Quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng tại công ty TNHH Kiểm toán và Thẩm định giá AFA

Khám phá quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng tại công ty TNHH Kiểm toán và Thẩm định giá AFA. Tìm hiểu chi tiết và hiệu quả.

• Tác giả: Phạm Thị Nhật Linh
• Người hướng dẫn: ThS. Phạm Thị Bích Ngọc
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán – Kiểm toán
• Đề tài: Quy Trình Kiểm Toán Nợ Phải Thu Khách Hàng Tại AFA
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
• Lý do chọn đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Kết cấu của khóa luận
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN KHOẢN MỤC NỢ PHẢI THU KHÁCH HÀNG TRONG BÁO CÁO TÀI CHÍNH
• 1.1. Những vấn đề chung về kiểm toán Báo cáo tài chính trong doanh nghiệp
• 1.1.1. Khái niệm về kiểm toán Báo cáo tài chính
• 1.1.2. Quy trình kiểm toán Báo cáo tài chính
• 1.1.2.1. Chuẩn bị kế hoạch kiểm toán
• 1.1.2.2. Thực hiện kiểm toán
• 1.1.2.3. Kết thúc kiểm toán
• 1.2. Nội dung và đặc điểm khoản mục nợ phải thu khách hàng
• 1.2.1. Khái niệm nợ phải thu khách hàng
• 1.2.2. Đặc điểm nợ phải thu khách hàng
• 1.2.3. Nguyên tắc kế toán liên quan đến việc hạch toán khoản phải thu khách hàng
• 1.2.4. Chứng từ, sổ sách, tài khoản kế toán áp dụng đối với nợ phải thu khách hàng
• 1.2.4.1. Tài khoản sử dụng
• 1.2.4.2. Phương pháp hạch toán
• 1.2.5. Dự phòng phải thu khó đòi
• 1.2.5.1. Nguyên tắc hạch toán
• 1.2.5.2. Chứng từ, tài khoản sử dụng
• 1.2.5.3. Phương pháp hạch toán
• 1.3. Kiểm soát nội bộ đối với khoản mục nợ phải thu khách hàng
• 1.4. Kiểm toán khoản mục Nợ phải thu khách hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính
• 1.4.1. Mục tiêu của kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng
• 1.4.2. Thực hiện kiểm toán đối với khoản mục nợ phải thu khách hàng
• 1.4.2.1. Thử nghiệm kiểm soát
• 1.4.2.2. Thử nghiệm cơ bản
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC NỢ PHẢI THU KHÁCH HÀNG TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH DO CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ THẨM ĐỊNH GIÁ AFA THỰC HIỆN
• 2.1. Giới thiệu khái quát về Công ty TNHH Kiểm toán và Thẩm định giá AFA
• 2.1.1. Quá trình thành lập Công ty TNHH Kiểm toán và Thẩm định giá AFA
• 2.1.2. Văn phòng Công ty TNHH Kiểm toán và Thẩm định giá AFA
• 2.1.3. Phương châm hoạt động của Công ty
• 2.1.4. Ngành nghề kinh doanh và dịch vụ của Công ty
• 2.1.5. Sơ đồ tổ chức bộ máy của Công ty
• 2.1.6. Phương pháp thực hiện kiểm toán
• 2.2. Quy trình kiểm toán khoản mục Nợ phải thu khách hàng tại Công ty TNHH Kiểm toán và Thẩm định giá AFA
• 2.2.1. Hồ sơ kiểm toán công ty đang sử dụng
• 2.2.2. Giấy làm việc tại công ty
• 2.2.3. Chu trình kiểm toán khoản mục Nợ phải thu khách hàng tại công ty TNHH Kiểm toán và Thẩm định giá AFA
• 2.2.3.1. Giai đoạn chuẩn bị kiểm toán
• 2.2.3.2. Giai đoạn tiền kế hoạch
• 2.2.3.3. Giai đoạn thực hiện kiểm toán
• 2.2.3.4. Kết thúc kiểm toán
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ Ý KIẾN GÓP PHẦN HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KIỂM TOÁN KHOẢN NỢ PHẢI THU KHÁCH HÀNG TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ THẨM ĐỊNH GIÁ AFA
• 3.1. Nhận xét về công tác kiểm toán nợ phải thu khách hàng trong kiểm toán BCTC của công ty TNHH Kiểm toán và Thẩm định giá AFA
• 3.2. Một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện quy trình kiểm toán nợ phải thu khách hàng tại công ty TNHH Kiểm toán và Thẩm định giá AFA
• 3.2.1. Về phương pháp tìm hiểu và đánh giá Hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng
• 3.2.2. Về việc thực hiện thử nghiệm kiểm soát
• 3.2.3. Về việc thực hiện thủ tục phân tích
• PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về quy trình kiểm toán nợ phải thu khách hàng tại AFA

Quy trình kiểm toán nợ phải thu khách hàng tại Công ty TNHH Kiểm toán và Thẩm định giá AFA là một phần quan trọng trong hoạt động kiểm toán tài chính. Quy trình này không chỉ giúp xác định tính chính xác của các khoản nợ phải thu mà còn đảm bảo rằng các báo cáo tài chính phản ánh đúng tình hình tài chính của doanh nghiệp. Việc kiểm toán nợ phải thu khách hàng giúp phát hiện các rủi ro tiềm ẩn và đảm bảo rằng các khoản mục này được ghi nhận và trình bày một cách hợp lý.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của nợ phải thu khách hàng

Nợ phải thu khách hàng là khoản tiền mà doanh nghiệp dự kiến thu hồi từ khách hàng. Đây là một trong những khoản mục quan trọng trong báo cáo tài chính, ảnh hưởng đến khả năng thanh toán và tình hình tài chính của doanh nghiệp. Việc kiểm toán khoản mục này giúp đảm bảo rằng các khoản nợ được ghi nhận chính xác và có khả năng thu hồi.

