Nghiên cứu của Nguyễn Thị Hợi (K46-CNTY, Đại học Thái Nguyên, 2018): Quy trình chăm sóc và phòng trị bệnh cho lợn nái tại Trại Nguyễn Xuân Dũng, Ba Vị, Hà Nội

Luận văn trình bày quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho đàn lợn nái sinh sản tại trại Nguyễn Xuân Dũng, Ba Vì, Hà Nội.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hội
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Thị Bích Ngọc
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi thú y
• Đề tài: Quy Trình Chăm Sóc và Phòng Trị Bệnh Cho Lợn NáI Tại Trại Nguyễn Xuân Dũng
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu
• 1.2.2. Yêu cầu
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện cơ sở nơi thực tập
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.1.3. Cơ cấu tổ chức trại
• 2.1.4. Cơ sở vật chất của trang trại
• 2.1.5. Đánh giá chung
• 2.2. Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến đề tài trong và ngoài nước
• 2.2.1. Những hiểu biết về quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc lợn nái đẻ và lợn nái nuôi con
• 2.2.2. Đặc điểm của lợn con giai đoạn theo mẹ
• 2.2.3. Những hiểu biết về phòng và trị bệnh trong chăn nuôi
• 2.2.4. Những hiểu biết về một số bệnh thường gặp trên đàn lợn nái đẻ và nuôi con
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
• 3.1. Đối tượng và phạm vi
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung thực hiện
• 3.4. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp thực hiện
• 3.4.1. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.2. Phương pháp thực hiện
• 3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.5.1. Các số liệu thu thập được và phần mềm Microsoft Excel
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 4.1. Tình hình chăn nuôi lợn tại trại của ông Nguyễn Xuân Dũng, xã Khánh Thượng - Ba Vì – Hà Nội
• 4.2. Kết quả thực hiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng đàn lợn nái và lợn con
• 4.3. Kết quả theo dõi tình hình sinh sản của lợn nái
• 4.4. Kết quả công tác phòng bệnh cho lợn tại trại
• 4.4.1. Biện pháp vệ sinh phòng bệnh
• 4.4.2. Biện pháp phòng bệnh bằng vắc xin
• 4.5. Chẩn đoán và điều trị bệnh gặp trên đàn lợn nái và lợn con tại trại
• 4.5.1. Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh trên đàn lợn nái
• 4.5.2. Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh cho đàn lợn con tại trại
• 4.6. Công tác chuyên môn khác
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quy Trình Chăm Sóc Lợn Nái Tại Trại NX Dũng

Chăn nuôi lợn nái đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn cung thịt lợn ổn định. Tại trại Nguyễn Xuân Dũng, quy trình chăm sóc lợn nái được thực hiện bài bản, khoa học, từ khâu chọn giống, nuôi dưỡng đến phòng bệnh. Việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, kết hợp kinh nghiệm thực tiễn, giúp nâng cao năng suất, chất lượng đàn lợn nái. Mục tiêu là tạo ra đàn lợn con khỏe mạnh, đáp ứng nhu cầu thị trường. Bài viết này sẽ đi sâu vào các khía cạnh của quy trình này. Chăn nuôi lợn tại Việt Nam có truyền thống lâu đời, tuy nhiên, để đạt hiệu quả kinh tế cao, cần có sự đầu tư bài bản về kỹ thuật và quản lý. Trại Nguyễn Xuân Dũng là một điển hình thành công trong lĩnh vực này.

1.1. Vai trò của Lợn Nái trong Chăn Nuôi Hiện Đại

Lợn nái là nền tảng cho sự phát triển của ngành chăn nuôi lợn. Việc chăm sóc tốt lợn nái không chỉ đảm bảo số lượng lợn con mà còn ảnh hưởng đến chất lượng di truyền, sức đề kháng của cả đàn. Lợn nái khỏe mạnh sẽ cho ra đời những lợn con có khả năng tăng trưởng tốt, ít bệnh tật, mang lại lợi nhuận cao hơn cho người chăn nuôi. Theo nghiên cứu của Trần Văn Phùng và cộng sự (2004), thức ăn cho lợn nái đẻ phải có giá trị dinh dưỡng cao và dễ tiêu hóa.

1.2. Giới thiệu về Trại Nguyễn Xuân Dũng Ba Vì

Trại Nguyễn Xuân Dũng, tọa lạc tại Ba Vì, Hà Nội, là một trong những trang trại chăn nuôi lợn nái tiên tiến. Trang trại được đầu tư cơ sở vật chất hiện đại, áp dụng quy trình chăn nuôi khép kín, đảm bảo an toàn sinh học. Đội ngũ kỹ thuật viên giàu kinh nghiệm luôn theo sát quá trình sinh trưởng và phát triển của đàn lợn. Trang trại không ngừng cải tiến kỹ thuật, nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Mục tiêu của trại là cung cấp con giống chất lượng cho các hộ chăn nuôi.

II. Thách Thức Trong Chăm Sóc và Phòng Bệnh Cho Lợn Nái

Chăn nuôi lợn nái không phải là một công việc dễ dàng, đòi hỏi người chăn nuôi phải đối mặt với nhiều thách thức. Trong đó, phòng bệnh cho lợn nái là một trong những vấn đề quan trọng nhất. Các bệnh thường gặp ở lợn nái như: viêm vú, viêm tử cung, sốt đỏ da... có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất sinh sản và sức khỏe của lợn con. Bên cạnh đó, việc đảm bảo dinh dưỡng hợp lý, quản lý chuồng trại khoa học cũng là những yếu tố then chốt quyết định sự thành công. Thách thức còn đến từ sự biến đổi khí hậu, dịch bệnh phức tạp và biến động giá cả thị trường.

