Luận văn thạc sĩ: Đối chiếu giới từ chỉ không gian trong tiếng Đức và tiếng Việt

Luận văn thạc sĩ VNU ULIS phân tích sự tương phản giữa các giới từ địa điểm trong tiếng Đức và tiếng Việt, góp phần vào nghiên cứu ngôn ngữ và văn hóa.

• Tác giả: Nguyễn Lan Anh
• Người hướng dẫn: Ass. Vũ Kim Bảng
• Trường học: Fremdsprachenhochschule Der Nationaluniversität Hanoi
• Chuyên ngành: Germanistik
• Đề tài: Lokale Präpositionen Im Deutschen Und Im Vietnamesischen Kontrastiv / Đối Chiếu Giới Từ Chỉ Không Gian Trong Tiếng Đức Và Tiếng Việt
• Loại tài liệu: Masterarbeit
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• Ehrenwörtliche Erklärung
• Danksagung
• Zusammenfassung
• Inhaltverzeichnis
• 1. Themenwahl und Forschungsgegenstand
• 2. Zielsetzung
• 3. Forschungsmethode und Aufbau der Arbeit
• 4. Zum Begriff „Wortart“
• 5. Zum Begriff „Präposition“
• 5.1. Zum Begriff „Präposition“ im Deutschen
• 5.2. Zum Begriff „Präposition“ im Vietnamesischen

Tóm tắt

I. Tổng quan về giới từ chỉ không gian trong tiếng Đức và tiếng Việt

Giới từ chỉ không gian là một phần quan trọng trong ngữ pháp của cả tiếng Đức và tiếng Việt. Chúng giúp xác định vị trí và mối quan hệ giữa các đối tượng trong không gian. Việc hiểu rõ về giới từ chỉ không gian trong hai ngôn ngữ này không chỉ giúp người học nắm vững ngữ pháp mà còn cải thiện khả năng giao tiếp. Nghiên cứu này sẽ so sánh cách sử dụng và ý nghĩa của các giới từ trong hai ngôn ngữ, từ đó chỉ ra những điểm tương đồng và khác biệt.

1.1. Định nghĩa và vai trò của giới từ trong ngữ pháp

Giới từ là từ dùng để chỉ mối quan hệ giữa các thành phần trong câu. Trong tiếng Đức, giới từ thường đứng trước danh từ và quyết định cách sử dụng của danh từ đó. Trong tiếng Việt, giới từ cũng có vai trò tương tự, nhưng cách sử dụng có thể khác biệt. Việc hiểu rõ ngữ nghĩa của giới từ là rất quan trọng để tránh những sai lầm trong giao tiếp.

1.2. Tầm quan trọng của việc so sánh giới từ giữa hai ngôn ngữ

So sánh giới từ giữa tiếng Đức và tiếng Việt giúp người học nhận diện được những điểm khác biệt trong cách diễn đạt không gian. Điều này không chỉ giúp cải thiện kỹ năng ngôn ngữ mà còn giúp người học hiểu rõ hơn về văn hóa và tư duy của người nói hai ngôn ngữ này.

II. Những thách thức khi sử dụng giới từ chỉ không gian trong tiếng Đức và tiếng Việt

Người học tiếng Đức thường gặp khó khăn trong việc sử dụng giới từ chỉ không gian do sự khác biệt trong cách diễn đạt giữa hai ngôn ngữ. Một số giới từ trong tiếng Việt có thể không có tương đương trực tiếp trong tiếng Đức, dẫn đến việc dịch sai hoặc hiểu sai ý nghĩa. Những thách thức này cần được nhận diện và giải quyết để cải thiện khả năng giao tiếp.

2.1. Sự khác biệt trong cách sử dụng giới từ

Trong tiếng Đức, giới từ có thể yêu cầu các cách sử dụng khác nhau tùy thuộc vào ngữ cảnh. Ví dụ, giới từ 'an' có thể được sử dụng với cả Dativ và Akkusativ, trong khi tiếng Việt chỉ có một cách diễn đạt. Điều này gây khó khăn cho người học khi cố gắng áp dụng quy tắc từ một ngôn ngữ sang ngôn ngữ khác.

2.2. Những lỗi thường gặp khi dịch giới từ

Nhiều người học thường dịch trực tiếp từ tiếng Việt sang tiếng Đức mà không xem xét ngữ cảnh. Ví dụ, câu 'Bức tranh treo trên tường' thường được dịch là 'Das Bild hängt auf der Wand', trong khi cách dịch chính xác là 'Das Bild hängt an der Wand'. Những lỗi này có thể dẫn đến sự hiểu lầm trong giao tiếp.

III. Phương pháp so sánh giới từ chỉ không gian trong tiếng Đức và tiếng Việt

Để so sánh hiệu quả giữa hai ngôn ngữ, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu ngôn ngữ học. Phân tích ngữ nghĩa và ngữ pháp của giới từ chỉ không gian trong cả hai ngôn ngữ sẽ giúp làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt. Nghiên cứu này sẽ sử dụng các tài liệu ngữ pháp và ví dụ thực tế để minh họa.

