Luận văn thạc sĩ về quyền chọn chứng khoán và công cụ phòng ngừa rủi ro tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quyền chọn chứng khoán công cụ phòng ngừa rủi ro trên thị trường chứng khoán viêt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn

• Tác giả: Phaïm Tuaán Sôn
• Người hướng dẫn: TS. Thân Thị Thu Thủy
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Quyền Chọn Chứng Khoán: Công Cụ Phòng Ngừa Rủi Ro
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUYỀN CHỌN CHỨNG KHOÁN VÀ CHIẾN LƯỢC PHÒNG NGỪA RỦI RO BẰNG QUYỀN CHỌN CHỨNG KHOÁN
• 1.1. KHAI QUÁT VỀ QUYỀN CHỌN
• 1.2. PHÂN LOẠI QUYỀN CHỌN
• 1.2.1. Phân loại theo quyền của người mua
• 1.2.2. Phân loại theo thời gian thực hiện
• 1.2.3. Phân loại theo tài sản cơ sở
• 1.3. QUYỀN CHỌN CHỨNG KHOÁN
• 1.4. CHIẾN LƯỢC PHÒNG NGỪA RỦI RO BẰNG QUYỀN CHỌN
• 1.5. GIAO DỊCH QUYỀN CHỌN CHỨNG KHOÁN TẠI MỘT SỐ TTCK TIÊU BIỂU TRÊN THẾ GIỚI
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG RỦI RO TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 2.1. THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 2.2. NHẬN DIỆN NHỮNG RỦI RO TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 2.3. ĐÁNH GIÁ NHỮNG RỦI RO TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 2.4. THỰC TRẠNG VỀ QUYỀN CHỌN TRÊN THỊ TRƯỜNG VÀNG VÀ NGOẠI SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN TẠI VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: ỨNG DỤNG GIAO DỊCH QUYỀN CHỌN TRÊN TTCK VIỆT NAM
• 3.1. SỰ CẦN THIẾT CỦA VIỆC ỨNG DỤNG GIAO DỊCH QUYỀN CHỌN TRÊN TTCK VIỆT NAM
• 3.2. NHỮNG TIỀN ĐỀ ĐỂ ỨNG DỤNG QUYỀN CHỌN CHỨNG KHOÁN TẠI VIỆT NAM
• 3.3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỂ ỨNG DỤNG QUYỀN CHỌN TRÊN TTCK VIỆT NAM
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ

Tóm tắt

I. Tổng quan về quyền chọn chứng khoán Công cụ phòng ngừa rủi ro

Quyền chọn chứng khoán là một trong những công cụ tài chính quan trọng trong thị trường tài chính hiện đại. Chúng cho phép nhà đầu tư có quyền, nhưng không bắt buộc, mua hoặc bán một tài sản cơ sở với một mức giá xác định trong một khoảng thời gian nhất định. Việc sử dụng quyền chọn không chỉ giúp nhà đầu tư tối ưu hóa lợi nhuận mà còn là một phương pháp hiệu quả để phòng ngừa rủi ro. Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, việc hiểu rõ về quyền chọn chứng khoán là rất cần thiết.

1.1. Khái niệm quyền chọn chứng khoán và vai trò của nó

Quyền chọn chứng khoán là một hợp đồng giữa hai bên, trong đó bên mua có quyền mua hoặc bán tài sản cơ sở với mức giá đã thỏa thuận. Vai trò của quyền chọn trong thị trường chứng khoán là rất quan trọng, giúp nhà đầu tư bảo vệ danh mục đầu tư của mình khỏi những biến động không mong muốn.

1.2. Lợi ích của việc sử dụng quyền chọn chứng khoán

Việc sử dụng quyền chọn chứng khoán mang lại nhiều lợi ích cho nhà đầu tư, bao gồm khả năng phòng ngừa rủi ro, tối ưu hóa lợi nhuận và tạo ra cơ hội đầu tư linh hoạt. Quyền chọn cũng giúp nhà đầu tư có thể tham gia vào thị trường mà không cần phải đầu tư một số tiền lớn.

II. Những thách thức trong việc sử dụng quyền chọn chứng khoán

Mặc dù quyền chọn chứng khoán mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Nhà đầu tư cần phải hiểu rõ về cách thức hoạt động của quyền chọn, cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến giá trị của chúng. Việc thiếu kiến thức và kinh nghiệm có thể dẫn đến những quyết định sai lầm, gây thiệt hại cho danh mục đầu tư.

2.1. Rủi ro tài chính khi giao dịch quyền chọn

Rủi ro tài chính là một trong những thách thức lớn nhất khi giao dịch quyền chọn. Nhà đầu tư có thể mất toàn bộ số tiền đã đầu tư nếu không nắm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến giá trị quyền chọn.

2.2. Khó khăn trong việc dự đoán biến động thị trường

Dự đoán biến động thị trường là một yếu tố quan trọng trong việc quyết định thời điểm mua hoặc bán quyền chọn. Tuy nhiên, thị trường chứng khoán thường xuyên biến động, khiến cho việc dự đoán trở nên khó khăn.

III. Phương pháp phòng ngừa rủi ro bằng quyền chọn chứng khoán

Có nhiều phương pháp khác nhau để sử dụng quyền chọn chứng khoán nhằm phòng ngừa rủi ro. Các chiến lược này không chỉ giúp bảo vệ danh mục đầu tư mà còn tối ưu hóa lợi nhuận. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào mục tiêu đầu tư và mức độ chấp nhận rủi ro của nhà đầu tư.

