Sách Giáo Khoa Âm Nhạc 11: Hướng Dẫn Sử Dụng và Nội Dung Chi Tiết

Sách Giáo Khoa Âm Nhạc 11 là một tài liệu quan trọng trong chương trình giáo dục âm nhạc tại Việt Nam. 107 trang · Nhà Xuất Bản Giáo Dục Việt Nam.

• Tác giả: Hồ Ngọc Khải
• Người hướng dẫn: PST. Nguyễn Bình Định
• Trường học: Nhà Xuất Bản Giáo Dục Việt Nam
• Chuyên ngành: Âm Nhạc
• Đề tài: Sách Giáo Khoa Âm Nhạc 11: Hướng Dẫn Sử Dụng và Nội Dung Chi Tiết
• Loại tài liệu: sách giáo khoa
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Hướng dẫn sử dụng sách
• Lời nói đầu
• 1. KIẾN THỨC CHUNG
• 1.1. Hát: Bài hát Tuổi trẻ Việt Nam ơi!
• 1.2. Nhạc cụ: Thực hành đệm hát bài Tuổi trẻ Việt Nam ơi!
• 1.3. Đọc nhạc: Bài đọc nhạc số 1 giọng Pha trưởng
• 1.4. Lí thuyết âm nhạc: Giọng Pha trưởng và một số hợp âm của giọng Pha trưởng
• 1.5. Thường thức âm nhạc: Vài nét về lịch sử âm nhạc Việt Nam
• 1.6. Hát: Bài dân ca Trống cơm (dân ca Quan họ Bắc Ninh)
• 1.7. Nhạc cụ: Thực hành đệm hát bài dân ca Trống cơm
• 1.8. Đọc nhạc: Bài đọc nhạc số 2 giọng Pha trưởng
• 1.9. Nghe nhạc: Bản nhạc Tây Mai (Thuộc âm nhạc cung đình triều Nguyễn)
• 1.10. Hát: Bài hát Ngôi trường mùa xuân
• 1.11. Nhạc cụ: Thực hành đệm hát bài Ngôi trường mùa xuân
• 1.12. Đọc nhạc: Bài đọc nhạc số 3 giọng Rê thứ
• 1.13. Lí thuyết âm nhạc: Giọng Rê thứ và một số hợp âm của giọng Rê thứ
• 1.14. Thường thức âm nhạc: Sơ lược về âm nhạc thính phòng
• 1.15. Hát: Bài hát Tổ quốc
• 1.16. Nhạc cụ: Thực hành đệm hát bài Tổ quốc
• 1.17. Đọc nhạc: Bài đọc nhạc số 4 giọng Rê thứ hoà thanh
• 1.18. Nghe nhạc: Trích đoạn Chương 1 = Sonata số 5 cho violin, giọng Pha trưởng, op.
• 2. PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN NHẠC CỤ
• 2.1. ĐÀN PHÍM ĐIỆN TỬ
• 2.1.1. Bài 1. Thực hành đàn liền tiếng
• 2.1.2. Bài 2. Thực hành đàn nảy tiếng. Thực hành đàn rời tiếng. Thực hành hoà tấu.
• 2.2. ĐÀN GUITAR
• 2.2.1. Bài 1. Đàn tiết điệu Slowrock trên giọng Đô trưởng
• 2.2.2. Bài 2. Đàn tiết điệu March trên giọng La thứ
• 2.2.3. Bài 3. Đàn tiết điệu Disco trên giọng Son trưởng
• 2.2.4. Bài 4. Đàn tiết điệu Surf trên giọng Mi thứ
• 2.2.5. Bài 5. Đàn tiết điệu Slow trên giọng Pha trưởng
• 2.2.6. Bài 6. Đàn tiết điệu Ballad trên giọng Rê thứ
• 2.2.7. Bài 7. Độc tấu
• 2.2.8. Bài 8. Hoà tấu

Tóm tắt

I. Tổng quan về Sách Giáo Khoa Âm Nhạc 11 Nội dung và Cấu trúc

Sách Giáo Khoa Âm Nhạc 11 là một tài liệu quan trọng trong chương trình giáo dục âm nhạc tại Việt Nam. Cuốn sách được biên soạn nhằm cung cấp cho học sinh kiến thức âm nhạc cơ bản và nâng cao, giúp phát triển năng lực âm nhạc và tình yêu âm nhạc. Nội dung sách được chia thành hai phần chính: Kiến thức chung và Phương án lựa chọn. Mỗi phần đều có các chủ đề cụ thể, từ hát, nghe nhạc, đến lý thuyết âm nhạc.

1.1. Nội dung chi tiết của Sách Giáo Khoa Âm Nhạc 11

Sách bao gồm nhiều bài học phong phú, từ các bài hát nổi tiếng đến các lý thuyết âm nhạc cơ bản. Mỗi bài học được thiết kế để giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và thực hành.

1.2. Cấu trúc và phương pháp học trong sách

Sách được chia thành các phần rõ ràng, với từng bài học có mục tiêu cụ thể. Các hoạt động học tập được thiết kế theo bốn bước: Mở đầu, Luyện tập, Vận dụng và Đánh giá.

II. Vấn đề và Thách thức trong việc sử dụng Sách Giáo Khoa Âm Nhạc 11

Mặc dù Sách Giáo Khoa Âm Nhạc 11 cung cấp nhiều kiến thức hữu ích, nhưng việc áp dụng vào thực tế vẫn gặp một số thách thức. Một trong những vấn đề chính là sự thiếu hụt nhạc cụ và cơ sở vật chất tại nhiều trường học. Điều này ảnh hưởng đến khả năng thực hành và tiếp cận âm nhạc của học sinh.