2.1. Các Bệnh Thường Gặp ở Lợn Nái Sinh Sản

Lợn nái sinh sản dễ mắc các bệnh như: viêm vú, viêm tử cung, MMA (viêm vú, viêm tử cung, mất sữa), bệnh đường hô hấp, bệnh tiêu chảy, bệnh ký sinh trùng... Các bệnh này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của lợn nái mà còn làm giảm chất lượng sữa, gây ra các vấn đề về tiêu hóa ở lợn con. Việc phòng bệnh đòi hỏi người chăn nuôi phải có kiến thức chuyên môn, thực hiện vệ sinh chuồng trại định kỳ, tiêm phòng đầy đủ và phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh để có biện pháp can thiệp kịp thời.

2.2. Ảnh Hưởng Của Môi Trường Đến Sức Khỏe Lợn Nái

Môi trường sống có ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe của lợn nái. Chuồng trại chật chội, ẩm ướt, thiếu thông thoáng là điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh phát triển. Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp cũng gây stress cho lợn nái, làm giảm sức đề kháng. Việc quản lý môi trường chuồng trại cần chú trọng đến các yếu tố như: mật độ nuôi, thông gió, chiếu sáng, nhiệt độ, độ ẩm, vệ sinh... để tạo ra môi trường sống thoải mái, giúp lợn nái khỏe mạnh và sinh sản tốt.

III. Cách Chăm Sóc Dinh Dưỡng Cho Lợn Nái Tại Trại Nguyễn Dũng

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng bậc nhất trong quy trình chăm sóc lợn nái. Chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp lợn nái có sức khỏe tốt, sinh sản ổn định, cho nhiều sữa, và lợn con khỏe mạnh. Tại trại Nguyễn Xuân Dũng, lợn nái được cung cấp thức ăn đầy đủ chất dinh dưỡng, cân đối giữa protein, carbohydrate, vitamin, và khoáng chất. Thức ăn được lựa chọn kỹ lưỡng, đảm bảo chất lượng và an toàn. Ngoài ra, việc cung cấp đủ nước sạch cũng là một yếu tố không thể thiếu. Dinh dưỡng ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng sản phẩm chăn nuôi.

3.1. Giai Đoạn Mang Thai Dinh Dưỡng Đặc Biệt Quan Trọng

Trong giai đoạn mang thai, nhu cầu dinh dưỡng của lợn nái tăng cao. Cần cung cấp đủ protein để thai phát triển, canxi và phốt pho để hình thành xương, vitamin để tăng cường sức đề kháng. Giai đoạn mang thai được chia thành các giai đoạn nhỏ, mỗi giai đoạn có nhu cầu dinh dưỡng khác nhau. Ví dụ, trong giai đoạn đầu thai kỳ, cần hạn chế lượng thức ăn để tránh thai bị chết do thiếu oxy. Trong giai đoạn cuối thai kỳ, cần tăng cường dinh dưỡng để đảm bảo thai đủ chất và lợn nái có đủ sức khỏe để sinh sản.

3.2. Chăm Sóc Dinh Dưỡng Cho Lợn Nái Sau Sinh

Sau khi sinh, lợn nái cần được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng để phục hồi sức khỏe và sản xuất sữa cho lợn con. Thức ăn cần dễ tiêu hóa, giàu protein, vitamin và khoáng chất. Sau sinh, lợn nái thường bị mất nước, do đó cần cung cấp đủ nước sạch. Ngoài ra, cần theo dõi tình trạng sức khỏe của lợn nái, phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh để có biện pháp điều trị kịp thời. Việc bổ sung chất xơ vào khẩu phần ăn giúp giảm táo bón và kích thích nhu động ruột.

IV. Quy Trình Vệ Sinh và Tiêm Phòng Bệnh Cho Lợn Nái Hiệu Quả

Vệ sinh chuồng trại và tiêm phòng vaccine là hai biện pháp phòng bệnh quan trọng nhất trong chăn nuôi lợn nái. Chuồng trại cần được vệ sinh thường xuyên, khử trùng định kỳ để tiêu diệt mầm bệnh. Việc tiêm phòng vaccine giúp lợn nái có miễn dịch chủ động với các bệnh nguy hiểm như: dịch tả lợn, tai xanh, lở mồm long móng... Quy trình vệ sinh và tiêm phòng cần được thực hiện đúng kỹ thuật, đảm bảo an toàn và hiệu quả.

4.1. Lịch Vệ Sinh Chuồng Trại Định Kỳ Tại Trại NX Dũng

Tại trại Nguyễn Xuân Dũng, chuồng trại được vệ sinh hàng ngày, khử trùng hàng tuần. Các chất thải được thu gom và xử lý đúng quy trình để tránh ô nhiễm môi trường. Lịch vệ sinh được ghi chép cẩn thận để đảm bảo thực hiện đầy đủ và đúng thời gian. Các loại hóa chất khử trùng được sử dụng luân phiên để tránh hiện tượng kháng thuốc của mầm bệnh. Việc sử dụng vôi bột để khử trùng cũng là một biện pháp hiệu quả và tiết kiệm.