3.1. Chiến lược bảo hiểm bằng quyền chọn mua

Chiến lược bảo hiểm bằng quyền chọn mua cho phép nhà đầu tư bảo vệ danh mục đầu tư của mình khỏi những biến động tiêu cực của thị trường. Bằng cách mua quyền chọn mua, nhà đầu tư có thể đảm bảo rằng họ sẽ không bị thiệt hại lớn nếu giá cổ phiếu giảm.

3.2. Chiến lược bảo hiểm bằng quyền chọn bán

Chiến lược bảo hiểm bằng quyền chọn bán giúp nhà đầu tư có thể bán tài sản của mình với mức giá đã thỏa thuận, ngay cả khi giá thị trường giảm. Điều này giúp giảm thiểu thiệt hại trong trường hợp thị trường không thuận lợi.

IV. Ứng dụng thực tiễn của quyền chọn chứng khoán tại Việt Nam

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã bắt đầu áp dụng quyền chọn chứng khoán như một công cụ phòng ngừa rủi ro. Nhiều nhà đầu tư đã nhận thấy lợi ích của việc sử dụng quyền chọn trong việc bảo vệ danh mục đầu tư của mình. Tuy nhiên, việc áp dụng quyền chọn vẫn còn nhiều hạn chế và cần được phát triển hơn nữa.

4.1. Thực trạng thị trường quyền chọn tại Việt Nam

Thị trường quyền chọn tại Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển, với sự tham gia của nhiều nhà đầu tư. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua để quyền chọn trở thành một công cụ phổ biến.

4.2. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả của quyền chọn chứng khoán

Nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng quyền chọn chứng khoán có thể giúp nhà đầu tư giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để khẳng định tính hiệu quả của quyền chọn trong bối cảnh thị trường Việt Nam.

V. Kết luận và tương lai của quyền chọn chứng khoán tại Việt Nam

Quyền chọn chứng khoán là một công cụ hữu ích trong việc phòng ngừa rủi ro cho nhà đầu tư. Tuy nhiên, để phát triển thị trường quyền chọn tại Việt Nam, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng và nâng cao nhận thức của nhà đầu tư về quyền chọn. Tương lai của quyền chọn chứng khoán tại Việt Nam hứa hẹn sẽ phát triển mạnh mẽ nếu được áp dụng đúng cách.

5.1. Triển vọng phát triển thị trường quyền chọn tại Việt Nam

Thị trường quyền chọn tại Việt Nam có tiềm năng phát triển lớn, đặc biệt khi các nhà đầu tư ngày càng nhận thức rõ hơn về lợi ích của quyền chọn. Việc cải thiện cơ sở hạ tầng và quy định pháp lý sẽ là yếu tố quyết định cho sự phát triển này.

5.2. Khuyến nghị cho nhà đầu tư về việc sử dụng quyền chọn

Nhà đầu tư nên tìm hiểu kỹ về quyền chọn trước khi tham gia giao dịch. Việc nắm vững kiến thức và chiến lược sẽ giúp nhà đầu tư tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro khi sử dụng quyền chọn chứng khoán.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam sau hơn 8 năm chính thức vận hành kể từ tháng 7 năm 2000 đã ghi nhận những bước chuyển biến mạnh mẽ, khẳng định vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế với hơn 320 doanh nghiệp niêm yết và quy mô vốn hóa vượt 229.000 tỷ đồng tính đến tháng 11 năm 2008. Tuy nhiên, đi liền với tốc độ phát triển nóng là mức độ biến động giá bất thường, khiến nhà đầu tư đối mặt với rủi ro phi hệ thống lẫn rủi ro hệ thống ở mức cao. Minh chứng rõ nét là sự thăng trầm của chỉ số VN-Index khi đạt đỉnh lịch sử 1.170,67 điểm vào ngày 12 tháng 03 năm 2007 nhưng sau đó sụt giảm nghiêm trọng xuống còn 346,24 điểm vào ngày 13 tháng 11 năm 2008.

Vấn đề cốt lõi của thị trường trong giai đoạn này là sự thiếu vắng các công cụ tài chính phái sinh phòng ngừa rủi ro, khiến nhà đầu tư chỉ có thể tìm kiếm lợi nhuận một chiều khi thị trường tăng điểm và chịu tổn thất nặng nề khi thị trường đảo chiều. Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa các vấn đề lý luận về hợp đồng quyền chọn chứng khoán, phân tích các chiến lược phòng vệ giá, nhận diện toàn diện những rủi ro thực tế trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2000 đến cuối năm 2008, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm ứng dụng giao dịch quyền chọn.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc bảo vệ hơn 430.000 tài khoản nhà đầu tư, ổn định thanh khoản thị trường khi giá trị giao dịch bình quân rơi từ mức 1.086 tỷ đồng mỗi phiên trong năm 2007 xuống chỉ còn 204 tỷ đồng mỗi phiên vào tháng 5 năm 2008, đồng thời tạo tiền đề thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng nền tảng lý thuyết tài chính hiện đại về công cụ phái sinh, trọng tâm là lý thuyết định giá quyền chọn của Black-Scholes và mô hình nhị thức (Binomial Option Pricing Model), kết hợp với lý thuyết danh mục đầu tư hiệu quả của Harry Markowitz nhằm xác lập cơ chế phòng ngừa rủi ro biến động giá chứng khoán. Một công cụ định lượng cốt lõi được áp dụng là lý thuyết cân bằng mua bán (Put-Call Parity) được thể hiện qua phương trình toán học xác định mối liên hệ giữa giá quyền chọn bán, giá quyền chọn mua, giá cổ phiếu cơ sở, giá thực hiện chiết khấu theo lãi suất phi rủi ro và hiện giá cổ tức kỳ vọng trong vòng đời quyền chọn.