2.1. Thiếu hụt nhạc cụ và cơ sở vật chất

Nhiều trường học không có đủ nhạc cụ cần thiết để thực hành, điều này làm giảm hiệu quả của việc học âm nhạc.

2.2. Khó khăn trong việc giảng dạy và học tập

Giáo viên gặp khó khăn trong việc truyền đạt kiến thức âm nhạc do thiếu tài liệu hỗ trợ và phương pháp giảng dạy hiệu quả.

III. Phương pháp học âm nhạc hiệu quả từ Sách Giáo Khoa Âm Nhạc 11

Để tối ưu hóa việc học âm nhạc từ Sách Giáo Khoa Âm Nhạc 11, cần áp dụng các phương pháp học tập hiệu quả. Việc kết hợp lý thuyết và thực hành là rất quan trọng để học sinh có thể nắm vững kiến thức.

3.1. Kết hợp lý thuyết và thực hành

Học sinh nên thực hành các bài hát và nhạc cụ song song với việc học lý thuyết để củng cố kiến thức.

3.2. Sử dụng tài liệu tham khảo bổ sung

Ngoài sách giáo khoa, học sinh có thể tham khảo thêm các tài liệu âm nhạc khác để mở rộng kiến thức và kỹ năng.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Sách Giáo Khoa Âm Nhạc 11 trong giáo dục

Sách Giáo Khoa Âm Nhạc 11 không chỉ giúp học sinh học tập mà còn có thể ứng dụng vào thực tiễn. Việc tổ chức các buổi biểu diễn âm nhạc tại trường học là một cách hiệu quả để học sinh thể hiện khả năng của mình.

4.1. Tổ chức buổi biểu diễn âm nhạc

Các buổi biểu diễn giúp học sinh tự tin hơn và phát triển kỹ năng biểu diễn trước công chúng.

4.2. Khuyến khích sáng tạo trong âm nhạc

Học sinh có thể sáng tác và biểu diễn các tác phẩm âm nhạc của riêng mình, từ đó phát triển khả năng sáng tạo.

V. Kết luận và Tương lai của Sách Giáo Khoa Âm Nhạc 11

Sách Giáo Khoa Âm Nhạc 11 là một tài liệu quý giá cho việc giảng dạy và học tập âm nhạc tại Việt Nam. Tương lai của sách phụ thuộc vào việc cải thiện cơ sở vật chất và phương pháp giảng dạy để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh.

5.1. Cải thiện cơ sở vật chất cho giáo dục âm nhạc

Cần đầu tư vào cơ sở vật chất và trang thiết bị để nâng cao chất lượng giảng dạy âm nhạc.

5.2. Định hướng phát triển giáo dục âm nhạc

Cần có các chương trình đào tạo giáo viên âm nhạc chất lượng để nâng cao hiệu quả giảng dạy.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Âm nhạc 11 thuộc bộ sách Chân trời sáng tạo, do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam ấn hành, được biên soạn bởi tập thể tác giả gồm Hồ Ngọc Khải (Tổng Chủ biên), Nguyễn Thị Ngọc Dung (Chủ biên), cùng các tác giả Trần Hoàng Thị Ái Cầm, Trần Đức, Nguyễn Văn Hảo, Phan Thị Thu Lan, Lê Minh Phước và Nguyễn Thị Phương Thư. Bản thảo đã qua thẩm định của Hội đồng Quốc gia Thẩm định Sách giáo khoa do GS.TS. Nguyễn Bình Định làm Chủ tịch và PGS.TS. Lê Vinh Hưng làm Phó Chủ tịch. Giáo trình giữ vị trí định hướng chuyên môn trong chương trình giáo dục trung học phổ thông, đồng thời đóng vai trò làm học liệu nền tảng cho đào tạo chuyên ngành sư phạm âm nhạc và nghệ thuật biểu diễn ở cấp độ đại học, cao đẳng.

Mục tiêu đào tạo của giáo trình tập trung vào việc phát triển toàn diện năng lực âm nhạc cho người học, bao gồm khả năng cảm thụ - hiểu biết âm nhạc, kỹ năng thực hành biểu diễn (thanh nhạc, nhạc cụ), và năng lực sáng tạo - ứng dụng nghệ thuật. Cấu trúc học liệu được phân định thành hai phần độc lập: Phần 1 - Kiến thức chung (gồm 4 chủ đề tích hợp 6 mạch nội dung: Hát, Nghe nhạc, Đọc nhạc, Nhạc cụ, Lí thuyết âm nhạc, Thường thức âm nhạc) và Phần 2 - Phương án lựa chọn (phân nhánh chuyên sâu thành hai mạch thực hành: Hát hoặc Nhạc cụ gồm Đàn phím điện tử và Đàn guitar). Cách tiếp cận sư phạm đi từ trải nghiệm trực quan, phân tích cấu trúc đến rèn luyện kỹ thuật và vận dụng thực tiễn. Điểm đặc thù của giáo trình là tính tích hợp liên ngành giữa di sản âm nhạc truyền thống Việt Nam (Quan họ Bắc Ninh, Nhã nhạc cung đình Huế, Đờn ca tài tử Nam Bộ) với hệ thống lý thuyết âm nhạc thính phòng và kỹ thuật nhạc cụ phương Tây hiện đại.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