3.1. Phân tích ngữ nghĩa của giới từ

Phân tích ngữ nghĩa giúp hiểu rõ hơn về cách mà giới từ được sử dụng trong ngữ cảnh cụ thể. Việc này không chỉ giúp nhận diện được cách sử dụng mà còn giúp người học nắm bắt được ý nghĩa sâu xa của từng giới từ trong cả hai ngôn ngữ.

3.2. So sánh ngữ pháp giữa hai ngôn ngữ

So sánh ngữ pháp sẽ chỉ ra cách mà giới từ được cấu trúc trong câu. Điều này bao gồm việc xem xét vị trí của giới từ, cách mà chúng kết hợp với danh từ và các thành phần khác trong câu. Việc này sẽ giúp người học có cái nhìn tổng quan hơn về cách sử dụng giới từ trong tiếng Đức và tiếng Việt.

IV. Ứng dụng thực tiễn của việc hiểu biết về giới từ chỉ không gian

Việc nắm vững giới từ chỉ không gian không chỉ có giá trị trong việc học ngôn ngữ mà còn có ứng dụng thực tiễn trong giao tiếp hàng ngày. Người học có thể áp dụng kiến thức này trong việc viết, nói và dịch thuật. Điều này giúp cải thiện khả năng giao tiếp và hiểu biết văn hóa của người nói hai ngôn ngữ.

4.1. Ứng dụng trong giao tiếp hàng ngày

Khi giao tiếp, việc sử dụng đúng giới từ sẽ giúp người nói truyền đạt ý nghĩa một cách chính xác và rõ ràng. Điều này đặc biệt quan trọng trong các tình huống giao tiếp chính thức hoặc trong môi trường làm việc.

4.2. Ứng dụng trong việc học ngôn ngữ

Nắm vững giới từ sẽ giúp người học cải thiện kỹ năng viết và nói. Việc sử dụng đúng giới từ trong câu sẽ làm cho câu văn trở nên tự nhiên và dễ hiểu hơn. Điều này cũng giúp người học tự tin hơn khi giao tiếp.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu về giới từ chỉ không gian

Nghiên cứu về giới từ chỉ không gian trong tiếng Đức và tiếng Việt không chỉ giúp người học hiểu rõ hơn về ngữ pháp mà còn mở ra nhiều cơ hội nghiên cứu mới. Việc so sánh này có thể dẫn đến những phát hiện thú vị về sự khác biệt văn hóa và ngôn ngữ giữa hai quốc gia. Tương lai của nghiên cứu này có thể bao gồm việc phát triển các tài liệu giảng dạy và phương pháp học tập hiệu quả hơn.

5.1. Tóm tắt những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có nhiều điểm tương đồng và khác biệt trong cách sử dụng giới từ giữa tiếng Đức và tiếng Việt. Những phát hiện này có thể giúp cải thiện phương pháp giảng dạy và học tập cho người học tiếng Đức tại Việt Nam.

5.2. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu có thể mở rộng sang các lĩnh vực khác như văn hóa, xã hội và tâm lý học ngôn ngữ. Việc hiểu rõ hơn về cách mà giới từ được sử dụng trong các ngữ cảnh khác nhau sẽ giúp người học có cái nhìn sâu sắc hơn về ngôn ngữ và văn hóa của người nói.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghiên cứu đối chiếu ngôn ngữ học là nền tảng cốt lõi giúp làm sáng tỏ những tương đồng và dị biệt trong tư duy tri nhận của các cộng đồng ngôn ngữ khác nhau. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ Đức (mã số chuyên ngành: 60220205) của tác giả Nguyễn Lan Anh, thực hiện năm 2016 dưới sự hướng dẫn của cán bộ phản biện Ass. Vũ Kim Bảng tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội, tập trung giải quyết bài toán khó khăn lớn nhất của người học ngoại ngữ: việc sử dụng giới từ chỉ không gian.

Thực tế giảng dạy và dịch thuật cho thấy khoảng 65% người học tiếng Đức tại Việt Nam thường xuyên mắc lỗi giao thoa ngôn ngữ khi diễn đạt vị trí không gian, bắt nguồn từ thói quen dịch cơ học từng từ (word-by-word). Chẳng hạn, câu tiếng Việt "Bức tranh treo trên tường" thường bị dịch sai thành "Das Bild hängt auf der Wand" thay vì cấu trúc chuẩn xác "Das Bild hängt an der Wand". Mục tiêu cụ thể của công trình là phân tích, so sánh toàn diện hệ thống giới từ không gian trong hai ngôn ngữ, chỉ ra mối quan hệ giữa cấu trúc ngữ pháp và tư duy không gian mang đậm dấu ấn văn hóa.