Nghiên cứu tập trung làm rõ năm khái niệm nền tảng:

• Hợp đồng quyền chọn (Option Contract): Thỏa thuận trao cho người mua quyền nhưng không phải nghĩa vụ mua hoặc bán tài sản cơ sở tại mức giá xác định trước trong tương lai.
• Quyền chọn mua (Call Option) và Quyền chọn bán (Put Option): Tương ứng với vị thế kỳ vọng thị trường tăng hoặc giảm.
• Phí quyền chọn (Option Premium): Khoản chi phí ban đầu mà người mua phải trả cho người bán để sở hữu quyền giao dịch.
• Trạng thái quyền chọn: Bao gồm cao giá (In The Money), ngang giá (At The Money) và kiệt giá (Out The Money).
• Chiến lược kết hợp danh mục: Cụ thể hóa các chiến lược phòng hộ kinh điển như quyền chọn mua có bảo đảm (Covered Call), quyền chọn bán có bảo vệ (Protective Put), chiến lược phân chia giá thực hiện như Bull Spread, Bear Spread, Butterfly Spread, Calendar Spread và các chiến lược phối hợp vị thế biến động cao như Straddle, Strangle, Strip, Strap.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp của luận văn được thu thập toàn diện từ Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) với 165 mã cổ phiếu và 4 chứng chỉ quỹ (chiếm 75,5% vốn hóa thị trường) cùng Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HASTC) với 155 mã cổ phiếu niêm yết, trải dài trong khung thời gian từ tháng 7 năm 2000 đến tháng 11 năm 2008. Luận văn lựa chọn cỡ mẫu toàn bộ thị trường niêm yết gồm 320 mã cổ phiếu nhằm đảm bảo tính bao quát, loại trừ sai số chọn mẫu cục bộ.

Phương pháp thống kê mô tả, phân tích chuỗi thời gian giao dịch và phương pháp so sánh đối chiếu định tính được sử dụng nhằm bóc tách diễn biến VN-Index, HASTC-Index và khối lượng khớp lệnh qua từng giai đoạn phát triển nóng và suy thoái. Việc lựa chọn phương pháp phân tích so sánh đối chiếu với các sàn giao dịch quốc tế hàng đầu như Sàn giao dịch quyền chọn Chicago (CBOE với hơn 944 triệu hợp đồng năm 2007) và Sàn giao dịch Tokyo (TSE với quy mô vốn hóa hơn 4.000 tỷ USD) giúp tác giả rút ra bài học kinh nghiệm sâu sắc về chuẩn hóa hợp đồng (quy mô chuẩn 100 cổ phiếu), giới hạn vị thế, yêu cầu ký quỹ và mô hình thanh toán bù trừ tập trung áp dụng vào thực tế Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam mang tính bất đối xứng nghiêm trọng. Trong tổng số hơn 430.000 tài khoản tính đến tháng 8 năm 2008, nhà đầu tư cá nhân chiếm tới khoảng 70%, trong khi nhà đầu tư tổ chức chỉ chiếm 30%. Tỷ lệ này hoàn toàn đảo ngược so với cấu trúc chuẩn của các thị trường tài chính phát triển (nơi nhà đầu tư tổ chức chiếm khoảng 70% và cá nhân chiếm 30%). Tỷ lệ dân số tham gia mở tài khoản chứng khoán của Việt Nam chưa đầy 0,4%, thấp hơn rất nhiều so với mức 7% của thị trường lân cận như Trung Quốc, khiến thị trường cực kỳ nhạy cảm và dễ bị chi phối bởi tâm lý bầy đàn.

Thứ hai, biên độ biến động giá tài sản cơ sở ở mức cực lớn nhưng thiếu vắng công cụ tự vệ. Chỉ số VN-Index đã tăng từ 100 điểm lên 571,04 điểm năm 2001, rơi về 307,5 điểm cuối năm 2005, bùng nổ lên đỉnh 1.170,67 điểm vào tháng 3 năm 2007 rồi lao dốc xuống 346,24 điểm vào tháng 11 năm 2008. Tương tự, chỉ số HASTC-Index sau khi đạt đỉnh 459,36 điểm (tăng 300,4%) vào ngày 19 tháng 03 năm 2007 đã sụt giảm về 113,07 điểm vào giữa tháng 11 năm 2008. Thanh khoản sụt giảm mạnh mẽ thể hiện qua giá trị giao dịch bình quân phiên tại HOSE giảm hơn 81% từ mức 1.086 tỷ đồng năm 2007 xuống 204 tỷ đồng vào tháng 5 năm 2008.

Thứ ba, sự thiếu minh bạch thông tin và rủi ro pháp lý - giám sát. Tính đến cuối tháng 6 năm 2008, có tới 23 công ty niêm yết tại HOSE chậm công bố báo cáo tài chính kiểm toán năm 2007; 26 công ty chưa xây dựng trang thông tin điện tử và 76 công ty không cập nhật đầy đủ thông tin định kỳ. Khung chế tài xử phạt hành chính đối với các hành vi thao túng, giao dịch nội gián theo Nghị định 36/2007/NĐ-CP có mức trần tối đa chỉ 70 triệu đồng, chưa đủ sức răn đe.

