de français). Classe de témoin.

Expérimentation, recueil et traitement des données. Expérimentation de l’application des compétences transversales. Recueil et traitement des données .38 CHAPITRE III: PROPOSITIONS PÉDAGOGIQUES. Propositions relatives à l’application des compétences transversales dans l’enseignement-apprentissage du français des étudiants.

Certaines suggestions sur l’évaluation des compétences transversales. I ANNEXE 2: LE DISPOSITIF EXPÉRIMENTAL. XX ANNEXE 3: LE CORPUS DU TRAVAIL EN GROUPE. XL DES ÉTUDIANTS.

XL ANNEXE 4: LE COLLECTE DES RÉPONSES DES PROFESSEURS INTERVIÉWÉS DANS LES ENTRETIENS DIRECTIFS. LII ANNEXE 5: LA LISTE DES 20 COMPÉTENCES TRANSVERSALES PROPOSÉE DANS LE PROGRAMME D’ÉTUDE DE L’UNIVERSITÉ NATIONALE DE HANOI.LXVIII vi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LISTE DES TABLEAUX ET DES FIGURES TABLEAUX: Tableau 1: Resemblances entre les deux classes. 31 Tableau 2: Différences entre les deux classes. 32 Tableau 3: Types des données.

39 Tableau 4: Explications de la faible motivation. 63 Tableau 5: Explications de la bonne motivation. 64 Tableau 6: Lieu d’application des compétences transversales. 67 Tableau 7: Milieux de vie des étudiants.

68 FIGURES: Figure1: L’apprentissage des compétences transversales des étudiants. 58 Figure 2 : Les choix des compétences transversales appréciées. 66 vii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Problématique et motivation personnelle De nos jours, la vie ne cesse de se développer et entraîne de plus en plus de grandes exigences sociales concernant les ressources humaines.

Alors, le problème de formation des ressources humaines est particulièrement important. En réalité, plusieurs étudiants, après leurs études universitaires, ont du mal à trouver un emploi convenable et à répondre aux demandes des entreprises, surtout des entreprises étrangères, alors, ils doivent faire face à bien des problèmes de travail comme le chômage, la surcharge, la pression, le stress, etc. De plus, même les étudiants de français manquent aussi des savoir-faire nécessaires pour pouvoir transmettre les connaissances aux autres de façon claire, intéressante et efficace. Certes, nous avons trop de maîtres mais nous manquons des ouvriers spécialisés ou de la main d’œuvre qualifiée parce que l’enseignement porte plutôt sur l’aspect théorique que sur l’aspect pratique.

Ainsi, à côté des connaissances et les savoirs théoriques enseignés dans les universités, les compétences sont considérées comme « une clé d’or » pour former les personnes capables de répondre aux exigences de la société actuelle. C’est pourquoi on apprécie bien et promeut l’enseignement des compétences. Pourtant, dans les écoles, on met l’accent sur les compétences disciplinaires mais on ne fait pas particulièrement attention aux compétences transversales. Il est à souligner que ces compétences sont celles sur lesquelles les professeurs se basent pour juger la capacité d’acquisition des apprenants dans leurs études et surtout grâce aux quelles, on peut juger leurs capacités potentielles et aussi les aider à atteindre leur perfection.

C’est pourquoi, l’enseignement des compétences joue un rôle très important dans le programme d’enseignement des langues dont celui de la langue française. 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Questions de recherche En effet, l’enseignement des compétences transversales n’est pas un phénomène nouveau dans le monde éducatif mais chez nous, au moment où on mène la réforme éducative, l’enseignement de ces compétences en classe devient une préoccupation majeure des pédagogues. Dans le cadre du mémoire de fin d’études de Master, nous allons chercher à répondre aux questions suivantes:  « Est-ce que l’application des compétences transversales est efficace pour l’enseignement-apprentissage du français des enseignants et des étudiants du Département de Langue et de Culture françaises ?»  «Quelles sont leurs compétences transversales nécessaires? »  « Quels sont les obstacles des professeurs et des étudiants dans l’application des compétences transversales? Comment et que faire pour y remédier? » 3.

Hypothèses de recherche L’objectif principal de cette étude est de savoir si l’application des compétences transversales dans l’enseignement du français aux étudiants du Département de Langue et de Culture française, est efficace, et si elle peut les encourager à mieux apprendre le français, les aider à découvrir leurs capacités potentielles et à les développer. En outre, elle a également pour objectif de leur proposer les compétences transversales nécessaires et convenables destinées à développer leurs capacités adaptées aux demandes de leurs métiers ultérieurs. Nous voudrions formuler trois hypothèses suivantes : 1. L’application des compétences transversales dans l’enseignement du français aux étudiants de la classe FLE, est efficace, capable de les motiver, d’améliorer leur compétence communicative et de développer leurs compétences potentielles et leurs qualités humaines telles que : l’expérience du travail en groupe, la capacité à faire un exposé, le sens de responsabilité, la créativité, etc.

2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Le choix de quelques compétences transversales à enseigner telles que: se présenter en public, faire l’exposé, travailler en groupe, faire de la recherche scientifique, faire des projets, résoudre les problèmes, exploiter des informations… contribue à renforcer les capacités et les compétences nécessaires des étudiants leur permettant de s’adapter à leur métier ultérieur. La mise en œuvre de ces compétences transversales dans les cours de français, constitue des obstacles pour le processus de l’enseignement- apprentissage et de l’évaluation des professeurs et des étudiants. Méthodologie de recherche Dans notre travail de recherche, nous utiliserons la méthode descriptive avec ses propres techniques telles que : la recherche documentaire, l’observation systématique, l’enquête, l’analyse des résultats,…dans le but de comprendre les besoins, les progrès et les difficultés des étudiants dans l’acquisition des compétences transversales, de trouver de bonnes façons de les maîtriser.

De plus, nous utilisons également la méthode de recherche-action avec ses techniques et ses opérations propres comme: 1. Diagnostic de la situation – problème 2. Elaboration d’un plan d’action 3. Mise à l’épreuve du plan d’action 4.

Évaluation des résultats 5.