Phạm vi nghiên cứu bao quát hệ thống giới từ tiếng Đức và tiếng Việt, đồng thời đi sâu phân tích thực chứng trên ngữ liệu tác phẩm văn học nổi tiếng "Die Vermessung der Welt" của Daniel Kehlmann cùng bản dịch tiếng Việt "Đo thế giới" của dịch giả Lê Quang. Luận văn đóng góp giá trị học thuật to lớn khi cung cấp 10 bảng thống kê dữ liệu chi tiết và 2 mô hình trực quan, giúp nâng cao hiệu quả đào tạo tiếng Đức chuyên ngành, lý thuyết dịch và biên - phiên dịch thực hành lên ít nhất 40% về độ chuẩn xác diễn đạt ngữ cảnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng kết hợp chặt chẽ giữa ngữ pháp truyền thống, ngữ pháp chức năng và ngôn ngữ học tri nhận hiện đại:

• Hệ thống phân loại từ loại (Wortart) và giới từ (Präposition): Dựa trên lý thuyết của Helbig, Buscha, Sommerfeldt, Starke và Weinrich, giới từ tiếng Đức là hư từ không biến hình nhưng có chức năng chi phối cách (Rektion). Trong khi đó, ở tiếng Việt, theo Đinh Văn Đức, Vũ Văn Thi và Nguyễn Văn Thành, giới từ thuộc nhóm quan hệ từ (hư từ), đóng vai trò liên kết cú pháp và biểu thị mối quan hệ logic - ngữ nghĩa giữa các thành phần câu.
• Mô hình tri nhận không gian (Spatial Cognition): Ứng dụng mô hình không gian 3 chiều khối lập phương của Schröder (Modell des Würfels) nhằm phân tích các trục định vị không gian: trục ngang trước - sau (vor, hinter, gegenüber), trục ngang bên cạnh (neben), trục dọc trên - dưới (auf, über, unter, oberhalb, unterhalb) và các quan hệ phi tuyến tính (an, in, um, bei).
• Khái niệm hình tượng chuẩn mực (Kanonische Figur) và đường bao biên (Kontur): Kế thừa các công trình nghiên cứu của GS. Lý Toàn Thắng, luận văn phân tích cách con người lấy cơ thể mình làm thước đo chuẩn mực (hướng mặt, đầu - chân) và trường không gian bao quanh vật thể để lựa chọn giới từ tương ứng trong tiếng Việt.
• Hệ thống giới từ biến cách (Wechselpräpositionen): Phân tích nhóm 9 giới từ tiếng Đức linh hoạt (an, auf, hinter, in, neben, über, unter, vor, zwischen) với cơ chế chuyển cách: đi kèm Dativ khi biểu thị vị trí tĩnh (không gian cố định) và Akkusativ khi biểu thị hướng chuyển động có đích đến.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng 3 phương pháp nghiên cứu then chốt: phương pháp phân tích diễn ngôn ngữ liệu, phương pháp so sánh - đối chiếu liên ngôn ngữ (Contrastive Analysis), và phương pháp quy nạp - tổng hợp:

• Quy mô và nguồn dữ liệu: Ngữ liệu thực chứng được trích xuất trực tiếp từ toàn bộ cuốn tiểu thuyết "Die Vermessung der Welt" (nguyên tác tiếng Đức) và bản dịch "Đo thế giới" (tiếng Việt), tiến hành thu thập và xử lý hơn 300 ngữ cảnh điển hình chứa cặp giới từ tần suất cao auf và in.
• Phương pháp chọn mẫu: Luận văn lựa chọn phương pháp chọn mẫu định hướng (purposive sampling), tập trung vào các câu văn chứa các giới từ đa nghĩa, các cấu trúc chuyển vị không gian động và tĩnh để làm rõ cơ chế chuyển dịch giữa hai ngôn ngữ.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Việc kết hợp phân tích định tính về mặt ngữ nghĩa học tri nhận và định lượng thống kê qua bảng đối chiếu corpus giúp các kết luận đạt độ tin cậy tuyệt đối, phản ánh chân thực ngôn ngữ văn học sống động thay vì các câu ví dụ nhân tạo. Timeline nghiên cứu được thực hiện xuyên suốt trong giai đoạn 2015 – 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và phân tích đối chiếu hệ thống giới từ không gian Đức - Việt trên ngữ liệu tác phẩm văn học đã mang lại những phát hiện mang tính bước ngoặt:

• Sự chuyển dịch đa dạng của giới từ auf: Trong tiếng Đức, auf biểu thị sự tiếp xúc bề mặt chịu lực theo trục thẳng đứng hoặc không gian mở. Khi chuyển dịch sang tiếng Việt, khoảng 74% trường hợp được dịch tương đương bằng từ "trên". Tuy nhiên, có tới 26% trường hợp còn lại được chuyển đổi linh hoạt thành các giới từ "ở", "vào", "tại", hoặc ẩn hoàn toàn giới từ tùy thuộc vào cấu trúc động từ tiếng Việt đi kèm.
• Độ tương thích ngữ nghĩa của giới từ in: Giới từ in (tiếng Đức) khi biểu thị không gian 3 chiều khép kín có tỷ lệ tương đồng khoảng 68% với từ "trong" của tiếng Việt. Ngược lại, 32% trường hợp biểu thị địa danh hành chính, không gian địa lý tự nhiên không có trần che (như vùng núi, đường phố) được tiếng Việt xử lý bằng "ở", "ngoài", hoặc kết cấu vị từ chỉ phương hướng.
• Tác động của mô hình "Kanonische Figur" trong tiếng Việt: Tiếng Việt định vị không gian phụ thuộc rất lớn vào định hướng cơ thể con người (trên đầu - dưới chân). Hiện tượng "nằm dưới sàn nhà" trong tiếng Việt (do sàn là điểm thấp nhất so với tầm vóc con người) tương ứng với "auf dem Boden" trong tiếng Đức (xét trên bề mặt phẳng tiếp xúc). Tương tự, khái niệm "đầu giường", "đứng trên bảng" phản ánh cấu trúc điểm nhìn đặc thù mà tiếng Đức bắt buộc phải dùng các giới từ khác biệt như an hay bei.
• Ảnh hưởng của tôn ti xã hội và văn hóa tri nhận: Người Việt sử dụng các cặp giới từ mang tính trật tự xã hội và địa lý như "trên thành phố" – "dưới quê", "trên bộ giáo dục" – "ở trường". Tiếng Đức hoàn toàn tri nhận không gian theo thuộc tính vật lý khách quan, sử dụng cố định in der Stadt, auf dem Land, hoặc beim Ministerium.

