Luận án: Quyền lựa chọn pháp luật trong kinh doanh thương mại, Nguyễn Đ. Vinh, Trường ĐH Luật TP.HCM, 2018

Luận án tiến sĩ phân tích quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh thương mại, đánh giá tác động và ứng dụng thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Đức Vinh
• Người hướng dẫn: PGS., TS Đỗ Văn Đại
• Trường học: Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Quyền Lựa Chọn Pháp Luật Trong Hoạt Động Kinh Doanh Thương Mại
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.3. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam
• 1.4. Đánh giá tổng quan về tình hình nghiên cứu
• 1.5. Cơ sở lý thuyết của đề tài nghiên cứu
• 1.6. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.7. Giả thiết nghiên cứu
• 1.8. Lý thuyết nghiên cứu
• 1.9. Phương pháp nghiên cứu
• 1.10. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN LỰA CHỌN PHÁP LUẬT TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH, THƯƠNG MẠI CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI
• 2.1. Khái niệm, bản chất pháp lý và đặc điểm của quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài
• 2.2. Khái niệm về hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài và quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài
• 2.3. Bản chất pháp lý và đặc điểm của quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài
• 2.4. Hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài phát sinh từ hợp đồng và phát sinh ngoài hợp đồng
• 2.5. Khái niệm, đặc điểm, nội dung, vai trò và vị trí pháp luật về quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài
• 2.6. Khái niệm, đặc điểm và nội dung của pháp luật về quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài
• 2.7. Vai trò và vị trí của pháp luật về quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài
• 2.8. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: QUYỀN LỰA CHỌN PHÁP LUẬT TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH, THƯƠNG MẠI CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI PHÁT SINH TỪ HỢP ĐỒNG
• 3.1. Các quy định chung về quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài
• 3.2. Nguyên tắc tự do hợp đồng và tự do kinh doanh là căn cứ pháp lý của quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài
• 3.3. Quy định tự do lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài
• 3.4. Thực tiễn áp dụng và kiến nghị giải pháp
• 3.5. Các quy định cụ thể về quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài phát sinh từ hợp đồng
• 3.6. Ghi nhận các nội dung của quyền lựa chọn pháp luật trong hợp đồng kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài
• 3.7. Loại trừ dẫn chiếu
• 3.8. Giới hạn của quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài phát sinh từ hợp đồng
• 3.9. Những bất cập của hệ thống pháp luật, thực tiễn áp dụng và kiến nghị giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam về quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài phát sinh từ hợp đồng
• 3.10. Mâu thuẫn giữa pháp luật chung và pháp luật chuyên ngành về quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại phát sinh từ hợp đồng
• 3.11. Thiếu các quy định về cách thức, thời điểm, hình thức, hiệu lực, tính độc lập của thoả thuận lựa chọn pháp luật, quyền lựa chọn pháp luật điều chỉnh một phần hay toàn bộ hợp đồng
• 3.12. Giới hạn của quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh thương mại có yếu tố nước ngoài phát sinh từ hợp đồng chưa rõ ràng, minh bạch
• 3.13. Thực tiễn áp dụng và kiến nghị giải pháp
• 3.14. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: QUYỀN LỰA CHỌN PHÁP LUẬT TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH, THƯƠNG MẠI CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI PHÁT SINH NGOÀI HỢP ĐỒNG
• 4.1. Các quy định chung về quyền lựa chọn pháp luật áp dụng đối với nghĩa vụ phát sinh ngoài hợp đồng
• 4.2. Tự do thoả thuận lựa chọn pháp luật áp dụng đối với nghĩa vụ ngoài hợp đồng
• 4.3. Cách thức và thời điểm thực hiện quyền lựa chọn pháp luật áp dụng đối với nghĩa vụ ngoài hợp đồng
• 4.4. Hình thức thoả thuận lựa chọn pháp luật áp dụng đối với nghĩa vụ ngoài hợp đồng
• 4.5. Giới hạn quyền tự do lựa chọn pháp luật áp dụng đối với nghĩa vụ ngoài hợp đồng
• 4.6. Luật áp dụng đối với điều khoản hiệu lực của thoả thuận lựa chọn luật áp dụng đối với nghĩa vụ ngoài hợp đồng
• 4.7. Các quy định về quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài phát sinh ngoài hợp đồng theo pháp luật Việt Nam
• 4.8. Quy định về quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài liên quan đến bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng
• 4.9. Quy định về quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài liên quan đến việc thực hiện công việc không có ủy quyền
• 4.10. Đề xuất giải pháp hoàn thiện các quy định của pháp luật Việt Nam về quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài phát sinh ngoài hợp đồng
• 4.11. Kết luận chương 4
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý thuyết

Luận án bắt đầu với việc tổng quan tình hình nghiên cứu về Quyền Lựa Chọn Pháp Luật trong Kinh Doanh Thương Mại có yếu tố nước ngoài. Nghiên cứu này phân tích các công trình trong và ngoài nước, đánh giá những thiếu sót và đề xuất hướng nghiên cứu mới. Cơ sở lý thuyết được xây dựng dựa trên các học thuyết về Tư Pháp Quốc Tế và Luật Thương Mại Quốc Tế, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giải quyết xung đột pháp luật trong bối cảnh toàn cầu hóa.

1.1 Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài

Các nghiên cứu quốc tế tập trung vào việc thừa nhận Quyền Lựa Chọn Pháp Luật trong các hiệp định thương mại và luật quốc gia. Ví dụ, Công Ước Rome 1980 và Quy Tắc Rome I đã thiết lập cơ sở pháp lý vững chắc cho việc lựa chọn luật áp dụng trong hợp đồng thương mại quốc tế.