4.2. Lịch Tiêm Phòng Các Loại Vaccine Cho Lợn Nái

Lợn nái được tiêm phòng đầy đủ các loại vaccine theo lịch trình của cơ quan thú y. Các loại vaccine được sử dụng là vaccine có chất lượng tốt, được bảo quản đúng cách. Lịch tiêm phòng được theo dõi chặt chẽ, đảm bảo không bỏ sót mũi tiêm nào. Việc tiêm phòng đúng lịch giúp lợn nái có miễn dịch tốt, giảm nguy cơ mắc bệnh. Các vaccine thường được sử dụng bao gồm vaccine dịch tả lợn, vaccine tai xanh, vaccine lở mồm long móng, vaccine PRRS.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Trại NX Dũng

Các quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng bệnh được áp dụng tại trại Nguyễn Xuân Dũng đã mang lại những kết quả tích cực. Năng suất sinh sản của lợn nái tăng lên, tỷ lệ lợn con sống sót cao, và đàn lợn khỏe mạnh hơn. Các nghiên cứu thực tế tại trại cũng giúp cải tiến quy trình, nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Trại Nguyễn Xuân Dũng là một mô hình chăn nuôi lợn nái thành công, có thể áp dụng rộng rãi cho các hộ chăn nuôi khác.

5.1. Năng Suất Sinh Sản và Chất Lượng Lợn Con

Nhờ áp dụng quy trình chăm sóc tốt, năng suất sinh sản của lợn nái tại trại Nguyễn Xuân Dũng đạt trung bình 12-13 con/lứa. Tỷ lệ lợn con sống sót cao, đạt trên 90%. Chất lượng lợn con cũng được cải thiện, lợn con khỏe mạnh, tăng trưởng nhanh, ít bệnh tật. Các chỉ số này cho thấy hiệu quả của quy trình chăm sóc và nuôi dưỡng tại trại. Lợn con có khối lượng sơ sinh cao cũng là một yếu tố quan trọng.

5.2. Chi Phí Chăn Nuôi và Lợi Nhuận Thu Được

Việc áp dụng quy trình chăn nuôi khoa học giúp giảm chi phí chăn nuôi, tăng lợi nhuận thu được. Chi phí thức ăn, chi phí thuốc thú y giảm do lợn khỏe mạnh, ít bệnh tật. Năng suất sinh sản cao, chất lượng lợn con tốt giúp tăng doanh thu. Lợi nhuận thu được từ chăn nuôi lợn nái tại trại Nguyễn Xuân Dũng ổn định và có xu hướng tăng lên. Việc quản lý chi phí hiệu quả là yếu tố then chốt để tăng lợi nhuận.

VI. Triển Vọng và Hướng Phát Triển Chăn Nuôi Lợn Nái Bền Vững

Chăn nuôi lợn nái có nhiều triển vọng phát triển trong tương lai. Nhu cầu về thịt lợn ngày càng tăng, tạo cơ hội cho các hộ chăn nuôi mở rộng sản xuất. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần chú trọng đến các yếu tố như: an toàn sinh học, bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng sản phẩm, và xây dựng thương hiệu. Hướng phát triển cần tập trung vào việc áp dụng công nghệ cao, chăn nuôi hữu cơ, và liên kết chuỗi giá trị.

6.1. Ứng Dụng Công Nghệ Cao Trong Chăn Nuôi Lợn Nái

Việc ứng dụng công nghệ cao trong chăn nuôi lợn nái giúp tăng năng suất, giảm chi phí, và nâng cao chất lượng sản phẩm. Các công nghệ có thể ứng dụng bao gồm: hệ thống quản lý trang trại thông minh, hệ thống cho ăn tự động, hệ thống kiểm soát môi trường, và công nghệ sinh học. Công nghệ cao giúp người chăn nuôi quản lý trang trại hiệu quả hơn, giảm thiểu rủi ro, và tăng lợi nhuận. Việc sử dụng cảm biến để theo dõi sức khỏe của lợn cũng là một ứng dụng tiềm năng.

6.2. Chăn Nuôi Lợn Nái Hữu Cơ và Bảo Vệ Môi Trường

Chăn nuôi lợn nái hữu cơ là một xu hướng phát triển bền vững. Chăn nuôi hữu cơ giúp bảo vệ môi trường, tạo ra sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng, và nâng cao giá trị sản phẩm. Để chăn nuôi hữu cơ, cần sử dụng thức ăn tự nhiên, không sử dụng hóa chất, và quản lý chất thải đúng quy trình. Ngoài ra, cần chú trọng đến việc bảo vệ môi trường xung quanh trang trại, giảm thiểu ô nhiễm. Việc sử dụng các chế phẩm sinh học để xử lý chất thải cũng là một giải pháp hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Chăn nuôi lợn là một trong hai lĩnh vực sản xuất quan trọng của ngành nông nghiệp Việt Nam, đóng vai trò chủ đạo trong việc cung cấp thực phẩm tiêu dùng và tạo nguồn thu nhập cho người sản xuất. Cùng với quá trình công nghiệp hóa ngành chăn nuôi, các tiến bộ khoa học kỹ thuật về con giống ngoại năng suất cao, chế độ dinh dưỡng, chuồng trại khép kín và quy trình thú y an toàn sinh học ngày càng được triển khai rộng rãi nhằm nâng cao năng suất sinh sản và hạ giá thành sản phẩm.

