CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 1. Công tác thanh quyết toán trong công trình xây dựng dân dụng 1. Định nghĩa về thanh quyết toán trong xây dựng Thanh toán hợp đồng xây dựng là việc chủ đầu tư trả tiền cho nhà thầu trên cơ sở khối lượng các công việc hoàn thành kể cả khối lượng phát sinh (nếu có) được nghiệm thu đúng về số lượng, chất lượng và đơn giá tương ứng với các công việc đã ghi trong hợp đồng hoặc phụ lục bổ sung trong hợp đồng [16]. Thanh toán hợp đồng xây dựng phải phù hợp với loại hợp đồng, giá hợp đồng và các điều kiện trong hợp đồng mà các bên đã ký kết.
Khi thanh toán theo các thỏa thuận trong hợp đồng các bên không phải ký phụ lục hợp đồng, trừ trường hợp bổ sung công việc chưa có trong hợp đồng. Theo Điều 19, NĐ 37/2015/NĐ-CP về Hợp đồng xây dựng. Việc thanh toán hợp đồng xây dựng phải phù hợp với từng loại hợp đồng, giá và các điều kiện trong hợp đồng mà các bên đã thỏa thuận và đồng ý ký kết. Quyết toán là việc xác định tổng giá trị cuối cùng của hợp đồng xây dựng mà bên giao thầu có trách nhiệm thanh toán cho bên nhận thầu khi bên nhận thầu hoàn thành tất cả các công việc theo thỏa thuận trong hợp đồng.
Theo Điều 22, NĐ 37/2015/NĐ- CP về Hợp đồng xây dựng [16]. Hợp đồng xây dựng là hợp đồng dân sự được thỏa thuận bằng văn bản giữa bên giao thầu và bên nhận thầu để thực hiện một phần hay toàn bộ công việc trong hoạt động đầu tư xây dựng. Nhà thầu phụ là nhà thầu ký kết hợp đồng xây dựng với nhà thầu chính hoặc tổng thầu. Giá hợp đồng xây dựng là khoản kinh phí bên giao thầu cam kết trả cho bên nhận thầu để thực hiện công việc theo yêu cầu về khối lượng, chất lượng, tiến độ, điều kiện thanh toán, tạm ứng hợp đồng và các yêu cầu khác theo thỏa thuận trong hợp đồng xây dựng [16].
Vai trò thanh quyết toán Trong một công trình xây dựng, nhà thầu cần tài chính đầu tư ban đầu lớn nhằm đáp ứng và xoay nguồn công trình hiện tại và cho các dự án khác. Hiện nay, các nhà thầu đang dần quan tâm đến dòng tiền thu vào một cách ổn định nhất để đảm bảo thực hiện dự án được trơn tru đem lại lợi nhuận hiệu quả tài chính cho doanh nghiệp. Trong đó, việc thanh toán nhanh chóng, đúng thời gian quy định trong hợp đồng sẽ tạo ra những yêu tố thành công cho dự án và là cơ sở để tạo được niềm tin với khách hàng, các đối tác, nhà cung cấp…thông qua việc chi trả đầy đủ các thanh khoản trong quá trình thi công. Để làm được điều đó, các nhà thầu cần tuân thủ chặt chẽ và thực hiện đầy đủ quy trình thanh quyết toán, thời gian thực hiện theo yêu cầu của dự án hoặc theo quy định của mỗi công ty.
Các nhà thầu thực hiện theo quy trình đã được lập kế hoạch. Tuy THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA – ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG. Lưu hành nội bộ 5 nhiên các bên tham gia vào khâu kiểm tra hồ sơ thanh quyết toán khi các đơn vị nhà thầu phụ trình thường mất rất nhiều thời gian thông qua việc kiểm tra khối lượng thanh quyết toán thực tế thi công bằng phương pháp thủ công. Dựa trên các khó khăn trên có thể thấy rằng, việc đưa ra quy trình phối hợp giữa các bên liên quan trong quá trình thực hiện và kiểm tra các hồ sơ thanh quyết toán là thật sự rất cần và cấp thiết trong ngành xây dựng hiện nay.