1.2. Các bước trong quy trình kiểm toán nợ phải thu khách hàng

Quy trình kiểm toán nợ phải thu khách hàng bao gồm các bước như: lập kế hoạch kiểm toán, thực hiện kiểm toán, và kết thúc kiểm toán. Mỗi bước đều có những yêu cầu và thủ tục cụ thể nhằm đảm bảo tính chính xác và hợp lý của các khoản mục nợ phải thu.

II. Những thách thức trong quy trình kiểm toán nợ phải thu khách hàng

Quy trình kiểm toán nợ phải thu khách hàng tại AFA đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến chất lượng và độ tin cậy của báo cáo kiểm toán. Việc nhận diện và xử lý các thách thức này là rất quan trọng để đảm bảo quy trình kiểm toán diễn ra suôn sẻ.

2.1. Rủi ro trong việc xác định khoản nợ phải thu

Rủi ro trong việc xác định khoản nợ phải thu có thể đến từ việc khách hàng không thanh toán đúng hạn hoặc không thanh toán. Điều này có thể dẫn đến việc ghi nhận sai lệch trong báo cáo tài chính.

2.2. Khó khăn trong việc thu thập chứng từ và thông tin

Việc thu thập chứng từ và thông tin liên quan đến nợ phải thu khách hàng có thể gặp khó khăn do sự thiếu hợp tác từ phía khách hàng hoặc do thông tin không đầy đủ. Điều này có thể ảnh hưởng đến quá trình kiểm toán.

III. Phương pháp kiểm toán nợ phải thu khách hàng hiệu quả tại AFA

Để đảm bảo quy trình kiểm toán nợ phải thu khách hàng tại AFA diễn ra hiệu quả, công ty áp dụng nhiều phương pháp kiểm toán khác nhau. Những phương pháp này giúp tăng cường độ tin cậy của báo cáo tài chính và giảm thiểu rủi ro trong quá trình kiểm toán.

3.1. Phương pháp thử nghiệm kiểm soát

Phương pháp thử nghiệm kiểm soát được sử dụng để đánh giá tính hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ liên quan đến nợ phải thu. Điều này giúp phát hiện các sai sót và rủi ro tiềm ẩn trong quy trình ghi nhận nợ phải thu.

3.2. Phương pháp phân tích số liệu

Phân tích số liệu là một phương pháp quan trọng trong kiểm toán nợ phải thu. Bằng cách phân tích các số liệu tài chính, kiểm toán viên có thể phát hiện các bất thường và đưa ra các khuyến nghị hợp lý.

IV. Ứng dụng thực tiễn của quy trình kiểm toán nợ phải thu tại AFA

Quy trình kiểm toán nợ phải thu khách hàng tại AFA không chỉ giúp đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính mà còn cung cấp thông tin hữu ích cho việc ra quyết định. Các ứng dụng thực tiễn của quy trình này có thể giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản lý tài chính.

4.1. Cải thiện khả năng thu hồi nợ

Quy trình kiểm toán giúp doanh nghiệp xác định các khoản nợ khó đòi và từ đó có các biện pháp thu hồi hiệu quả hơn. Điều này góp phần cải thiện dòng tiền và tình hình tài chính của doanh nghiệp.

4.2. Tăng cường độ tin cậy của báo cáo tài chính

Việc thực hiện quy trình kiểm toán nợ phải thu giúp tăng cường độ tin cậy của báo cáo tài chính, từ đó tạo niềm tin cho các nhà đầu tư và các bên liên quan.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của quy trình kiểm toán nợ phải thu tại AFA

Quy trình kiểm toán nợ phải thu khách hàng tại AFA đã chứng minh được tầm quan trọng của nó trong việc đảm bảo tính chính xác và minh bạch của báo cáo tài chính. Trong tương lai, quy trình này cần được cải tiến và cập nhật để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Đề xuất cải tiến quy trình kiểm toán

Cần xem xét và cải tiến quy trình kiểm toán nợ phải thu để nâng cao hiệu quả và giảm thiểu rủi ro. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong kiểm toán có thể là một giải pháp hữu hiệu.

5.2. Tương lai của kiểm toán nợ phải thu

Tương lai của kiểm toán nợ phải thu sẽ phụ thuộc vào sự phát triển của công nghệ và các quy định mới trong lĩnh vực kiểm toán. Doanh nghiệp cần chủ động thích ứng với những thay đổi này.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sự chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa cùng chính sách hội nhập kinh tế quốc tế tại Việt Nam đã thúc đẩy sự hình thành và phát triển của nhiều loại hình doanh nghiệp. Thực tiễn này làm phát sinh nhu cầu cấp thiết về việc xác minh tính minh bạch, trung thực và độ tin cậy của các thông tin trên báo cáo tài chính. Hoạt động kiểm toán độc lập giữ vai trò là công cụ quản lý kinh tế, tài chính quan trọng, góp phần củng cố kỷ cương kế toán và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.

Báo cáo tài chính phản ánh tổng hợp tình hình tài chính và kết quả kinh doanh của đơn vị qua nhiều khoản mục trọng yếu. Trong đó, khoản mục nợ phải thu khách hàng là tài sản lưu động có giá trị lớn, liên quan trực tiếp đến chu trình bán hàng – thu tiền, phản ánh khả năng thanh khoản và hiệu quả hoạt động kinh doanh. Đồng thời, đây cũng là khoản mục nhạy cảm, dễ xảy ra sai sót, bị chiếm dụng vốn hoặc bị lợi dụng để điều chỉnh doanh thu và kết quả kinh doanh thông qua các ước tính kế toán trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi. Xuất phát từ thực tế đó, đề tài khóa luận "Quy trình kiểm toán khoản mục Nợ phải thu khách hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty TNHH Kiểm toán và Thẩm định giá AFA" được thực hiện.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể theo 4 nội dung:

1. Hệ thống hóa hệ thống lý luận về quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính.
2. Tìm hiểu tổng quan về Công ty TNHH Kiểm toán và Thẩm định giá AFA và quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng đang áp dụng tại công ty.
3. Đánh giá thực trạng về quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng tại Công ty TNHH Kiểm toán và Thẩm định giá AFA thông qua một khách hàng cụ thể.
4. So sánh giữa cơ sở lý luận và thực tế quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng để chỉ ra ưu điểm, nhược điểm, từ đó đề xuất một số giải pháp hoàn thiện quy trình kiểm toán khoản mục này tại công ty.