Khóa luận tốt nghiệp được thực hiện tại Trại chăn nuôi lợn nái của ông Nguyễn Xuân Dũng (xã Khánh Thượng, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội) – một cơ sở sản xuất lợn giống liên kết ứng dụng quy trình kỹ thuật của Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam. Nghiên cứu giải quyết bài toán tiếp cận thực tiễn sản xuất, kiểm soát các yếu tố kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng và ngăn ngừa các bệnh lý thường gặp trên đàn lợn nái đẻ, lợn nái nuôi con và lợn con theo mẹ trong điều kiện thực tế trang trại.

Mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể gồm:

1. Đánh giá chung tình hình chăn nuôi tại trang trại.
2. Thực hiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng cho lợn nái sinh sản tại trại.
3. Nắm được các bệnh hay xảy ra đối với lợn nái sinh sản và phương pháp phòng trị bệnh hiệu quả nhất.

Yêu cầu nghiên cứu:

• Áp dụng quy trình chăm sóc nuôi dưỡng cho đàn nái sinh sản nuôi tại trại.
• Xác định tình hình nhiễm bệnh trên đàn lợn nái sinh sản và áp dụng được quy trình chăm sóc nuôi dưỡng.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái đẻ, lợn nái nuôi con và lợn con theo mẹ.
• Phạm vi nghiên cứu: Một số bệnh sinh sản trên đàn lợn nái tại trang trại.
• Không gian nghiên cứu: Trại chăn nuôi lợn nái Nguyễn Xuân Dũng, xã Khánh Thượng, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội.
• Thời gian tiến hành: 06 tháng, từ ngày 18/5/2017 đến ngày 20/11/2017.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý thuyết của khóa luận dựa trên các nguyên lý sinh lý học sinh sản, sinh lý dinh dưỡng và bệnh lý học thú y gia súc:

• Cơ sở sinh lý lợn nái sinh sản và sinh lý đẻ: Đặc điểm biến đổi giải phẫu - thể dịch trước khi đẻ (giãn dây chằng xương chậu 25 - 30%, hiện tượng sụt lưng, mở cổ tử cung, hạ thân nhiệt trước 12 - 48 giờ); quy luật tiết sữa đầu (hàng vú giữa tiết nước trong trước 3 ngày, tiết sữa đầu trước 1 ngày; hàng vú trước tiết sữa đầu trước 12 giờ; hàng vú sau tiết sữa đầu trước 2 - 3 giờ); tiêu chuẩn dinh dưỡng lợn nái nuôi con (năng lượng trao đổi ME 3.100 kcal, protein thô 15%, Ca 0,9 - 1,0%, P 0,7%).
• Cơ sở sinh lý lợn con theo mẹ: Tốc độ sinh trưởng nhanh (khối lượng tăng gấp 2 lần lúc 10 ngày tuổi, gấp 4 lần lúc 21 ngày, gấp 5 - 6 lần lúc 30 ngày, gấp 12 - 14 lần lúc 60 ngày); đặc điểm tiêu hóa sơ sinh (dung tích dạ dày sơ sinh 0,03 lít tăng 60 lần sau 60 ngày; hiện tượng thiếu axit HCl tự do - hypohydric dưới 1 tháng tuổi; khả năng hấp thu nguyên vẹn kháng thể $\gamma$-globulin từ sữa đầu qua cơ chế ẩm bào trong 24 giờ đầu nhờ chất kháng men antitrypsin); đặc điểm điều tiết thân nhiệt chưa hoàn thiện do vỏ đại não chưa phát triển đầy đủ và lớp mỡ dưới da mỏng.
• Bệnh học sinh sản và truyền nhiễm: Cơ chế bệnh sinh của bệnh viêm tử cung (vi khuẩn Staphylococcus aureus, Streptococcus hemolitica, Escherichia coli, Proteus vulgaris, Klebsiella...), bệnh viêm vú (Staphylococcus aureus, Streptococcus agalactiae), hội chứng mất sữa (MMA), hiện tượng sót nhau, bệnh viêm khớp do Streptococcus suis, và hội chứng tiêu chảy (E. coli, Salmonella, Rotavirus, TGE, PED, PCV2...).

Phương pháp nghiên cứu và kỹ thuật áp dụng:

• Phương pháp điều tra, thu thập thông tin: Ghi nhận số liệu chu chuyển đàn, cơ cấu đàn, tình hình sản xuất từ hệ thống sổ sách theo dõi của trang trại và nhật ký thực tập.
• Phương pháp thực hành quy trình kỹ thuật chăn nuôi: Áp dụng quy chuẩn kỹ thuật của Công ty C.P. Việt Nam trong chăm sóc lợn nái chửa, nái đẻ, lợn con theo mẹ; thực hiện quy trình phối giống nhân tạo 6 bước; kỹ thuật đỡ đẻ, bấm nanh, cắt đuôi, bấm số tai mã 91, thiến lợn đực lúc 5 ngày tuổi, tiêm sắt và tập ăn sớm bằng thức ăn chuyên dụng.
• Phương pháp phòng và trị bệnh thực địa: Thực hiện lịch sát trùng chuồng trại bằng thuốc sát trùng Ommicide, xút NaOH 10%, vôi bột; thực hiện lịch tiêm phòng vắc xin cho lợn con (Coglapest, Myco-pac), lợn hậu bị (PRRS, Pavo, Coglapest, Begonia, Aftopor) và lợn nái (Coglapest, Aftopor); chẩn đoán lâm sàng và can thiệp bằng các phác đồ hóa dược, kháng sinh (Amoxicol, Toltrazuril 5%, Dufamox 15% LA, Oxytocin, Analgin).
• Nguồn dữ liệu và xử lý số liệu: Số liệu quản lý đàn thực tế tại trại giai đoạn 2016 - 2017 và dữ liệu theo dõi lâm sàng trực tiếp trong 6 tháng thực tập; xử lý và phân tích số liệu bằng phần mềm Microsoft Excel.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của ngành chăn nuôi lợn công nghiệp tại Việt Nam và yêu cầu rèn luyện kỹ năng thực hành nghề nghiệp của sinh viên chuyên ngành Chăn nuôi Thú y. Chương này xác định rõ mục tiêu tổng quát, mục tiêu cụ thể và các yêu cầu kỹ thuật cần đạt được trong thời gian 6 tháng thực tập tại cơ sở sản xuất.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng hợp hai mảng nội dung chính:

• Điều kiện cơ sở thực tập: Khảo sát vị trí địa lý, điều kiện giao thông, khí hậu bán sơn địa tại xã Khánh Thượng, huyện Ba Vì, Hà Nội (nhiệt độ trung bình 23ºC, độ ẩm 85 - 87%). Mô tả chi tiết cơ sở vật chất trang trại xây dựng năm 2014 với tổng diện tích chăn nuôi 5.000 m², gồm 1 chuồng đẻ (chứa 58 nái), 1 chuồng bầu (520 ô chuồng), 2 chuồng cách ly; trang bị hệ thống cấp nước tự động xử lý chế phẩm EM, quạt thông gió, giàn mát, đèn hồng ngoại, trạm biến áp 110 kV, máy phát điện dự phòng, phòng pha chế - bảo quản tinh lợn đực giống và kho thuốc thú y. Cơ cấu nhân sự gồm 01 chủ trại, 02 kỹ thuật viên công ty CP, 02 tổ trưởng, 10 sinh viên thực tập và 12 công nhân.
• Tổng quan tài liệu khoa học: Trình bày có hệ thống các nghiên cứu trong và ngoài nước về quy trình nuôi dưỡng, sinh lý sinh sản của nái đẻ, nái nuôi con; các đặc điểm sinh lý sinh trưởng, tiêu hóa, thân nhiệt và miễn dịch thụ động của lợn con bú mẹ; nguyên lý phòng trị bệnh tổng hợp (vệ sinh thú y, miễn dịch vắc xin, nguyên tắc sử dụng kháng sinh) và bệnh học chi tiết của các chứng bệnh phổ biến (viêm tử cung, viêm vú, mất sữa sau đẻ, sót nhau, viêm khớp, tiêu chảy).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp tiến hành

Chương này chi tiết hóa toàn bộ quy chuẩn kỹ thuật thực nghiệm áp dụng tại trại:

• Quy định định mức thức ăn cho nái chửa: Tuần 1 - 12 ăn cám 566SF (1,5 - 2,0 kg/con/ngày, 1 lần/ngày); tuần 13 - 14 ăn cám 566SF (2,5 - 3,0 kg/con/ngày, 1 lần/ngày); tuần 15 trở đi ăn cám 567SF (3,5 - 4,0 kg/con/ngày, 1 lần/ngày).
• Quy định định mức thức ăn cho nái chuồng đẻ (Bảng 3.1):

Đối tượng	Trước khi đẻ 3 ngày	Trước khi đẻ 2 ngày	Trước khi đẻ 1 ngày	Sau đẻ ngày 1	Sau đẻ ngày 2	Sau đẻ ngày 3	Sau đẻ ngày 4	Sau đẻ ngày 5
Nái lứa 1	2,2 kg	2,0 kg	1,0 kg	1,0 kg	2,0 kg	3,0 kg	4,0 kg	5,0 kg
Nái lứa > 2	2,5 kg	2,0 kg	1,0 kg	1,0 kg	2,0 kg	3,0 kg	4,0 kg	5,0 kg

(Ghi chú: Ngày cai sữa nái được cho ăn 0,5 kg/ngày).

• Quy trình chăm sóc lợn con: Sau sinh uống chất điện giải và Amoxicol (1 g/20 kg thể trọng), bôi cồn rốn 3 ngày; 1 ngày tuổi mài nanh, bấm số tai mã 91, cắt đuôi, tiêm sắt (Fe + B12 liều 2 ml/con); 3 ngày tuổi uống Toltrazuril 5% (1 ml/con) phòng cầu trùng; tập ăn lúc 3 - 6 ngày tuổi bằng cám 550SF (cám cháo trộn Amoxicol chuyển dần sang cám viên); 4 - 5 ngày tuổi xử lý viêm rốn, mổ thoát vị (hernia) và thiến lợn đực; 10 - 14 ngày tuổi tiêm vắc xin Myco-pac; 16 - 18 ngày tuổi tiêm vắc xin Coglapest; 21 ngày tuổi tiêm Circoflex + Mycoflex; cai sữa ở 21 - 25 ngày tuổi; xuất bán khi đạt 5 - 6 kg/con.
• Lịch sát trùng và tiêm phòng: Lập lịch tiêu độc định kỳ theo ngày trong tuần cho từng khu vực chuồng nuôi bằng Ommicide (pha 320 ml/1.000 lít nước), ngâm tấm đan bằng NaOH 10%, rắc vôi bột; lịch tiêm vắc xin cho đàn nái sinh sản và đàn hậu bị phòng các bệnh PRRS, Parvovirus, Dịch tả, Giả dại, Lở mồm long móng.
• Quy trình thụ tinh nhân tạo 6 bước: Xác định thời điểm phối (sau biểu hiện chịu đực 24 - 29 giờ), chuẩn bị dẫn tinh quản, liều tinh dịch 80 - 100 ml (chứa 1,5 - 2,0 tỷ tinh trùng tiến thẳng), vệ sinh âm hộ bằng nước muối sinh lý, đưa dẫn tinh quản xoay ngược chiều kim đồng hồ, lưu 5 phút, rút xuôi chiều kết hợp vỗ lưng nái; dẫn tinh 3 lần/chu kỳ.