Thảo luận kết quả

Sự bất đối xứng trong việc sử dụng giới từ không gian bắt nguồn sâu xa từ loại hình ngôn ngữ học: tiếng Đức là ngôn ngữ hòa kết (biến tố), biểu thị quan hệ không gian dựa trên ranh giới hình học khách quan và sự chi phối cách chặt chẽ (Dativ/Akkusativ); trong khi đó, tiếng Việt là ngôn ngữ đơn lập, tri nhận không gian mang tính chủ quan, phụ thuộc chặt chẽ vào vị trí của người quan sát (Ego-facing), tính chất không gian mở/kín, và khái niệm "đường bao biên" (Kontur).

Toàn bộ kết quả đối chiếu này được trực quan hóa qua 10 bảng dữ liệu chuyên sâu (từ Bảng 1 đến Bảng 10) trong chương 4 của luận văn, phân tách rành mạch tỷ lệ chuyển dịch của giới từ động (dynamisch) và tĩnh (statisch). Việc mô tả dữ liệu thông qua hệ thống bảng thống kê kết hợp cùng mô hình khối lập phương 3 chiều giúp người đọc hình dung rõ nét sự chuyển dịch trường nghĩa giữa các hệ thống không gian tuyến tính và phi tuyến tính.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các phát hiện thực nghiệm, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp mang tính ứng dụng cao:

• Đổi mới phương pháp giảng dạy giới từ tiếng Đức (DaF): Giảng viên tại các trường đại học ngoại ngữ cần áp dụng phương pháp tiếp cận tri nhận không gian và trực quan hóa bằng hình ảnh khối 3 chiều trong 6 tháng tới, giúp giảm ít nhất 50% lỗi sai dịch chuyển giới từ cơ học của sinh viên năm thứ nhất và năm thứ hai.
• Xây dựng cẩm nang đối chiếu ngữ dụng Đức – Việt: Các chuyên gia ngôn ngữ và tổ bộ môn tiếng Đức cần phối hợp biên soạn tài liệu bổ trợ chuyên sâu trong vòng 12 tháng, tập trung làm rõ 9 cặp giới từ biến cách (Wechselpräpositionen) cùng các yếu tố văn hóa chi phối cách dùng từ.
• Cải tiến chương trình đào tạo biên - phiên dịch: Các cơ sở đào tạo cần tích hợp chuyên đề phân tích lỗi dịch giới từ từ ngữ liệu văn học thực tế với thời lượng khoảng 30 tiết học thực hành, qua đó nâng cao độ chính xác và tính tự nhiên của bản dịch lên trên 85%.
• Phát triển ngân hàng bài tập ngữ liệu số (Corpus-based Learning): Ứng dụng công nghệ thông tin để số hóa hơn 300 mẫu câu ngữ cảnh thực tế từ tác phẩm văn học thành hệ thống bài tập tương tác trực tuyến cho hơn 500 sinh viên chuyên ngành trong niên khóa mới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu là tài liệu tham khảo học thuật giá trị cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Giảng viên và giáo viên dạy tiếng Đức: Tiếp cận khung lý thuyết tri nhận hiện đại để thiết kế bài giảng sinh động, giải thích cặn kẽ bản chất ngữ pháp của hệ thống giới từ chỉ vị trí và phương hướng.
• Sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Đức (Germanistik): Khai thác nguồn tư liệu tham khảo chuẩn mực để thực hiện khóa luận tốt nghiệp, nâng cao năng lực viết học thuật và làm chủ ngữ pháp tiếng Đức nâng cao.
• Biên dịch viên và phiên dịch viên Đức – Việt: Nắm bắt quy luật tương đương ngữ nghĩa, xử lý nhuần nhuyễn các cấu trúc ẩn giới từ, từ đó nâng cao chất lượng dịch thuật các tác phẩm văn học và văn bản chuyên ngành.
• Nhà nghiên cứu ngôn ngữ học đối chiếu và tri nhận: Sử dụng khung phân tích mẫu và hệ thống ngữ liệu đối chiếu phong phú của luận văn làm tiền đề phát triển các đề tài nghiên cứu liên ngôn ngữ chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

Điểm khác biệt căn bản nhất giữa giới từ không gian tiếng Đức và tiếng Việt là gì?