1.2 Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam

Tại Việt Nam, các quy định về Quyền Lựa Chọn Pháp Luật còn nhiều bất cập, chưa thống nhất giữa Luật Dân Sự và Luật Thương Mại. Nghiên cứu chỉ ra sự thiếu vắng các quy định cụ thể về hình thức, thời điểm và hiệu lực của thoả thuận lựa chọn pháp luật.

II. Lý luận về Quyền Lựa Chọn Pháp Luật

Chương này phân tích khái niệm, bản chất pháp lý và đặc điểm của Quyền Lựa Chọn Pháp Luật trong Kinh Doanh Thương Mại có yếu tố nước ngoài. Luận án nhấn mạnh vai trò của quyền này trong việc giải quyết xung đột pháp luật và bảo vệ quyền lợi của các chủ thể kinh doanh.

2.1 Khái niệm và bản chất pháp lý

Quyền Lựa Chọn Pháp Luật được định nghĩa là quyền của các chủ thể kinh doanh được lựa chọn luật áp dụng cho các quan hệ phát sinh từ hoạt động thương mại quốc tế. Bản chất pháp lý của quyền này nằm ở việc tôn trọng nguyên tắc tự do hợp đồng và tự do kinh doanh.

2.2 Vai trò và vị trí pháp luật

Pháp luật về Quyền Lựa Chọn Pháp Luật đóng vai trò quan trọng trong việc tạo cơ sở pháp lý cho các chủ thể kinh doanh thực hiện quyền tự định đoạt. Tuy nhiên, các quy định hiện hành còn thiếu sự thống nhất và rõ ràng.

III. Quyền Lựa Chọn Pháp Luật trong hợp đồng

Chương này tập trung vào các quy định về Quyền Lựa Chọn Pháp Luật trong hợp đồng thương mại quốc tế. Luận án phân tích nguyên tắc tự do hợp đồng, các quy định cụ thể và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam.

3.1 Nguyên tắc tự do hợp đồng

Nguyên tắc tự do hợp đồng là căn cứ pháp lý chính cho Quyền Lựa Chọn Pháp Luật. Các bên có quyền thoả thuận lựa chọn luật áp dụng, miễn là không vi phạm các nguyên tắc cơ bản của pháp luật.

3.2 Thực tiễn áp dụng tại Việt Nam

Thực tiễn áp dụng Quyền Lựa Chọn Pháp Luật tại Việt Nam còn nhiều hạn chế do thiếu các quy định cụ thể và sự mâu thuẫn giữa các văn bản pháp luật. Luận án đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật.

IV. Quyền Lựa Chọn Pháp Luật ngoài hợp đồng

Chương này nghiên cứu Quyền Lựa Chọn Pháp Luật trong các nghĩa vụ phát sinh ngoài hợp đồng, như bồi thường thiệt hại và thực hiện công việc không có ủy quyền. Luận án chỉ ra sự thiếu vắng các quy định cụ thể trong pháp luật Việt Nam.

4.1 Nghĩa vụ ngoài hợp đồng

Các nghĩa vụ ngoài hợp đồng, như bồi thường thiệt hại, cũng cần được điều chỉnh bởi Quyền Lựa Chọn Pháp Luật. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam chưa có quy định rõ ràng về vấn đề này.

4.2 Đề xuất hoàn thiện pháp luật

Luận án đề xuất bổ sung các quy định về Quyền Lựa Chọn Pháp Luật trong nghĩa vụ ngoài hợp đồng, nhằm đảm bảo sự thống nhất và minh bạch trong hệ thống pháp luật.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Nghiên cứu "Quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại" của tác giả Nguyễn Đức Vinh (người hướng dẫn khoa học: PGS. TS Đỗ Văn Đại, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh, 2018) là công trình tiên phong ở cấp độ luận án tiến sĩ luật học tại Việt Nam tiếp cận toàn diện và chuyên sâu về quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài. Trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế và tự do hóa thương mại theo các cam kết của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) cùng các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới, hiện tượng xung đột pháp luật (conflict of laws) giữa các hệ thống pháp lý quốc gia là tất yếu khách quan.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi được xác định rõ: Trước công trình này, khoa học pháp lý trong nước và quốc tế chỉ phân tích rời rạc quyền chọn luật dưới góc độ quy phạm xung đột kỹ thuật trong tư pháp quốc tế (O'Brien, 1999; Koch & Magnus, 1996; Nguyễn Thị Hồng Trinh, 2015), hoàn toàn bỏ ngỏ việc định danh và luận giải quyền lựa chọn pháp luật như một "quyền năng pháp lý độc lập" của chủ thể kinh doanh. Tại Việt Nam, hệ thống pháp luật thực định (Bộ luật Dân sự 2005/2015, Luật Thương mại 2005, Luật Đầu tư 2014, Bộ luật Hàng hải 2015) bộc lộ ít nhất sáu điểm nghẽn nghiêm trọng: thiếu căn cứ pháp lý vững chắc, chưa pháp điển hóa thành chế định độc lập, mâu thuẫn giữa luật chung và luật chuyên ngành, thiếu vắng cơ chế chọn luật cho nghĩa vụ ngoài hợp đồng, giới hạn can thiệp thiếu minh bạch và thực tiễn cơ quan tài phán né tránh áp dụng luật nước ngoài.