Phần 4: Kết quả và phân tích kết quả

Tác giả phân tích hiện trạng và cơ cấu đàn lợn tại trang trại Nguyễn Xuân Dũng qua 2 năm (2016 và 2017) dựa trên số liệu theo dõi:

STT	Loại lợn	Số lượng năm 2016 (con)	Số lượng năm 2017 (con)
1	Lợn đực giống	18	16
2	Lợn nái hậu bị	150	165
3	Lợn nái sinh sản	1.200	1.150
4	Lợn con	27.500	26.890
Tổng		28.868	28.221

Số liệu cho thấy trang trại chuyên môn hóa sản xuất lợn con giống thương phẩm. Quy mô tổng đàn năm 2017 giảm 647 con (tương đương giảm 2,24%) so với năm 2016. Tác giả phân tích biến động này chịu tác động trực tiếp từ cuộc khủng hoảng giá thịt lợn trên thị trường (từ tháng 5 đến tháng 11/2017 giá xuống thấp mức 18.000 đồng/kg, gây thua lỗ ước tính 1,5 - 2,0 triệu đồng/con). Để thích ứng, trang trại đã chủ động giảm nhẹ đàn nái sinh sản (từ 1.200 xuống 1.150 con), thanh lọc đàn đực giống kém chất lượng (từ 18 xuống 16 con), đồng thời tăng quy mô nái hậu bị (từ 150 lên 165 con) nhằm tuyển chọn thay thế các nái già, nái sảy thai hoặc mắc bệnh sinh sản.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận ghi nhận các kết quả thực tiễn và đóng góp chuyên môn:

• Thống kê toàn diện thực trạng quy mô đàn của một trang trại lợn nái giống quy mô công nghiệp lớn tại Ba Vì (tổng đàn trên 28.000 con/năm, đàn nái duy trì 1.150 - 1.200 con), phản ánh các điều chỉnh kỹ thuật và cơ cấu đàn trước áp lực rớt giá thị trường năm 2017.
• Vận hành thành công và đồng bộ hệ thống quy trình kỹ thuật chăn nuôi lợn nái đẻ, nái nuôi con và lợn con theo mẹ theo tiêu chuẩn công nghiệp: Chuẩn hóa khẩu phần thức ăn hỗn hợp (566SF, 567SF, 550SF) theo từng giai đoạn thai kỳ và chu kỳ nuôi con; chuẩn hóa thao tác sơ sinh (buộc rốn, mài nanh, cắt đuôi, bấm số tai mã 91, thiến lợn đực 5 ngày tuổi, tiêm sắt, tập ăn sớm lúc 3 - 6 ngày tuổi).
• Xây dựng và thực thi nghiêm ngặt lịch an toàn sinh học đa tầng: Phun tiêu độc Ommicide (320 ml/1.000 lít nước), tẩy uế chuồng bằng dung dịch NaOH 10%, xử lý vôi xút gầm chuồng và rắc vôi bột lối đi; kết hợp lịch phòng bệnh bằng vắc xin phòng ngừa đầy đủ các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm (PRRS, Dịch tả lợn, Lở mồm long móng, Giả dại, Parvovirus, Mycoplasma, Circovirus).
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật cụ thể từ thực tiễn: Giữ vững chế độ tiêu độc sát trùng nghiêm ngặt; theo dõi sát sao biểu hiện lâm sàng của lợn mẹ trong 3 ngày đầu sau sinh (thân nhiệt, dịch viêm âm hộ, tình trạng bầu vú) để can thiệp kịp thời bằng phác đồ Oxytocin, kháng sinh và kháng viêm; thực hiện bấm thẻ nái và cập nhật nhật ký phối giống - đẻ dự kiến để kiểm soát chặt chẽ năng suất từng cá thể.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Đề tài được tiến hành trong khoảng thời gian giới hạn 06 tháng (tháng 5/2017 đến tháng 11/2017) tại một cơ sở chăn nuôi đơn lẻ (Trại Nguyễn Xuân Dũng, Ba Vì), chưa bao quát toàn bộ các chu kỳ sản xuất qua các mùa khí hậu khác nhau trong năm.
• Nghiên cứu tập trung chủ yếu vào thực hành quy trình kỹ thuật chăn nuôi và theo dõi lâm sàng tại chuồng, chưa thực hiện các phân tích cận lâm sàng hoặc xét nghiệm vi sinh vật chuyên sâu trong phòng thí nghiệm đối với các mầm bệnh gây viêm tử cung hay tiêu chảy.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Tiếp tục theo dõi dài hạn các chỉ tiêu sinh sản chi tiết (số con sơ sinh/lứa, số con còn sống/lứa, khối lượng sơ sinh, khối lượng cai sữa, tỷ lệ nuôi sống đến cai sữa, khoảng cách giữa 2 lứa đẻ) qua nhiều chu kỳ kế tiếp trên đàn nái ngoại tại trại.
• Đánh giá sâu hơn về hiệu quả kinh tế và độ nhạy kháng sinh đối với các phác đồ điều trị viêm tử cung và tiêu chảy lợn con trong điều kiện áp lực dịch bệnh thực địa phức tạp.