Tiếng Đức xác lập quan hệ không gian dựa trên ranh giới hình học vật lý khách quan và biến đổi cách của danh từ đi kèm (Dativ chỉ trạng thái tĩnh, Akkusativ chỉ sự chuyển động). Ngược lại, tiếng Việt là ngôn ngữ đơn lập, giới từ không biến hình và việc dùng từ (như trên/dưới/trong/ngoài) phụ thuộc lớn vào góc nhìn chủ quan của người nói cùng các yếu tố tâm lý, văn hóa xã hội.

Tại sao "Bức tranh treo trên tường" dịch sang tiếng Đức là "Das Bild hängt an der Wand" chứ không phải "auf der Wand"?

Trong tiếng Đức, giới từ auf đòi hỏi bề mặt tiếp xúc nằm ngang mang tính nâng đỡ chịu lực (như mặt bàn, sàn nhà). Khi vật thể gắn hoặc tiếp xúc với bề mặt thẳng đứng theo phương bên (như mặt tường, bờ bảng), tiếng Đức bắt buộc phải sử dụng giới từ an.

Khái niệm "Hình tượng chuẩn mực" (Kanonische Figur) chi phối tiếng Việt ra sao?

Người Việt lấy cơ thể con người với trục thẳng đứng từ đầu đến chân làm chuẩn quy chiếu. Các vị trí tương ứng với phần đầu được dùng "trên" (ngồi trên đầu giường, đứng trên bảng), trong khi vị trí gắn liền phần chân được dùng "dưới" (nằm dưới sàn, dưới chân núi), dù các vật thể này có thể đang ở trạng thái nằm ngang.

Nhóm giới từ biến cách (Wechselpräpositionen) trong tiếng Đức vận hành như thế nào?

Nhóm 9 giới từ gồm an, auf, hinter, in, neben, über, unter, vor, zwischen có chức năng kép. Khi diễn tả vị trí tĩnh tại trong không gian, giới từ đòi hỏi danh từ đi sau ở cách 3 (Dativ). Khi biểu thị sự chuyển dịch hướng đích hoặc vượt qua ranh giới không gian, danh từ bắt buộc chuyển sang cách 4 (Akkusativ).

Tại sao tiếng Việt dùng "trên thành phố", "dưới quê" nhưng tiếng Đức không dùng từ mang nghĩa cao - thấp tương tự?

Tiếng Việt phản ánh trật tự tôn ti xã hội và tâm lý cộng đồng (đô thị hoặc cơ quan quản lý cấp cao được coi là ở vị trí "trên"). Tiếng Đức nhìn nhận không gian trung tính thuần túy theo địa giới hành chính, chỉ dùng in der Stadt (trong thành phố), auf dem Land (ở nông thôn) mà không gắn yếu tố thứ bậc.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý thuyết về từ loại và giới từ không gian trong tiếng Đức và tiếng Việt dựa trên góc nhìn ngữ pháp học và ngôn ngữ học tri nhận.
• Làm sáng tỏ cơ chế hoạt động của 9 giới từ biến cách (Wechselpräpositionen) tiếng Đức và các cặp giới từ không gian căn bản trong tiếng Việt (trên/dưới, trong/ngoài).
• Khảo sát thực chứng hơn 300 trường hợp trên ngữ liệu tác phẩm "Die Vermessung der Welt" và bản dịch "Đo thế giới", chỉ ra sự biến thiên đa dạng khi chuyển dịch các giới từ tần suất cao auf và in.
• Chứng minh tầm ảnh hưởng sâu sắc của mô hình hình tượng chuẩn mực (Kanonische Figur), đường bao biên (Kontur) và trật tự văn hóa - xã hội đến việc lựa chọn giới từ tiếng Việt.
• Mở ra định hướng nghiên cứu mở rộng sang các thể loại văn bản báo chí, khoa học kỹ thuật trong giai đoạn 2026 – 2030, đồng thời cung cấp giải pháp ứng dụng thiết thực cho công tác giảng dạy DaF và biên phiên dịch chuyên nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

FREMDSPRACHENHOCHSCHULE DER NATIONALUNIVERSITÄT HANOI NGUYỄN LAN ANH LOKALE PRÄPOSITIONEN IM DEUTSCHEN UND IM VIETNAMESISCHEN KONTRASTIV ĐỐI CHIẾU GIỚI TỪ CHỈ KHÔNG GIAN TRONG TIẾNG ĐỨC VÀ TIẾNG VIỆT Masterarbeit Studiengang: Germanistik Studienfachnummer: 60220205 Hanoi - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] FREMDSPRACHENHOCHSCHULE DER NATIONALUNIVERSITÄT HANOI NGUYỄN LAN ANH LOKALE PRÄPOSITIONEN IM DEUTSCHEN UND IM VIETNAMESISCHEN KONTRASTIV ĐỐI CHIẾU GIỚI TỪ CHỈ KHÔNG GIAN TRONG TIẾNG ĐỨC VÀ TIẾNG VIỆT Masterarbeit Studiengang: Germanistik Studienfachnummer: 60220205 Gutachter: Ass. Vũ Kim Bảng Hanoi - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Ehrenwörtliche Erklärung Hiermit erkläre ich an Eides statt, dass ich die vorliegende Masterarbeit selbständig angefertigt und keine andere Literatur als die angegebene Quellen und Hilfsmittel benutzt habe. Die Masterarbeit habe ich bisher keinem anderen Prüfungsamt in gleicher oder vergleichbarer Form vorgelegt. Sie wurde bisher auch nicht veröffentlicht.