Về đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng do Công ty TNHH Kiểm toán và Thẩm định giá AFA thực hiện cho công ty khách hàng ABC.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được tiến hành tại Công ty TNHH Kiểm toán và Thẩm định giá AFA và khách hàng kiểm toán là Công ty TNHH ABC (tên đơn vị đã được mã hóa vì tính chất bảo mật thông tin).
• Phạm vi thời gian: Số liệu kế toán và hồ sơ kiểm toán được thu thập trong niên độ từ ngày 01/01/2018 đến ngày 31/12/2018. Thời gian thực hiện nghiên cứu đề tài diễn ra từ ngày 12/01/2019 đến ngày 25/04/2019.
• Phạm vi nội dung: Đề tài tập trung chuyên sâu vào quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng trong cuộc kiểm toán báo cáo tài chính, không đi sâu vào toàn bộ các chu trình và khoản mục khác trên báo cáo tài chính.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật, chuẩn mực kế toán và kiểm toán hiện hành tại Việt Nam:

• Luật Kiểm toán độc lập số 67/2011/QH12 quy định về khái niệm, bản chất và mục đích của hoạt động kiểm toán báo cáo tài chính.
• Hệ thống Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VSA), bao gồm: VSA 220 (Kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán); VSA 230 (Hồ sơ kiểm toán); VSA 300 (Lập kế hoạch kiểm toán); VSA 315 (Xác định và đánh giá rủi ro có sai sót trọng yếu); VSA 320 (Mức trọng yếu trong kiểm toán); VSA 330 (Biện pháp xử lý của kiểm toán viên đối với rủi ro đã đánh giá); VSA 400 (Đánh giá rủi ro và kiểm soát nội bộ); VSA 500 (Bằng chứng kiểm toán); VSA 505 (Thông tin xác nhận từ bên ngoài); VSA 550 (Các bên liên quan); VSA 700 và VSA 750 (Ý kiến kiểm toán và Báo cáo kiểm toán).
• Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, cụ thể tại Điều 17 và Điều 18 quy định về nội dung, đặc điểm, nguyên tắc kế toán khoản phải thu khách hàng (Tài khoản 131) và trích lập dự phòng phải thu khó đòi (Tài khoản 2293).
• Nghị định số 17/2012/NĐ-CP và Thông tư số 70/2015/TT-BTC liên quan đến chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kế toán, kiểm toán.

Mô hình rủi ro kiểm toán được tác giả thiết lập theo công thức: $$AR = IR \times CR \times DR$$ Trong đó: AR là rủi ro kiểm toán, IR là rủi ro tiềm tàng, CR là rủi ro kiểm soát, và DR là rủi ro phát hiện.

Mối quan hệ giữa đánh giá rủi ro tiềm tàng, rủi ro kiểm soát và rủi ro phát hiện được thể hiện qua ma trận rủi ro:

Đánh giá của KTV về rủi ro tiềm tàng (IR)	Rủi ro kiểm soát (CR): Cao	Rủi ro kiểm soát (CR): Trung bình	Rủi ro kiểm soát (CR): Thấp
Cao	Thấp	Thấp	Trung bình
Trung bình	Thấp	Trung bình	Cao
Thấp	Thấp	Cao	Cao

Bên cạnh đó, mức độ sai lệch có thể bỏ qua trong thử nghiệm kiểm soát được xác định theo khung tỷ lệ:

Mức độ tin cậy dự kiến vào thủ tục kiểm soát	Mức độ sai lệch có thể bỏ qua
Cao	2% - 7%
Trung bình	6% - 12%
Thấp	11% - 20%
Không tin cậy	Không kiểm tra

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm ba nhóm chính:

• Phương pháp tham khảo, nghiên cứu tài liệu: Thu thập, tổng hợp các giáo trình chuyên ngành, chuẩn mực kiểm toán Việt Nam, thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính và các tài liệu học thuật có liên quan để hệ thống hóa lý luận.
• Phương pháp thu thập thông tin, số liệu: Thu thập hồ sơ, chứng từ, sổ nhật ký chung, sổ cái tài khoản 131, sổ chi tiết công nợ, bảng cân đối số phát sinh; phỏng vấn, trao đổi trực tiếp với kiểm toán viên và ban điều hành; quan sát thực tế quy trình kiểm toán tại văn phòng công ty và tại khách hàng kiểm toán.
• Phương pháp phân tích, xử lý số liệu: Sử dụng kỹ thuật đối chiếu, so sánh, phân tích các tỷ số tài chính (vòng quay các khoản phải thu, tỷ trọng nợ quá hạn, đối chiếu số dư xác nhận) nhằm đánh giá thực trạng áp dụng quy trình kiểm toán tại doanh nghiệp.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về khoản mục Nợ phải thu khách hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính

Chương 1 trình bày tổng quan về kiểm toán báo cáo tài chính, kế toán nợ phải thu khách hàng và phương pháp kiểm toán khoản mục này:

• Về kiểm toán báo cáo tài chính: Làm rõ định nghĩa theo Luật Kiểm toán độc lập số 67/2011/QH12; quy trình kiểm toán chuẩn gồm 3 giai đoạn: Chuẩn bị kiểm toán (tiền kế hoạch và lập kế hoạch kiểm toán), Thực hiện kiểm toán và Kết thúc kiểm toán. Chương này phân tích chi tiết việc xác lập mức trọng yếu theo VSA 320 và đánh giá 3 loại rủi ro kiểm toán theo VSA 400.
• Về nội dung kế toán nợ phải thu khách hàng: Căn cứ Thông tư 200/2014/TT-BTC, nợ phải thu phản ánh quan hệ kinh tế phát sinh từ các giao dịch bán sản phẩm, hàng hóa, bất động sản đầu tư, tài sản cố định hoặc cung ứng dịch vụ khi việc giao dịch và thanh toán không diễn ra đồng thời. Khoản mục này sử dụng Tài khoản 131 và trích lập dự phòng tổn thất qua Tài khoản 2293. Hệ thống chứng từ bao gồm hợp đồng kinh tế, hóa đơn bán hàng, phiếu xuất kho, chứng từ vận chuyển và chứng từ thanh toán.
• Hệ thống kiểm soát nội bộ chu trình bán hàng – thu tiền: Gồm 8 chức năng cơ bản: xử lý đơn đặt hàng, xét duyệt bán chịu, xuất kho hàng bán, chuyển giao hàng, lập và kiểm tra hóa đơn, theo dõi thanh toán (tuổi nợ), xử lý ghi sổ giảm trừ doanh thu, trích lập dự phòng và xóa sổ nợ khó đòi.
• Kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng: Hướng tới 6 mục tiêu kiểm toán theo cơ sở dẫn liệu: hiện hữu, quyền, đầy đủ, đánh giá và phân bổ, ghi chép chính xác, trình bày và thuyết minh. Kỹ thuật kiểm toán gồm:
  • Thử nghiệm kiểm soát: Phỏng vấn, quan sát, kiểm tra tài liệu và thực hiện lại nhằm xác minh tính hữu hiệu của các chốt kiểm soát.
  • Thử nghiệm cơ bản: Thủ tục phân tích (vòng quay nợ phải thu bằng doanh thu thuần chia cho nợ phải thu bình quân, phân tích tuổi nợ) và kiểm tra chi tiết (đối chiếu số dư sổ cái và sổ chi tiết, gửi thư xác nhận dạng khẳng định hoặc phủ định theo VSA 505, kiểm tra việc lập dự phòng nợ khó đòi và đánh giá chênh lệch tỷ giá các khoản nợ có gốc ngoại tệ).

Chương 2: Thực trạng quy trình kiểm toán khoản mục Nợ phải thu khách hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty TNHH Kiểm toán AFA

Chương 2 mô tả tổ chức hoạt động của Công ty TNHH Kiểm toán và Thẩm định giá AFA và minh họa quy trình kiểm toán nợ phải thu tại khách hàng cụ thể là Công ty TNHH ABC:

• Tổng quan về Công ty TNHH Kiểm toán và Thẩm định giá AFA: Tiền thân là Công ty TNHH Kiểm toán AFA, hoạt động theo Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 0401632052 do Sở Kế hoạch và Đầu tư TP. Đà Nẵng cấp ngày 12/11/2014 (thay đổi gần nhất ngày 01/10/2017). Vốn điều lệ đạt 9,99 tỷ đồng. Trụ sở chính đặt tại số 142 đường Xô Viết Nghệ Tĩnh, quận Hải Châu, TP. Đà Nẵng; chi nhánh tại số 96 Tân Mai, quận Hoàng Mai, TP. Hà Nội; cùng các văn phòng đại diện tại Quảng Ngãi, Tây Nguyên (TP. Pleiku, Gia Lai) và Quảng Nam (TP. Tam Kỳ). Cơ cấu tổ chức gồm Ban Tổng Giám đốc, Hội đồng kiểm soát chất lượng và các khối chuyên môn: Khối Kiểm toán BCTC, Khối Kiểm toán XDCB, Khối Thẩm định giá, Khối Kế toán - Hành chính, Khối Tư vấn - Đào tạo.
• Hồ sơ kiểm toán và tài liệu làm việc: AFA sử dụng hệ thống hồ sơ kiểm toán mẫu của Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA) gồm hồ sơ cứng và hồ sơ mềm, được phân định thành hai phần:
  • Giấy làm việc FOF (Front of File): Phản ánh quy trình tổng quát, giai đoạn chuẩn bị, chấp nhận khách hàng, đánh giá rủi ro, xác định mức trọng yếu và rà soát kết thúc kiểm toán.
  • Giấy làm việc BOF (Back of File): Ghi chép chi tiết quá trình thực hiện kiểm toán tại từng phần hành, tổng hợp các phát hiện, chênh lệch và bút toán điều chỉnh.
• Khách hàng kiểm toán ABC: Là công ty TNHH một thành viên với 100% vốn thuộc Công ty Cổ phần XYZ, thành lập ngày 15/07/2015 tại KCN phía tây đường An Hà - Quảng Phú, phường An Phú, TP. Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam; người đại diện theo pháp luật là ông Choi Young Joo. Ngành nghề chính là cung cấp dịch vụ xử lý nước thải và cho thuê văn phòng. Đơn vị hạch toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, sử dụng đồng Việt Nam và phần mềm kế toán MISA.
• Thực tế thực hiện quy trình kiểm toán nợ phải thu khách hàng tại AFA cho Công ty TNHH ABC năm tài chính 2018:
  • Giai đoạn chuẩn bị kiểm toán: Thực hiện đánh giá tính độc lập (Mẫu 201) và đánh giá khách hàng mới (Mẫu 211). Kết quả ghi nhận tính chính trực của Ban Giám đốc, rủi ro chấp nhận ở mức thấp. Thành lập nhóm kiểm toán gồm 5 thành viên (Mẫu 224, cam kết độc lập Mẫu 225): Phạm Quang Trung (Phó Giám đốc phụ trách cuộc kiểm toán), Phan Thị Lan Trang (Soát xét cuộc kiểm toán), Nguyễn Mạnh Cường (Kiểm toán viên), Đặng Huỳnh Long (Trợ lý kiểm toán viên), Hà Thị Phú Hưng (Trợ lý kiểm toán viên). Tiến hành họp thỏa thuận sơ bộ và ký hợp đồng kiểm toán.
  • Giai đoạn tiền kế hoạch và tìm hiểu khách hàng: Thu thập thông tin qua Giấy làm việc Mẫu 301, tìm hiểu quy trình kinh doanh, hệ thống kiểm soát nội bộ và phần mềm MISA; thực hiện phỏng vấn lãnh đạo để xác định sơ bộ nguy cơ gian lận trong ghi nhận doanh thu.
  • Giai đoạn thực hiện kiểm toán: Sử dụng hệ thống giấy làm việc chuyên biệt theo mã hồ sơ chuẩn: Lead Schedule (Mẫu 5310), Cover kiểm toán nợ phải thu (Mẫu 5340), Bảng chi tiết khoản phải thu khách hàng (Mẫu 5340-1), chọn mẫu gửi thư xác nhận số dư nợ phải thu Confirm (Mẫu 5360), lập bảng đối chiếu số liệu phản hồi từ thư xác nhận với sổ sách (Mẫu 5361), kiểm tra các giao dịch với bên liên quan (Mẫu 5380) và ghi chép các vấn đề lưu ý trên giấy làm việc (Mẫu 5310-Note).