Giá trị tham khảo

Tài liệu có giá trị tham khảo thiết thực đối với:

• Sinh viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y, Chăn nuôi Thú y làm tài liệu học tập, thực tập tốt nghiệp và xây dựng đề cương nghiên cứu về chăn nuôi lợn nái sinh sản.
• Cán bộ kỹ thuật, quản lý trang trại chăn nuôi lợn công nghiệp tham khảo các quy trình thao tác chuẩn (SOP) về phối giống nhân tạo, đỡ đẻ, chăm sóc lợn con sơ sinh, lịch sát trùng chuồng trại tuần hoàn và lịch tiêm phòng vắc xin chi tiết theo lứa tuổi.

Các phần có giá trị tham khảo cao nhất gồm: Bảng định mức khẩu phần thức ăn cho nái đẻ (Bảng 3.1), Lịch sát trùng chuồng nuôi tuần hoàn (Bảng 3.2), Lịch tiêm phòng vắc xin đàn lợn (Bảng 3.3) và Quy trình 6 bước thụ tinh nhân tạo cho lợn nái.

Câu hỏi thường gặp

1. Khẩu phần ăn của lợn nái chửa tại trang trại được phân bổ như thế nào theo các tuần tuổi thai?
Lợn nái chửa được nuôi tại chuồng bầu và chia làm 3 giai đoạn dinh dưỡng: Từ tuần 1 đến tuần 12 ăn thức ăn mã 566SF với tiêu chuẩn 1,5 - 2,0 kg/con/ngày (cho ăn 1 lần/ngày); từ tuần 13 đến tuần 14 ăn thức ăn 566SF với tiêu chuẩn 2,5 - 3,0 kg/con/ngày (1 lần/ngày); từ tuần 15 trở đi ăn thức ăn mã 567SF với tiêu chuẩn 3,5 - 4,0 kg/con/ngày (1 lần/ngày).

2. Quy trình thụ tinh nhân tạo cho lợn nái tại cơ sở gồm những bước kỹ thuật nào?
Quy trình gồm 6 bước: (1) Xác định thời điểm dẫn tinh thích hợp sau khi lợn xuất hiện triệu chứng chịu đực từ 24 - 29 giờ; (2) Chuẩn bị dụng cụ gồm dẫn tinh quản, panh, bông thấm nước, nước muối sinh lý; (3) Chuẩn bị liều tinh dịch 80 - 100 ml có 1,5 - 2,0 tỷ tinh trùng tiến thẳng đã pha chế và kiểm tra hoạt lực; (4) Vệ sinh cơ quan sinh dục ngoài bằng bông thấm nước muối sinh lý rồi lau khô; (5) Dẫn tinh: kích thích lợn nái 5 phút, bôi trơn ống dẫn, đưa ống vào xoay nhẹ ngược chiều kim đồng hồ, cắm lọ tinh cho chảy tự nhiên, lưu ống 5 phút, rút ống xoay theo chiều kim đồng hồ và vỗ mạnh vào lưng lợn; (6) Vệ sinh dụng cụ, ghi thẻ nái và lặp lại dẫn tinh 3 lần trong 1 chu kỳ động dục, kiểm tra thụ thai sau 21 - 25 ngày.

3. Lợn con sơ sinh được can thiệp những thao tác chăm sóc kỹ thuật nào trong 5 ngày đầu đời?
Ngay sau sinh, lợn con được lau khô bằng bột mistran và khăn, buộc rốn cách 3 cm, cắt và xịt cồn, sưởi ấm trong lồng úm, cho bú sữa đầu, uống điện giải và Amoxicol (1 g/20 kg thể trọng). Khi được 1 ngày tuổi, tiến hành mài nanh, bấm số tai (mã 91), cắt đuôi và tiêm sắt (Fe + B12 liều 2 ml). Đến 3 ngày tuổi, cho uống Toltrazuril 5% (1 ml/con) phòng cầu trùng và bắt đầu tập ăn bằng cám 550SF. Ở 4 - 5 ngày tuổi, kiểm tra xử lý viêm rốn, mổ thoát vị và thiến lợn đực.

4. Lịch tiêm phòng vắc xin cho đàn lợn con theo mẹ tại trại được quy định ra sao?
Lợn con được tiêm phòng các bệnh theo lịch trình: 10 - 14 ngày tuổi tiêm bắp vắc xin Myco-pac (2 ml) phòng bệnh do Mycoplasma (suyễn lợn); 16 - 18 ngày tuổi tiêm bắp vắc xin Coglapest (2 ml) phòng bệnh Dịch tả lợn; 21 ngày tuổi tiêm vắc xin Circoflex + Mycoflex phòng bệnh do Circovirus và suyễn trước khi cai sữa.

