Các Rào Cản Phi Thuế Quan Đối Với Gỗ và Sản Phẩm Đồ Gỗ Việt Nam Xuất Khẩu Sang Thị Trường Mỹ

Bài viết phân tích rào cản phi thuế quan đối với gỗ và sản phẩm đồ gỗ Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ, cùng với thực trạng và giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Bùi Minh Hạnh
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Phương Dung
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Kinh doanh quốc tế
• Đề tài: Các Rào Cản Phi Thuế Quan Đối Với Gỗ Và Sản Phẩm Đồ Gỗ Việt Nam Xuất Khẩu Sang Thị Trường Mỹ: Thực Trạng Và Giải Pháp
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ RÀO CẢN PHI THUẾ QUAN TRONG THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ
• 1.1. Khái quát chung về rào cản phi thuế quan trong thương mại quốc tế
• 1.2. Khái niệm về rào cản phi thuế quan
• 1.3. Các công cụ của hệ thống rào cản phi thuế quan
• 1.4. Tác động của các rào cản phi thuế quan đến hoạt động thương mại quốc tế
• 1.4.1. Tác động đến chi phí
• 1.4.2. Tác động đến mức giá của sản phẩm trên thị trường nhập khẩu
• 1.4.3. Tác động của các NTB tới lượng sản phẩm tiêu thụ và lượng hàng nhập khẩu tại thị trường
• 1.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng vượt rào cản phi thuế quan trong hoạt động xuất khẩu
• 1.5.1. Các nhân tố quốc tế
• 1.5.2. Các nhân tố nội tại của doanh nghiệp
• 1.6. Bài học kinh nghiệm vượt rào cản phi thuế quan đối với gỗ và sản phẩm đồ gỗ xuất khẩu của một số quốc gia
• 1.6.1. Kinh nghiệm của Trung Quốc
• 1.6.2. Kinh nghiệm của Canada
• 1.6.3. Kinh nghiệm của Italia
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HỆ THỐNG RÀO CẢN PHI THUẾ QUAN ĐỐI VỚI MẶT HÀNG GỖ VÀ SẢN PHẨM ĐỒ GỖ VIỆT NAM VÀO THỊ TRƯỜNG MỸ
• 2.1. Tình hình xuất khẩu gỗ và đồ gỗ của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ
• 2.1.1. Việt Nam xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ sang thị trường Hoa Kỳ
• 2.1.2. Đánh giá hoạt động xuất khẩu gỗ và sản phẩm đồ gỗ của Việt Nam sang thị trường Mỹ
• 2.1.3. Rào cản phi thuế quan đối với gỗ và sản phẩm đồ gỗ xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Mỹ
• 2.1.4. Rào cản kỹ thuật của Mỹ đối với gỗ và sản phẩm đồ gỗ nhập khẩu từ Việt Nam
• 2.1.5. Các biện pháp phòng vệ thương mại của Mỹ đối với gỗ và sản phẩm đồ gỗ nhập khẩu từ Việt Nam
• 2.2. Tác động của rào cản phi thuế quan đối với xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam tại thị trường Mỹ
• 2.2.1. Đánh giá khả năng đáp ứng rào cản phi thuế quan trong hoạt động xuất khẩu gỗ và sản phẩm đồ gỗ của Việt Nam sang thị trường Mỹ
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP VƯỢT RÀO CẢN PHI THUẾ QUAN ĐỐI VỚI GỖ VÀ CÁC SẢN PHẨM ĐỒ GỖ CỦA VIỆT NAM VÀO THỊ TRƯỜNG MỸ
• 3.1. Xu hướng gia tăng rào cản phi thuế quan và định hướng xuất khẩu gỗ và sản phẩm đồ gỗ sang thị trường Mỹ của Việt Nam
• 3.1.1. Xu hướng Mỹ gia tăng rào cản kỹ thuật đối với gỗ và sản phẩm đồ gỗ
• 3.1.2. Xu hướng tiêu dùng đối với gỗ và sản phẩm đồ gỗ của người Mỹ
• 3.2. Mục tiêu và Định hướng xuất khẩu gỗ và sản phẩm đồ gỗ của Việt Nam sang Mỹ trong thời gian tới
• 3.3. Giải pháp vượt rào cản kỹ thuật đối với gỗ và các sản phẩm đồ gỗ của Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ
• 3.4. Giải pháp vượt rào cản quy tắc xuất xứ của Mỹ
• 3.5. Giải pháp vượt rào cản chứng chỉ rừng FSC của Mỹ
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Rào Cản Phi Thuế Xuất Khẩu Gỗ Việt Nam Mỹ

Ngành gỗ Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội, với tăng trưởng nhanh chóng về số lượng và chất lượng. Không chỉ cung cấp cho nhu cầu trong nước, ngành còn là nguồn xuất khẩu hàng đầu, mang lại ngoại tệ lớn và thu nhập cho người dân. Trong các thị trường xuất khẩu, Mỹ là thị trường mạnh mẽ nhất. Quan hệ thương mại Việt – Mỹ ngày càng phát triển từ sau Hiệp định thương mại Việt - Mỹ năm 2001. Sản phẩm gỗ Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ tăng nhanh, được đánh giá cao về chất lượng, mẫu mã đa dạng và giá cả cạnh tranh. Tuy nhiên, mở rộng xuất khẩu vào thị trường này vẫn gặp rào cản. Thị trường Mỹ nổi tiếng với yêu cầu chất lượng cao, đặc biệt đối với đồ gỗ. Mặc dù đã đạt được kết quả đáng khích lệ, tiềm năng xuất khẩu gỗ Việt Nam vẫn chưa được khai thác hết. Các rào cản thương mại phi thuế quan (NTBs) ngày càng gia tăng đang đặt ra những thách thức không nhỏ cho các doanh nghiệp xuất khẩu gỗ Việt Nam.