Chương 3: Nhận xét và một số ý kiến góp phần hoàn thiện công tác kiểm toán khoản nợ phải thu khách hàng tại công ty TNHH Kiểm toán và Thẩm định giá AFA

Chương 3 tổng kết các mặt đạt được cùng các điểm hạn chế tại AFA, từ đó đưa ra ba nhóm giải pháp hoàn thiện quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng:

• Nhóm giải pháp về phương pháp tìm hiểu và đánh giá Hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng: Cần hoàn thiện bảng câu hỏi khảo sát và lập lưu đồ mô tả chu trình bán hàng – thu tiền chuẩn hóa hơn; không nên chỉ dựa trên phỏng vấn sơ bộ mà cần thực hiện kiểm tra kiểm soát walk-through để đối chiếu quy chế nội bộ với thực tế vận hành.
• Nhóm giải pháp về việc thực hiện thử nghiệm kiểm soát: Đề xuất thiết kế các thử nghiệm kiểm soát độc lập, rõ ràng đối với từng chốt kiểm soát quan trọng (như khâu phê duyệt hạn mức bán chịu, xét duyệt xuất kho và ký nhận bàn giao), tránh việc bỏ qua thử nghiệm kiểm soát khi chưa có đủ căn cứ thực nghiệm.
• Nhóm giải pháp về việc thực hiện thủ tục phân tích: Tăng cường tính chuyên sâu trong việc tính toán và phân tích các chỉ số tài chính (phân tích biến động tỷ lệ dự phòng trên nợ phải thu, so sánh vòng quay nợ phải thu với các đơn vị cùng ngành), kết hợp phân tích sâu tuổi nợ nhằm phát hiện kịp thời các khoản nợ đọng kéo dài có rủi ro không thu hồi được.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận làm rõ bức tranh thực tế về quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng tại một công ty kiểm toán độc lập quy mô vừa ở khu vực miền Trung:

• Ghi nhận việc tuân thủ quy chuẩn nghề nghiệp: Công ty AFA đã áp dụng nghiêm túc mẫu hồ sơ kiểm toán do VACPA ban hành, phân định rõ ràng tài liệu chuẩn bị kiểm toán (FOF) và tài liệu thực hiện kiểm toán (BOF). Việc phân công nhân sự và ký cam kết độc lập (Mẫu 201, 224, 225) được thực hiện chặt chẽ theo Luật Kiểm toán độc lập và Thông tư 70/2015/TT-BTC.
• Về kết quả thực nghiệm tại khách hàng ABC: Toàn bộ quá trình kiểm tra nợ phải thu khách hàng niên độ 2018 đã được văn bản hóa trên hệ thống giấy làm việc mã 53xx (5310, 5340, 5340-1, 5360, 5361, 5380). Các thủ tục kiểm toán trọng yếu như đối chiếu số dư sổ cái và sổ chi tiết, kiểm tra số dư đầu kỳ, phân loại tuổi nợ, kiểm tra giao dịch bên liên quan (với công ty mẹ XYZ) và thủ tục gửi thư xác nhận đều được triển khai cụ thể.
• Về đóng góp hoàn thiện: Tác giả chỉ ra được khoảng cách giữa lý thuyết chuẩn mực và thực tiễn kiểm toán tại doanh nghiệp (việc đánh giá kiểm soát nội bộ đôi khi còn mang tính hình thức, thủ tục phân tích chủ yếu so sánh số học đơn giản giữa hai năm mà chưa phân tích tỷ suất chuyên sâu). Các kiến nghị đề xuất tập trung xử lý đúng ba điểm yếu này nhằm nâng cao hiệu quả thu thập bằng chứng và giảm thiểu rủi ro phát hiện trong kiểm toán nợ phải thu.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế gắn liền với phạm vi và điều kiện thực hiện:

• Về đối tượng khảo sát: Nghiên cứu thực trạng chỉ tập trung vào một khách hàng duy nhất là Công ty TNHH ABC — một doanh nghiệp mới thành lập, có quy mô hoạt động còn đơn giản (chủ yếu là cho thuê văn phòng và xử lý nước thải), dẫn đến số lượng nghiệp vụ nợ phải thu chưa phức tạp và chưa có nhiều phát sinh về nợ xấu hay ngoại tệ lớn để kiểm chứng toàn bộ các tình huống kiểm toán phức tạp.
• Về giới hạn thời gian và dữ liệu: Đề tài thu thập số liệu trong một niên độ kế toán (năm 2018) trong khoảng thời gian thực tập ngắn (từ ngày 12/01/2019 đến ngày 25/04/2019). Do yêu cầu bảo mật thông tin khách hàng, một số dữ liệu tài chính chi tiết phải mã hóa.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Đề tài có thể mở rộng nghiên cứu sang nhiều loại hình doanh nghiệp khác nhau (doanh nghiệp sản xuất, thương mại quy mô lớn, công ty niêm yết) và theo dõi quy trình kiểm toán qua nhiều niên độ liên tục để kiểm nghiệm tính toàn diện của hồ sơ kiểm toán và các giải pháp hoàn thiện.