• Chủ đề 1: Ước mơ bay cao: Mở đầu với bài hát Tuổi trẻ Việt Nam ơi! của nhạc sĩ Sỹ Luân (Ái Cầm soạn bè) ở nhịp độ nhanh, nhiệt tình; thực hành đệm hát bằng ukulele qua các hợp âm F, Bb, C; học Bài đọc nhạc số 1 của Hồ Ngọc Khải trên giọng Pha trưởng (F major); xây dựng hệ thống hợp âm bậc I (F), bậc IV (Bb), bậc V (C) và hợp âm bảy át ($C^7$); nghiên cứu tiến trình lịch sử âm nhạc Việt Nam qua các mốc thời kỳ dựng nước, phong kiến độc lập và hiện đại.
• Chủ đề 2: Khúc ca cộng đồng: Đi sâu vào nghệ thuật dân ca với bài Trống cơm (Dân ca Quan họ Bắc Ninh do Minh Châu sưu tầm, kí âm) kết hợp hình thức hát đối đáp; thực hành bộ gõ thanh phách, trống nhỏ, song loan; học Bài đọc nhạc số 2 (Dân ca Tiệp Khắc) nhịp Allegro; thưởng thức bản nhạc Tây Mai thuộc hệ thống Thập thủ liên hoàn (Tiểu nhạc cung đình Huế) với dàn nhạc gồm trống bản, đàn nguyệt, đàn nhị, đàn tam, đàn tỳ bà và phách tiền.
• Chủ đề 3: Tập trung vào ca khúc Ngôi trường mùa xuân của Cao Minh Khanh (tốc độ $♩ = 100$, hình thức 3 đoạn đơn); thực hành đệm nhạc cụ maracas, tambourine và hợp âm ukulele (D, G, Em, $A^7$); phân tích cấu trúc giọng Rê thứ (D minor) tự nhiên và Rê thứ hoà thanh, hợp âm bậc I (Dm), bậc IV (Gm), bậc V (Am/A) và hợp âm bảy át ($A^7$); học Bài đọc nhạc số 3 của Lê Minh Phước; tổng quan về âm nhạc thính phòng (chamber music) và các thể loại như Prelude, Serenade, Nocturne, Romance, Fantasy, Rhapsody, Sonata.
• Chủ đề 4: Niềm tin cuộc sống: Giới thiệu bài hát Tổ quốc (Nhạc: A. Poliachek, lời Việt: Trung Kiên) cấu trúc 1 đoạn 2 câu (16 ô nhịp); thực hành hòa tấu triangle, trống nhỏ và ukulele; luyện Bài đọc nhạc số 4 giọng Rê thứ hoà thanh trích từ tổ khúc L'Arlésienne No.1 của Georges Bizet (thực hành hình thức hát đuổi bè canon); nghe và phân tích cấu trúc Chương 1 - Sonata số 5 cho violin giọng Pha trưởng, op. 24 của Ludwig van Beethoven.
• Phương án lựa chọn Hát: Hệ thống hóa 4 kỹ thuật thanh nhạc cốt lõi: Hát liền tiếng (legato), Hát nảy tiếng (staccato), Hát lướt nhanh và Hát luyến âm; ứng dụng trực tiếp trên các tác phẩm như Thành phố tôi yêu (Hoàng Hiệp, 1995) và Mong ước kỉ niệm xưa (Nguyễn Xuân Phương).
• Phương án lựa chọn Nhạc cụ: Phân luồng thành hai bộ môn: Đàn phím điện tử (luyện tập kỹ thuật đàn liền tiếng, nảy tiếng, rời tiếng, hòa tấu) và Đàn Guitar (huấn luyện 6 tiết điệu căn bản: Slowrock trên Đô trưởng, March trên La thứ, Disco trên Son trưởng, Surf trên Mi thứ, Slow trên Pha trưởng, Ballad trên Rê thứ, kết thúc bằng các bài độc tấu và hoà tấu).

Progression logic của giáo trình tuân thủ nguyên tắc sư phạm đồng tâm và nâng cao: bắt đầu từ việc củng cố cấu trúc giọng trưởng (F major) với 1 dấu giáng, mở rộng sang giọng thứ song song (D minor tự nhiên và hoà thanh); từ thực hành tiết tấu đơn lẻ tiến tới phối hợp đa âm sắc (giai điệu - tiết tấu - hoà âm); từ kỹ thuật cá nhân phát triển thành biểu diễn hòa tấu nhóm.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập hệ thống lý thuyết âm nhạc cơ bản và phân tích hình thức âm nhạc:

• Lý thuyết giọng và điệu thức: Bản chất cấu tạo của giọng Pha trưởng (1 dấu Si giáng, âm chủ F), giọng Rê thứ tự nhiên và Rê thứ hoà thanh (bậc VII tăng nửa cung tạo âm dẫn $C^\sharp$).
• Cấu trúc hợp âm và hòa âm cơ bản: Phân loại hợp âm ba chính (bậc I, IV, V) trong giọng trưởng/thứ; cấu trúc và chức năng công năng của hợp âm bảy át ($V^7$: $C^7, A^7$) trong việc giải quyết về hợp âm chủ ($I$).
• Lịch sử và Thể loại âm nhạc: Phân kỳ lịch sử âm nhạc Việt Nam qua 3 giai đoạn lớn (từ thiên niên kỷ II TCN đến nay), hệ thống thể loại thính phòng phương Tây (Sonata, Nocturne, Rhapsody) và sự tương đồng với các hình thức diễn xướng truyền thống Việt Nam (Ca trù, Ca Huế, Đờn ca tài tử).
• Hệ thống nhạc khí: Phân loại nhạc cụ gõ (màng rung, tự thân vang), nhạc cụ hơi, bộ dây phương Tây (violin, viola, cello, double bass), bộ gỗ (flute, oboe, clarinet), bộ đồng (horn, trumpet, trombone) và bộ nhạc cụ cổ truyền dân tộc (đàn bầu, đáy, nguyệt, tranh, tỳ bà, nhị, sênh tiền, phách).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ thuật thực hành (Technical skills): Kiểm soát hơi thở thanh nhạc (lấy hơi, nén hơi, đẩy hơi); kỹ thuật phát âm vang lồng ngực và xử lý cao độ ở kỹ thuật hát liền tiếng; kỹ thuật bấm phím, rải hợp âm, ngắt ngón (staccato) trên keyboard; kỹ thuật tỉa ngón và quạt chả các âm hình tiết điệu trên đàn guitar và ukulele.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Thị tấu tổng phổ (solfège) ở các giọng có 1 dấu hoá ($B^b$); nhận diện câu, đoạn nhạc (cấu trúc 2 đoạn, 3 đoạn đơn); phân tích tính chất điệu thức và nhận diện âm sắc nhạc cụ trong dàn nhạc thính phòng và dàn Tiểu nhạc cung đình.
• Năng lực ứng dụng thực tiễn (Practical competencies): Đặt công năng hợp âm cho giai điệu bài đọc nhạc; dàn dựng bè lĩnh xướng, hòa giọng 2 bè, hát đuổi bè canon; chỉ huy và đánh nhịp $\frac{2}{4}, \frac{3}{4}$; phối hợp hòa tấu giữa bộ gõ tiết tấu, nhạc cụ hòa âm và bè giai điệu.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Mô hình dạy học của giáo trình được cấu trúc hóa đồng bộ qua quy trình sư phạm 4 bước:

1. Mở đầu: Tổ chức hoạt động khởi động âm nhạc (nghe nét nhạc mẫu, vận động cảm thụ cơ thể theo âm hình tiết tấu, trò chơi tương tác như "Truyền tin tiết tấu") nhằm kích hoạt phản xạ thính giác và xác lập nhiệm vụ học tập.
2. Hình thành kiến thức mới: Tiếp cận ngữ liệu âm nhạc thông qua việc phân tích trực quan bản nhạc, thị giác hóa sơ đồ gam/hợp âm, tiếp thu khái niệm lý thuyết âm nhạc hoặc tìm hiểu bối cảnh lịch sử tác giả - tác phẩm.
3. Luyện tập: Thực hiện các bài tập chuẩn hóa: luyện thanh theo mẫu âm đi lên - đi xuống liền bậc quãng 2 thứ; đọc nhạc từng câu kết hợp gõ đệm tiết tấu 2 bè độc lập; tập riêng từng bè nhạc cụ trước khi ghép tổng phổ.
4. Vận dụng: Ứng dụng kỹ năng vào biểu diễn thực tế: sáng tạo đoạn dạo đầu (intro) cho bài hát từ đoạn hòa tấu nhạc cụ; đặt hợp âm cho bài đọc nhạc; dàn dựng đội hình tốp ca, hợp xướng hoặc hòa tấu kết hợp vận động phụ họa.

Hệ thống bài tập thực hành được phân hóa rõ nét giữa cá nhân và nhóm. Hoạt động nhóm yêu cầu phân chia vai trò: bè lĩnh xướng, bè hòa giọng, bè gõ phách, bè đệm hợp âm ukulele/guitar. Phương pháp đánh giá kết quả học tập căn cứ vào các tiêu chí định lượng và định tính: độ chính xác về cao độ, trường độ; khả năng giữ nhịp ổn định; độ hòa quyện âm thanh giữa các bè; tính chuẩn xác trong việc chuyển đổi hợp âm và sắc thái biểu cảm khi trình bày tác phẩm.

Giáo trình hướng dẫn tự học thông qua quy chuẩn rèn luyện: duy trì thời lượng luyện thanh và luyện ngón nhạc cụ từ 15 đến 20 phút mỗi ngày; tuân thủ trình tự tập luyện từ âm khu trung đến âm khu cao, từ tiết tấu cơ bản đến phức tạp; chủ động tự kiểm âm và ghi chép hòa âm bài bản vào khuông nhạc.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Hạng mục so sánh	Giáo trình Âm nhạc hiện hành (Chân trời sáng tạo)	Các chương trình truyền thống trước đây
Cấu trúc phân hóa	Tách biệt thành 2 phần: Kiến thức chung và Phương án lựa chọn chuyên sâu (Hát / Đàn phím điện tử / Guitar).	Nội dung dàn trải đồng loạt, không có phân nhánh tự chọn nhạc cụ thực hành chuyên biệt.
Hệ thống nhạc cụ thực hành	Tích hợp nhạc cụ giai điệu, nhạc cụ gõ đa dạng (maracas, tambourine, triangle) và nhạc cụ hòa âm (ukulele, guitar, organ).	Chủ yếu dùng thanh phách, trống con cơ bản hoặc chỉ học lý thuyết nhạc cụ trên văn bản.
Phương pháp đọc nhạc	Đọc nhạc đa bè (2 bè), đọc đuổi canon (L'Arlésienne No.1), kết hợp đánh nhịp và gõ bè đối lập.	Đọc đơn âm, đọc đồng thanh đơn bè ở các thang âm cơ bản.
Mức độ tích hợp di sản	Phân tích chuyên sâu Nhã nhạc cung đình Huế (bản Tây Mai), bài bản Quan họ (Trống cơm), lịch sử âm nhạc 4000 năm.	Giới thiệu dân ca ở mức độ nghe trích đoạn đơn giản, thiếu tư liệu phân tích nhạc khí chi tiết.