1.1. Vai Trò Xuất Khẩu Gỗ Việt Nam Trong Nền Kinh Tế Quốc Dân

Ngành gỗ Việt Nam là một trong những ngành xuất khẩu mũi nhọn, đóng góp đáng kể vào GDP. Giá trị xuất khẩu gỗ và các sản phẩm từ gỗ liên tục tăng trưởng trong những năm gần đây, đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu đồ gỗ lớn trên thế giới. Doanh nghiệp xuất khẩu gỗ tạo công ăn việc làm cho hàng triệu lao động và mang lại thu nhập ổn định cho nhiều hộ gia đình. Theo số liệu thống kê, Mỹ là thị trường xuất khẩu gỗ lớn nhất của Việt Nam, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ của cả nước.

1.2. Tiềm Năng và Thách Thức Khi Xuất Khẩu Gỗ Sang Thị Trường Mỹ

Thị trường Mỹ có nhu cầu tiêu thụ đồ gỗ lớn và đa dạng, từ đồ nội thất gia đình đến đồ ngoại thất và vật liệu xây dựng. Người tiêu dùng Mỹ ngày càng quan tâm đến các sản phẩm gỗ có nguồn gốc bền vững và thân thiện với môi trường. Tuy nhiên, xuất khẩu gỗ Việt Nam sang Mỹ phải đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm các quy định nghiêm ngặt về chất lượng, nguồn gốc và an toàn sản phẩm. Các rào cản kỹ thuật và các biện pháp phòng vệ thương mại cũng gây khó khăn cho doanh nghiệp.

II. Rào Cản Phi Thuế Quan Thách Thức Xuất Khẩu Gỗ Việt Nam

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, các rào cản thuế quan truyền thống dần được dỡ bỏ. Các nước phát triển đặt ra yêu cầu cao hơn thông qua các công cụ phi thuế quan (NTBs). Mỹ tăng cường kiểm tra gian lận thương mại, xuất xứ, và trốn thuế. Tháng 10/2019, CBP điều tra gỗ dán Việt Nam, nghi ngờ lẩn tránh thuế chống bán phá giá, chống trợ cấp từ Trung Quốc. Xuất khẩu gỗ dán từ Việt Nam sang Mỹ tăng nhanh, khiến Mỹ nghi ngờ doanh nghiệp Trung Quốc "đội lốt" doanh nghiệp Việt. Việc chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của Mỹ làm giảm tính cạnh tranh của gỗ Việt Nam so với Trung Quốc, Canada, và Mexico. Chiến tranh thương mại Mỹ-Trung tạo cơ hội và thách thức. Mỹ áp thuế cao lên hàng Trung Quốc, giúp Việt Nam tăng lợi thế xuất khẩu. Tuy nhiên, Mỹ cũng khắt khe hơn về xuất xứ hàng Việt Nam, nghi ngờ gian lận thương mại.

2.1. Các Loại Rào Cản Phi Thuế Quan Phổ Biến Tại Thị Trường Mỹ

Các loại rào cản phi thuế quan phổ biến bao gồm hàng rào kỹ thuật trong thương mại (TBT), các biện pháp vệ sinh dịch tễ (SPS), các quy định về chứng nhận FSC, PEFC, SFI, quy định về nguồn gốc gỗ và các yêu cầu về trách nhiệm giải trình. Các quy định này nhằm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, bảo vệ môi trường và đảm bảo cạnh tranh công bằng. Doanh nghiệp Việt Nam cần nắm rõ các quy định này để tuân thủ và tránh bị phạt.

2.2. Tác Động Của Rào Cản Phi Thuế Quan Đến Doanh Nghiệp Xuất Khẩu Gỗ

Rào cản phi thuế quan làm tăng chi phí xuất khẩu cho doanh nghiệp, bao gồm chi phí kiểm tra, chứng nhận, và tuân thủ các quy định. Chúng cũng gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc tiếp cận thị trường và cạnh tranh với các đối thủ. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường gặp nhiều khó khăn hơn trong việc đáp ứng các quy định này do nguồn lực hạn chế.

2.3. Vấn Đề Gian Lận Thương Mại và Lẩn Tránh Thuế Nguy Cơ Tiềm Ẩn

Tình trạng gian lận thương mại và lẩn tránh thuế đang diễn ra ngày càng phức tạp, gây ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín của ngành gỗ Việt Nam. Các doanh nghiệp Trung Quốc có thể lợi dụng kẽ hở trong quy định về xuất xứ hàng hóa để xuất khẩu gỗ sang Mỹ dưới mác hàng Việt Nam. Điều này không chỉ gây thiệt hại cho doanh nghiệp Việt Nam mà còn có thể dẫn đến các biện pháp trừng phạt từ phía Mỹ.

III. Giải Pháp Vượt Rào Cản Kỹ Thuật Xuất Khẩu Gỗ Vào Mỹ

Để giúp doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng các rào cản phi thuế quan ngày càng khắt khe của thị trường Mỹ, cần có các giải pháp toàn diện. Doanh nghiệp cần nâng cao năng lực cạnh tranh bằng cách cải thiện chất lượng sản phẩm, nâng cao trình độ quản lý, và đầu tư vào công nghệ sản xuất hiện đại. Chính phủ cần hỗ trợ doanh nghiệp trong việc tiếp cận thông tin về các quy định của Mỹ và cung cấp các dịch vụ tư vấn, đào tạo. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra, giám sát để ngăn chặn gian lận thương mại và bảo vệ uy tín của ngành gỗ Việt Nam.

3.1. Nâng Cao Chất Lượng Sản Phẩm và Đáp Ứng Tiêu Chuẩn Quốc Tế

Doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ sản xuất hiện đại, nâng cao trình độ tay nghề của công nhân, và áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến như ISO 9001. Sản phẩm gỗ cần đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, an toàn và môi trường, bao gồm các tiêu chuẩn của Mỹ và các chứng nhận quốc tế như FSC, PEFC, SFI.