Giá trị tham khảo

Nội dung khóa luận mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán: Cung cấp tài liệu trực quan về cách thức áp dụng Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VSA) vào một khoản mục tài sản cụ thể trên báo cáo tài chính; nắm vững cấu trúc một bộ hồ sơ kiểm toán theo chuẩn VACPA.
• Trợ lý kiểm toán viên tại các công ty kiểm toán độc lập: Cung cấp kinh nghiệm thực tế về kỹ thuật thiết kế và ghi chép giấy làm việc (từ nhóm mẫu biểu 2xx, 3xx đến các mã 53xx cho nợ phải thu), kỹ thuật lập mẫu thư xác nhận, đối chiếu số dư và kiểm tra bên liên quan.
• Phần đáng tham khảo nhất: Hệ thống danh mục giấy làm việc và quy trình thực hiện thực tế giai đoạn chuẩn bị kiểm toán và thực hiện kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng tại Chương 2.

Câu hỏi thường gặp

1. Mục tiêu kiểm toán đối với khoản mục nợ phải thu khách hàng theo cơ sở dẫn liệu gồm những nội dung nào?

Theo cơ sở lý luận trong khóa luận (Bảng 1.3), mục tiêu kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng bao gồm 6 mục tiêu:

• Hiện hữu: Nợ phải thu thể hiện trên báo cáo tài chính là có thật.
• Quyền: Nợ phải thu thuộc quyền sở hữu hợp pháp của đơn vị.
• Đầy đủ: Tất cả các khoản nợ phải thu phát sinh đều được ghi nhận đầy đủ, không bỏ sót.
• Đánh giá và phân bổ: Các khoản nợ phải thu và dự phòng liên quan được định giá và ghi nhận phù hợp với giá trị có thể thu hồi.
• Ghi chép chính xác: Số liệu chi tiết khớp đúng với sổ cái, tính toán số học chính xác.
• Trình bày và thuyết minh: Các khoản nợ phải thu được phân loại, mô tả và thuyết minh đúng quy định trên báo cáo tài chính.

2. Công ty AFA sử dụng hệ thống hồ sơ và giấy làm việc nào để quản lý quy trình kiểm toán?

AFA sử dụng hồ sơ kiểm toán mẫu chuẩn của Hội Kiểm toán viên Hành nghề Việt Nam (VACPA) gồm file cứng và file mềm. Hệ thống giấy làm việc được phân định thành:

• FOF (Front of File): Phản ánh quy trình tổng quát, giai đoạn chuẩn bị, chấp nhận khách hàng, lập kế hoạch, đánh giá rủi ro, xác định mức trọng yếu và rà soát kết thúc kiểm toán.
• BOF (Back of File): Ghi chép chi tiết quá trình kiểm toán thực tế tại từng phần hành cụ thể, lưu trữ các bằng chứng, phát hiện và bút toán điều chỉnh.

3. Việc đánh giá và chấp nhận khách hàng mới (Công ty TNHH ABC) tại AFA được căn cứ trên những tiêu chí nào?

Kiểm toán viên sử dụng Giấy làm việc Mẫu 201 (đánh giá tính độc lập) và Mẫu 211 (đánh giá khách hàng mới), xem xét 4 khía cạnh:

• Thông tin tổng quan: Khách hàng là công ty con 100% vốn của Công ty Cổ phần XYZ, hoạt động trong lĩnh vực cho thuê văn phòng và xử lý nước thải, quy mô đơn giản, rủi ro hoạt động không cao.
• Tính chính trực: Không có thông tin cho thấy Ban Giám đốc thiếu trung thực; đơn vị không bị điều tra bởi cơ quan quản lý.
• Rủi ro khách hàng: Lĩnh vực hoạt động có rủi ro thấp, không có rủi ro trọng yếu bất thường.
• Tính độc lập: AFA không có thành viên ở nước ngoài, không cung cấp dịch vụ kiêm nhiệm nào khác cho khách hàng, đảm bảo tính độc lập tuyệt đối. Từ đó, mức độ rủi ro chấp nhận được đánh giá ở mức thấp.

4. Nhóm kiểm toán thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính năm 2018 tại Công ty ABC gồm những ai?

Nhóm kiểm toán được phê duyệt theo Giấy làm việc Mẫu 224 và cam kết độc lập Mẫu 225 gồm 5 thành viên:

• Phạm Quang Trung: Phó Giám đốc, phụ trách cuộc kiểm toán.
• Phan Thị Lan Trang: Soát xét cuộc kiểm toán.
• Nguyễn Mạnh Cường: Kiểm toán viên.
• Đặng Huỳnh Long: Trợ lý kiểm toán viên.
• Hà Thị Phú Hưng: Trợ lý kiểm toán viên.

5. Tác giả đề xuất những giải pháp cụ thể nào để hoàn thiện công tác kiểm toán nợ phải thu tại AFA?

Tác giả đề xuất 3 nhóm giải pháp trọng tâm tại Chương 3:

• Hoàn thiện phương pháp tìm hiểu và đánh giá Hệ thống kiểm soát nội bộ: Chuẩn hóa bảng câu hỏi khảo sát, lập lưu đồ nghiệp vụ và áp dụng phép thử walk-through để đánh giá đúng thực trạng vận hành kiểm soát của khách hàng.
• Hoàn thiện thử nghiệm kiểm soát: Thiết kế các thử nghiệm độc lập cho từng khâu (xét duyệt bán chịu, lập hóa đơn, bàn giao hàng), không rút gọn hoặc bỏ qua thử nghiệm kiểm soát khi chưa đủ căn cứ.
• Hoàn thiện thủ tục phân tích: Mở rộng tính toán các tỷ số chuyên sâu (vòng quay nợ phải thu, tỷ trọng nợ khó đòi, phân tích đối chiếu ngành) và theo dõi sát biến động tuổi nợ để hỗ trợ đánh giá trích lập dự phòng.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Phạm Thị Nhật Linh đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng theo Hệ thống Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam và Chế độ kế toán hiện hành. Thông qua việc phân tích thực tế hồ sơ kiểm toán tại Công ty TNHH Kiểm toán và Thẩm định giá AFA trên trường hợp khách hàng cụ thể là Công ty TNHH ABC năm 2018, công trình đã phản ánh chi tiết các bước triển khai hồ sơ kiểm toán mẫu chuẩn VACPA từ giai đoạn tiền kế hoạch đến thực hiện kiểm toán chi tiết. Các nhận xét về ưu điểm, hạn chế và ba nhóm giải pháp đề xuất tại đề tài mang tính xác thực cao, gắn liền với thực tiễn hành nghề kiểm toán độc lập tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN KHOẢN MỤC NỢ PHẢI THU KHÁCH HÀNG TRONG BÁO CÁO TÀI CHÍNH 1. Những vấn đề chung về kiểm toán Báo cáo tài chính trong doanh nghiệp 1. Khái niệm về kiểm toán Báo cáo tài chính Theo Luật kiểm toán độc lập số 67 – QH 12: “Kiểm toán báo cáo tài chính là việc kiểm toán viên hành nghề, doanh nghiệp kiểm toán, chi nhánh doanh nghiệp kiểm toán nước ngoài tại Việt Nam kiểm tra, đưa ra ý kiến về tính trung thực và hợp lý trên các khía cạnh trọng yếu của báo cáo tài chính của đơn vị được kiểm toán theo quy định của chuẩn mực kiểm toán. Quy trình kiểm toán Báo cáo tài chính Quy trình kiểm toán BCTC thường được chia làm 3 giai đoạn: Chuẩn bị kế hoạch kiểm toán, thực hiện kiểm toán và hoàn thành kiểm toán.

