phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của luận văn đƣợc chia làm 04 chƣơng: - Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận - Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu và thiết kế luận văn - Chƣơng 3: Phân tích thực trạng hoạt động quản trị tinh gọn tại trƣờng đại học Lâm nghiệp Việt Nam - Chƣơng 4: Đề xuất giải pháp ứng dụng quản trị tinh gọn tại trƣờng đại học Lâm nghiệp. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: TổNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CứU VÀ CƠ Sở LÝ LUậN Về QUảN TRịTINH GọN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về quản trịtinh gọn: 1. Lịch sử hình thành và phát triển của phương pháp quản trị tinh gọn: Quản trị tinh gọn là một hệ thống các nguyên tắc và ứng dụng đƣợc hình thành và phát triển bởi tập đoàn Toyota- một doanh nghiệp hàng đầu của Nhật Bản trong lĩnh vực sản xuất và chế tạo ô tô.
Sự phát triển thần kì và bền vững của Toyota không chỉ trên thị trƣờng Nhật Bản mà còn vƣợt qua hãng sản xuất xe hơi GM (General Motor) khổng lồ của Mỹ ngay trên thị trƣờng nội địa, cùng với thị phần áp đảo trên các thị trƣờng xe hơi trên toàn thế giới đã thu hút sự quan tâm của không chỉ các nhà quản trị tác nghiệp mà còn cả của giới học thuật. Đƣợc bắt nguồn sâu xa từ lý luận về phân công lao động của Adam Smith, lý thuyết này đã giúp các nhà sản xuất nâng cao hiệu quả lao động hơn, tiết kiệm thời gian sản xuất bằng cách thay vì phân công một công việc lớn cho một ngƣời làm, công việc lớn đƣợc chia nhỏ thành các công việc phụ cho nhiều ngƣời cùng thực hiện. Sau đó, Eli Whitney (1976- 1825), ngƣời đầu tiên đặt ra tiêu chuẩn cho việc chế tạo súng ở Mỹ, đã đặt tiêu chuẩn cho sản phẩm để dựa vào đó, các nhà sản xuất hoàn thành công việc tốt hơn. Ngƣời đóng góp thứ 3 trong lịch sử hình thành thuyết quản trị tinh gọn đó là Frederick Taylor- Kỹ sƣ cơ khí ngƣời Mỹ, đƣợc coi là “cha đẻ” của quản lý theo khoa học.
Ông cho rằng để nâng cáo năng suất công nghiệp, cần nghiên cứu cẩn thận quá trình làm việc để triển khai chính xác chuỗi thao tác và “làm theo cách tốt nhất”. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ngƣời có cống hiến to lớn tiếp theo đó là Henry Ford (1863- 1947) ông không chỉ làm nên cuộc cách mạng trong nền công nghiệp Hoa Kỳ mà còn là cha đẻ của phƣơng pháp sản xuất hàng loạt- nền tảng của phƣơng pháp quản trị tinh gọn hiện nay. Là ngƣời đầu tiên áp dụng dây chuyền lắp ráp, đồng thời kết hợp các tƣ tƣởng tiến bộ của 3 thiên tài đi trƣớc tạo ra bƣớc ngoặt lớn trong nền sản xuất ô tô thế giới. Tiếp theo là Kiichiro Toyoda (1894- 1952) ngƣời đã học hỏi từ hệ thống và cách làm của Ford , áp dụng tƣ tƣởng về JIT và đƣa vào công ty Toyota cùng với cách sử dụng dây chuyền sản xuất tinh gọn theo phong cách Nhật Bản.
Edward Deming (1900- 1993) là học giả không thể không nhắc đến với quy trình PDCA (Plan- Do- Check- Action) mà đến nay vẫn đang đƣợc áp dụng rộng rãi trên thế giới, bên cạnh đó là quan điểm quản lý chất lƣợng hiện đại- nền tảng quan trọng của quản lý chất lƣợng trong sản xuất tinh gọn hiện nay. Ngƣời có đóng góp quan trọng tiếp theo là Taiichi Ohno, cha đẻ của phƣơng thức sản xuất Toyota (TPS) phát triển chi tiết hơn về khái niệm JIT và Jidoka cũng nhƣ cách kết hợp chúng trong sản xuất tại tập đoàn Toyota Nhật Bản. Năm 1950, Eiji Toyoda và các giám đốc của tập đoàn Toyota thực hiện chuyến nghiên cứu ở các nhà máy tại Hoa Kỳ 2 tuần. Họ ngạc nhiên khi thấy kỹ thuật sản xuất hàng loạt không thay đổi nhiều từ năm 1930.