3.2. Xây Dựng Chuỗi Cung Ứng Bền Vững và Minh Bạch

Doanh nghiệp cần xây dựng chuỗi cung ứng gỗ bền vững và minh bạch, từ khâu khai thác đến chế biến và xuất khẩu. Cần đảm bảo nguồn gốc gỗ hợp pháp và tuân thủ các quy định về bảo vệ rừng. Việc có chứng nhận FSC cho chuỗi cung ứng sẽ giúp doanh nghiệp chứng minh được cam kết về bảo vệ môi trường và đáp ứng yêu cầu của người tiêu dùng Mỹ.

3.3. Đẩy Mạnh Ứng Dụng Khoa Học Công Nghệ Trong Sản Xuất Gỗ

Ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất gỗ là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Doanh nghiệp nên đầu tư vào các thiết bị, máy móc hiện đại, áp dụng các quy trình sản xuất tiên tiến và sử dụng các vật liệu thân thiện với môi trường. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn góp phần bảo vệ môi trường.

IV. Chính Sách Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Tăng Xuất Khẩu Gỗ Sang Mỹ

Chính phủ đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua các rào cản phi thuế quan và tăng cường xuất khẩu gỗ sang Mỹ. Cần có các chính sách hỗ trợ về tài chính, thông tin, và kỹ thuật để giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác quốc tế để giải quyết các tranh chấp thương mại và tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu gỗ Việt Nam.

4.1. Nâng Cao Năng Lực Cho Các Hiệp Hội Ngành Gỗ

Các hiệp hội ngành gỗ cần được củng cố và nâng cao năng lực để đóng vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp và chính phủ. Hiệp hội có thể cung cấp thông tin về thị trường, các quy định của Mỹ và các dịch vụ tư vấn, đào tạo cho doanh nghiệp. Đồng thời, hiệp hội cũng có thể đại diện cho doanh nghiệp trong các cuộc đàm phán thương mại và giải quyết tranh chấp.

4.2. Tăng Cường Hợp Tác Giữa Doanh Nghiệp và Các Tổ Chức Nghiên Cứu

Việc hợp tác giữa doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận các công nghệ mới và các giải pháp tiên tiến. Các tổ chức nghiên cứu có thể cung cấp các dịch vụ tư vấn, đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp. Đồng thời, doanh nghiệp có thể tài trợ cho các dự án nghiên cứu để phát triển các sản phẩm mới và nâng cao chất lượng sản phẩm.

4.3. Xúc Tiến Thương Mại và Quảng Bá Sản Phẩm Gỗ Việt Nam

Chính phủ cần tăng cường xúc tiến thương mại và quảng bá sản phẩm gỗ Việt Nam tại thị trường Mỹ. Có thể tổ chức các hội chợ, triển lãm, và các sự kiện quảng bá để giới thiệu sản phẩm gỗ Việt Nam đến người tiêu dùng Mỹ. Đồng thời, cần xây dựng thương hiệu quốc gia cho ngành gỗ Việt Nam để nâng cao uy tín và giá trị sản phẩm.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Doanh Nghiệp Vượt Rào Cản Gỗ Xuất Mỹ

Nghiên cứu các trường hợp thành công của doanh nghiệp Việt Nam đã vượt qua các rào cản phi thuế quan để xuất khẩu gỗ sang Mỹ. Phân tích các yếu tố thành công, bao gồm việc áp dụng công nghệ tiên tiến, xây dựng chuỗi cung ứng bền vững, và tuân thủ các quy định của Mỹ. Chia sẻ kinh nghiệm và bài học từ các doanh nghiệp này để giúp các doanh nghiệp khác học hỏi và áp dụng.

5.1. Phân Tích Chi Tiết Các Trường Hợp Thành Công

Nghiên cứu các case study về các doanh nghiệp đã thành công trong việc thâm nhập thị trường Mỹ, bất chấp những rào cản nghiêm ngặt. Điều này bao gồm việc tìm hiểu chiến lược kinh doanh, cách họ đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, và làm thế nào họ xây dựng mối quan hệ với các đối tác Mỹ. Phân tích này sẽ cung cấp thông tin chi tiết và hữu ích cho các doanh nghiệp khác.

5.2. Bài Học Kinh Nghiệm và Các Chiến Lược Vượt Rào

Từ những case study thành công, rút ra các bài học kinh nghiệm về cách đối phó với các rào cản phi thuế quan. Điều này có thể bao gồm việc tìm kiếm các chứng nhận quốc tế, đầu tư vào công nghệ xanh, và xây dựng một thương hiệu đáng tin cậy. Các chiến lược này sẽ giúp các doanh nghiệp khác giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa cơ hội xuất khẩu.

5.3. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Thị Trường và Phân Tích Rủi Ro

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nghiên cứu thị trường và phân tích rủi ro trước khi quyết định xuất khẩu gỗ sang Mỹ. Doanh nghiệp cần hiểu rõ về nhu cầu của thị trường, các đối thủ cạnh tranh, và các quy định pháp lý. Phân tích rủi ro sẽ giúp doanh nghiệp xác định các mối đe dọa tiềm ẩn và chuẩn bị các biện pháp ứng phó.

VI. Kết Luận Tương Lai Xuất Khẩu Gỗ Việt Nam Tại Thị Trường Mỹ

Giữ vững vị thế tại thị trường Mỹ và tận dụng tối đa lợi ích từ các hiệp định thương mại là yêu cầu cần thiết cho xuất khẩu gỗ Việt Nam. Các doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và hợp tác chặt chẽ với chính phủ và các tổ chức liên quan. Đồng thời, cần tăng cường kiểm soát gian lận thương mại để bảo vệ uy tín của ngành gỗ Việt Nam trên thị trường quốc tế.