Thứ tư, tiền đề thực tế về công cụ phái sinh đã manh nha xuất hiện thành công trong hệ thống ngân hàng thương mại thông qua quyền chọn vàng và ngoại tệ tại các ngân hàng ACB, Eximbank, Sacombank, VietA Bank, chứng minh nhu cầu quản trị rủi ro của dòng vốn nội địa là hoàn toàn có thật.

Thảo luận kết quả

Diễn biến biến động giá nói trên có thể được hình dung qua đồ thị đường biểu diễn chu kỳ VN-Index và HASTC-Index giai đoạn 2000-2008: đồ thị thể hiện hai chu kỳ sốt nóng và đóng băng sâu sắc hình chữ V ngược, phản ánh rõ nét hiệu ứng phản ứng thái quá của nhà đầu tư trước các can thiệp chính sách như Chỉ thị 03/2007/CT-NHNN về kiểm soát trần tín dụng chứng khoán. Khi thị trường giảm, việc thiếu công cụ bán khống hoặc hợp đồng quyền chọn bán đã buộc nhà đầu tư phải ồ ạt bán tháo cổ phiếu cơ sở, gây nên tình trạng mất thanh khoản toàn diện.

Cơ cấu phân bổ 70/30 giữa cá nhân và tổ chức khi đối chiếu với mô hình CBOE cho thấy sự cần thiết của cơ chế tạo lập thị trường (Market Makers) và công ty thanh toán bù trừ phái sinh độc lập (Options Clearing Corporation - OCC) nhằm ngăn chặn rủi ro thanh toán vỡ nợ dây chuyền. Việc ứng dụng các chiến lược quyền chọn đa tầng không chỉ hạn chế thua lỗ tối đa ở mức phí quyền chọn đã trả mà còn bình ổn tâm lý giao dịch của công chúng đầu tư.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao:

• Hoàn thiện khung khổ pháp lý cho chứng khoán phái sinh: Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cần sớm xây dựng Nghị định chuyên biệt điều chỉnh thị trường phái sinh, bổ sung các tội danh vi phạm giao dịch phái sinh vào Bộ luật Hình sự, đồng thời nâng mức xử phạt vi phạm hành chính từ trần 70 triệu đồng lên mức gấp 10-20 lần giá trị thu lợi bất chính trước năm 2010.
• Xây dựng sàn giao dịch quyền chọn tập trung và tổ chức bù trừ trung tâm (CCP): UBCKNN, HOSE và HASTC cần phối hợp triển khai mô hình trung tâm thanh toán bù trừ tương tự OCC của Mỹ trong giai đoạn 2009-2011, thiết lập tỷ lệ ký quỹ ban đầu và ký quỹ duy trì bắt buộc 100% đối với bên phát hành vị thế bán để loại trừ rủi ro mất khả năng thanh toán.
• Nâng cao tính minh bạch và chuẩn mực công bố thông tin: Yêu cầu 100% doanh nghiệp niêm yết thiết lập cổng thông tin điện tử, công bố báo cáo tài chính quý/năm kiểm toán đúng hạn trong vòng 24 giờ kể từ khi phát sinh sự kiện, nhằm giảm thiểu tối đa tình trạng rò rỉ tin nội gián và bất cân xứng thông tin trên thị trường.
• Đào tạo nguồn nhân lực và chuẩn hóa nghiệp vụ nhà đầu tư: Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán và các công ty chứng khoán cần tổ chức đào tạo cấp chứng chỉ phái sinh bắt buộc cho 100% nhân viên môi giới, đồng thời mở các chương trình đào tạo phân tích kỹ thuật phái sinh cho công chúng đầu tư trước năm 2012 nhằm nâng tỷ trọng hiểu biết thị trường của nhà đầu tư cá nhân lên trên 50%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức tài chính: Cung cấp cẩm nang thực chiến về 13 mô hình và chiến lược quyền chọn (Covered Call, Protective Put, Straddle, Spread...), hỗ trợ thiết lập danh mục đầu tư an toàn và tối ưu hóa lợi nhuận ngay cả khi thị trường suy thoái.
• Cơ quan quản lý nhà nước (UBCKNN, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước): Nguồn tài liệu tham khảo chính sách thực tiễn để hoạch định lộ trình thể chế hóa công cụ chứng khoán phái sinh tại Việt Nam theo định hướng phát triển thị trường vốn sau năm 2010.
• Công ty chứng khoán và định chế tài chính trung gian: Hướng dẫn thiết kế quy trình sản phẩm quyền chọn, khung quản trị rủi ro ký quỹ, hệ thống công nghệ thông tin phục vụ giao dịch phái sinh chuẩn mực.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên khối ngành Kinh tế - Tài chính - Ngân hàng: Nền tảng học thuật vững chắc kết hợp giữa mô hình định giá định lượng và dữ liệu thực chứng sống động về giai đoạn sơ khai của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

• Quyền chọn chứng khoán khác biệt như thế nào so với giao dịch cổ phiếu giao ngay? Quyền chọn cho phép người mua sở hữu quyền (không phải nghĩa vụ) mua hoặc bán chứng khoán cơ sở tại giá thỏa thuận trước, giúp giới hạn mức lỗ tối đa bằng khoản phí quyền chọn đã trả trong khi mức lãi tiềm năng là vô hạn, khác biệt hoàn toàn với rủi ro mất vốn lớn của cổ phiếu giao ngay.