Giáo trình cập nhật các xu hướng sư phạm âm nhạc đương đại bằng việc ứng dụng nhạc cụ ukulele và đàn phím điện tử vào việc xây dựng nền tảng hòa thanh học đường, giúp học sinh tiếp cận trực quan cấu trúc hợp âm $I - IV - V - V^7$. Sự kết nối giữa lý thuyết học thuật và thực tiễn đời sống được thể hiện qua nguồn tác phẩm đa dạng: kết hợp các bài hát sinh hoạt thanh niên hiện đại (Tuổi trẻ Việt Nam ơi! - Sỹ Luân), ca khúc truyền thống nhà trường (Ngôi trường mùa xuân - Cao Minh Khanh), nhạc cổ điển thế giới (Sonata No.5 Op.24 - Beethoven, L'Arlésienne - Bizet, Nocturne - Chopin) và các tác phẩm giao hưởng, thính phòng Việt Nam (Kể chuyện Sông Hồng - Huy Du, Tứ tấu Tây Nguyên - Đỗ Nhuận, Chủ đề và biến tấu cho piano - Đỗ Hồng Quân). Cấu trúc bài học mở ra không gian định hướng nghề nghiệp rõ ràng cho các chuyên ngành lý luận âm nhạc, thanh nhạc và biểu diễn khí nhạc.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được thiết kế cho các nhóm đối tượng cụ thể sau:

• Học sinh lớp 11 và học viên trung cấp âm nhạc: Phục vụ trực tiếp cho người học thực hiện chương trình giáo dục phổ thông môn Âm nhạc; học sinh có thiên hướng nghệ thuật lựa chọn chuyên đề Hát hoặc Nhạc cụ để định hướng thi tuyển vào các trường đại học nghệ thuật, sư phạm âm nhạc.
• Sinh viên đại học/cao học ngành Sư phạm Âm nhạc: Sử dụng làm tài liệu nghiên cứu phương pháp giảng dạy âm nhạc phổ thông, phân tích cấu trúc chương trình giáo dục âm nhạc cải cách, xây dựng kế hoạch bài dạy (giáo án) mẫu theo quy trình 4 bước chuẩn hóa.
• Giảng viên và giáo viên bộ môn: Cung cấp tài liệu sư phạm hoàn chỉnh về ngữ liệu bài hát, tổng phổ đọc nhạc, hệ thống hợp âm và dữ liệu âm nhạc học (lịch sử, thính phòng, nhã nhạc) phục vụ việc tổ chức dạy học phân hóa và dàn dựng hoạt động nghệ thuật học đường.
• Người tự học thanh nhạc và nhạc cụ căn bản: Nguồn tài liệu tự luyện kỹ thuật phát âm, lấy hơi, phương pháp bấm hợp âm và rải tiết điệu trên đàn guitar/keyboard thông qua hệ thống chỉ dẫn kỹ thuật chi tiết.

Yêu cầu kiến thức tiên quyết (prerequisites) đối với người học bao gồm: khả năng nhận diện các ký hiệu ghi nhạc cơ bản trên khóa Sol (cao độ, trường độ các nốt tròn, trắng, đen, móc đơn, móc kép); hiểu biết cơ bản về số chỉ nhịp $\frac{2}{4}, \frac{3}{4}, \frac{4}{4}$; nắm vững kỹ năng bấm các thế bấm hợp âm cơ bản và thao tác gõ tiết tấu đã được trang bị ở cấp trung học cơ sở và lớp 10.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được biên soạn phục vụ học sinh lớp 11 theo khung chương trình chuẩn quốc gia, học sinh định hướng nghệ thuật, sinh viên và giảng viên các chuyên ngành Sư phạm Âm nhạc, Lý luận âm nhạc, cũng như người học cần một tài liệu tổng hợp về nhạc lý căn bản, lịch sử âm nhạc Việt Nam và thực hành nhạc cụ.

2. Cần kiến thức nền nào để học giáo trình này hiệu quả?

Người học cần có kiến thức cơ bản về đọc bản nhạc trên khóa Sol, phân biệt các loại nhịp đơn cơ bản ($\frac{2}{4}, \frac{3}{4}$), các loại dấu lặng, hình nốt và đã có trải nghiệm thực hành gõ đệm tiết tấu hoặc chơi các nhạc cụ phổ thông (recorder, kèn phím, ukulele) ở mức độ căn bản.

3. Điểm khác biệt cốt lõi so với các tài liệu âm nhạc khác là gì?

Giáo trình thiết lập cấu trúc phân luồng rõ rệt qua hai hợp phần: Kiến thức chung (bắt buộc cho toàn bộ người học) và Phương án lựa chọn (cho phép cá nhân hóa việc học tập theo chuyên sâu Thanh nhạc hoặc Nhạc cụ Guitar/Đàn phím điện tử). Toàn bộ bài học đều được thiết kế khép kín theo tiến trình 4 bước: Mở đầu, Hình thành kiến thức mới, Luyện tập, Vận dụng.