6.1. Tóm Tắt Các Giải Pháp Chính

Tóm tắt các giải pháp quan trọng nhất để vượt qua các rào cản phi thuế quan, bao gồm nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng chuỗi cung ứng bền vững, và tận dụng các chính sách hỗ trợ từ chính phủ. Nhấn mạnh rằng việc thực hiện các giải pháp này đòi hỏi sự nỗ lực chung từ tất cả các bên liên quan.

6.2. Dự Báo Về Tương Lai Của Ngành Gỗ Việt Nam Tại Mỹ

Đưa ra dự báo về tương lai của ngành gỗ Việt Nam tại thị trường Mỹ, dựa trên các xu hướng hiện tại và các yếu tố tiềm năng. Điều này có thể bao gồm sự gia tăng của các quy định bảo vệ môi trường, sự thay đổi trong nhu cầu của người tiêu dùng, và các diễn biến trong quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Mỹ.

6.3. Khuyến Nghị Cho Các Doanh Nghiệp và Chính Phủ

Đưa ra các khuyến nghị cụ thể cho các doanh nghiệp và chính phủ để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành gỗ Việt Nam. Điều này có thể bao gồm khuyến nghị về việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, tăng cường kiểm soát chất lượng, và xây dựng các chính sách hỗ trợ xuất khẩu.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chế biến và xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ (G&SPG) giữ vai trò then chốt trong sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, không chỉ đảm bảo nguồn cung nội địa mà còn là ngành kinh tế mũi nhọn mang lại nguồn thu ngoại tệ lớn. Trong mạng lưới các đối tác thương mại toàn cầu, Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất và có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất của ngành gỗ Việt Nam. Mối quan hệ thương mại song phương phát triển mạnh mẽ kể từ Hiệp định thương mại Việt – Mỹ năm 2001. Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, năm 2020 kim ngạch xuất khẩu G&SPG của Việt Nam sang Mỹ đạt 7,166 tỷ USD (tăng 23,37% so với năm 2019) và năm 2021 đạt gần 8 tỷ USD, chiếm tỷ trọng chi phối 59% tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ của cả nước.

Tuy nhiên, trong bối cảnh toàn cầu hóa và thực thi các hiệp định thương mại tự do (FTA), khi các hàng rào thuế quan dần được cắt giảm và dỡ bỏ, các nước nhập khẩu—đặc biệt là các quốc gia phát triển như Hoa Kỳ—đã tăng cường thiết lập hệ thống rào cản phi thuế quan (Non-Tariff Barriers - NTBs) với các tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt nhằm bảo vệ người tiêu dùng, môi trường và nền sản xuất nội địa. Đồng thời, thị trường ghi nhận các rủi ro lớn về gian lận xuất xứ và lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại. Điển hình vào tháng 10/2019, Cơ quan Hải quan và Biên phòng Hoa Kỳ (CBP) đã tiến hành điều tra và áp dụng biện pháp tạm thời đối với mặt hàng gỗ dán xuất khẩu từ Việt Nam do nghi ngờ lẩn tránh thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp mà Mỹ áp dụng với Trung Quốc, khi kim ngạch gỗ dán từ Việt Nam tăng đột biến từ 56.000 m³ (gần 189,8 triệu USD) năm 2018 lên 309 triệu USD năm 2019 (tăng khoảng 950% so với năm 2016). Bối cảnh chiến tranh thương mại Mỹ - Trung với mức thuế 25% đánh vào sản phẩm gỗ Trung Quốc vừa tạo cơ hội dịch chuyển đơn hàng sang Việt Nam, vừa đặt các doanh nghiệp Việt Nam trước nguy cơ bị kiểm soát chặt chẽ về nguồn gốc xuất xứ.

Xuất phát từ thực tiễn trên, tác giả thực hiện khóa luận nhằm giải quyết 4 câu hỏi nghiên cứu cụ thể:

1. Thực trạng xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam sang thị trường Mỹ diễn ra như thế nào trong giai đoạn 2016–2020?
2. Hiện tại, Hoa Kỳ có những rào cản phi thuế quan nào đối với gỗ và sản phẩm gỗ nhập khẩu và những rào cản này ảnh hưởng như thế nào tới Việt Nam?
3. Những rào cản này gây ra những khó khăn như thế nào đối với các doanh nghiệp xuất khẩu đồ gỗ Việt Nam trong thời gian vừa qua?
4. Việt Nam cần có những giải pháp nào để xuất khẩu đồ gỗ sang thị trường Mỹ thuận lợi và hiệu quả trong thời gian tới?

Đối tượng nghiên cứu: Cơ sở hệ thống lý luận về các rào cản thương mại phi thuế quan của Mỹ đối với gỗ và sản phẩm gỗ Việt Nam; các biện pháp thích ứng và vượt rào cản trong thương mại quốc tế.

Phạm vi nghiên cứu:

• Không gian: Hoạt động xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ.
• Thời gian: Khóa luận tập trung phân tích số liệu thứ cấp giai đoạn 2016–2021 (trọng tâm giai đoạn 2017–2020 và cập nhật dữ liệu năm 2021).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các khái niệm, quy định và khung lý thuyết chuẩn tắc trong thương mại quốc tế:

• Khái niệm và công cụ rào cản phi thuế quan: Tổng hợp định nghĩa từ các tổ chức quốc tế gồm Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Hội đồng Hợp tác Kinh tế Thái Bình Dương (PECC), Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD, 1997) và Hội nghị Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD, 2012). Hệ thống rào cản được phân tách thành hai nhóm chính:
  • Hàng rào kỹ thuật: Hiệp định về Hàng rào kỹ thuật trong thương mại (TBT) của WTO với 6 nguyên tắc cốt lõi (Tránh tạo rào cản không cần thiết, Không phân biệt đối xử MFN/NT, Hài hòa hóa, Tính đến tiêu chuẩn quốc tế chung, Công nhận tương đương lẫn nhau, Minh bạch); Hiệp định Biện pháp Vệ sinh và Kiểm dịch Động thực vật (SPS); các hệ thống quản lý quốc tế gồm ISO 9000 (ISO 9000:2005, ISO 9001:2008, ISO 19011, ISO 9004-2009), HACCP và GlobalGAP.
  • Hàng rào phi kỹ thuật: Hạn ngạch (Quota), Hạn chế xuất khẩu tự nguyện (VER), Biện pháp chống bán phá giá (theo Hiệp định ADA với 3 điều kiện áp dụng), Biện pháp chống trợ cấp và Thuế đối kháng (CVD) với phân loại 3 nhóm trợ cấp (Hộp đỏ - Trợ cấp bị cấm, Hộp xanh - Trợ cấp không bị khiếu kiện, Hộp vàng - Trợ cấp có thể bị khiếu kiện).
• Mô hình phân tích nguồn lực nội tại: Sử dụng Mô hình Chuỗi giá trị của Michael Porter (phân loại hoạt động sơ cấp, hoạt động hỗ trợ, các hoạt động tạo giá trị trực tiếp, gián tiếp và đảm bảo chất lượng) kết hợp mô hình liên kết Nhà nước – Doanh nghiệp để đánh giá năng lực vượt rào cản.
• Hệ thống văn bản pháp lý và tiêu chuẩn chuyên ngành của Mỹ: Đạo luật Lacey (Lacey Act), Đạo luật Cải tiến An toàn Sản phẩm Tiêu dùng (CPSIA), Ủy ban An toàn Sản phẩm Tiêu dùng Hoa Kỳ (CPSC), tiêu chuẩn phát thải formaldehyde của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA/TSCA Title VI), Luật Liên bang về Sâu bệnh ở cây (FPPA), hệ thống chứng chỉ quản lý rừng bền vững của Hội đồng Quản lý Rừng Quốc tế (FSC-FM, FSC-CoC) và Chương trình Xác nhận Chứng chỉ Rừng (PEFC).

Phương pháp nghiên cứu: Tác giả sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp phân tích - tổng hợp, phương pháp so sánh đối chiếu và phân tích thực chứng dựa trên chuỗi thời gian nhằm đánh giá biến động kim ngạch, cơ cấu sản phẩm và tác động của các chính sách thương mại.

Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được thu thập và tổng hợp từ Tổng cục Hải quan Việt Nam, Trung tâm Thương mại Quốc tế (ITC), Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (USITC), Tổ chức Gỗ Nhiệt đới Quốc tế (ITTO), Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Tạp chí Gỗ Việt, cùng các hiệp hội chuyên ngành gồm VIFORES, HAWA, BIFA và FPA Bình Định.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Cơ sở lý luận về rào cản phi thuế quan trong thương mại quốc tế

Chương I hệ thống hóa khung lý luận về các biện pháp phi thuế quan (NTBs), phân tích cơ chế tác động của NTBs tới hoạt động thương mại quốc tế trên ba phương diện:

• Tác động đến chi phí: NTBs làm phát sinh chi phí thiết lập quy trình mới (R&D, đầu tư máy móc, đào tạo nhân sự) và chi phí vận hành thường xuyên (nguyên liệu đạt chuẩn, kiểm định, quản lý rủi ro).
• Tác động đến mức giá: Khiến giá thành sản phẩm xuất khẩu tại thị trường nhập khẩu tăng lên, làm giảm lợi thế cạnh tranh nếu không đạt chuẩn minh bạch.
• Tác động đến lượng tiêu thụ và nhập khẩu: Làm suy giảm lượng hàng hóa nhập khẩu trong ngắn hạn; tuy nhiên trong dài hạn có thể thúc đẩy doanh nghiệp cải tiến công nghệ để hạ giá thành.

Chương này cũng phân tích các nhân tố quốc tế (toàn cầu hóa, chuyển dịch sang nền kinh tế tri thức, tiêu chuẩn phát triển bền vững và lao động) cùng các yếu tố nội tại của doanh nghiệp dựa trên chuỗi giá trị của Michael Porter và vai trò hỗ trợ của Nhà nước. Đồng thời, tác giả tổng kết bài học kinh nghiệm từ ba quốc gia xuất khẩu gỗ lớn:

• Trung Quốc: Nâng cao năng lực cạnh tranh nhờ chú trọng thiết kế mẫu mã, xây dựng thương hiệu và phát huy vai trò điều phối của hiệp hội ngành hàng. Năm 2019, Trung Quốc xuất khẩu 30,3 tỷ USD sang Mỹ (chiếm 40% thị phần), nhưng do thuế trừng phạt 25% từ chiến tranh thương mại, kim ngạch 5 tháng đầu năm 2019 đã giảm 14,1% (ván ép giảm 39%, ván bóc giảm 50%).
• Canada: Tập trung đầu tư máy móc hiện đại, chuyên môn hóa chế biến sâu và xúc tiến thương mại, giữ vị trí thứ hai với kim ngạch xuất khẩu gỗ sang Mỹ đạt 8,9 tỷ USD năm 2019 (chiếm 19% thị phần).
• Italia: Tái cơ cấu tổ chức linh hoạt và tận dụng tối đa các hội chợ triển lãm quốc tế chuyên ngành nội thất gỗ cao cấp, đạt kim ngạch nhóm HS 94 sang Mỹ 1,48 tỷ USD năm 2019.