Bằng quan sát thực tế, Taiichi Ohno đã thấy sự lãng phí lớn từ việc sản xuất hàng loạt, tạo ra một lƣợng lớn thành phẩm và bán thành phẩm tồn kho, phế phầm và bán thành phẩm lỗi ẩn trong những lô sản phẩm lớn. Toàn bộ nơi làm việc vô tổ chức và mất khả năng kiểm soát. Với các xe nâng di chuyển hàng núi vật liệu ở khắp nơi, nhà máy trông giống nhƣ nhà kho nhiều hơn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Không mấy ấn tƣợng trƣớc những hình ảnh nhƣ vậy, Ohno và các cộng sự trong Toyota đã nhìn thấy cơ hợi bắt kịp trƣớc Mỹ.
Ông đã bắt đầu bằng việc nghiên cứu lại cuốn sách “Hôm nay và ngày mai” của Henry Ford. Trong cuốn sách của mình Ford đã nêu lên tầm quan trọng của việc tạo dòng nguyên liệu liên tục trong suốt quá trình sản xuất, chuẩn hóa các quy trình và loại bỏ lãng phí. Nhƣng thực tế công ty của ông đã không luôn thực hiện điều này. Kế thừa bài học của Henry Ford cộng với việc nhìn thầy “hệ thống kéo” đƣợc các siêu thị ở Mỹ sử dụng.
Ở bất kỳ siêu thị hoạt động hiệu quả nào thì lƣợng hàng hóa trên kệ luôn đƣợc bổ sung chính xác bằng số lƣợng hàng hóa khách hàng vừa lấy đi. Nghĩa là việc sản xuất hoàn toàn phù hợp với số lƣợng tiêu thụ. Các công trình nghiên cứu nước ngoài: Khái niệm về quản trị tinh gọn hầu nhƣ không còn xa lạ trong hoạt động quản trị doanh nghiệp. Số lƣợng các công trình nghiên cứu về quản trị tinh gọn trên thế giới rất phong phú và đa dạng, dƣới đây là một số nghiên cứu nổi bật mà tác giả đã chọn lọc.
Hiroshi Katayama, David Bennett (1996) trong nghiên cứu “Lean production in a changing competitive world: A Janpanese perspective_ Sản xuất tinh gọn trong thế giới cạnh tranh thay đổi: viễn cảnh Nhật Bản” đã phân tích các khái niệm cơ bản của sản xuất tinh gọn và xu hƣớng của Nhật Bản, giải thích đƣợc vì sao trong giai đoạn khủng hoảng, các yếu tố môi trƣờng bên trong và bên ngoài lại ảnh hƣởng đến khả năng tồn tại của sản xuất tinh gọn tại Nhật Bản. Nhóm tác giả cũng đã khảo sát 4 trƣờng hợp cụ thể để tìm ra các vấn đề trong việc áp dụng sản xuất tinh gọn ở Nhật và đƣa ra một số khái niệm mới phù hợp với điều kiện môi trƣờng. Lewis (2000) với nghiên cứu “Lean production and sustainable competitive advantage_ Sản xuất tinh gọn và lợi thế cạnh tranh bền vững” đã phân tích chi tiết về sản xuất tinh gọn, six sigma, TQM. Đồng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thời tác giả đi sâu nghiên cứu 3 trƣờng hợp cụ thể để kết luận rằng sản xuất tinh gọn góp phần nâng cao lợi thế cạnh tranh bền vững của DN.