Chuẩn bị kế hoạch kiểm toán Giai đoạn chuẩn bị kiểm toán bao gồm rất nhiều công việc và ảnh hưởng quan trọng đến sự hữu hiệu và tính hiệu quả của một cuộc kiểm toán báo cáo tài chính. Đây là giai đoạn đầu tiên quyết định chất lượng cuộc kiểm toán. Giai đoạn này trải qua 2 bước cơ bản: - Tiền kế hoạch là quá trình thực hiện các thủ tục ban đầu của một cuộc kiểm toán. Trong bước này kiểm toán viên cần xem xét việc chấp nhận khách hàng mới và duy trì khách hàng cũ; xem xét các vấn đề về đạo đức nghề nghiệp hay pháp lý để đi đến ký kết hợp đồng kiểm toán.

- Lập kế hoạch là bước kế tiếp và bao gồm xác định chiến lược kiểm toán tổng thể mang tính định hướng và xây dựng kế hoạch kiểm toán để hoạch định các thủ tục SVTH: Phạm Thị Nhật Linh 5 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Phạm Thị Bích Ngọc đánh giá rủi ro cũng như các thủ tục kiểm toán tiếp theo để đối phó mức rủi ro đã được đánh giá. Tiền kế hoạch:  Tiếp nhận khách hàng: Theo VSA số 220 về “Kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán”: “Trong quá trình duy trì khách hàng hiện có và đánh giá khách hàng tiềm năng, công ty kiểm toán phải cân nhắc đến tính độc lập, năng lực phục vụ khách hàng của công ty kiểm toán và tính chính trực của Ban quản lý của khách hàng”. Việc đánh giá khả năng chấp nhận kiểm toán là rất cần thiết vì việc chấp nhận một khách hàng mới hay tiếp tục kiểm toán cho một khách hàng cũ có khả năng làm tăng rủi ro cho hoạt động của kiểm toán viên hay làm hại đến uy tín của công ty kiểm toán. Vì thế nên khi được mời kiểm toán, công ty kiểm toán phải phân công cho những kiểm toán viên nhiều kinh nghiệm để thẩm định về khả năng đảm nhận công việc, cũng như dự kiến về thời gian và phí kiểm toán.

- Đối với khách hàng mới: Trước hết, kiểm toán viên cần tìm hiểu lý do mời kiểm toán của khách hàng, thu thập thông tin về các khía cạnh như lĩnh vực kinh doanh, tình trạng tài chính,… thông qua việc thu thập thông tin từ báo cáo tài chính, ngân hàng dữ liệu, từ báo chí, sách báo chuyên ngành,… Trong trường hợp đơn vị đã có kiểm toán viên tiền nhiệm, kiểm toán viên cần tìm cách thu thập các thông tin hữu ích từ phía các kiểm toán viên tiền nhiệm như những thông tin về tính chính trực của các nhà quản lý đơn vị, các bất đồng giữa hai bên (nếu có), lý do khiến họ không tiếp tục cộng tác với nhau,… - Đối với khách hàng cũ: SVTH: Phạm Thị Nhật Linh 6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Phạm Thị Bích Ngọc Hàng năm, sau khi hoàn thành kiểm toán, kiểm toán viên cần cập nhật thông tin nhằm đánh giá lại về các khách hàng hiện hữu để xem có nên tiếp tục kiểm toán cho họ hay không, kiểm toán viên cũng cần nghiên cứu xem có cần phải thay đổi nội dung của hợp đồng kiểm toán hay không,…  Phân công kiểm toán viên: Sau khi đã xem xét khả năng chấp nhận khách hàng, công ty kiểm toán cần ước lượng quy mô phức tạp của cuộc kiểm toán, từ đó lựa chọn đội ngũ nhân viên thích hợp để thực hiện cuộc kiểm toán. Việc lựa chọn này được tiến hành trên yêu cầu về số người, trình độ khả năng và yêu cầu chuyên môn kỹ thuật và thường do Ban Giám đốc công ty kiểm toán trực tiếp chỉ đạo.  Ký kết hợp đồng: Trước khi ký kết hợp đồng kiểm toán, kiểm toán viên sẽ có những trao đổi và thảo luận sơ bộ với khách hàng về một số điều khoản chính trong hợp đồng:  Mục đích và phạm vi kiểm toán  Trách nhiệm của Ban giám đốc công ty khách hàng và kiểm toán viên  Hình thức thông báo kết quả kiểm toán  Thời gian tiến hành cuộc kiểm toán  Phí kiểm toán Nếu công ty khách hàng và công ty kiểm toán đều đồng ý với những điều khoản trong hợp đồng kiểm toán thì hai bên sẽ kí kết vào hợp đồng kiểm toán. Lập kế hoạch kiểm toán  Tìm hiểu về khách hàng: Để đảm bảo chất lượng cuộc kiểm toán và đạt được các mục tiêu đề ra cho cuộc kiểm toán thì kiểm toán viên phải có sự hiểu biết đầy đủ về khách hàng như: SVTH: Phạm Thị Nhật Linh 7 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Phạm Thị Bích Ngọc - Hiểu biết về môi trường và lĩnh vực hoạt động của đơn vị được kiểm toán: tình hình thị trường cạnh tranh, đặc điểm ngành nghề kinh doanh, các chuẩn mực, chế độ kế toán cũng như các quy định khác có liên quan đến ngành nghề kinh doanh.

