ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT BÙI THỊ THANH THẢO QUYỀN NHÂN THÂN CỦA CÁ NHÂN ĐỐI VỚI TÍNH MẠNG, SỨC KHOẺ, THÂN THỂ TRONG PHÁP LUẬT DÂN SỰ VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI - NĂM 2006 z ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT BÙI THỊ THANH THẢO QUYỀN NHÂN THÂN CỦA CÁ NHÂN ĐỐI VỚI TÍNH MẠNG, SỨC KHOẺ, THÂN THỂ TRONG PHÁP LUẬT DÂN SỰ VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH : LUẬT DÂN SỰ MÃ SỐ: 60.30 LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS HÀ THỊ MAI HIÊN HÀ NỘI - NĂM 2006 z MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa. 1 Lời cam đoan. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN NHÂN THÂN CỦA CÁ NHÂN ĐỐI VỚI TÍNH MẠNG, SỨC KHOẺ, THÂN THỂ. Khái quát chung về quyền nhân thân của cá nhân.
Khái niệm quyền nhân thân của cá nhân. Đặc điểm quyền nhân thân của cá nhân. Phân loại quyền nhân thân của cá nhân. Khái niệm, đặc điểm, nội dung của quyền nhân thân của cá nhân đối với tính mạng, sức khoẻ, thân thể.
Quyền nhân thân của cá nhân đối với tính mạng, sức khoẻ, thân thể trong pháp luật Việt Nam qua các giai đoạn phát triển. Giai đoạn trƣớc 1945. Giai đoạn từ 1945 đến trƣớc khi ban hành Bộ luật dân sự 2005. Bộ luật dân sự 2005 và các quy định về quyền nhân thân của cá nhân đối với tính mạng, sức khoẻ, thân thể.
NỘI DUNG CỦA PHÁP LUẬT DÂN SỰ VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ CÁC QUYỀN NHÂN THÂN CỦA CÁ NHÂN ĐỐI VỚI TÍNH MẠNG, SỨC KHOẺ, THÂN THỂ. Quyền đƣợc bảo đảm an toàn về tính mạng, sức khoẻ, thân thể. Khái quát chung. Nội dung quyền.
Quyền hiến bộ phận cơ thể; hiến bộ phận cơ thể, hiến xác sau khi chết; quyền nhận bộ phận cơ thể. Những vấn đề chung. Quyền hiến bộ phận cơ thể. Quyền hiến xác, bộ phận cơ thể sau khi chết.
Quyền nhận bộ phận cơ thể ngƣời. Quyền xác định lại giới tính. Cơ sở quy định. Những vấn đề chung về giới tính.
Nội dung quyền xác định lại giới tính. BẢO VỆ QUYỀN NHÂN THÂN CỦA CÁ NHÂN ĐỐI VỚI TÍNH MẠNG, SỨC KHOẺ, THÂN THỂ BẰNG PHÁP LUẬT DÂN SỰ Ở NƢỚC TA TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY. Khái quát chung về bảo vệ quyền nhân thân của cá nhân đối với tính mạng, sức khoẻ, thân thể bằng pháp luật dân sự. Đặc điểm của việc bảo vệ quyền nhân thân của cá nhân đối với tính mạng, sức khoẻ, thân thể bằng pháp luật dân sự.
Các biện pháp bảo vệ quyền nhân thân của cá nhân đối với tính mạng, sức khoẻ, thân thể trong pháp luật dân sự Việt Nam hiện hành. Hoàn thiện các quy định của pháp luật dân sự về bảo vệ quyền nhân thân của cá nhân đối với tính mạng, sức khoẻ, thân thể trong giai đoạn hiện nay. Nhu cầu khách quan của việc hoàn thiện quy định của pháp luật dân sự về bảo vệ quyền nhân thân của cá nhân đối với tính mạng, sức khoẻ, thân thể trong giai đoạn hiện nay. Một số giải pháp tăng cƣờng hiệu quả bảo vệ quyền nhân thân của cá nhân đối với tính mạng, sức khoẻ, thân thể bằng pháp luật dân sự .110 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
Lý do chọn đề tài Đảm bảo quyền con ngƣời, quyền công dân hiện nay thực sự đã trở thành thƣớc đo cho sự phát triển và tiến bộ của mỗi quốc gia. Các quyền con ngƣời rất đa dạng và đƣợc đảm bảo thực hiện bằng nhiều ngành luật khác nhau, trong đó luật dân sự là một ngành luật đặc biệt quan trọng. Các quyền dân sự của cá nhân đƣợc ghi nhận và bảo vệ ở hai nhóm chính là quyền tài sản và quyền nhân thân. Quyền nhân thân là nhóm quyền cơ bản và quan trọng của công dân trong quan hệ dân sự.
