BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƢ CỤC PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP Chuyên đề QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH (Tài liệu dành cho đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa) Biên soạn: TS. Nghiêm Thị Hà HÀ NỘI - 2012 Liên hệ zalo: 0898424904 để được hổ trợ nhanh nhất MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG BIỂU Chƣơng 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP. DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA (DNNVV). Đặc điểm của các DNNVV của Việt Nam.
CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN NHẬP MÔN QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP. Khái niệm về tài chính doanh nghiệp. Khái niệm về quản trị tài chính doanh nghiệp. Khái niệm về thị trƣờng tài chính, tổ chức tài chính, công cụ tài chính.
Khái niệm giá trị theo thời gian của tiền tệ. Khái niệm về giá trị doanh nghiệp. Khái niệm về vốn và tài sản của doanh nghiệp. ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH VÀ ĐỊNH GIÁ DOANH NGHIỆP.
ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP. Cơ sở đánh giá tình hình tài chính doanh nghiệp. Nội dung và phƣơng pháp đánh giá tình hình tài chính doanh nghiệp. ĐỊNH GIÁ DOANH NGHIỆP.
Các yếu tố tác động tới giá trị doanh nghiệp. Các phƣơng pháp xác định giá trị doanh nghiệp. DỰ BÁO NHU CẦU VỐN VÀ HUY ĐỘNG VỐN CỦA DOANH NGHIỆP. DỰ BÁO NHU CẦU VỐN CỦA DOANH NGHIỆP.
Phƣơng pháp tỷ lệ phần trăm trên doanh thu. Phƣơng pháp lập bảng cân đối kế toán mẫu. Phƣơng pháp dự báo dựa vào chu kỳ vận động của vốn. Dự báo nhu cầu vốn tiền mặt.
HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN CỦA DOANH NGHIỆP. Huy động vốn dài hạn của doanh nghiệp. Huy động vốn ngắn hạn của doanh nghiệp. CHI PHÍ SỬ DỤNG VỐN CỦA DOANH NGHIỆP.
Khái niệm chi phí sử dụng vốn. Các nhân tố ảnh hƣởng đến chi phí sử dụng vốn. Chi phí sử dụng vốn bình quân. Chi phí cận biên về sử dụng vốn.
HỆ THỐNG ĐÒN BẨY CỦA DOANH NGHIỆP. Rủi ro kinh doanh và dòn bẩy kinh doanh. Rủi ro tài chính và đòn bẩy tài chính. Phối hợp đòn bẩy tài chính và đòn bẩy kinh doanh.
QUẢN TRỊ VỐN, TÀI SẢN , DOANH THU VÀ LỢI NHUẬN DOANH NGHIỆP. Quản lý vốn cố định và tài sản cố định. Tài sản cố định và vốn cố định. Khấu hao tài sản cố định.
Quản lý, sử dụng tài sản cố định. Quản lý các khoản đầu tƣ tài chính. Các khoản đầu tƣ tài chính:. Mức trích dự phòng.
Bán quyền mua cổ phần hoặc vốn góp:. Quản lý vốn lƣu động trong doanh nghiệp. Vốn lƣu động và đặc điểm của VLĐ. Quản trị vốn tồn kho dự trữ.
Quản trị nợ phải thu. Quản trị vốn tiền mặt. Quản trị chi phí, doanh thu và lợi nhuận. Khái niệm chi phí, giá thành, doanh thu, lợi nhuận.
Các nguyên tắc phân phối lợi nhuận. Sử dụng các quỹ của doanh nghiệp. THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƢ CỦA DOANH NGHIỆP. Xác định dòng tiền của dự án đầu tƣ.
Nguyên tắc xác định dòng tiền:. Nội dung xác định dòng tiền của dự án. Đầu tƣ vốn điều kiện không có rủi ro. Phƣơng pháp thời gian hoàn vốn đầu tƣ (PP).