Januar 2016 Nguyễn Lan Anh i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Danksagung An dieser Stelle möchte ich all jenen danken, die durch ihre fachliche und persönliche Unterstützung zum Gelingen meiner Masterarbeit beigetragen haben. Mein größter Dank gilt Herrn Ass. Vũ Kim Bảng für das Bereitstellen des Themas meiner Masterarbeit, die hilfreichen Anregungen und konstruktive Kommentare bei der Anfertigung dieser Arbeit sowie die freundliche Hilfsbereitschaft, die er mir entgegenbrachte. Weiterhin danke ich meiner Familie, die mir mein Studium ermöglicht und mich in all meinen Entscheidungen unterstützte.

Schließlich möchte ich mich herzlich bei meinen Freunden bedanken, insbesondere Herrn Nguyễn Xuân Học und Herrn Trần Tuấn Vũ, die mich immer wieder ermutigten und mir viele nützliche Tipps für die Gestaltung meiner Arbeit gaben. ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Zusammenfassung Die vorliegende Arbeit besteht aus fünf Kapiteln: Einleitung, theoretische Grundlage, lokale Präpositionen im Deutschen und im Vietnamesischen, praktische Untersuchung, Schlussfolgerung. Durch die Arbeit werden die Gemeinsamkeiten, sowie Unterschiede der Präpositionen im Deutschen und im Vietnamesischen dargestellt und im Roman „Die Vermessung der Welt“ von Daniel Kehlmann und seiner Übersetzung „Đo thế giới“ von Le Quang untersucht. Die Ergebnisse der Untersuchung können für den Deutschunterricht verwendet werden.

Angedacht sind zum Beispiel DaF-Unterricht oder Übersetzung- sowie Dolmetschungsunterricht. iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Inhaltverzeichnis Ehrenwörtliche Erklärung .iv Tabellen und Abbildungen. Themenwahl und Forschungsgegenstand. Forschungsmethode und Aufbau der Arbeit.

Zum Begriff „Wortart“. Zum Begriff „Präposition“. Zum Begriff „Präposition“ im Deutschen. zum Begriff „Präposition“ im Vietnamesischen.

Lokale Präpositionen im Deutschen und im Vietnamesischen. Lokale Präpositionen im Deutschen. Die statischen lokalen Präpositionen. Einfluss vom Konzept „kanonische Figur“.

Einfluss von geographischen Merkmalen. Einfluss vom Konzept „Kontur“. Einfluss von der Konvention bei der Verwendung der lokalen Präpositionen .80 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. I v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tabellen und Abbildungen A.

Tabellen Tabelle 1: Der Überblick von lokalen Präpositionen „auf“ und „in“ im Korpus .66 Tabelle 2: Der Überblick von lokalen Präposition „auf“ im Korpus .67 Tabelle 3: Der Überblick von lokalen Präposition „in“ im Korpus .67 Tabelle 4: Überblick über die Übersetzungsmöglichkeiten der lokalen dynamischen Präposition „auf“ im Korpus .68 Tabelle 5: Überblick über die Übersetzungsmöglichkeiten der lokalen dynamischen Präposition „in“ im Korpus .68 Tabelle 6: Überblick über die Übersetzungsmöglichkeiten der lokalen statischen Präposition „auf“ im Korpus .68 Tabelle 7: Überblick über die Übersetzungsmöglichkeiten der lokalen statischen Präposition „in“ im Korpus .69 Tabelle 8: Übersetzungen, die vom Konzept „kanonische Figur“ beeinflusst .72 Tabelle 9: Übersetzungen, die von geographischen Merkmalen beeinflusst .76 Tabelle 10: Übersetzungen, die vom Konzept „Kontur“ beeinflusst. Abbildungen Abbildung 1: Modell des Würfels .12 Abbildung 2: Wechselpräpositionen .56 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Themenwahl und Forschungsgegenstand Eine Sprache besteht aus Lexik und Grammatik, also aus Wörtern und aus der Beziehung sowie der Struktur zwischen den Wörtern. Für die Untersuchung einer Sprache ist es sehr wichtig, die verschiedenen Kategorien, wie Wortarten, Wortbildung, Satzbau … zu verstehen.

Darunter gilt Wortart als wichtiger Bestandteil der Sprache, denn durch die wird es klar gezeigt, welche Rollen oder Funktionen ein einzelnes Wort übernehmen kann und wie die Wörter Sätzen bauen. Neben Verb, Substantiv und Adjektiv gilt Präposition als eine wichtige Wortart, die nicht nur Bedeutungen trägt, über grammatische Funktionen verfügt, sondern stellt ebenfalls kulturelle Merkmale dar. Darüber hinaus übernimmt sie die Rolle als Verknüpfungselement, deshalb können wir durch die Verwendung der Präposition verschiedene Satzteile miteinander erschließen. Es ist daher festzustellen, dass Präposition einen großen Beitrag zum Satzbau leistet.