4. Làm sao để tự học các nội dung thực hành đạt hiệu quả cao?

Người học cần tuân thủ thời gian biểu luyện thanh hoặc luyện ngón từ 15 - 20 phút mỗi ngày. Đối với bài đọc nhạc và hòa tấu, cần chia nhỏ từng câu, giữ đều nhịp độ bằng máy đập nhịp (metronome), tập chuẩn xác từng bè độc lập trước khi tiến hành ghép bè hoặc phối hợp đệm hợp âm.

5. Giáo trình có cung cấp các tài liệu bổ trợ nào kèm theo không?

Nội dung giáo trình tích hợp các mẫu bài tập tiết tấu dành cho thanh phách, trống nhỏ, tambourine, maracas, triangle; hệ thống sơ đồ thế bấm hợp âm cho đàn ukulele, guitar, đàn phím điện tử; các mẫu luyện thanh mẫu âm và tổng phổ trích đoạn tác phẩm thính phòng cổ điển làm ngữ liệu thực hành trực tiếp.

---

Kết luận

Giáo trình Âm nhạc 11 (Bộ sách Chân trời sáng tạo) cung cấp một hệ thống học liệu âm nhạc học thuật chuẩn mực, tích hợp hài hòa giữa lý luận âm nhạc, lịch sử âm nhạc dân tộc - thế giới và kỹ năng thực hành diễn tấu. Cấu trúc nội dung phân hóa tạo điều kiện tối ưu cho lộ trình đào tạo từ kiến thức nền tảng đến kỹ năng biểu diễn chuyên biệt. Người học được khuyến nghị tiếp cận tuần tự từ 4 chủ đề kiến thức chung (nắm vững giọng Pha trưởng, Rê thứ và các hợp âm tương ứng), kết hợp song song với việc chuyên môn hóa kỹ thuật tại phân luồng Hát hoặc Nhạc cụ. Học liệu có thể được mở rộng thông qua việc tra cứu tổng phổ các tác phẩm thính phòng của Beethoven, Chopin, Georges Bizet, cũng như các công trình nghiên cứu lịch sử âm nhạc Việt Nam của các tác giả Đỗ Nhuận, Lưu Hữu Phước, Văn Cao, Huy Du và nhóm tác giả biên soạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu (trang 9) để đệm cho bài hát Tuổi trẻ Việt Nam ơil. 10 Bài3 QO sọcwuục _. BÀI ĐỌC NHẠC SỐ 1GIỌNG PHA TRƯỞNG Care es + Đọc đúng cao độ gam Pha trưởng. + Đọc đúng cao độ, trường độ của Bài đọc nhạc số 1 giọng Pha trưởng.

» Nghe các âm ổn định của giọng Pha trưởng và nhắc lại bằng từ “la: % 1. Bài đọc nhạc số 1 giọng Pha trưởng. Moderato Tác giả: Hồ Ngọc Khải Gp tte 2. Đọc gam Pha trưởng (F major/ F dur) 9 ám a 3.

Đọc các âm ổn định của giọng Pha trưởng 4. Đọc quãng 1, quãng 2 và quãng 3 theo âm hình tiết tấu dd ddd đi NH2 x2 nee ở † ¥ vi $4 Hướng dẫn thực hiện: ~ Phân tích nhịp, vỗ tay theo âm hình tiết tấu. ~ Xác định những chỗ có quãng 1, quãng 2 và quãng 3 trong bài. ~ Đọc quãng đúng cao độ và tiết tấu.

Gõ tiết tấu vet He DOLL GL | a2 SLI J1 Hi "1 Hướng dẫn thực hiện: = Mỗi bè sử dụng nhạc cụ gõ khác nhau. ~ Chơi nhạc cụ gõ hoặc vỗ tay theo tiết tấu từng bè. ~ Chia nhóm, cùng thực hiện gõ tiết tấu 2 bè. Ss Hướng dẫn thực hiện Bài đọc nhạc số 1 giọng Pha trưởng: ~ Xác định các câu nhạc và các quãng có trong Bài đọc nhạc số 1.

~ Tập đọc nhạc theo từng câu, sau đó đọc cả bài; giữ tốc độ đều đặn khi đọc nhạc. ~ Sử dụng mẫu 1 hoặc mẫu 2 ở phần Nhạc cụ thể hiện tiết tấu (trang 9) để gõ đệm cho Bài đọc nhạc số ï. @œ Hãy sáng tạo động tác vận động cơ thể để đệm cho Bài đọc nhạc số 1. Bài 4 rạn GIỌNG PHA TRƯỞNG YJ awnnac yA MỘT SỐ HỢP ÂM CỦA GIỌNG PHA TRƯỞNG Pres + Nêu được đặc điểm, cấu trúc và một số hợp âm của giọng Pha trưởng.

+ Nhận biết được bản nhạc viết ở giọng Pha trưởng. ® Hãy quan sát, nêu nhận xét về hoá biểu và âm kết của Bài đọc nhạc số 1. Giọng Pha trưởng Giọng Pha trưởng có hoá biểu là 1 dấu Sỉ giáng và âm chủ là âm Pha. Một số hợp âm của giọng Pha trưởng 2.1 Các hợp âm ba của giọng Pha trưởng.