Chương II: Thực trạng hệ thống rào cản phi thuế quan đối với mặt hàng gỗ và sản phẩm đồ gỗ Việt Nam vào thị trường Mỹ

Chương II tập trung phân tích thực trạng thương mại gỗ Việt Nam - Hoa Kỳ giai đoạn 2016–2021 với các dữ liệu thực chứng:

• Năm 2021, tổng kim ngạch xuất khẩu G&SPG của Việt Nam đạt 14,809 tỷ USD (tăng 19,7% so với năm 2020), trong đó Hoa Kỳ là thị trường lớn nhất với gần 8 tỷ USD (chiếm 59% thị phần toàn ngành).
• Cơ cấu nhóm hàng xuất khẩu sang Mỹ có sự phân hóa rõ rệt: Nhóm sản phẩm gỗ chế biến sâu (Chương HS 94 - Đồ nội thất) chiếm tỷ trọng áp đảo từ 92,5% đến trên 95%, trong khi nhóm gỗ nguyên liệu (Chương HS 44) chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ dưới 8%.
• Tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu gỗ sang Mỹ giai đoạn 2017–2020 duy trì ở mức cao: Năm 2017 đạt 3,0 tỷ USD; năm 2018 đạt 3,5 tỷ USD (tăng 15,6%); năm 2019 đạt 4,26 tỷ USD (tăng 20,4%); năm 2020 đạt 6,26 tỷ USD (tăng 46,7% so với 2019).
• Đối với nhóm đồ nội thất (HS 9403), kim ngạch năm 2020 đạt gần 5,18 tỷ USD (tăng 41,4% so với năm 2019 và tăng 82,6% so với năm 2018). Các mặt hàng chủ lực gồm: Đồ nội thất khác (HS 940360), Nội thất phòng ngủ (HS 940350), Bộ phận đồ nội thất (HS 940390), Nội thất văn phòng (HS 940330 - đạt gần 240 triệu USD năm 2019) và Nội thất nhà bếp (HS 940340 - đạt 224 triệu USD năm 2019; 9 tháng đầu năm 2020 tủ bếp và tủ phòng tắm đạt gần 1 tỷ USD).

Bên cạnh sự tăng trưởng, chương II chỉ rõ các rào cản kỹ thuật và phòng vệ thương mại phức tạp từ phía Mỹ: Đạo luật Lacey kiểm soát tính hợp pháp của gỗ nguyên liệu; các quy chuẩn kiểm dịch thực vật SPS; chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC-FM và FSC-CoC; kiểm soát an toàn CPSIA/CPSC; giới hạn phát thải formaldehyde theo EPA Title VI. Đặc biệt là nguy cơ điều tra gian lận xuất xứ và lẩn tránh thuế chống bán phá giá/chống trợ cấp đối với gỗ dán (HS 4412) do sự dịch chuyển dòng vốn đầu tư và nguyên liệu từ Trung Quốc.

Chương III: Đề xuất giải pháp vượt rào cản phi thuế quan đối với gỗ và các sản phẩm đồ gỗ của Việt Nam vào thị trường Mỹ

Trên cơ sở dự báo xu hướng thị trường Mỹ tiếp tục gia tăng rào cản kỹ thuật và xu hướng tiêu dùng xanh, chương III đề xuất các nhóm giải pháp đồng bộ:

• Giải pháp vượt rào cản kỹ thuật: Nâng cao năng lực công nghệ, đổi mới hệ thống sấy, tẩm, xử lý bề mặt; kiểm soát chặt chẽ dư lượng hóa chất độc hại, nồng độ phát thải formaldehyde theo tiêu chuẩn EPA/CARB và kiểm dịch thực vật theo SPS.
• Giải pháp đáp ứng quy tắc xuất xứ và phòng vệ thương mại: Xây dựng hệ thống quản lý chuỗi cung ứng minh bạch, thiết lập hồ sơ truy xuất nguồn gốc gỗ nguyên liệu (CCP's); ngăn chặn triệt để hành vi gian lận xuất xứ hoặc tiếp tay cho việc chuyển tải bất hợp pháp nhằm lẩn tránh thuế.
• Giải pháp đáp ứng chứng chỉ rừng FSC: Mở rộng liên kết trồng rừng gỗ lớn có chứng chỉ quản lý rừng bền vững (FSC-FM) tại các địa phương; chuẩn hóa quy trình sản xuất của doanh nghiệp để đạt chứng nhận chuỗi hành trình sản phẩm (FSC-CoC) khép kín từ khâu thu mua nguyên liệu đến thành phẩm xuất khẩu.
• Giải pháp từ phía cơ quan Nhà nước và Hiệp hội (VIFORES, HAWA, BIFA, FPA): Tăng cường hệ thống cảnh báo sớm về các vụ kiện phòng vệ thương mại; hỗ trợ pháp lý và hướng dẫn kỹ thuật cho doanh nghiệp; đẩy mạnh xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu quốc gia cho ngành gỗ Việt Nam.

---

Kết quả và đóng góp

Bảng tổng hợp số liệu thực chứng xuất khẩu gỗ của Việt Nam

Chỉ tiêu / Phân loại	Năm 2017	Năm 2018	Năm 2019	Năm 2020	Năm 2021
Tổng kim ngạch XK gỗ toàn cầu của VN (Tỷ USD)	-	-	-	12,37	14,809
Kim ngạch XK sang thị trường Hoa Kỳ (Tỷ USD)	3,00	3,50	4,26	6,26 (7,166)	~8,00
Tốc độ tăng trưởng kim ngạch sang Mỹ (%)	-	15,6%	20,4%	46,7% (23,37%)	23,37%
Tỷ trọng thị trường Mỹ trong tổng XK gỗ VN (%)	-	-	-	-	59,0%
Giá trị xuất khẩu nhóm đồ nội thất HS 9403 sang Mỹ (Tỷ USD)	-	2,83	3,66	5,18	-
Tỷ trọng nhóm HS 94 trong tổng XK gỗ sang Mỹ (%)	-	-	-	92,5%	>95,0%

Ghi chú: Số liệu trong ngoặc phản ánh số liệu ghi nhận theo nguồn Tổng cục Hải quan được nêu trong phần bối cảnh.