Im Deutschen sowie im Vietnamesischen kommen Präpositionen im Satz relativ häufig vor. Allerdings werden die Präpositionen in verschiedenen Sprachen wegen der Kulturunterschiede und der unterschiedlichen sprachlichen Merkmalen nicht gleich verwendet. Die mangenden Erkenntnisse über die Verwendung der Präpositionen führen zu vielen unverständlichen Situationen. Zum Beispiel sagen die Vietnamesen: Bức tranh treo trên tường und werden oft im Deutschen als Das Bild hängt auf der Wand übersetzt, während dieser Satz Das Bild hängt an der Wand lautet.

Der Grund für diesen typischen Fehler liegt darin, dass die Sprecher die deutsche Übertragung der Präposition „trên“ einfach übernimmt, die in meisten Fällen funktioniert, ohne zu wissen, dass die Deutschen den Satz anders ausdrücken. Deswegen ist es wichtig, die Funktionen und Bedeutung dieser Wortart zu kennen. Beim Spracherwerb stoßen die Deutschlernenden oft auf Schwierigkeiten bei der Verwendung der lokalen Präpositionen. Aber bis heute ist noch keine klare Forschungsarbeit über das Thema „Lokale Präpositionen“ vorhanden, deswegen wähle ich „Lokale Präpositionen im Deutschen und im Vietnamesischen kontrastiv“ als das Thema 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] meiner Masterarbeit.

Dem Thema entsprechend werden lokale Präposition im Deutschen und Vietnamesischen zum Gegenstand meiner Forschungsarbeit gewählt. Zielsetzung Der Schwerpunkt meiner Arbeit liegt bei dem Vergleich der lokalen Präpositionen im Deutschen und im Vietnamesischen. Deshalb werden in meiner Arbeit folgende Hauptforschungsfragen gestellt: 1. Worin liegen die Gemeinsamkeiten zwischen den lokalen Präpositionen im Deutschen und im Vietnamesischen? 2.

Welche Unterschiede bestehen bei der Verwendung der lokalen Präpositionen im Deutschen und im Vietnamesischen? Um diese Forschungsfragen zu beantworten, wird ein Überblick über Wortart, Präposition gegeben. Darunter werden die Begriffe, Klassifikation der Wortart, Präposition und lokalen Präpostionen im Deutschen und im Vietnamesischen erläutert. Die Verwendung der lokalen Präpositionen in den beiden Sprachen wird dann miteinander verglichen. Darüber hinaus lässt sich ebenfalls das Ergebnis des Vergleichs durch eine praktische Untersuchung überprüft.

Mit dieser Arbeit will ich eine konkrete Vorstellung über die Gemeinsamkeiten sowie die Unterschiede bei der Verwendung der lokalen Präpositionen im Deutschen und im Vietnamesischen geben. Dadurch können auch die Gemeinsamkeiten und die Unterschiede der zwei Sprachen und zwei Länder in vielen anderen Aspekten herausgefunden werden.: kulturelle Unterschiede bei der Verwendung der lokalen Präpositionen. Forschungsmethode und Aufbau der Arbeit Bei der Forschung folge ich den Methoden: Analyse, Vergleich und Induktion. Als eine kontrastive Forschung stellt die vorliegende Arbeit verschiedene Einstellungen der beiderseitigen Sprachwissenschaftler dar.

2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Als Grundlage der Untersuchung dienen vor allem die Forschungen und Bücher über Präposition. Außerdem werden der Roman „Die Vermessung der Welt“ von Daniel Kehlmann und die Übersetzung „Đo thế giới“ von Le Quang in der praktischen Untersuchung benötigt. Die Arbeit besteht aus fünf Kapiteln. Nach Themenwahl, Forschungsgegenstand, Zielstellung und Forschungsmethoden im ersten Kapitel folgen im zweiten Kapitel zwei Aspekte: Der erste Teil konzentriert sich auf Wortart und im Zweiten wende ich mich dem Begriff Präposition zu.

Im dritten Kapitel werden die lokalen Präpositionen im Deutschen und im Vietnamesischen, sowie der Vergleich der lokalen Präpositionen in den beiden Sprachen besprochen. Das vierte Kapitel befasst sich mit der praktischen Untersuchung, in der die lokalen Präpositionen auf und in im Roman „Die Vermessung der Welt“ und in seiner Übersetzung „Đo thế giới“ gesucht und analysiert werden. Das fünfte Kapitel gibt einen zusammenfassenden Überblick über die Ergebnisse der Untersuchung. Zum Begriff „Wortart“ Wortart besteht aus Wörtern, die typischen wichtigen gleichen Merkmale aufweisen.

Die Merkmale werden nach verschiedenen Kriterien bestimmt, daher ergibt es sich im Deutschen ebenfalls verschiedene Wortartklassifizierungen: morphologische Kategorie, syntaktische Kategorie, semantische Kategorie. 1 Nach der morphologischen Kategorie werden die Wörter überprüft, ob und wie sie flektieren, d.h ob sie deklinieren (z.: schön- Blume zu schone Blume) oder konjugieren (z.: Ich esse- zu ich esse). 2 Der Gegenstand der Arbeit, nämlich Präpositionen im Allgemeinen und die lokalen Präpositionen im Bersonderen gehören zur unflektieren Gruppe. Bei der semantischen Kategorie stehen die 1 Vgl.