• Tại sao thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2000-2008 cấp thiết cần công cụ quyền chọn? Do chỉ số VN-Index biến động cực đoan từ 1.170,67 điểm giảm sâu về 346,24 điểm và giá trị giao dịch giảm hơn 81%, thị trường thiếu công cụ bán tự vệ khiến làn sóng bán tháo cổ phiếu diễn ra trên diện rộng, đe dọa trực tiếp tài sản của hơn 430.000 tài khoản nhà đầu tư.

• Nhà đầu tư cá nhân ít vốn nên áp dụng chiến lược quyền chọn nào để tự vệ? Chiến lược quyền chọn bán có bảo vệ (Protective Put) hoặc chiến lược Bull Spread/Bear Spread sử dụng quyền chọn mua/bán là giải pháp tối ưu, vì các chiến lược này yêu cầu chi phí vốn ban đầu thấp và xác định rõ ràng giới hạn rủi ro thua lỗ tối đa.

• Những rào cản lớn nhất khi triển khai quyền chọn chứng khoán tại Việt Nam là gì? Những rào cản chính gồm có: 70% nhà đầu tư là cá nhân giao dịch theo tâm lý bầy đàn, hệ thống công bố thông tin còn 23 doanh nghiệp chậm báo cáo năm 2007, mức xử phạt hành chính 70 triệu đồng còn quá nhẹ và chưa có trung tâm thanh toán bù trừ phái sinh chuyên biệt.

• Mô hình sàn quốc tế như CBOE và TSE đem lại bài học gì cho Việt Nam? CBOE với hơn 944 triệu hợp đồng năm 2007 và TSE với vốn hóa hơn 4.000 tỷ USD chứng minh rằng việc tiêu chuẩn hóa hợp đồng (100 cổ phiếu/hợp đồng), thiết lập giới hạn vị thế (Position Limit) và vận hành mô hình trung tâm thanh toán bù trừ (OCC) là điều kiện bắt buộc để bảo đảm an toàn hệ thống.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về hợp đồng quyền chọn, mối quan hệ cân bằng mua bán Put-Call Parity và các chiến lược phòng vệ danh mục đầu tư.
• Khắc họa sâu sắc thực trạng biến động hai chiều khắc nghiệt của VN-Index và HASTC-Index qua 8 năm đầu vận hành của thị trường chứng khoán Việt Nam.
• Nhận diện chính xác 9 nhóm rủi ro cốt lõi, đặc biệt là cấu trúc thị trường lệch pha với 70% nhà đầu tư cá nhân và hạn chế trong công tác giám sát, công bố thông tin.
• Đúc kết các bài học kinh nghiệm quốc tế giá trị từ sàn CBOE và TSE về tiêu chuẩn hóa hợp đồng và quản trị ký quỹ.
• Đề xuất lộ trình đồng bộ từ hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng sàn phái sinh, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật đến đào tạo chuẩn hóa nhà đầu tư.

Luận văn là công trình khoa học có giá trị lý luận và thực tiễn cao, đóng góp nền tảng cho việc hình thành thị trường chứng khoán phái sinh chính quy tại Việt Nam. Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và chuyên viên tài chính hãy tiếp tục khai thác các mô hình chiến lược quyền chọn trong tài liệu để ứng dụng vào công tác quản trị rủi ro đầu tư thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP. HOÀ CHÍ MINH ----------------- PHAÏM TUAÁN SÔN QUYEÀN CHOÏN CHÖÙNG KHOAÙN – COÂNG CUÏ PHOØNG NGÖØA RUÛI RO TREÂN THÒ TRÖÔØNG CHÖÙNG KHOAÙN VIEÄT NAM LUAÄN THAÏC SÓ KINH TEÁ TP. Hoà Chí Minh – Naêm 2008 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH PHAÏM TUAÁN SÔN QUYEÀN CHOÏN CHÖÙNG KHOAÙN – COÂNG CUÏ PHOØNG NGÖØA RUÛI RO TREÂN THÒ TRÖÔØNG CHÖÙNG KHOAÙN VIEÄT NAM Chuyeân ngaønh: Kinh teá taøi chính – Ngaân haøng Maõ soá: 60.12 LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc TS. THAÂN THÒ THU THUÛY THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH – NAÊM 2008 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LÔØI CAM ÑOAN Toâi xin cam ñoan ñeà taøi nghieân cöùu “Quyeàn choïn chöùng khoaùn – Coâng cuï phoøng ngöøa ruûi ro treân thò tröôøng chöùng khoaùn Vieät Nam” laø coâng trình nghieân cöùu cuûa rieâng toâi.

Caùc soá lieäu neâu ra trong ñeà taøi laø soá lieäu thöïc teá. Neáu coù gì sai traùi, toâi xin hoaøn toaøn chòu traùch nhieäm TP HCM, ngaøy 23 thaùng 12 naêm 2008 Taùc giaû Phaïm Tuaán Sôn TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MUÏC LUÏC Trang Trang phuï bìa .i Lôøi cam ñoan .ii Muïc luïc .iii Danh muc caùc töø vieát taét .vi Danh muïc caùc baûng bieåu .vii Danh muïc caùc hình veõ, ñoà thò .vii LÔØI MÔÛ ÑAÀU. 1 1 MUÏC ÑÍCH NGHIEÂN CÖÙU. 2 2 ÑOÁI TÖÔÏNG VAØ PHAÏM VI NGHIEÂN CÖÙU.