Phƣơng pháp thời gian hoàn vốn có chiết khấu (DPP). Phƣơng pháp giá trị hiện tại ròng (NPV). Phƣơng pháp tỷ suất doanh lợi nội bộ (IRR). Phƣơng pháp chỉ số sinh lời (PI).
Đầu tƣ trong điều kiện thực tế. Đánh giá dự án đầu tƣ trong trƣờng hợp nguồn vốn bị giới hạn:. Lựa chọn dự án đầu tƣ thuộc loại xung khắc có tuổi thọ khác nhau (không đồng nhất về thời gian). Mâu thuẫn giữa NPV và IRR.
Lựa chọn dự án trong điều kiện lạm phát. Ảnh hƣởng của việc áp dụng phƣơng pháp khấu hao tài sản cố định tới việc lựa chọn quyết định đầu tƣ vốn. Dự án đầu tƣ thay thế. Đầu tƣ vốn trong điều kiện có rủi ro.
Phƣơng pháp tính tỷ suất chiết khấu có điều chỉnh theo mức độ rủi ro. Xác định sự mạo hiểm của dự án. Phân tích độ nhạy của dự án:. 93 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.
96 3 DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU Bảng 1.2: Phân loại doanh nghiệp theo quy mô.1: Đánh giá tình hình nguồn vốn của doanh nghiệp .2: Tình hình đầu tƣ tài sản của doanh nghiệp .3: Đánh giá hoạt động tài trợ của doanh nghiệp .4 Đánh gía khả năng thanh toán của doanh nghiệp .5: Đánh giá hiệu suất sử dụng vốn .6; Đánh giá khả năng sinh lời của doanh nghiệp. TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA (DNNVV) 1. Khái niệm Ở Việt Nam, tại Điều 4 Luật Doanh nghiệp năm 2005 quy định: “Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, đƣợc đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh”.
Theo đó, các doanh nghiệp bao gồm: Công ty trách nhiệm hữu hạn (công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên); công ty cổ phần; công ty hợp danh; công ty tƣ nhân. Mỗi loại hình doanh nghiệp có đặc trƣng riêng, có khả năng đem lại cho chủ sở hữu những lợi thế và những hạn chế khác nhau nên lựa chọn đƣợc một hình thức doanh nghiệp phù hợp với tính chất kinh doanh, quy mô ngành nghề kinh doanh và khả năng của ngƣời bỏ vốn thành lập là vô cùng quan trọng, có ảnh hƣởng trực sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Những lợi thế so sánh mà doanh nghiệp có thể đem lại cho nhà đầu tƣ là tiêu chí quan trọng nhất cần đƣợc xem xét khi quyết định lựa chọn hình thức doanh nghiệp để đăng ký kinh doanh. Thông thƣờng, những lợi thế mà doanh nghiệp mang lại cho các nhà đầu tƣ có thể là: uy tín mà doanh nghiệp có thể tạo ra đối với khách hàng; phạm vi lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp; mức độ rủi ro mà nhà đầu tƣ có thể gặp phải khi lựa chọn loại hình doanh nghiệp đó; tính phức tạp của thủ tục và các chi phí thành lập doanh nghiệp; mô hình tổ chức quản lý doanh nghiệp và mức độ chi phối của nhà đầu tƣ tới hoạt động của doanh nghiệp.
Tùy thuộc vào quy mô vốn, lao động, doanh thu, mức đóng góp hàng năm vào ngân sách nhà nƣớc…. để cơ quan chức năng và bản thân doanh nghiệp xác định mỗi doanh nghiệp cụ thể là doanh nghiệp thuộc loại hình lớn, vừa và nhỏ. Theo Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/06/2009 của Chính phủ thì DNVVN ở Việt Nam hiện nay đƣợc định nghĩa và xác định nhƣ sau: Doanh nghiệp nhỏ và vừa là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên), cụ thể nhƣ sau: Biểu 1.1: 1 Doanh Quy mô nghiệp siêu Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa nhỏ Tổng Số lao Tổng Số lao Khu vực Số lao động nguồn động nguồn vốn động vốn 10 ngƣời trở 20 tỷ từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên I. Nông, lâm nghiệp và xuống đồng trở ngƣời đến đồng đến 200 ngƣời thủy sản xuống 200 ngƣời 100 tỷ đồng đến 300 ngƣời 10 ngƣời trở 20 tỷ từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên II.