Hệ thống câu hỏi nghiên cứu (Research Questions) và giả thuyết nghiên cứu (Hypotheses) được xác lập tương ứng:

• RQ1: Các quy định hiện hành có tạo lập cơ sở pháp lý vững chắc bảo đảm quyền tự định đoạt chọn luật điều chỉnh nghĩa vụ hợp đồng và ngoài hợp đồng của chủ thể kinh doanh quốc tế hay không?
• RQ2: Sự hạn chế quyền chọn luật trong thực tiễn có bắt nguồn từ các giới hạn mơ hồ và sự chồng chéo, xung đột giữa pháp luật chung và luật chuyên ngành?
• RQ3: Có sự khác biệt bản chất nào về nội hàm, thời điểm xác lập và giới hạn giữa quyền chọn luật đối với nghĩa vụ hợp đồng và nghĩa vụ ngoài hợp đồng?
• RQ4: Khung giải pháp lập pháp và tư pháp nào bảo đảm hoàn thiện đồng bộ, ổn định lâu dài chế định quyền lựa chọn pháp luật tại Việt Nam tương thích với chuẩn mực quốc tế?
• H1: Pháp luật thực định Việt Nam chưa tạo đủ căn cứ xác lập quyền năng chọn luật, dẫn đến nguy cơ xâm hại quyền tự do hợp đồng.
• H2: Tòa án và Trọng tài tại Việt Nam thiếu khung diễn giải chuẩn xác, dẫn đến xu hướng áp đặt pháp luật Việt Nam (lex fori) thay thế luật nước ngoài được chọn hợp pháp.
• H3: Sự bất đồng giữa các trật tự pháp lý về biên độ chọn luật làm phát sinh xung đột pháp luật phái sinh, đòi hỏi hài hòa hóa theo chuẩn mực quốc tế.
• H4: Quyền chọn luật trong quan hệ ngoài hợp đồng có đặc thù cấu trúc và thời điểm thỏa thuận khác biệt căn bản so với quan hệ hợp đồng.
• H5: Hoàn thiện pháp luật chỉ hiệu quả khi pháp điển hóa tập trung tại Bộ luật Dân sự gắn với sửa đổi đồng bộ luật chuyên ngành và nâng cao năng lực áp dụng luật nước ngoài.

Khung lý thuyết nền tảng tích hợp Học thuyết tự do ý chí (Party Autonomy), Học thuyết luật liên đới/kết hợp chung (Tronc Commun của Rubino Sammartano, 1987), Lý thuyết chủ quyền quốc gia (Sovereignty của Machiavelli, Bodin, Grotius) và Lý thuyết luật học phê phán (Critical Legal Theory của Phạm Duy Nghĩa, 2014). Phạm vi nghiên cứu bao quát khung thời gian từ mốc ban hành Bộ luật Dân sự 2005, Luật Thương mại 2005 đến Bộ luật Dân sự 2015 (hiệu lực từ 01/01/2017) và các luật chuyên ngành, đối chiếu chuẩn mực quốc tế từ Công ước Rome 1980, Quy tắc Rome I (Regulation EC 593/2008), Quy tắc Rome II (Regulation EC 864/2007) và Bộ nguyên tắc La Hay 2015 về lựa chọn luật áp dụng cho hợp đồng thương mại quốc tế.

Literature Review và Positioning

Tổng quan nghiên cứu quốc tế phản ánh sự tiến hóa sâu sắc của học thuyết chọn luật. Ở dòng nghiên cứu về hợp đồng thương mại quốc tế, Denis Tallon (1983) xác lập nguồn gốc độc lập của Lex Mercatoria (luật thương gia). Michael Pryles, Jeff Waincymer và Martin Davies (1996) khẳng định điều khoản chọn luật (Applicable law clause) là công cụ thiết yếu để quản trị rủi ro xung đột pháp luật nhưng cảnh báo giới hạn từ trật tự công (ordre public). Tác giả Vesna Lazíc (2009) nhấn mạnh: "Các bên trong hợp đồng thương mại quốc tế được tự do lựa chọn luật áp dụng cho quan hệ hợp đồng giữa họ là một nguyên tắc chung của luật hợp đồng được thừa nhận rộng rãi trên thế giới". Larry Dimatteo và Lucien Dhooge (2003) phân tích thực tiễn Hoa Kỳ theo Bộ luật Thương mại Thống nhất (UCC) và khẳng định chọn luật là quyền năng cốt lõi vượt ra khỏi biên giới tiểu bang.

Đối với nghĩa vụ ngoài hợp đồng (torts), một cuộc tranh luận lý thuyết quyết liệt đã diễn ra. Bernard Hanotiau (1982) và Kuratowski (1999) bảo lưu nguyên tắc truyền thống Lex Loci Delicti (luật nơi xảy ra vi phạm) và Lex Fori (luật tòa án thụ lý), chỉ chấp nhận chọn luật sau khi hành vi vi phạm đã xảy ra. Bước ngoặt xuất hiện khi Mo Zhang (2009) đánh giá: "Mặc dù Rome II không áp dụng đối với quan hệ phát sinh ngoài hợp đồng trong lĩnh vực hôn nhân gia đình, sở hữu, các công cụ đàm phán, các hiệp hội, các tổ chức tín thác (trusts) và cả những thiệt hại hay quyền liên quan đến cá nhân con người, nhưng điểm tiến bộ và cũng là cuộc cách mạng trong lĩnh vực xung đột pháp luật của Quy tắc Rome II là Quy tắc Rome II đã luật hóa nguyên tắc tự do ý chí của các bên cho việc lựa chọn pháp luật để điều chỉnh nghĩa vụ phát sinh ngoài hợp đồng, theo đó các bên được quyền tự do lựa chọn pháp luật để xác định nghĩa vụ của mình ngoài hợp đồng". Ngược lại, Carine Briere (2008) hoài nghi tính khả thi thực tế của Rome II do các bên tranh chấp ngoài hợp đồng hiếm khi có quan hệ từ trước để đạt được thỏa thuận chọn luật. Thomas Kadner Graziano (2009) và Peter Huber (2011) đã giải tỏa hoài nghi này khi chỉ ra cơ chế thỏa thuận chọn luật ex-ante (trước thiệt hại) trong các giao dịch thương mại tồn tại sẵn và phương thức chọn nguồn luật gián tiếp.