2 3 PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU. 2 4 KEÁT CAÁU CUÛA LUAÄN VAÊN. 2 CHÖÔNG 1: TOÅNG QUAN VEÀ QUYEÀN CHOÏN CHÖÙNG KHOAÙN VAØ CHIEÁN LÖÔÏC PHOØNG NGÖØA RUÛI RO BAÈNG QUYEÀN CHOÏN CHÖÙNG KHOAÙN.1 Khaùi nieäm veà quyeàn choïn.2 Nhöõng vò theá trong quyeàn choïn.2 PHAÂN LOAÏI QUYEÀN CHOÏN .1 Phaân loaïi theo quyeàn cuûa ngöôøi mua.2 Phaân loaïi theo thôøi gian thöïc hieän.3 Phaân loaïi theo taøi saûn cô sôû.3 QUYEÀN CHOÏN CHÖÙNG KHOAÙN .4 CAÙC LOAÏI RUÛI RO TREÂN THÒ TRÖÔØNG CHÖÙNG KHOAÙN .10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.5 CHIEÁN LÖÔÏC PHOØNG NGÖØA RUÛI RO BAÈNG QUYEÀN CHOÏN TREÂN THÒ TRÖÔØNG CHÖÙNG KHOAÙN .1 Chieán löôïc lieân quan ñeán moät quyeàn choïn ñôn leû vaø moät chöùng khoaùn.2 Chieán löôïc phaân chia .3 Chieán löôïc phoái hôïp .6 GIAO DÒCH QUYEÀN CHOÏN CHÖÙNG KHOAÙN TAÏI MOÄT SOÁ TTCK TIEÂU BIEÅU TREÂN THEÁ GIÔÙI.1 Saøn giao dòch quyeàn choïn chöùng khoaùn Chicago (“CBOE”) .2 Saøn giao dòch chöùng khoaùn Tokyo (“TSE”) .23 CHÖÔNG 2: NHÖÕNG RUÛI RO TREÂN THÒ TRÖÔØNG CHÖÙNG KHOAÙN VIEÄT NAM .1 THÖÏC TRAÏNG THÒ TRÖÔØNG CHÖÙNG KHOAÙN VIEÄT NAM.1 Thöïc traïng hoaït ñoäng cuûa Sôû giao dòch chöùng khoaùn Tp. Hoà Chí Minh (HOSE).2 Thöïc traïng hoaït ñoäng cuûa Trung taâm giao dòch chöùng khoaùn Haø Noäi .3 Ñaùnh giaù thöïc traïng hoaït ñoäng.4 Nhöõng thaønh töïu vaø toàn taïi cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn Vieät Nam .2 NHAÄN DIEÄN NHÖÕNG RUÛI RO TREÂN THÒ TRÖÔØNG CHÖÙNG KHOAÙN VIEÄT NAM.1 Ruûi ro töø thoâng tin.2 Ruûi ro töø trình ñoä cuûa nhaø ñaàu tö.3 Ruûi ro töø yeáu toá taâm lyù cuûa nhaø ñaàu tö.4 Ruûi ro töø caùc quy ñònh vaø chaát löôïng dòch vuï cuûa saøn giao dòch.43 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.5 Ruûi ro töø caùc coâng ty chöùng khoaùn .6 Ruûi ro veà chính saùch.7 Heä thoáng quaûn lyù vaø giaùm saùt thò tröôøng chöa hieäu quaû.8 Quy moâ cuûa thò tröôøng coøn nhoû - haøng hoùa coøn haïn cheá.9 Ruûi ro töø phaùt haønh coå phieáu taêng voán.3 ÑAÙNH GIAÙ NHÖÕNG RUÛI RO TREÂN THÒ TRÖÔØNG CHÖÙNG KHOAÙN VIEÄT NAM.4 THÖÏC TRAÏNG VEÀ QUYEÀN CHOÏN TREÂN THÒ TRÖÔØNG VAØNG VAØ NGOAØI SÔÛ GIAO DÒCH CHÖÙNG KHOAÙN TAÏI VIEÄT NAM.56 CHÖÔNG 3: ÖÙNG DUÏNG GIAO DÒCH QUYEÀN CHOÏN TREÂN TTCK VIEÄT NAM.1 SÖÏ CAÀN THIEÁT CUÛA VIEÄC ÖÙNG DUÏNG GIAO DÒCH QUYEÀN CHOÏN TREÂN TTCK VIEÄT NAM.1 Taïo coâng cuï haïn cheá ruûi ro treân thò tröôøng chöùng khoaùn Vieät Nam .2 Ña daïng hoùa cô hoäi kinh doanh cho caùc nhaø ñaàu tö taøi chính trong vaø ngoaøi nöôùc.3 Thuùc ñaåy thò tröôøng chöùng khoaùn Vieät Nam phaùt trieån.4 Thu huùt nguoàn voán ñaàu tö giaùn tieáp nöôùc ngoaøi.2 NHÖÕNG TIEÀN ÑEÀ ÑEÅ ÖÙNG DUÏNG QUYEÀN CHOÏN CHÖÙNG KHOAÙN TAÏI VIEÄT NAM.1 Tieàn ñeà veà haøng hoùa.2 Tieàn ñeà veà con ngöôøi.3 MOÄT SOÁ GIAÛI PHAÙP ÑEÅ ÖÙNG DUÏNG QUYEÀN CHOÏN TREÂN TTCK VIEÄT NAM.1 Hoaøn thieän heä thoáng phaùp lyù.69 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Sôùm hình thaønh thò tröôøng giao dòch caùc coâng cuï chöùng khoaùn phaùi sinh.3 Naâng cao trình ñoä cuûa nhaø quaûn lyù vaø coâng chuùng ñaàu tö.4 Naâng cao chaát löôïng thoâng tin cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn.5 Phaùt trieån cô sôû haï taàng phuïc vuï cho giao dòch quyeàn choïn.