Thị trường xuất khẩu chính năm 2021	Kim ngạch (1.000 USD)	Tỷ trọng thị phần (%)
Hoa Kỳ	~8.000.000	59%
Trung Quốc	-	10%
Nhật Bản	-	10%
Hàn Quốc	-	6%
Anh	-	2%
Canada, Australia, Đức, Pháp, Malaysia, Đài Loan	-	Mỗi nước 1%
Hà Lan	-	0%

Đóng góp chính của khóa luận

• Hệ thống hóa toàn diện lý luận và thực tiễn: Khóa luận kết hợp đồng bộ khung lý thuyết thương mại quốc tế (TBT, SPS, ADA, CVD) với các quy định kỹ thuật thực tế của thị trường Hoa Kỳ (Lacey Act, CPSIA, EPA Title VI, FSC).
• Phân tích chi tiết cơ cấu mặt hàng: Làm rõ sự chuyển dịch tích cực từ xuất khẩu nguyên liệu thô (HS 44) sang các sản phẩm chế biến có giá trị gia tăng cao (HS 94, đặc biệt là nhóm tủ bếp, tủ nhà tắm, đồ nội thất phòng ngủ).
• Khắc phục khoảng trống nghiên cứu: So với các công trình trước đây chỉ nghiên cứu chung về rào cản kỹ thuật hoặc nghiên cứu đơn lẻ tại một doanh nghiệp, khóa luận đã đi sâu phân tích toàn diện ngành gỗ Việt Nam trong giai đoạn biến động mạnh về phòng vệ thương mại và chiến tranh thương mại Mỹ - Trung.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về nguồn dữ liệu: Nghiên cứu chủ yếu khai thác các nguồn dữ liệu thứ cấp từ các cơ quan quản lý và hiệp hội; chưa thực hiện được các khảo sát sơ cấp trên quy mô lớn tại các doanh nghiệp chế biến gỗ để lượng hóa chi phí tuân thủ rào cản phi thuế quan.
• Hạn chế về phạm vi thời gian: Số liệu tập trung chủ yếu vào giai đoạn 2016–2021; chưa bao quát được toàn bộ diễn biến và phán quyết cuối cùng của các vụ việc điều tra chống lẩn tránh thuế của Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) trong các năm tiếp theo.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng khảo sát định lượng về mức độ đáp ứng tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) và chứng chỉ FSC của các doanh nghiệp vừa và nhỏ; nghiên cứu sâu hơn về tác động dài hạn của các vụ kiện phòng vệ thương mại của Mỹ đối với chuỗi cung ứng gỗ Việt Nam.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên: Chuyên ngành Kinh doanh quốc tế, Kinh tế đối ngoại, Thương mại quốc tế cần tài liệu nghiên cứu thực tế về rào cản phi thuế quan (TBT, SPS), phòng vệ thương mại và phương pháp phân tích số liệu xuất nhập khẩu theo mã HS.
• Doanh nghiệp ngành gỗ: Các nhà sản xuất, xuất khẩu đồ gỗ sang thị trường Hoa Kỳ có thể tham khảo hệ thống quy chuẩn kỹ thuật (Lacey Act, CPSIA, EPA) và quy trình quản trị chuỗi cung ứng nhằm tránh rủi ro gian lận xuất xứ và kiện chống lẩn tránh thuế.
• Hiệp hội và cơ quan quản lý: Cung cấp bức tranh toàn cảnh về cơ cấu thị trường, làm cơ sở xây dựng chính sách phát triển rừng có chứng chỉ FSC và chiến lược cảnh báo sớm rào cản thương mại.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Thị trường Hoa Kỳ chiếm tỷ trọng bao nhiêu trong tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam năm 2021?
Năm 2021, Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu gỗ lớn nhất của Việt Nam, đạt kim ngạch gần 8 tỷ USD (tăng 23,37% so với năm 2020) và chiếm 59% tổng kim ngạch xuất khẩu G&SPG của cả nước.

2. Cơ cấu xuất khẩu giữa nhóm gỗ nguyên liệu (HS 44) và nhóm sản phẩm nội thất (HS 94) của Việt Nam sang Mỹ có đặc điểm gì?
Nhóm sản phẩm đồ nội thất (HS 94) chiếm tỷ trọng áp đảo từ 92,5% đến trên 95% tổng kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ (năm 2020 nhóm HS 9403 đạt 5,18 tỷ USD). Ngược lại, nhóm gỗ nguyên liệu (HS 44) chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ (dưới 8%), phản ánh định hướng gia tăng xuất khẩu sản phẩm chế biến sâu có hàm lượng công nghệ và lao động cao.

3. Vụ việc Cơ quan Hải quan và Biên phòng Hoa Kỳ (CBP) điều tra gỗ dán Việt Nam vào tháng 10/2019 bắt nguồn từ nguyên nhân nào?
CBP tiến hành điều tra do nghi ngờ doanh nghiệp có hành vi lẩn tránh thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp mà Mỹ áp đặt lên hàng hóa Trung Quốc, khi kim ngạch gỗ dán từ Việt Nam sang Mỹ tăng vọt từ 56.000 m³ (189,8 triệu USD) năm 2018 lên 309 triệu USD năm 2019 (tăng khoảng 950% so với năm 2016).

4. Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung tác động như thế nào đến thị phần gỗ của Trung Quốc và mở ra cơ hội gì cho Việt Nam trong năm 2019?
Do bị áp mức thuế 25%, xuất khẩu gỗ và đồ gỗ của Trung Quốc sang Mỹ trong 5 tháng đầu năm 2019 đã giảm 14,1% (đạt khoảng 3 tỷ USD; xuất khẩu ván ép giảm 39%, ván bóc giảm 50%), dẫn đến xu hướng các nhà nhập khẩu Hoa Kỳ chuyển dịch đơn hàng sang các nhà cung cấp Việt Nam.