5. Cơ cấu đàn lợn tại trang trại biến động như thế nào giữa năm 2016 và 2017?
Năm 2016 tổng đàn là 28.868 con (gồm 18 lợn đực, 150 nái hậu bị, 1.200 nái sinh sản và 27.500 lợn con). Năm 2017 tổng đàn giảm xuống 28.221 con (gồm 16 lợn đực, 165 nái hậu bị, 1.150 nái sinh sản và 26.890 lợn con). Số lượng nái sinh sản và lợn đực giảm do trang trại thanh lọc cá thể kém và thu hẹp nhẹ quy mô trước áp lực rớt giá lợn thịt trên thị trường (xuống 18.000 đồng/kg vào giữa năm 2017), đồng thời tăng nái hậu bị để chuẩn bị thay thế đàn nái.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Hợi đã phản ánh đầy đủ việc thực hiện các quy trình chăm sóc nuôi dưỡng, quản lý sinh sản và an toàn sinh học phòng trị bệnh trên đàn lợn nái và lợn con tại trang trại Nguyễn Xuân Dũng (Ba Vì, Hà Nội). Công trình cung cấp hệ thống số liệu thực tế về cơ cấu đàn quy mô hơn 28.000 con/năm, đồng thời chuẩn hóa các thao tác kỹ thuật chuyên môn từ khẩu phần dinh dưỡng, kỹ thuật sơ sinh đến quy trình thụ tinh nhân tạo và lịch tiêm phòng vắc xin. Đây là tài liệu tham khảo có giá trị ứng dụng cao cho sinh viên chuyên ngành Chăn nuôi Thú y và các cán bộ kỹ thuật quản lý trang trại chăn nuôi lợn nái sinh sản công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Chăn nuôi là một trong hai lĩnh vực quan trọng trong nền nông nghiệp nó không những đáp ứng nhu cầu thực phẩm cho tiêu dùng hàng ngày của mọi người dân trong xã hội mà còn là nguồn thu nhập có ý nghĩa quan trọng của hàng triệu người dân hiện nay. Chăn nuôi lợn theo quy mô hộ gia đình từ lâu đã gắn bó với người nông dân Việt Nam. Từ lâu con lợn được xem là biểu tượng cho sự dành dụm của người nông dân. Những năm gần đây, các trung tâm giống và các công ty liên doanh đã có nhiều nỗ lực trong việc nhập khẩu các giống lợn ngoại có năng suất cao để cải thiện đàn lợn hiện có ở nước ta.

Rất nhiều trại chăn nuôi lợn kiểu công nghiệp đã được hình thành, tạo nên các vùng chăn nuôi. Nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật về thức ăn, giống, chăm sóc quản lý, chuồng trại đã được các trại áp dụng thành công. Một trong các trại chăn nuôi thực hiện được theo phương châm đó có trại của ông Nguyễn Xuân Dũng. Với đội ngũ cán bộ kỹ thuật có trình độ chuyên môn và tay nghề cao, trại đang ngày càng phát triển và ứng dụng được nhu cầu của thị trường.

Là một kỹ sư tương lai, em rất muốn mình cũng làm được điều đó. Chính vì vậy, việc nghiên cứu chăn nuôi của ty là một điều rất rất cần thiết đối với em. Xuất phát từ tình hình thực tế trên, được sự đồng ý của BCN khoa, giáo viên hướng dẫn và cơ sở thực tập em tiến hành thực hiện đề tài: “Thực hiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho đàn lợn nái sinh sản nuôi tại trại Nguyễn X uân Dũng – Ba V ì – Hà Nội”. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài 1.

Mục tiêu - Đánh giá chung tình hình chăn nuôi tại trại. - Thực hiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng cho lợn nái sinh sản tại trại. - Nắm được các bệnh hay xảy ra đối với lợn nái sinh sản và phương pháp phòng trị bệnh hiệu quả nhất. Yêu cầu -Áp dụng quy trình chăm sóc nuôi dưỡng cho đàn nái sinh sản nuôi tại trại.

- Xác định tình hình nhiễm bệnh trên đàn lợn nái sinh sản và áp dụng được quy trình chăm sóc nuôi dưỡng.noi 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cơ sở nơi thực tập 2. Điều kiện tự nhiên 2. Vị trí địa lý - Trại chăn nuôi lợn nái Nguyễn Xuân Dũng đóng trên địa bàn xã Khánh Thượng huyện Ba Vì thành phố Hà Nội.

Ba Vì là huyện tận cùng phía Bắc của Hà Nội. Vị trí địa lý của huyện được xác định như sau: - Phía Đông giáp thị xã Sơn Tây - Phía Đông Nam giáp huyện Thạch Thất - Phía Nam giáp các huyện Lương Sơn về phía Đông Nam huyện và Kỳ Sơn của Hòa Bình về phía Tây Nam huyện - Phía Bắc giáp thành phố Việt Trì, Phú Thọ, với ranh giới sông Hồng nằm ở phía Bắc - Phía Tây giáp các huyện Lâm Thao, Tam Nông của Phú Thọ - Phía Đông Bắc giáp huyện Vĩnh Tương tỉnh Vĩnh Phúc, ranh giới sông Hồng - Huyện Ba Vì là một huyện bán sơn địa, diện tích tự nhiên là 428,0km2, lớn nhất thủ đô Hà Nội. Huyện có hai hồ khá lớn là hồ Suối Hai và hồ Đông Mô. - Trên địa bàn huyện có vườn quốc gia Ba Vì, các điểm cực: + Cực Bắc là xã Phú Cường.

+ Cực Tây là xã Thuần Mỹ. + Cực Nam là xã Khánh Thượng. + Cực Đông là xã Cam Thượng h luan.2 Giao thông Đường bộ: có quốc lộ 32 chạy qua thị trấn Tây Đằng, nối Sơn Tây với Hưng Hóa tỉnh Phú Thọ và đi các tỉnh vùng Tây Bắc Bộ.