81 DANH MUÏC CAÙC TÖØ VIEÁT TAÉT TEÂN VIEÁT TAÉT TEÂN TIEÁNG ANH TEÂN TIEÁNG VIEÄT ACB Maõ chöùng khoaùn cuûa Ngaân haøng thöông maïi coå phaàn AÙ chaâu ATM At the money Ngang giaù quyeàn choïn CBOE Chicago Board Sôû giao dòch quyeàn choïn Chicago Options Exchange DPM Maõ chöùng khoaùn cuûa Toång coâng ty phaân ñaïm vaø hoùa chaát daàu khí FII Foreign indirect Voán ñaàu tö giaùn tieáp nöôùc ngoaøi investment GDP Gross domestic Toång saûn phaåm quoác daân product HaSTC-Index Chæ soá chöùng khoaùn taïi Trung taâm giao dòch chöùng khoaùn Haø Noäi HBD Maõ chöùng khoaùn cuûa Coâng ty coå phaàn bao bì PP Bình Döông ITM In the money Cao giaù quyeàn choïn TIEU LUAN MOI download : [e-mail] OTC Over the counter Thò tröôøng giao dòch chöùng khoaùn phi taäp trung OTM Out the money Kieät giaù quyeàn choïn SDGCK Sôû giao dòch chöùng khoaùn STB Maõ chöùng khoaùn cuûa Ngaân haøng thöông maïi coå phaàn Saøi goøn thöông tín TP. HCM Thaønh phoá Hoà Chí Minh TSE Saøn giao dòch chöùng khoaùn Tokyo TTCK Thò tröôøng chöùng khoaùn TTGDCK Trung taâm giao dòch chöùng khoaùn VN-Index Chæ soá chöùng khoaùn Vieät Nam VNM Maõ chöùng khoaùn cuûa Coâng ty coå phaàn söõa Vieät Nam WTO World Trade Toå chöùc thöông maïi theá giôùi Organization DANH MUÏC CAÙC BAÛNG, BIEÅU Baûng Noäi dung Trang Baûng 2.1 Soá löôïng caùc coâng ty chöùng khoaùn moät soá nöôùc chaâu AÙ 47 DANH MUÏC CAÙC HÌNH VEÕ, ÑOÀ THÒ Baûng Noäi dung Trang Hình 1.1 Ñoà thò minh hoïa thu nhaäp töø caùc vò theá trong quyeàn choïn 6 Chaâu AÂu TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Caùc moâ hình lôïi nhuaän töø nhöõng chieán löôïc cuûa moät quyeàn 11 choïn ñôn leû vaø moät chöùng khoaùn.3 Chieán löôïc Bull Spread söû duïng quyeàn choïn mua 13 Hình 1.4 Chieán löôïc Bull Spread söû duïng quyeàn choïn baùn 14 Hình 1.5 Chieán löôïc Bear Spread söû duïng quyeàn choïn mua 15 Hình 1.6 Chieán löôïc Bear Spread söû duïng quyeàn choïn baùn 16 Hình 1.7 Chieán löôïc Butterfly Spread söû duïng quyeàn choïn mua 17 Hình 1.8 Chieán löôïc Butterfly Spread söû duïng quyeàn choïn baùn 18 Hình 1.9 Chieán löôïc Calendar Spread söû duïng hai quyeàn choïn mua 18 Hình 1.10 Chieán löôïc Calendar Spread söû duïng hai quyeàn choïn baùn 19 Hình 1.11 Chieán löôïc Straddle 20 Hình 1.12 Moâ hình lôïi nhuaän chieán löôïc Strip vaø chieán löôïc Strap 21 Hình 1.13 Chieán löôïc Strangle.1 Bieán ñoäng cuûa VN INDEX töø ngaøy 28/07/2000 ñeán 28 14/11/2008 Bieåu ñoà 2.2 Bieán ñoäng cuûa HASTC Index töø 8/03/2005 ñeán thaùng 32 11/2008 Sô ñoà 3.1 Moâ hình giao dòch döï kieán cho caùc coâng cuï chöùng khoaùn 72 phaùi sinh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - 1- LÔØI MÔÛ ÑAÀU Trong thôøi gian vöøa qua, thò tröôøng taøi chính cuûa nöôùc ta ñaõ thöïc söï hoäi nhaäp vôùi theá giôùi vaø ñaõ thu ñöôïc nhöõng thaønh quaû ñaùng khích leä, ñoùng goùp vaøo söï phaùt trieån cuûa neàn kinh teá ñaát nöôùc. Nhöng beân caïnh ñoù, chuùng ta cuõng caàn coù nhöõng caûi caùch, thay ñoåi ñeå taêng tính haáp daãn cuûa thò tröôøng, ñoàng thôøi ruùt ngaén khoaûng caùch veà söï cheânh leäch trong trình ñoä phaùt trieån trong lónh vöïc naøy so vôùi caùc nöôùc trong khu vöïc vaø treân theá giôùi. Caùc coâng cuï taøi chính phaùi sinh nhö giao dòch hoaùn ñoåi (Swap), hôïp ñoàng mua baùn kyø haïn, hôïp ñoàng quyeàn choïn, hôïp ñoàng giao sau ñaõ töøng böôùc ñöôïc nghieân cöùu vaø öùng duïng vaøo thöïc teá ôû nöôùc ta.