Yêu cầu của công tác thanh quyết toán trong công trình xây dựng Hồ sơ thanh toán cần tập hợp những nội dung sau đây: Hợp đồng đã ký Hồ sơ bản vẽ thiết kế thi công Hồ sơ chất lượng bao gồm: + Biên bản nghiệm thu vật liệu đầu vào + Biên bản nghiệm thu công việc xây dựng + Biên bản nghiệm thu giai đoạn thanh toán, quyết toán xây dựng + Bản vẽ hoàn công + Nhật ký thi công + Hồ sơ thiết bị thi công Hồ sơ khối lượng thanh toán, giá trị thanh toán. Mô hình thông tin công trình 1. Khái niệm về mô hình thông tin công trình (BIM) Theo Nagalingam và cộng sự ( 2013), mô hình thông tin công trình (BIM) là một mô hình mới trong xây dựng bền vững đang phát triển mạnh. BIM có tiềm năng lớn để tích hợp vào vòng đời của các dự án xây dựng, điều này sẽ dẫn đến mở đường cho việc trở thành tiêu chuẩn công nghệ cho các dự án xây dựng và do đó sẽ một công cụ quan trọng trong việc thực hiện dự án trong tương lai [7].
Hiện có nhiều định nghĩa khác nhau về mô hình thông tin BIM, theo PGS.TS Nguyễn Thế Quân định nghĩa về mô hình thông tin như sau: “BIM là một quá trình thông minh, dựa trên nền tảng mô hình, mang lại hiệu quả khi sử dụng cho việc lập kế hoạch, thiết kế, xây dựng, quản lý, vận hành và bảo trì các công trình nhà cửa hay cơ sở hạ tầng. Bên cạnh đó, BIM tạo ra các mô hình kỹ thuật 2D, 3D. Mô hình BIM sử dụng các đối tượng có tính thông minh, được đại diện bởi các khối hình học và dữ liệu” [19]. BIM không thể dựa trên các bản vẽ truyền thống mà phải sử dụng mô hình không gian ba chiều 3D.
Ngoài ra, điều tiến bộ của công nghệ mô hình thông tin so với các công nghệ cũ đó là mô hình thông tin có khả năng tích hợp thêm thông tin: từ phối cảnh 3D của công trình kết hợp với các yếu tố khác tích hợp thêm về thời gian như chiều thứ 4 4D, chi phí chiều thứ 5 5D để tạo ra các phiên bản khác nhau, đáp ứng theo như cầu và mục tiêu của đối tượng sử dụng. Đây là đặc biệt nổi trội của công nghệ mô hình thông tin so với các công nghệ truyền thống đang sử dụng trong ngành THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA – ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG. Lưu hành nội bộ 6 xây dựng. Mô hình thông tin thay đổi triệt để phương cách giao tiếp và phối hợp làm việc của các đội ngũ thực hiện dự án bao gồm chủ đầu tư, kiến trúc sư, kỹ sư thiết kế, nhà thầu xây dựng cho phép giải quyết những thiết kế phức tạp, rút ngắn thời gian thi công và giảm chi phí xây dựng và vận hành công trình [28].
BIM đang dần thay thế công nghệ 2D hoặc 3D ở nhiều nơi trên thế giới. Mặc dù khi áp dụng mô hình vẫn cần phải sử dụng các bản vẽ 2D và tích hợp các thông số, thay đổi các thông số trên mô hình để phù hợp với yêu cầu của dự án [1]. Cơ sở dữ liệu sử dụng thống nhất trong toàn vòng đời công trình (Nguồn: https://rdsic.vn/hoc-thuat/bim-la-gi. Ưu nhược điểm của việc ứng dụng mô hình BIM trong công trình xây dựng Ứng dụng công nghệ BIM trong các dự án đầu tư xây dựng mang lại nhiều ưu điểm và lợi ích cho các đối tác tham gia dự án.