Dahlgaard, Su Mi Dahlgaard Park (2006) trong cuốn “ Lean production, six sigma quality, TQM and company culture_ Sản xuất tinh gọn, quản lý chất lượng theo 6 sigma, TQM và văn hóa DN” đã cho thấy triết lý sản xuất tinh gọn và six sigma cơ bản giống nhau và đều bắt nguồn từ TQM. Bên cạnh đó nhóm tác giả còn cho rằng đây là 2 công cụ mới thay thế cho TQM. Yang Pingyu, Yuyu (2010) qua khảo sát “The barriers to SMEs’ implementation of lean production and countermesures- Based on SMEs’ in Wenzhou_ Những rào cản trong việc áp dụng sản xuất tinh gọn tại các DNVVN và một số giải pháp: trường hợp các DNVVN ở Ôn Châu”đã chỉ ra các khó khăn mà các DNVVN gặp phải khi áp dụng sản xuất tinh gọn, từ đó đƣa ra các giải pháp tập trung vào 4 yếu tố: sự quan tâm của ban lãnh đạo, kỹ năng giao tiếp, tổ chức đào tạo, xây dựng hệ thống đánh giá năng suất. Nguyễn Đăng Minh (2012) trong nghiên cứu “Contribution of Total Productive Management to Environment Conservation_ Đóng góp của TPM đối với việc bảo vệ môi trường” đã chỉ ra rằng TPM đã đƣợc áp dụng rộng rãi tại các doanh nghiệp Nhật Bản nhằm nâng cao hiệu suất, khả năng sử dụng các thiết bị, từ đó giảm thiểu chi phí sản xuất và chi phí đầu tƣ thiết bị.
Bên cạnh đó TPM góp phần bảo vệ môi trƣờng thông qua việc giảm tiêu thụ năng lƣợng, nƣớc và hạn chế khí thải. Tác giả cũng khẳng định thêm rằng khi áp dụng TPM, JIT, TQM thì không chỉ các doanh nghiệp sản xuất mà các doanh nghiệp dịch vụ cũng sẽ hoạt động hiệu quả hơn. Các công trình nghiên cứu trong nước: Tại Việt Nam, các công trình nghiên cứu về quản trị tinh gọn cũng rất nhiều, tuy nhiên đa phần mới chỉ phổ biến đối với bộ phận các DN sản xuất, LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chế tạo còn các DN dịch vụ thì chƣa nhiều. Có thể kể đến một số nghiên cứu cơ bản sau: Nguyễn Thị Đức Nguyên, Bùi Nguyên Hùng (2011) với nghiên cứu “Áp dụng sản xuất tinh gọn tại Việt Nam thông qua một số tình huống”đã sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu định tính để tìm hiểu 3 DN ở Việt Nam nhằm tìm ra sự khác biệt giữa lý thuyết và thực tiễn tại Việt Nam.
Từ đó nhóm tác giả đƣa ra mô hình áp dụng sản xuất tinh gọn cho các doanh nghiệp Việt Nam nói chung áp dụng vào sản xuất và xây dựng chuỗi giá trị hiện tại và tƣơng lai cho bản thân DN điển hình nói riêng. Phan Chí Anh (2015) Quản trị sản xuất tinh gọn- một số kinh nghiệm thế giới. Bằng thực tiễn tƣ vấn cho các doanh nghiệp trong nƣớc cũng nhƣ từ những mô hình thành công trên thế giới, tác giả đã tổng kết, đƣa ra định hƣớng cụ thể cùng các bƣớc tiến hành để áp dụng các công cụ của quản trị tinh gọn vào thực tế doanh nghiệpsản xuất của Việt Nam. Nguyễn Đăng Minh (2015) Quản trị tinh gọn tại Việt Nam, đƣờng tới thành công.
Tác giả đã đề cập đến việc mà các DN Việt Nam muốn áp dụng thành công quản trị tinh gọn cần làm đó là phải đào tạo cho các thành viên trong tổ chức hiểu về “Tâm thế”. Đây chính là nền tảng để các CBNV có động lực và chủ động tham gia áp dụng quản trị tinh gọn vào DN mình. Trong cuốn sách tác giả cũng đã đề cập đến các kinh nghiệm thực hiện quản trị tinh gọn tại các quốc gia tiêu biểu trên thế giới nhƣ Mỹ, Singapore, Ba Lan, Nhật Bản. Tại Việt Nam, nghiên cứu về việc áp dụng quản trị tinh gọn tại các DNVVN cũng đƣợc chỉ ra, đồng thời tác giả cũng đƣa ra những biện pháp cụ thể để các DN Việt Nam có thể áp dụng thành công quản trị tinh gọn.