Tại Việt Nam, các công trình của Đỗ Văn Đại, Lê Thị Nam Giang, Phùng Hồng Thanh (2014), Nguyễn Thị Hồng Trinh (2015), Vũ Thị Hương (2016) chủ yếu tiếp cận vấn đề dưới dạng giải thích điều luật riêng lẻ của Bộ luật Dân sự 2005/2015 hoặc phân tích bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng. Luận án tự định vị ở vị trí tiên phong khi giải quyết tổng thể cả hai mảng hợp đồng và ngoài hợp đồng, nâng tầm việc lựa chọn pháp luật từ một giải pháp kỹ thuật giải quyết xung đột thành một "quyền năng pháp lý cơ bản" của thương nhân cần được pháp điển hóa độc lập.

TIẾN TRÌNH TIẾP CẬN QUYỀN LỰA CHỌN PHÁP LUẬT

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án tạo ra bước chuyển đổi hệ hình (paradigm shift) quan trọng trong khoa học pháp lý tư pháp quốc tế Việt Nam thông qua việc mở rộng và tái cấu trúc các lý thuyết nền tảng:

1. Phát triển Học thuyết Tự do ý chí (Party Autonomy): Luận án chứng minh quyền chọn luật không phải là sự "ban ơn" hay nhượng bộ của cơ quan tư pháp quốc gia, mà là quyền năng đương nhiên phát sinh từ quyền tự do kinh doanh và tự do hợp đồng của thương nhân. Việc tôn trọng quyền chọn luật đặt pháp luật nước ngoài ngang hàng với pháp luật trong nước, hiện thực hóa nguyên tắc không phân biệt đối xử theo chuẩn mực WTO (Lea Brihnayer, 2004).
2. Mở rộng lý thuyết áp dụng luật cho nghĩa vụ ngoài hợp đồng: Luận án vượt qua rào cản truyền thống khi chứng minh quyền tự do định đoạt hoàn toàn có thể áp dụng cho các quan hệ bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, trách nhiệm tiền hợp đồng (culpa in contrahendo), thực hiện công việc không có ủy quyền và làm giàu không có căn cứ pháp luật trong thương mại quốc tế.
3. Tái định nghĩa cấu trúc giới hạn quyền: Luận án bác bỏ cơ chế giới hạn "tiền kiểm" (chặn quyền chọn luật ngay từ đầu bằng cách liệt kê danh mục hạn chế) và bảo vệ cơ chế giới hạn "hậu kiểm" (chỉ ngăn chặn hậu quả của việc áp dụng luật nước ngoài nếu xâm phạm nghiêm trọng trật tự công cộng quốc gia - public policy).

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án được thiết lập trên sự giao thoa của ba học thuyết lớn: (i) Học thuyết tự do ý chí làm trục trung tâm xác lập quyền năng; (ii) Lý thuyết chủ quyền quốc gia làm cơ sở xác định giới hạn biên độ can thiệp; (iii) Học thuyết Tronc Commun (luật kết hợp chung của Rubino Sammartano) làm công cụ hài hòa hóa khi phát sinh xung đột giữa các hệ thống pháp luật khác nhau.

Phương pháp luận phân tích tiếp cận quyền lựa chọn pháp luật theo cấu trúc 4 chiều toàn diện:

• Chủ thể của quyền: Các pháp nhân và thể nhân kinh doanh thương mại bình đẳng.
• Đối tượng và phạm vi lựa chọn: Bao gồm luật quốc gia, tập quán quốc tế (Lex Mercatoria), các điều ước quốc tế (CISG 1980) và các bộ nguyên tắc phi quốc gia (UNIDROIT, Hague Principles 2015).
• Quy chế pháp lý của điều khoản chọn luật: Khẳng định tính độc lập (severability/autonomy) tuyệt đối của điều khoản chọn luật đối với hiệu lực của hợp đồng chính.
• Cơ chế loại trừ dẫn chiếu (exclusion of renvoi): Khi các bên chọn luật của một quốc gia, điều đó mặc nhiên chỉ bao gồm các quy phạm nội dung (substantive rules) chứ không bao gồm các quy phạm xung đột (conflict rules), nhằm loại bỏ hiện tượng dẫn chiếu ngược (renvoi) gây mất ổn định giao dịch.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án vận dụng thế giới quan pháp lý duy vật biện chứng kết hợp với chủ nghĩa thực chứng pháp lý (Legal Positivism) và chủ nghĩa hiện thực pháp lý phê phán (Critical Legal Realism). Thiết kế nghiên cứu đa tầng kết hợp phân tích chuẩn tắc (normative analysis) với phân tích chức năng so sánh (functional comparative law), đặt quy chuẩn pháp lý Việt Nam trong mối quan hệ đối sánh trực tiếp với các trật tự pháp lý phát triển (Hoa Kỳ, EU) và các công ước quốc tế đa phương.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình nghiên cứu triển khai theo 4 bước chuẩn hóa học thuật:

1. Hệ thống hóa toàn diện tư liệu lý thuyết: Khảo cứu các công trình kinh điển từ thế kỷ 16 đến hiện đại về chủ quyền, tư pháp quốc tế và luật hợp đồng.
2. Rà soát chuẩn tắc hệ thống văn bản quy phạm pháp luật: Phân tích Bộ luật Dân sự 2005/2015, Luật Thương mại 2005, Luật Đầu tư 2014, Bộ luật Hàng hải 2015, Luật Trọng tài thương mại 2010 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
3. Khảo sát thực tiễn tài phán và trọng tài: Phân tích thực tế áp dụng pháp luật nước ngoài tại Tòa án nhân dân các cấp và Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), đối chiếu với hơn 1.800 phán quyết của Tòa án Công lý Châu Âu (ECJ) và tòa án thành viên EU được tổng hợp trong công trình của Alexander J. Bělohlávek (2010).
4. Phương pháp tam giác giác đạc (Triangulation): Kiểm chứng chéo giữa lý thuyết hàn lâm quốc tế, văn bản luật thực định và thực tiễn xét xử để định vị chính xác các xung đột pháp lý.

QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI CHIẾU THỰC TIỄN

Data và phân tích

Dữ liệu nghiên cứu bao quát hệ thống quy chuẩn quốc tế và quốc gia:

• Hệ thống quy tắc tư pháp quốc tế đa phương: Công ước Viên 1980 (CISG), Quy tắc Rome I (Regulation EC 593/2008), Quy tắc Rome II (Regulation EC 864/2007), Bộ nguyên tắc La Hay 2015, Bộ nguyên tắc UNIDROIT 2004/2010.
• Khung so sánh pháp luật thực định: Phân tích Điều 663, 664, 683, 687 Bộ luật Dân sự 2015; Điều 5 Luật Thương mại 2005; Điều 4 Luật Đầu tư 2014; Điều 5 Bộ luật Hàng hải 2015.
• Căn cứ chính trị - pháp lý định hướng: Nghị quyết số 48-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 24/5/2005 về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Phát hiện xung đột thể chế giữa Luật chung và Luật chuyên ngành: Luận án vạch trần mâu thuẫn trực tiếp giữa Điều 664 Bộ luật Dân sự 2015 (quy định việc áp dụng luật nước ngoài không được trái với các "nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam") với các luật chuyên ngành như Luật Đầu tư 2014 và Luật Thương mại 2005 (sử dụng tiêu chí "không trái với nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam" nhưng thiếu định lượng cụ thể) hoặc Bộ luật Hàng hải 2015 (chỉ cho phép chọn luật nước ngoài khi có điều ước quốc tế hoặc luật quy định). Sự thiếu đồng bộ này tạo ra rủi ro pháp lý nghiêm trọng cho nhà đầu tư.
2. Lỗ hổng về tính độc lập và quy chế hiệu lực của thỏa thuận chọn luật: Bộ luật Dân sự 2015 chưa hề có điều khoản minh định về "luật điều chỉnh tính hiệu lực của thỏa thuận chọn luật" và chưa thừa nhận nguyên tắc tách biệt độc lập (severability) của điều khoản chọn luật khỏi số phận pháp lý của hợp đồng chính.
3. Rào cản phi lý trong chọn luật cho nghĩa vụ ngoài hợp đồng: Khoản 2 Điều 687 Bộ luật Dân sự 2015 quy định nếu bên gây thiệt hại và bên bị thiệt hại có cùng nơi cư trú (đối với cá nhân) hoặc nơi thành lập (đối với pháp nhân) tại một quốc gia thì bắt buộc áp dụng pháp luật của nước đó. Luận án chỉ rõ đây là một bước thụt lùi tước đoạt quyền tự định đoạt của các doanh nghiệp đa quốc gia khi cùng đăng ký hoạt động tại một lãnh thổ nhưng phát sinh tranh chấp ngoài hợp đồng liên quan đến chuỗi cung ứng toàn cầu.
4. Thực trạng né tránh áp dụng luật nước ngoài tại cơ quan tài phán: Phân tích thực tiễn cho thấy các thẩm phán Việt Nam có xu hướng viện dẫn lý do "không xác định được nội dung pháp luật nước ngoài" hoặc lạm dụng khái niệm "trật tự công cộng" mơ hồ để áp dụng pháp luật Việt Nam (lex fori), vô hiệu hóa thỏa thuận hợp pháp của đương sự.

Implications đa chiều

• Về mặt học thuật: Mở ra hướng tiếp cận mới xây dựng chế định "Quyền lựa chọn pháp luật" như một quyền nhân thân tài sản phái sinh trong thương mại quốc tế.
• Về mặt lập pháp: Đưa ra lộ trình sửa đổi Bộ luật Dân sự và các luật kinh tế chuyên ngành:
  • Bổ sung nguyên tắc loại trừ dẫn chiếu (exclusion of renvoi) mặc nhiên.
  • Thừa nhận hiệu lực của việc chọn các nguồn luật phi quốc gia (non-state law, UNIDROIT, Lex Mercatoria).
  • Sửa đổi Điều 687 BLDS 2015 theo hướng tôn trọng thỏa thuận chọn luật bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng bất kể nơi thành lập của các bên.
• Về mặt thực thi tài phán: Ban hành Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn thu hẹp phạm vi khái niệm "trật tự công cộng" và chuẩn hóa cơ chế chứng minh nội dung luật nước ngoài thông qua chuyên gia tư pháp hoặc tương trợ tư pháp.

Limitations và Future Research

Luận án thừa nhận một số giới hạn nghiên cứu khách quan:

1. Giới hạn dữ liệu án lệ trong nước: Do hệ thống công bố bản án tại Việt Nam giai đoạn trước năm 2018 chưa hoàn thiện và tính bảo mật của phán quyết trọng tài thương mại, số lượng bản án thực tế về tranh chấp ngoài hợp đồng có áp dụng luật nước ngoài được tiếp cận còn hạn chế.
2. Giới hạn theo đối tượng thương mại: Công trình giới hạn trọng tâm ở hoạt động kinh doanh thương mại vì mục đích sinh lợi của doanh nghiệp, không bao quát các giao dịch dân sự tiêu dùng (consumer contracts) hay hợp đồng lao động quốc tế.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda) mở ra 4 hướng then chốt:

• Quyền lựa chọn pháp luật trong các hợp đồng thương mại điện tử xuyên biên giới và công nghệ chuỗi khối (Smart Contracts).
• Cơ chế giải quyết xung đột pháp luật đối với trách nhiệm ngoài hợp đồng phát sinh từ trí tuệ nhân tạo (AI) và vi phạm dữ liệu cá nhân xuyên quốc gia.
• Xác định luật áp dụng cho các nghĩa vụ tiền hợp đồng (culpa in contrahendo) trong các thương vụ M&A quốc tế.
• Xây dựng luật mẫu tư pháp quốc tế khu vực ASEAN tương thích với Bộ nguyên tắc La Hay 2015.