Công nghiệp và xây xuống đồng trở ngƣời đến đồng đến 200 ngƣời dựng xuống 200 ngƣời 100 tỷ đồng đến 300 ngƣời 10 ngƣời trở 10 tỷ từ trên 10 từ trên 10 tỷ từ trên 50 III. Thƣơng mại và dịch xuống đồng trở ngƣời đến đồng đến ngƣời đến vụ xuống 50 ngƣời 50 tỷ đồng 100 ngƣời Theo số liệu điều tra doanh nghiệp trong ấn phẩm: Kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam1 do Tổng cục Thống kê công bố năm 2011, tính đến hết ngày 01/01/2010 cả nƣớc có 248.842 doanh nghiệp đang hoạt động thì theo tiêu thức phân loại doanh nghiệp về quy mô vốn và lao động cơ cấu các doanh nghiệp nhƣ sau: Bảng 1.2: Phân loại doanh nghiệp theo quy mô Loại doanh nghiệp Số lƣợng Tỷ trọng 1.842 100 Theo số liệu thống kê cho thấy các DNNVV ở Việt Nam chiếm tới 97,43% tổng 1 Kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam năm 2007,2008,2009 phân theo ngành kinh tế VSIC 2007, Tập 2, NXB Thống kê, Hà Nội, 2011 2 số các doanh nghiệp hoạt động và đóng góp tới 31% tổng thu từ các doanh nghiệp vào ngân sách, có mặt ở hầu hết các địa phƣơng sử dụng các nguồn lực tại chỗ (sử dụng 50% lao động xã hội) gó phần căn bản giải quyết vấn đề việc làm, an sinh xã hội và cả vai trò là vệ tinh, là đơn vị phụ trợ cho các doanh nghiệp lớn, là trụ cột kinh tế của các địa phƣơng, là thanh giảm sốc cho nền kinh tế khi khủng hoảng, suy thoái…. Những con số và luận cứ căn bản này cho thấy vị thế quan trọng của các DNNVV trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trƣờng nhiều thành phần theo định hƣớng xã hội chủ nghĩa của Việt nam hiện nay. Mỗi loại hình doanh nghiệp dù ở quy mô nào, thuộc thành phần kinh tế nào đều có tính đặc thù và lợi thế phát triển nhất định, có chung các điều kiện căn bản giống nhau, đó là: phải có đầy đủ nguồn lực tài chính theo nhu cầu hoạt động, có năng lực quản trị tài chính phù hợp để biến lợi thế, tiềm năng thành hiện thực.
Dù nguồn lực đƣợc huy động từ tự có, đƣợc hỗ trợ ƣu đãi hay đi vay… thì đều là những đòn bẩy, động lực giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động khi khó khăn, bứt phá, tăng tốc khi thuận lợi và chỉ trở thành hiện thực thông qua sự quản lý, điều hành linh hoạt, hiệu quả của con ngƣời. Nghị quyết 22/2010/NQ-CP ngày 05/05/2010 của Chính phủ về trợ giúp phát triển DNNVV đang dần có hiệu lực tạo cơ hội lớn cho các DNNVV. Đặc điểm của các DNNVV của Việt Nam Sau nhiều năm đổi mới cơ chế quản lý kinh tế với môi trƣờng đầu tƣ, kinh doanh đã đƣợc cải thiện theo hƣớng hỗ trợ sự phát triển của các doanh nghiệp nhƣng các đặc điểm cơ bản của các DNNVV ít có sự thay đổi.