Các bên tham gia có thể xem xét, đánh giá hiệu quả trước khi thực hiện. Kiểm soát được các xung đột, độ chính xác của bản vẽ thiết kế, giải quyết được các vấn đề liên quan ngay ở giai đoạn đầu của dự án a. Ưu điểm - BIM làm tăng khả năng phối hợp thông tin, tức là khi sử dụng công nghệ BIM, các bên liên quan như kỹ sư, đối tác, khách hàng, chủ đầu tư, nhà thầu có thể dễ dàng theo dõi và cập nhật thông tin một cách nhanh nhất. - BIM là mô hình kĩ thuật số mô tả công trình một cách thống nhất, chúng cải thiện đáng kể sự phối hợp thông tin ở các giai đoạn thiết kế, thi công cũng như toàn bộ vòng đời của công trình.
BIM mang đến một cái nhìn tổng thể rõ ràng về công trình THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA – ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG. Lưu hành nội bộ 7 giúp các bên liên quan đưa ra các quyết định phù hợp, giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả công việc. - BIM tạo ra sự kết nối giữa các bên liên quan như kỹ sư, nhà thầu, chủ đầu tư (sự kết nối này không tìm thấy ở mô hình khác trong hoạt động thiết kế). BIM giúp cho các nhà thầu có thể ngồi lại bàn bạc với nhau về các vấn đề liên quan đến công trình trước khi bắt đầu bắt tay vào thi công.
- BIM là giải pháp hoàn hảo để xây dựng các mô hình không gian ba chiều cho các thiết kế riêng biệt. Từ đó chúng giúp các nhà kiến trúc phát triển mô hình kiến trúc riêng (tư vấn kết cấu xây dựng, tư vấn điện, nước, cơ khí và xây dựng mô hình cho mạng lưới kỹ thuật điện, nước, và điều hòa không khí). Các mô hình riêng biệt này sẽ được tích hợp vào một mô hình tổng hợp, thống nhất nên các kiến trúc sư, kĩ sư cơ điện, nhà thầu, chủ đầu tư ở mỗi khâu khác nhau trong vòng đời của công trình có thể biết được các thông tin, xuất thông tin từ nó hoặc chỉnh sửa thông tin trong đó. - Tất cả các thành viên, các bên liên quan của dự án xây dựng sẽ được làm việc cùng nhau trong không gian chung để tìm ra các xung đột giữa các bộ phận, cấu kiện công trình để tìm ra giải pháp cho các xung đột cũng như giảm thiểu tối đa các rủi ro.
- BIM giúp cho quá trình thiết kế, vận hành có tính chính xác cao, giảm tối đa các chi phí phát sinh ở trên công trường. Đồng thời, những thay đổi trên mô hình BIM tổng hợp sẽ được tự động cập nhật trên các mô hình thành phần, trên các bản vẽ, bảng thống kê, tiêu chuẩn giúp các bên tham gia kịp thời sửa chữa hoặc tìm giải pháp giải quyết vấn đề. - Việc sử dụng BIM cũng giúp cho công việc không bị chồng chéo lên nhau trong trường hợp hai nhà thầu khác nhau dự kiến lắp đặt thiết bị hoặc vật liệu trong cùng một không gian, đôi khi cùng một thời gian. Nếu không có BIM hoặc chủ thầu không tính toán kỹ, khi các nhà thầu lắp đặt thiết bị ở cùng một không gian sẽ xảy ra tình trạng chồng chéo lên nhau, khi đó, một nhà thầu sẽ phải dỡ bỏ vật liệu và lắp đặt lại hoặc phải đợi chờ để có được mặt bằng thi công.
Tuy nhiên, nếu đưa các vấn đề về vào trong mô hình BIM thì chủ thầu có thể lường trước được các xung đột này và sẽ tìm cách giải quyết trước khi các công việc được tiến hành.