Tác động và ảnh hưởng

• Ảnh hưởng học thuật: Thiết lập hệ thống lý luận vững chắc, dự báo trở thành tài liệu tham khảo bắt buộc với hàng trăm trích dẫn trong các nghiên cứu chuyên sâu về tư pháp quốc tế và luật thương mại quốc tế tại Việt Nam.
• Tác động lập pháp: Đóng góp cơ sở khoa học trực tiếp phục vụ việc rà soát, thi hành Bộ luật Dân sự 2015, sửa đổi Luật Đầu tư, Luật Thương mại và chuẩn bị cho việc xây dựng Luật Tư pháp quốc tế độc lập của Việt Nam theo định hướng cải cách tư pháp.
• Tác động kinh tế và môi trường đầu tư: Việc minh bạch hóa quyền lựa chọn pháp luật giúp cắt giảm chi phí giao dịch (transaction costs), giảm thiểu rủi ro pháp lý cho các tập đoàn đa quốc gia (FDI) và doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam, nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và học viên cao học: Tiếp cận hệ thống luận cứ sắc bén, danh mục tài liệu tham khảo quốc tế chuẩn mực và phương pháp tiếp cận so sánh luật học chuyên sâu.
• Giảng viên và chuyên gia pháp lý: Khung tài liệu giảng dạy cao cấp về tư pháp quốc tế, luật kinh doanh quốc tế và trọng tài thương mại.
• Thẩm phán, Trọng tài viên và Luật sư tranh tụng: Cẩm nang giải quyết xung đột pháp luật, chuẩn hóa quy trình công nhận và áp dụng luật nước ngoài trong các vụ tranh chấp phức tạp.
• Cộng đồng doanh nghiệp kinh doanh quốc tế: Chiến lược đàm phán, thiết kế điều khoản chọn luật tối ưu trong hợp đồng ngoại thương nhằm phòng ngừa rủi ro tranh chấp.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?

Đóng góp đột phá nhất là việc nâng cấp học thuyết Tự do ý chí (Party Autonomy của Savigny) thành một "quyền năng pháp lý cơ bản" của chủ thể kinh doanh và luận chứng sự cần thiết phải pháp điển hóa thành một chế định pháp luật độc lập trong hệ thống tư pháp quốc tế Việt Nam, thay vì chỉ xem nó là quy phạm xung đột phái sinh.

2. Điểm mới về phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây?

Luận án kết hợp phương pháp phân tích chức năng so sánh (functional comparative law) với việc đối chiếu đồng thời hai đạo luật trụ cột của Liên minh Châu Âu (Quy tắc Rome I về hợp đồng và Quy tắc Rome II về nghĩa vụ ngoài hợp đồng) cùng Bộ nguyên tắc La Hay 2015, đánh giá toàn diện trên cả phương diện tĩnh (quy phạm luật định) và phương diện động (thực tiễn áp dụng tài phán).

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ thực tiễn pháp lý Việt Nam?

Phát hiện về sự bất hợp lý tại Khoản 2 Điều 687 BLDS 2015: việc pháp luật áp đặt cưỡng chế áp dụng luật của nơi cùng cư trú/thành lập đối với tranh chấp bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng đã vô tình tước đoạt quyền tự định đoạt của các doanh nghiệp quốc tế hoạt động tại Việt Nam, đi ngược lại hoàn toàn xu thế tiến bộ của Quy tắc Rome II.

4. Luận án có cung cấp quy trình chuẩn hóa cho cơ quan tài phán không?

Có. Luận án đề xuất quy trình 3 bước chặt chẽ cho Thẩm phán/Trọng tài viên: (i) Kiểm tra tính độc lập và hiệu lực của thỏa thuận chọn luật; (ii) Áp dụng nguyên tắc loại trừ dẫn chiếu (exclusion of renvoi); (iii) Đánh giá trật tự công cộng (ordre public) theo cơ chế hậu kiểm giới hạn tối đa.

5. Định hướng chương trình nghiên cứu 10 năm tới được vạch ra như thế nào?

Luận án định hình chương trình nghiên cứu hướng tới việc xây dựng đạo luật chuyên biệt về Tư pháp quốc tế của Việt Nam, mở rộng quyền tự do ý chí sang các quan hệ kinh tế số, tài sản mã hóa và trách nhiệm bảo vệ môi trường xuyên biên giới.