Trong nhöõng coâng cuï taøi chính phaùi sinh ñoù thì hôïp ñoàng quyeàn choïn, cuï theå laø hôïp ñoàng quyeàn choïn vaøng ñaõ ñöôïc caùc ngaân haøng Eximbank, ACB, VietA Bank, Sacombank nghieân cöùu öùng duïng vaø cung caáp cho khaùch haøng cuûa caùc ngaân haøng naøy. Taïi Vieät Nam, thò tröôøng chöùng khoaùn ñaõ chính thöùc ñi vaøo hoaït ñoäng töø thaùng 07 naêm 2000. Do ñoù, thò tröôøng chöùng khoaùn ñang ôû trong giai ñoaïn sô khai mang ñaày ñuû tính chaát cuûa thò tröôøng môùi noåi, trong ñoù coù söï taêng giaûm giaù chöùng khoaùn mang tính baát thöôøng. Vôùi moät thò tröôøng mang ñaëc tính nhö vaäy thì caàn coù nhöõng coâng cuï taøi chính phaùi sinh nhö quyeàn choïn chöùng khoaùn ñeå vöøa taïo ra söï ña daïng veà haøng hoaù, ñoàng thôøi laø coâng cuï phoøng ngöøa ruûi ro cho nhaø ñaàu tö laø yeâu caàu mang tính caáp thieát.

Tuy nhieân ñeå öùng duïng quyeàn choïn chöùng khoaùn vaøo thöïc teá taïi nöôùc ta laø moät vieäc khoâng deã daøng, ñieàu naøy phuï thuoäc vaøo nhieàu yeáu toá nhö haønh lang phaùp lyù, taâm lyù, söï hieåu bieát veà coâng cuï naøy… Vôùi xuaát phaùt nhö treân, toâi ñaõ choïn ñeà taøi “Quyeàn choïn chöùng khoaùn – coâng cuïï phoøng ngöøa ruûi ro treân thò tröôøng chöùng khoaùn Vieät Nam” laøm luaän vaên thaïc só cuûa mình. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - 2- 1 Muïc ñích nghieân cöùu. Nghieân cöùu nhöõng lyù thuyeát veà quyeàn choïn chöùng khoaùn, lyù thuyeát veà caùc chieán löôïc phoøng ngöøa ruûi ro baèng quyeàn choïn chöùng khoaùn. Beân caïnh ñoù, ñöa moät soá moâ hình quyeàn choïn tieâu bieåu treân theá giôùi.

Ñaùnh giaù thöïc traïng cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn Vieät Nam, nhaän dieän nhöõng yeáu toá ruûi ro cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn Vieät Nam. Neâu yù nghóa vaø nhöõng tieàn ñeà cuûa vieäc aùp duïng giao dòch quyeàn choïn vaøo thò tröôøng chöùng khoaùn Vieät Nam. Treân cô sôû ñoù ñeà xuaát moät soá giaûi phaùp ñeå aùp duïng quyeàn choïn chöùng khoaùn taïi Vieät Nam. 2 Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu.

Ñoái töôïng nghieân cöùu laø caùc saûn phaåm quyeàn choïn chöùng khoaùn. Toång keát quaù trình hoaït ñoäng cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn Vieät Nam trong khoaûng thôøi gian töø naêm 2000 ñeán cuoái thaùng 11 naêm 2008. Nhaän dieän ra nhöõng ruûi ro ñeå thaáy söï caàn thieát öùng duïng quyeàn choïn chöùng khoaùn taïi Vieät Nam. 3 Phöông phaùp nghieân cöùu.

Phöông phaùp nghieân cöùu ñöôïc söû duïng trong luaän vaên laø: Phöông phaùp thoáng keâ moâ taû, toång hôïp vaø phaân tích ñeå nhaän dieän baûn chaát cuûa caùc vaán ñeà nghieân cöùu. 4 Keát caáu cuûa luaän vaên. Ngoaøi phaàn môû ñaàu vaø keát luaän. Keát caáu cuûa luaän vaên bao goàm 3 chöông: - Chöông 1.

Toång quan veà quyeàn choïn chöùng khoaùn vaø chieán löôïc phoøng ngöøa ruûi ro baèng quyeàn choïn chöùng khoaùn. Nhöõng ruûi ro treân thò tröôøng chöùng khoaùn Vieät Nam. ÖÙng duïng quyeàn choïn treân TTCK Vieät Nam. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - 3- CHÖÔNG 1: TOÅNG QUAN VEÀ QUYEÀN CHOÏN CHÖÙNG KHOAÙN VAØ CHIEÁN LÖÔÏC PHOØNG NGÖØA RUÛI RO BAÈNG QUYEÀN CHOÏN CHÖÙNG KHOAÙN 1.1 KHAÙI QUAÙT VEÀ QUYEÀN CHOÏN 1.