Đặc biệt trong xã hội ngày nay, khi mà cuộc sống đã no đủ hơn, kinh tế và khoa học kỹ thuật đã phát triển ở một trình độ cao hơn, giá trị con ngƣời ngày càng đƣợc đề cao hơn thì nhu cầu đƣợc bảo vệ các quyền nhân thân của con ngƣời trong xã hội cũng ngày càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Các quyền nhân thân của cá nhân không phải là vấn đề mới mẻ trong pháp luật cũng nhƣ trong lĩnh vực nghiên cứu. Song cùng với sự phát triển của cuộc sống và khoa học kỹ thuật hiện đại ngày càng có nhiều quyền của con ngƣời đòi hỏi phải có sự ghi nhận và bảo đảm thực hiện bằng pháp luật dân sự nhằm đảm bảo tốt nhất các quyền con ngƣời. Bộ luật dân sự 2005 ra đời đã ghi nhận trong đó rất nhiều những sửa đổi, bổ sung quan trọng, đặc biệt là phần quy định về các quyền nhân thân.
Trong đó mảng quyền nhân thân của cá nhân đối với tính mạng, sức khỏe, thân thể có nhiều sửa đổi, bổ sung nhất. Những vấn đề về quyền nhân thân của cá nhân đối với tính mạng, sức khỏe, thân thể đã và chƣa đƣợc Bộ luật dân sự 2005 điều chỉnh hiện nay vẫn còn tồn tại nhiều ý kiến, quan điểm khác nhau đặt ra cho hoạt động nghiên cứu lập pháp những nhiệm vụ mới. Hơn nữa, việc nghiên cứu các quyền nhân thân của cá nhân đối với tính mạng, sức khỏe, thân thể và bảo vệ các quyền này theo quy định của pháp luật dân sự có ý nghĩa rất quan trọng trong hoạt động thực tiễn. Chính từ những lý do trên đây, chúng tôi đã quyết định chọn vấn đề “Quyền nhân thân của cá nhân đối với tính mạng, sức khỏe, thân thể trong pháp luật dân sự Việt Nam” làm đề tài luận văn của mình.
Tình hình nghiên cứu đề tài Bộ luật dân sự Việt Nam ra đời tƣơng đối muộn, vì vậy có rất nhiều nội dung kế thừa luật dân sự của một số nƣớc phát triển trên thế giới nhƣ Pháp, Liên Xô, Đức… Tuy nhiên, Bộ luật dân sự Việt Nam lại đƣợc coi là mẫu mực và rất tiến bộ so với Bộ luật dân sự của các nƣớc đi trƣớc chính là ở chỗ Bộ luật dân sự Việt Nam dành hẳn một chƣơng quy định về quyền nhân thân trong khi ở Bộ luật dân sự ở các nƣớc khác không có mục riêng cho quyền nhân thân. Mặc dù vậy, đối với Việt Nam, đây vẫn là vấn đề còn nhiều mới mẻ, phức tạp. Đặc biệt cùng với sự ra đời của Bộ luật dân sự 2005, trong lĩnh vực quyền nhân thân nói chung và quyền nhân thân của cá nhân đối với tính mạng, sức khoẻ, thân thể nói riêng đã có rất nhiều sửa đổi, bổ sung quan trọng đặt ra cho khoa học pháp lý những nhiệm vụ nghiên cứu mới. Cho đến nay chúng ta đã tổ chức đƣợc khá nhiều các cuộc hội thảo, toạ đàm trong nƣớc cũng nhƣ quốc tế liên quan đến Bộ luật dân sự nói chung và quyền nhân thân nói riêng.