Giọng Pha trưởng có ba hợp âm ba chính: Pha trưởng (trên bậc I, kí hiệu: F), Sỉ giáng trưởng (trên bậc IV, kí hiệu: Bb), DO trưởng (trên bậc V, kí hiệu: C). Hợp âm bảy át của giọng Pha trưởng, Hợp âm bảy xây dựng trên bậc Át (bậc V) của giọng Pha trưởng là hợp âm Đô bảy (kí hiệu: C”). Hãy kể tên và thể hiện trên đàn phím điện tử hoặc đàn guitar các hợp âm ba chính, hợp âm bảy át của giọng Pha trưởng. Hãy nghe và nêu cảm nhận về tính chất các hợp âm ba chính của giọng Pha trưởng.

@ Chép vào vở và đặt hợp âm cho Bài đọc nhạc số 1. Hướng dẫn thực hiện: ~ Kẻ khuông nhạc, viết khoá nhạc, chép nốt nhạc. ~ Sử dụng các hợp âm đã học trong giọng Pha trưởng để đặt hợp âm. THƯỜNG THỨC.

Nhờ VÀI NÉT VỀ LỊCH SỬ ÂM NHẠC VIỆT NAM 'YÊU CẤU CẦN ĐẠT: + Nêu được vài nét về các giai đoạn lịch sử âm nhạc Việt Nam. + Kể được tên một số nhạc sĩ Việt Nam tiêu biểu. >» Hãy nêu một số thời kì chính của lịch sử Việt Nam dựa vào các kiến thức lịch sử mà em đã học. Các thời kì lịch sử âm nhạc Việt Nam Âm nhạc Việt Nam trong khoảng 4000 năm hình thành và phát triển có ngọn nguồn tâm linh, tín ngưỡng và phong tục tập quán phong phú, mang tính bản địa, truyền thống Đông Nam Á; một nền âm nhạc dân gian đa dân tộc - nền tảng cho âm nhạc Việt Nam ngày nay.

Lịch sử âm nhạc Việt Nam được chia thành ba thời kì phát triển lớn sau: 13 1. Âm nhạc trong buổi đầu dựng nước và 1. Âm nhạc thời kì xây dựng quốc gia giữ nước (từ thiên niên kỉ thứ lI TCN đến thế kỉ phong kiến độc lập tự chủ và bảo vệ đất nước thứX) chống những cuộc xâm lăng của phong kiến phương Bắc (từ thế kỉX dén cudi thé ki XIX) OP Su aR Cur he CnC) a. Âm nhạc trong giai đoạn xây dựng niên kỉ thứ II TCN đến đầu thiên niên kỉ thứ PSO Ree era Wi coe ca) ITCN) tự chủ (từ thế kỉ X đến thế kỉ XV) Âm nhạc Việt Nam được đánh dấu từ thời các Giai đoạn phát triển đất nước dưới các triều Vua Hùng xây dựng nước Văn Lang.

đại nhà Ngô, Đinh, Tiền Lê, Lý„. Âm nhạc Việt ~ Sinh hoạt ca nhạc: gắn liền với những lễ hội thể hiện sự giao thoa và tiếp thu nhiều yếu tín ngưỡng. tố âm nhạc của Trung Hoa, Ấn Độ; bước đầu phát triển về đào tạo âm nhạc và thành tựu ~ Hình thành và phát triển một truyền thống. trong nhiều lĩnh vực,.

Âm nhạc dân gian âm nhạc các dân tộc. phát triển và có mối quan hệ gần bó với âm. ~ Nhạc khí gồm ba loại cơ bản: họ màng rung nhạc cung đình. (trống da), họ tự thân vang (trống đồng, đàn.

~ Nhạc khí: trổng dọc và trống ngang, sáo đá, cổng chiêng, sênh,.) họ hơi (khèn bè, ngang có lỗ bam,. ~ Xuất hiện các hình thức sinh hoạt âm nhạc: + Dân ca gắn với phường nghề,. + Hát ru, hát đồng dao, hát giao duyên,. + Ca nhạc tín ngưỡng dân gian và nghỉ lễ phong tục: hát quan họ, hát cửa đình, hát văn, hát bóng rồi = San khẩu ca kịc Pa Cc en 2.

Âm nhạc trong giai đoạn cực thịnh chống Bắc thuộc (từ thiên niên ki thứ TCN chuyển sang suy thoái của chế độ phong đến thế kỉ thứ X) kiến ở Việt Nam (từ thế kỉ XV đến thế kỉ XIX) Âm nhạc Việt Nam ở giai đoạn chuyển tiếp, Dưới các triều đại nhà Lê,Tây Sơn và Nguyễn, hơn 1 000 năm bị đô hộ và ảnh hưởng từ âm nhạc cung đình va âm nhạc dân gian tiếp. phong kiến phương Bắc. Âm nhạc cư dân. tục phát triển.

Trong đó có: ca trù, ca Huế,. biên giới phía Nam ảnh hưởng đậm nét của ~ Dàn nhạc: Nhã nhạc phát triển trong cung văn hoá Ấn Độ. đình (Tiểu nhạc và Đại nhạc); dàn bát âm, ~ Hình thành nền âm nhạc cung đình. ngũ âm của người Việt và người Khmer Nam.

~ Nhạc khí: du nhập các loại nhạc cụ như. Bộ; dàn nhạc lễ hội của người Chăm. chũm choẹ, sáo ngang, trống dọc,. ~ Nhạc khí: du nhập các loại đàn nhị, hổ, tranh, tỳ bà, sáo,.; tự phát triển các loại đàn bầu, đáy, nguyệt, phách, sênh tiền, song loan,.