- Nhận diện các bên hữu quan với khách hàng, đó là các bộ phận trực thuộc, các chủ sở hữu chính thức của công ty khách hàng hay bất kì công ty chi nhánh, một các nhân hay tổ chức nào mà công ty có quan hệ. Các cá nhân hay tổ chức đó có khả năng điều hành, kiểm soát hoặc có ảnh hưởng đáng kể tới các chính sách kinh doanh hoặc chính sách quản trị của công ty khách hàng ( theo VSA 550). - Hiểu biết về những yếu tố nội tại của đơn vị được kiểm toán, bao gồm những đặc điểm về sở hữu và quản lý, tình hình kinh doanh của đơn vị, khả năng tài chính của đơn vị, môi trường lập báo cáo, yếu tố pháp luật,…  Xác lập mức trọng yếu và đánh giá rủi ro kiểm toán: - Xác lập mức trọng yếu: Theo chuẩn mực kiểm toán số 320: “ Mức trọng yếu là một mức giá trị do kiểm toán viên xác định tùy thuộc vào tầm quan trọng và tính chất của thông tin hay sai sót được đánh giá trong hoàn cảnh cụ thể. Mức trọng yếu là một ngưỡng, một điểm chia cắt chứ không phải là nội dung của thông tin cần phải có.

Tính trọng yếu của thông tin phải được xem xét cả trên phương diện định lượng và định tính.” Một thông tin được coi là trọng yếu nếu thiếu thông tin đó hoặc thiếu tính chính xác của thông tin đó thì sẽ ảnh hưởng tới các quyết định của những người sử dụng BCTC. Vì thế, mức trọng yếu cần được xem xét ở cả mức độ tổng thể báo cáo tài chính và mức độ từng khoản mục.  Ở mức độ tổng thể báo cáo tài chính: kiểm toán viên phải ước tính toàn bộ sai sót có thể chấp nhận được để đảm bảo rằng báo cáo tài chính không có sai lệch trọng yếu.Mức trọng yếu tổng thể thường được tính bằng một tỷ lệ phần trăm trên tài sản, doanh thu hoặc lợi nhuận tùy vào xét đoán của kiểm toán viên. SVTH: Phạm Thị Nhật Linh 8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Phạm Thị Bích Ngọc  Đối với khoản mục,mức trọng yếu chính là sai lệch tối đa được phép của khoản mục.Kiểm toán viên sẽ tính toán số tiền dựa trên cơ sở mức trọng yếu tổng thể của báo cáo tài chính hoặc phân bổ mức trọng yếu tổng thể cho từng khoản mục.

- Đánh giá rủi ro kiểm toán: Theo chuẩn mực kiểm toán số 400: “Rủi ro kiểm toán (AR): Là rủi ro do kiểm toán viên và công ty kiểm toán đưa ra ý kiến nhận xét không thích hợp khi báo cáo tài chính đã được kiểm toán còn có những sai sót trọng yếu. Rủi ro kiểm toán bao gồm ba bộ phận: rủi ro tiềm tàng, rủi ro kiểm soát và rủi ro phát hiện.”  Rủi ro tiềm tàng (IR): Là rủi ro tiềm ẩn, vốn có do khả năng từng nghiệp vụ, từng khoản mục trong báo cáo tài chính chứa đựng sai sót trọng yếu khi tính riêng rẽ hoặc tính gộp, mặc dù có hay không có hệ thống kiểm soát nội bộ.  Rủi ro kiểm soát (CR): Là rủi ro xảy ra sai sót trọng yếu trong từng nghiệp vụ, từng khoản mục trong báo cáo tài chính khi tính riêng rẽ hoặc tính gộp mà hệ thống kế toán và hệ thống kiểm soát nội bộ không ngăn ngừa hết hoặc không phát hiện và sửa chữa kịp thời.  Rủi ro phát hiện (DR): Là rủi ro xảy ra sai sót trọng yếu trong từng nghiệp vụ, từng khoản mục trong báo cáo tài chính khi tính riêng rẽ hoặc tính gộp mà trong quá trình kiểm toán, kiểm toán viên và công ty kiểm toán không phát hiện được.

Mối quan hệ giữa các loại rủi ro: AR=IR*CR*DR hoặc DR=AR/(IR*CR) SVTH: Phạm Thị Nhật Linh 9 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Phạm Thị Bích Ngọc Bảng 1. 1: Ma trận rủi ro phát hiện Đánh giá của KTV về CR Cao Trung bình Thấp Đánh giá của KTV về IR Cao Thấp Thấp Trung bình Trung bình Thấp Trung bình Cao Thấp Thấp Cao Cao Trọng yếu và rủi ro kiểm toán có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Nếu mức sai sót có thể chấp nhận được tăng thì rủi ro kiểm toán sẽ giảm và ngược lại.  Tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ và đánh giá rủi ro kiểm soát: - Tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ: Theo VSA 315: “Kiểm soát nội bộ là quy trình do Ban quản trị, Ban Giám đốc và các cá nhân khác trong đơn vị thiết kế, thực hiện và duy trì để tạo ra sự đảm bảo hợp lý về khả năng đạt được mục tiêu của đơn vị trong việc đảm bảo độ tin cậy của báo cáo tài chính, đảm bảo hiệu quả, hiệu suất hoạt động, tuân thủ pháp luật và các quy định có liên quan.” Tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ gồm các công việc:  Tìm hiểu về thiết kế hệ thống kiểm soát nội bộ.

 Tìm hiểu về môi trường kiểm soát  Tìm hiểu về đánh giá rủi ro.  Tìm hiểu về thông tin và truyền thông.  Tìm hiểu về hoạt động kiểm soát.  Tìm hiểu về việc giám sát.