Trong đó phải kể đến nhƣ: Hội thảo quyền nhân thân và bảo vệ quyền nhân thân bằng pháp luật dân sự do Nhà pháp luật Việt Pháp tổ chức tại Hà Nội các ngày 24, 25, 26 tháng 11 năm 1997; Hội thảo Bộ luật dân sự sửa đổi do Nhà pháp luật Việt Pháp tổ chức tại Hà Nội từ ngày 25 đến ngày 28 tháng 8 năm 2003. Ngoài ra còn có rất nhiều các cuộc hội thảo của các chuyên gia pháp lý trong nƣớc về dự thảo Bộ luật dân sự 2005 trong đó vấn đề quyền nhân thân của cá nhân đối với tính mạng, sức khoẻ, thân thể đƣợc đề cập và nghiên cứu trên nhiều phƣơng diện khác nhau… Ngoài ra chúng ta cũng có các bài báo, bài viết đăng trên các báo và tạp chí chuyên ngành nghiên cứu về vấn đề này. Tuy nhiên có một điểm dễ nhận thấy là những bài viết về vấn đề quyền nhân thân nói chung và quyền nhân thân của cá nhân đối với tính mạng, sức khoẻ, thân thể nói riêng còn rất ít và chủ yếu mới chỉ đề cập đến khía cạnh bảo vệ quyền nhân thân. Hầu nhƣ chƣa có một công trình khoa học lớn nào đi sâu nghiên cứu vấn đề này.
Vì vậy, ngƣời viết hy vọng luận văn của mình sẽ là một trong những công trình đầu tiên nghiên cứu tổng quát và chuyên sâu một lĩnh vực quan trọng của quyền nhân thân - quyền nhân thân của cá nhân đối với tính mạng, sức khoẻ, thân thể; ở cả 7 z khía cạnh nội dung và cơ chế bảo vệ quyền theo quy định của pháp luật dân sự Việt Nam. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Nhƣ đã trình bày ở trên, quyền nhân thân của cá nhân là một mảng đề tài rất rộng. Trong phạm vi luận văn này, chúng tôi chỉ lấy các quyền nhân thân của cá nhân đối với tính mạng, sức khoẻ, thân thể đƣợc quy định trong pháp luật dân sự Việt Nam hiện hành làm đối tƣợng nghiên cứu chính. Để làm rõ vấn đề, luận văn sẽ đi vào nghiên cứu, đánh giá nội dung các quy định của pháp luật dân sự Việt Nam hiện hành về các quyền nhân thân của cá nhân đối với tính mạng, sức khoẻ, thân thể.
Đồng thời, luận văn cũng phân tích, đánh giá việc bảo vệ quyền nhân thân của cá nhân đối với tính mạng, sức khoẻ, thân thể bằng pháp luật dân sự trong giai đoạn hiện nay. Cơ sở phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu Cơ sở lý luận của luận văn là hệ thống quan điểm của Chủ nghĩa Mác- Lê Nin và tƣ tƣởng Hồ Chí Minh. Cơ sở phƣơng pháp luận của luận văn là Chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, kết hợp với một số phƣơng pháp khoa học khác nhƣ phân tích, tổng hợp, so sánh. Trong luận văn chúng tôi chủ yếu sử dụng phƣơng pháp phân tích, đánh giá.
Ý nghĩa và mục đích của luận văn Thực hiện đề tài nghiên cứu này giúp ngƣời viết hiểu sâu sắc hơn về một vấn đề rất quan trọng trong luật dân sự và là vấn đề mới đang đƣợc xã hội hết sức quan tâm. Đồng thời cùng với việc nghiên cứu để viết luận văn này, bản thân ngƣời viết sẽ có thêm nhiều kinh nghiệm, nhiều kiến thức khi giải quyết những vấn đề có liên quan đến hoạt động nghề nghiệp của mình. Với luận văn này, chúng tôi chỉ hy vọng sẽ đem đến cho ngƣời đọc một cái nhìn tƣơng đối khái quát và tổng hợp về một mảng rất nhỏ trong nội dung các quyền nhân thân đƣợc pháp luật dân sự điều chỉnh, đó là quyền nhân thân của cá nhân đối 8 z với tính mạng, sức khoẻ, thân thể.