Âm nhạc Việt Nam trong cuộc đụng độ với những cuộc xâm lăng của phương Tây và đấu tranh giành độc lập thống nhất, xây dựng chủ nghĩa xã hội (từ giữa thế kỉ XIX đến nay) Pee Rune 0. Am nhac trong giai đoạn từ 1954 - 1975 XIX đến Cách mạng Tháng Tám 1945 Thực dân Pháp xâm lược Việt Nam (1858). Sau Hiệp định Genève tạm chia đất nước nhạc Việt Nam tiếp thu những yếu tố của âm thành hai miền. nhạc phương Tây.

Miền Bắc: Hình thành nến âm nhạc kinh viện; ~ Thể loại: Cải cách sân khấu truyền thống. âm nhạc quần chúng phát triển. Thành lập Hội chèo, tuồng; hình thành Đờn ca tài tử Nam Bộ nhạc sĩ Việt Nam (1957), Trường Âm nhạc Việt và sân khấu cải lương; tân nhạc ra đời (1938). Thể loại âm nhạc: ca khúc, hợp.

~ Âm nhạc phát triển dựa trên điệu thức xướng, thính phòng, giao hưởng, nhạc kịch và trưởng, thứ của thang âm phương Tây và vũ kịch. thang năm âm của dân tộc. Miền Nam: Hoạt động âm nhạc yêu nước, ~ Các ban nhạc hình thành với ba khuynh. cách mạng ở vùng giải phóng và đô thị phát hướng sáng tác: lãng mạn, hùng ca yêu nước triển.

Thành lập Trường quốc gia Âm nhạc và và cách mạng. Kịch nghệ Sài Gòn (1956); Trường quốc gia Âm nhạc Huế (1962). Thể loại âm nhạc: ca khúc theo phong cách tân nhạc, nhạc trẻ. Âm nhạc trong giai đoạn từ 1945- 1954 d.

Âm nhạc trong giai đoạn từ 1975 đến nay. Giai đoạn phát triển mới trong nghệ thuật Đất nước thống nhất; mở rộng giao lưu với âm nhạc. âm nhạc thể giới. Hoạt động sáng tác và biểu ~ Thể loại ca nhạc: ca khúc với để tài cách diễn phát triển mạnh mẽ.

mạng, yêu nước; xuất hiện hợp xướng, ~ Thể loại: đa dạng với ca khúc, hợp xướng; trường ca, ca cảnh,. âm nhạc thính phòng - giao hưởng; âm nhạc ~ Thành lập Đoàn Nhạc sĩ Việt Nam (1948), cổ truyền; nhạc kịch, sân khấu, điện ảnh; Ban Âm nhạc (1953) để nghiên cứu âm nhạc nhạc trẻ, âm nhạc thiếu nhỉ, và đào tạo nhạc sĩ, ~ Công tác sưu tầm, nghiên cứu, lí luận phê bình tiếp tục phát triển. ~ Các cơ sở đào tạo được đầu tư ở Hà Nội, Huế, Thành phố Hồ Chí Minh đến các các tỉnh thành, ~ Giáo dục âm nhạc được chú trọng. Môn Âm nhạc được chính thức đưa vào nhà trường ở 3 cấp học phổ thông.

Giới thiệu một số tác giả, tác phẩm tiêu biểu Giai đoạn 1945 - 1954 - Nhạc sĩ Đỗ Nhuận (1922 - 1991), ca khúc Hành quân xa, Chiến thắng Điện Biên, Vui mở đường, Việt Nam quê hương tôi, nhạc kịch Người tac tượng,. ~ Nhạc sĩ Lưu Hữu Phước (1921 - 1989), ca khúc Lên đàng, Ca ngợi Hồ chủ tịch, Reo vang bình minh, Tiến về Sài Gòn,. ~ Nhạc sĩ Văn Cao (1923 - 1995), ca khúc Làng tôi, Ca ngợi Hồ chủ tịch, Mùa xuân đầu tiên, Trường ca sông Lô,. Giai đoạn 1954 - 1975 = Nhạc sĩ Huy Du (1926 - 2007), ca khúc Anh vẫn hành quân (thơ Trần Hữu Thung), Đường chúng ta đi (thơ Xuân Sách), Tình em (thơ Ngọc Sơn); tam tấu Kể chuyện sông Hồng,.

~ Nhạc sĩ Hoàng Vân (1930 - 2018), ca khúc Tôi là người thợ lò, Quảng Bình quê ta ơi, Người chiến sĩ ấy, Mùa hoa phượng nở, giao hưởng thơ Thành đồng Tổ quốc,. ~ Nhạc sĩ Xuân Hồng (1928 - 1996), ca khúc Xuân chiến khu, Tiếng chày trên sóc Bom Bo, Người mẹ của tôi, Mùa xuân trên thành phố Hồ Chi Minh,. Giai đoạn 1975 đến nay = Nhạc sĩ Phó Đức Phương (1944 - 2020), ca khúc Những cô gái quan họ, Hồ trên núi, Một thoáng Tây Hồ, Chảy đi sông ơi,. ~ Nhạc sĩ An Thuyên (1949 - 2015), ca khúc Em chọn lối này, Đêm nghe hát đò đưa nhớ Bác, Ca dao em và tôi, Mẹ Việt Nam anh hùn; ~ Nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn sinh năm 1942, hiện nay sinh sống tại thành phố Hồ Chí Minh.

Ca khúc Qua sông, Bài ca không quên, Khát vọng, Đất nước (thơ Tạ Hữu Yên),.