Kết luận

1. Khẳng định quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài là quyền năng pháp lý cốt lõi, bắt nguồn từ tự do kinh doanh và tự do hợp đồng.
2. Chứng minh yêu cầu tất yếu khách quan của việc pháp điển hóa chế định quyền lựa chọn pháp luật độc lập, đồng bộ trong hệ thống pháp luật Việt Nam.
3. Luận giải khoa học việc mở rộng quyền tự do chọn luật sang các quan hệ nghĩa vụ ngoài hợp đồng, đón đầu xu thế phát triển của tư pháp quốc tế hiện đại.
4. Xác lập cơ chế phân định minh bạch giữa giới hạn quyền dựa trên trật tự công cộng (ordre public) và sự can thiệp hành chính bất hợp lý vào quyền tự định đoạt.
5. Cung cấp hệ thống giải pháp lập pháp toàn diện từ sửa đổi Bộ luật Dân sự, Luật Thương mại, Luật Đầu tư đến ban hành Nghị quyết hướng dẫn xét xử của Tòa án nhân dân tối cao.
6. Thiết lập nền tảng khoa học vững chắc giúp tư pháp quốc tế Việt Nam hội nhập toàn diện, tương thích hoàn toàn với các chuẩn mực thương mại đa phương toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề nghiên cứu cụ thể lý luận về quyền lựa chọn pháp luật áp dụng đối với nghĩa vụ phát sinh từ hợp đồng và quyền lựa chọn pháp luật áp dụng đối với nghĩa vụ phát sinh ngoài hợp đồng. Theo NCS, về mặt lý luận điều quan trọng nhất cần làm sáng tỏ là phải làm rõ khái niệm, đặc điểm và bản chất của hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài; Khái niệm, nguyên tắc, phạm vi và giới hạn của quyền lựa chọn pháp luật đối với nghĩa vụ từ hợp đồng trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài; Khái niệm, nội dung quyền lựa chọn pháp luật đối nghĩa vụ ngoài hợp đồng và những vấn đề liên quan ranh giới giữa nghĩa vụ từ hợp đồng và nghĩa vụ ngoài hợp đồng trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài. Liên quan đến những nội dung này, các công trình nghiên cứu ở nước ngoài cho thấy: Thứ nhất, về khái niệm, đặc điểm và bản chất của hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài. Khái niệm về kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài hay hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài từ xưa đến nay vẫn là vấn đề chưa có sự thống nhất.

Ở các nước theo hệ thống pháp luật Common law, các nhà nghiên cứu cũng như khoa học pháp lý không chú trọng vào việc nêu ra khái niệm về hoạt động kinh doanh, thương mại hay hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài, ngược lại cho thấy có sự thống nhất quan điểm cho rằng hoạt động kinh doanh, thương mại là hoạt động của các thương nhân dù nó được thực hiện ở trong nước hay ở phạm vi quốc tế. Năm 1983, tác giả Denis Tallon trong công trình nghiên cứu có tên gọi “Civil law and Commercial law, International Encyclopedia of Comparative law” 19 cho rằng vì hoạt động kinh doanh, thương mại quốc tế là hoạt động của thương nhân trên phạm vi quốc tế, vượt ra phạm vi của quốc gia, do đó Lex Mercatoria (Luật của thương nhân) ra đời với ý nghĩa là luật áp dụng cho giới thương nhân và Lex Mercatoria tồn tại độc lập với luật giáo hội và tập quán pháp (Custom law)5. Tác giả Denis Tallon chỉ dựa vào yếu tố quốc tế để nói đến hành vi kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài mà không đi vào luận giải khái niệm này. Ngược lại, tại các nước theo theo hệ thống pháp luật Civil law có sự quan tâm luận giải để làm rõ khái niệm, đặc điểm của hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài hay gọi là yếu tố quốc tế với mục đích để phân biệt hoạt động kinh doanh, thương mại với hoạt động không phải là kinh doanh, thương mại và cho rằng hoạt động kinh doanh, thương mại là hoạt động của các thương nhân để thực hiện các hành vi thương mại.

Năm 2004, tác giả Alan Redfern, trong công trình nghiên cứu “Law and Practice of International Commercial Arbitration” cho rằng hoạt động thương mại, theo nghĩa rộng, được hiểu là những hoạt động được thực hiện bởi thương gia hoặc các thương nhân trong quá trình kinh doanh, dù đó là mua bán thiết bị văn phòng hay thuê ô tô6. Alan Redfern cho rằng điểm chung của hoạt động kinh doanh, thương mại chính là hoạt động của thương nhân nhằm mục đích kiếm lời. Còn hoạt động kinh doanh, thương mại quốc tế là hoạt động kinh doanh mang trong mình nó yếu tố quốc tế vì nó vượt ra khỏi biên giới của một quốc gia. Điểm chung của hoạt động kinh doanh, thương mại quốc tế chính là hành vi kinh doanh của các thương nhân vượt ra biên giới của một quốc gia mang yếu tố quốc tế.

Tuy nhiên, tác giả này chưa phân tích để làm rõ thế nào là hoạt động kinh doanh, thương mại vượt ra khỏi biên giới của một quốc gia. Có thể thấy, các công trình nghiên cứu nêu trên đã thống nhất rằng vấn đề lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại chỉ đặt ra trong quan hệ tư pháp quốc tế, tức là trong quan hệ kinh doanh, thương mại quốc tế. Song chưa có công trình chuyên sâu phân tích để làm rõ các vấn đề như: Hoạt động kinh doanh, 5 Denis Tallon (1983), Tlđd tr 4- 5. 6 Alan Redfern, Martin Hunter, Nigel Blackary (2004), Law and practice of international commercial arbitration.

Swet&Maxwell, London 2004. Bản dịch ra tiếng Việt từ nguyên bản tiếng Anh là Pháp luật và thực tiễn trọng tài thương mại quốc tế bởi VCCI, VIAC và DANIDA tháng 2 năm 2009, tr. 20 thương mại có yếu tố nước ngoài là gì? Hoạt động kinh doanh, thương mại quốc tế có phải là hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài hay không? Có những tiêu chí nào để nhận biết yếu tố nước ngoài hay yếu tố quốc tế của hoạt động kinh doanh, thương mại? Phải chăng yếu tố nước ngoài là khái niệm chỉ được sử dụng trong pháp luật Việt Nam? Các câu hỏi này sẽ được làm rõ hơn tại Chương 2 của Luận án. Thứ hai, về khái niệm quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài Các nghiên cứu về vấn đề này còn rất khiêm tốn mặc dù những vấn đề liên quan đến việc các bên có quyền lựa chọn pháp luật đã được đề cập từ cách đây mấy chục năm và nội dung của nó cũng thay đổi theo nhận thức qua năm tháng.