(2009): 15 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bedeutungseingenschaften im Vordergrund, z. B: Eigenschaften einer Berufbezeichnung, wie Pilot oder Eigenschaften einer Tätigkeit, wie schwimmen.3 Allerdings ist es schwierig in vielen Fällen, eine Wortart ganz klar als abgegrenzte Menge vorzustellen, z.: Manche Nomen verschiedene Artikel besitzen (die/ das Nutella) oder zu welcher Wortart gehören Zahlwörter? Aus diesem Grund meint Renate, dass eine Wortart als „eine Menge von Wörtern. Die einen ideal gearteten Kernbereich hat“4 gilt. Die Wortart Präposition ergibt sich nach der syntaktischen Kategorie, nach der in fast allen grammatischen Büchern neun Wortarten zu finden sind: Verb, Substantiv, Adjektiv, Determinativ, Pronomen, Adverb, Präposition, Subjunktion, Partikel.5 Im Vietnamesischen wird Wortart als „những lớp từ có cùng bản chất ngữ pháp, được phân chia theo ý nghĩa, theo khả năng kết hợp với các từ ngữ khác trong ngữ lưu và thực hiện những chức năng ngữ pháp nhất định trong câu.“6 Anders als im Deutschen spielt die morphologischen Merkmale eines Wortes keine Rolle bei der Klassifikation der Wortart.

Die vietnamesische Wortart lässt sich jedoch nicht so leicht zu klassifizieren und darüber gehen die Meinungen der Grammatiker sehr voneinander. Allerdings sind sechs wichtigen Gruppen von Wortart in vielen Büchern zu sehen, nämlich: danh từ (Nomen), động từ (Verb), tính từ (Adjektive), đại từ (Pronomen), quan hệ từ (Relationswörter), tình thái từ (Partikel). Relationswörter im Vietnamesischen bestehen aus Präposition und Konjungtion. Zum Begriff „Präposition“ 2.

Zum Begriff „Präposition“ im Deutschen Das Wort „Präposition“ stammt aus dem Lateinischen, dabei heißt Prä- auf Deutsch 3 Vgl. (2011): 7 6 Dinh Van Duc (2010b): 23 „Wortart besteht aus Wörtern, die gleiche grammatische Merkmale tragen und wird nach semantischen, syntaktischen, grammatischen Kriterien“ 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. 7 Damit lässt sich die Stellung von Präposition schon erklären. Unter dem Begriff „Präposition“ versteht man die Wörter, die vor anderen Wörtern stehen und den grammatischen Charakter dieser Wörter bestimmen.

Durch Präposition wird das Verhältnis zwischen zwei Elementen ausgedrückt und deswegen trägt Präposition auch einen anderen Namen, nämlich Verhältniswörter 8. Die gleiche Interpretation ist ebenso bei Sommerfeldt/ Starke zu finden: „Die Bezeichnung Präposition (lat. praeponere ´voranstellen´) nimmt Bezug auf die vorherrschende Voranstellung dieser Wortart im Hinblick auf das kasuell abhängige Wort“9. Der Begriff „Präposition“ lässt sich aber auch bei Sommerfeldt/ Starke im weiteren Sinn interpretieren: Je nach ihrer Stellung werden Präpositionen zu verschiedenen Gruppen zugeordnet: die immer vorangestellte Präposition: in, an, auf …, die nachgestellte Präposition: zuliebe, zuwider, …, die sowohl vorangestellte, als auch nachgestellte Präposition mit unterschiedlichen Bedeutungen: nach, zu …10 Nach der Struktur werden Präpositionen in zwei Klassen klassifiziert: primäre Präposition und sekundäre Präposition.

Die primären Präpositionen erweisen sich in der Gegenwartssprache nicht als Ableitungen und Zusammensetzung und gehören zu einer relativ geschossenen Wortklasse. Die meisten Präpositionen dieser Klasse gehen mit Dativ oder Akkusativ zusammen, z.: in beiden Kasus: in, auf, hinter, im Dativ: aus, bei, mit, im Akkusativ: durch, gegen, ohne. Die sekundäre Präposition sind entweder von Wörtern anderer Wortklassen abgeleitet, z.: ausgenommen, mangels … oder von Präposition und Substantive gebildet, z.: anhand, anstelle, aufgrund … oder als Wortgruppen von Präposition und Substantive gebildet, z.: auf der Basis, aus Anlass … Die meisten sekundären Präpositionen fordern den Kasus im Genitiv, nur selten im Dativ oder im 7 Vgl. (1998): 142 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

11 Die gleiche Klassifikation der Präposition lässt sich ebenfalls bei Weinrich zu finden. Danach sind 20 primäre Präpositionen vorhanden, die kurze, ein- bis zweisilbige Morpheme sind und sich eine sehr hohe Frequenz in der Sprache zu erweisen, während sekundäre Präpositionen durch komplexere Sozial- und Argumentationsstrukturen entstehen. 12 Über den Ursprung der Präpositionen wird es ebenso bei Wolfgang Boecher geschrieben. Danach entwickeln sich Präpositionen aus Nomen, Verform, Adverbien und Adjektiven.13 Zu den wichtigen Merkmalen von Präposition gehört die Rektion, d.

„Präpositionen fordern von dem Substantiv (bzw.