5. Hiệp định TBT của WTO quy định bao nhiêu nguyên tắc cơ bản trong việc áp dụng các quy chuẩn kỹ thuật?
Hiệp định TBT quy định 6 nguyên tắc cơ bản: (1) Tránh tạo ra các rào cản không cần thiết đối với thương mại quốc tế; (2) Không phân biệt đối xử (nguyên tắc MFN và NT); (3) Hài hòa hóa; (4) Có tính đến các tiêu chuẩn quốc tế chung; (5) Đảm bảo nguyên tắc tương đương và công nhận lẫn nhau; (6) Minh bạch.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Bùi Minh Hạnh đã phân tích sâu sắc cơ sở lý luận và thực trạng hệ thống rào cản phi thuế quan của Hoa Kỳ đối với ngành gỗ Việt Nam trong giai đoạn 2016–2021. Công trình làm nổi bật vị thế thị trường số một của Hoa Kỳ đối với xuất khẩu gỗ Việt Nam, đồng thời nhận diện rõ nét các rủi ro kỹ thuật, tiêu chuẩn môi trường và thách thức phòng vệ thương mại. Hệ thống giải pháp đề xuất về nâng cao công nghệ, kiểm soát quy tắc xuất xứ và phát triển chứng chỉ rừng FSC mang giá trị thực tiễn cao, hỗ trợ đắc lực cho sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp gỗ Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Cơ sở lý luận về rào cản phi thuế quan trong thƣơng mại quốc tế Chương II: Phân tích tình hình xuất khẩu và thực trạng Việt Nam đáp ứng rào cản phi thuế quan của Mỹ đối với gỗ và sản phẩm đồ gỗ. Chương IV: Đề xuất giải pháp vƣợt rào cản phi thuế quan đối với các sản phẩm đồ gỗ của Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ 9 CHƢƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ RÀO CẢN PHI THUẾ QUAN TRONG THƢƠNG MẠI QUỐC TẾ. Khái quát chung về rào cản phi thuế quan trong thƣơng mại quốc tế. Khái niệm về rào cản phi thuế quan.

Trên thực tế, vấn đề thƣơng mại quốc tế, trao đổi hàng hóa dịch vụ giữa các quốc gia trên thế giới ngày càng phát triển. Các quốc gia tranh giành nhau để có đƣợc chỗ đứng trên thị trƣờng quốc tế, phấn đấu vì một nền thƣơng mại tự do toàn cầu hay thậm chí tùy thuộc vào những nguyên nhân khác nhau, khách quan hay chủ quan mà các nƣớc cho ra đời các biện pháp bảo hộ thƣơng mại. Trong đó không thể không kể tới các biện pháp phi thuế quan. Về nguyên tắc, các biện pháp này là cần thiết và hợp lý nhằm bảo vệ nền sản xuất trong nƣớc quan trọng nhƣ sức khỏe con ngƣời, động thực vật, môi trƣờng, an ninh quốc gia, gây khó khăn trong việc tiếp cận thị trƣờng quốc gia đó với hàng hóa, dịch vụ nƣớc ngoài.

Tuy nhiên trên thực tế, các biện pháp phi thuế quan có thể là những rào cản tiềm ẩn đối với thƣơng mại quốc tế bởi chúng có thể đƣợc sử dụng vì mục tiêu bảo hộ cho nền sản xuất trong nƣớc, gây khó khăn cho việc thâm nhập của hàng hóa nƣớc ngoài vào thị trƣờng nƣớc nhập khẩu. Do đó chúng còn đƣợc gọi là “rào cản phi thuế quan đối với thƣơng mại”. Có rất nhiều cách nhìn nhận khác nhau về định nghĩa rào cản phi thuế quan. Đối với Tổ chức Thƣơng mại thế giới WTO, thuật ngữ “ Rào cản phi thuế quan” không đƣợc định nghĩa một cách chính thống và cũng không đƣợc đƣa vào các văn bản luật pháp của WTO dù đƣợc sử dụng rộng rãi trong thƣơng mại quốc tế.

Bởi lẽ, trên thực tế, rất khó mà phân biệt đƣợc một biện pháp phi thuế quan có phải là một rào cản phi thuế quan hay không. Do tính phức tạp của nó, nên những tranh chấp liên quan có khi dẫn đến các vụ kiện tại WTO. Sau những phán xử của Cơ quan giải quyết tranh chấp của WTO thì ngƣời ta mới công nhận một biện pháp phi thuế quan đƣợc áp dụng có tạo ra rào cản phi thuế quan đối với hoạt động thƣơng mại hay không. 10 Hội đồng hợp tác kinh tế Thái Bình Dương (PECC) đã từng nghiên cứu và đƣa ra định nghĩa về rào cản phi thuế quan “Các hàng rào phi thuế quan là mọi công cụ phi thuế quan can thiệp vào thƣơng mại bằng cách này làm biến dạng sản xuất trong nƣớc” Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế OECD năm 1997 cũng đƣa ra định nghĩa riêng về RCPTQ trong TMQT, đó là “Hàng rào phi thuế quan là những biện pháp biên giới nằm ngoài phạm vi thuế quan có thể đƣợc các quốc gia sử dụng, thông thƣờng dựa trên cơ sở lựa chọn hạn chế nhập khẩu” Trái lại với định nghĩa của Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế OECD chỉ tập trung đến khía cạnh tiêu cực của NTM, theo Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển – UNCTAD (2012), các biện pháp NTMs không phải là biện pháp thuế quan thông thƣờng nhƣng có tác động kinh tế đến việc giao thƣơng hàng hóa giữa các thị trƣờng trên thế giới.