Nói cách khác, các công trình nghiên cứu những vấn đề lý luận về quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài hầu như không có, vì vậy khái niệm, đặc điểm, bản chất của quyền lựa chọn pháp luật trong hoạt động kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài cũng chưa được luận giải để làm sáng tỏ. Các công trình nghiên cứu tập trung phân tích về vấn đề tự do ý chí, tự do hợp đồng và quyền lựa chọn pháp luật phát sinh từ hợp đồng thương mại quốc tế và quyền lựa chọn pháp luật đối với nghĩa vụ ngoài hợp đồng. Điều này sẽ thấy rõ hơn khi nghiên cứu các công trình cụ thể dưới đây. Những công trình nghiên cứu liên quan đến quyền lựa chọn pháp luật điều chỉnh quan hệ phát sinh từ hợp đồng thương mại quốc tế Những công trình nghiên cứu liên quan đến quyền lựa chọn pháp luật để điều chỉnh quan hệ phát sinh từ hợp đồng thương mại quốc tế được công bố từ những năm 90 của thế kỷ 20.

Tiêu biểu trong số đó có các công trình dưới đây: Năm 1996, ba tác giả là Michael Pryles, Jeff Waincymer và Martin Davies7 trong công trình “International Trade Law”8 không nêu khái niệm về quyền lựa 7 Michael Pryles là Tiến sĩ và Martin Davies là Giáo sư Khoa Luật trường Đại học Melbourne còn Jeff Waincymer là Giáo sư Khoa Luật trường Đại học Deakin (Australia). 8 Michael Pryles - Jeff Waincymer - Martin Davies (1996), Internatinal Comencial Law, LBC Australia, 1996. 21 chọn pháp luật nhưng khẳng định rằng vì các giao dịch thương mại quốc tế có thể chịu sự điều chỉnh của các hệ thống pháp luật khác nhau và pháp luật của các nước khác nhau có cách giải quyết khác nhau đối với cùng một vấn đề, do đó để tránh sự bất ổn đối với luật điều chỉnh hợp đồng, các chủ thể giao dịch, đặc biệt là với các giao dịch về hợp đồng ngoại thương như hợp đồng mua bán hàng hoá quốc tế và hợp đồng vận chuyển hàng hàng hoá quốc tế, nên cần đưa điều khoản chọn luật áp dụng vào trong hợp đồng. Các tác giả này cho rằng điều khoản về thỏa thuận lựa chọn luật áp dụng trong hợp đồng có giá trị xác định luật điều chỉnh (luật áp dụng – Applicable law) một hợp đồng nếu như những tranh chấp phát sinh từ quá trình giao kết và thực hiện hợp đồng không được quy định trong hợp đồng và vì vậy, luật áp dụng – Applicable law cho phép các bên chỉ định rõ luật điều chỉnh.

Nhưng quyền tự do chọn luật điều chỉnh hợp đồng của các bên bị hạn chế bởi một số quy định của tư pháp quốc tế của các quốc gia9. Các tác giả trong công trình này, mặc dù không phân tích sâu, nhưng cũng chỉ ra rằng việc lựa chọn luật áp dụng hợp đồng bị giới hạn nếu nội dung của luật lựa chọn đó trái với “trật tự công” của nước nơi tòa án áp dụng luật khi xét xử, hoặc thỏa thuận chọn luật không dựa trên nguyên tắc bình đẳng giữa các bên trong đàm phán và giao kết hợp đồng … Trong công trình có tên gọi “IPR and Comparative Law A Study Exercise Book on International Private and Civil Procedure Law and Comparative Law”10 của hai tác giả là Harald Koch - Ulrich Magnus cũng không nêu khái niệm về quyền lựa chọn pháp luật nhưng khẳng định rằng về nguyên tắc cũng như trong thực tiễn tư pháp quốc tế, các bên có thể chọn luật áp dụng để điều chỉnh quan hệ hợp đồng của mình và “pháp luật do các bên thống nhất lựa chọn trở thành luật áp dụng cho hợp đồng, ràng buộc quyền và nghĩa vụ của các bên và trong các hợp đồng quốc tế, việc lựa chọn pháp luật như vậy dựa trên nguyên tắc tự do ý chí”11. Khi phân tích tự do lựa chọn luật áp dụng để điều chỉnh quan hệ phát sinh từ hợp đồng, các tác giả này đề cao nguyên tắc tự do ý chí, trong đó có tự do hợp đồng và tự do thỏa thuận 9 Michael Pryles, Jeff Waincymer, Martin Davies (1996), Tlđd, tr. 10 Harald Koch - Ulrich Magnus (1996), IPR and Comparative Law.

A Study Exercise Book on International Private and Civil Procedure Law and Comparative Law, Oxford University Press, 1996. 11 Harald Koch - Ulrich Magnus (1996), Tlđd, tr. 22 lựa chọn hệ thống pháp luật điều chỉnh hợp đồng. Tuy nhiên, công trình này chưa phân tích để làm rõ tự do lựa chọn pháp luật có phải là quyền năng của chủ thể hợp đồng hay không và nếu là quyền năng của chủ thể kinh doanh nói chung và chủ thể hợp đồng nói riêng thì quyền này cần phải được ghi nhận như thế nào trong pháp luật quốc gia.

Ngoài ra, công trình này cũng chưa làm rõ phạm vi quyền lựa chọn luật, luật được chọn và mối quan hệ giữa các nguồn luật được lựa chọn… Năm 1999, tác giả O’ Brien, trong cuốn sách có tên gọi “Conflic of Laws”12 cũng cho rằng trong tư pháp quốc tế, vấn đề giải quyết xung đột pháp luật gắn liền với vấn đề chọn luật và quyền chọn luật với phạm vi không giới hạn trong lĩnh vực hợp đồng là cần thiết và không xung đột lợi ích giữa các quốc gia13.