Chương 1: Tổng quan về nghiên cứu đề tài: “Quản trị rủi ro trong quá trình kiểm tra mặt hàng bếp nướng gas barbecue xuất khẩu của công ty cổ phần gia dụng Goldsun”. Chương 2: Một số vấn đề lý luận cơ bản về quản trị rủi ro trong quy trình chuẩn bị hàng xuất xuất khẩu nói chung và kiểm tra hàng xuất khẩu nói riêng. Chương 3: Thực trạng quản trị rủi ro trong quá trình kiểm tra bếp nướng gas barbecue xuất khẩu của công ty cổ phần gia dụng Goldsun. Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất các giải pháp nhẳm quản trị rủi ro trong quá trình kiểm tra mặt hàng bếp nướng gas barbecue xuất khẩu của công ty cổ phần gia dụng Goldsun.
12 Đào Đức Việt K44E3 Luan van Trường Đại Học Thương Mại Khoa: Thương Mại Quốc Tế CHƯƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG QUY TRÌNH CHUẨN BỊ HÀNG XUẤT KHẨU NÓI CHUNG VÀ KIỂM TRA HÀNG XUẤT KHẨU NÓI RIÊNG 2. Một số vấn đề cơ bản về rủi ro, tổn thất và quản trị rủi ro trong hoạt động kinh doanh xuất khẩu 2. Khái niệm về rủi ro và rủi ro trong hoạt động kinh doanh xuất khẩu Kinh doanh luôn gắn liền với rủi ro mạo hiểm, những nhà kinh doanh chấp nhận rủi ro như là một điều không thể tránh khỏi được. Tuy nhiên, chỉ có những nhà kinh doanh nào biết phân tích, đánh giá, đo lường trước được những rủi ro để đưa ra những biện pháp phòng ngừa rủi ro một cách hợp lý thì nhà kinh doanh đó mới thành công.
Rủi ro có thể xảy ra với các doanh nghiệp bất cứ khi nào, đặc biệt đối với những doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu thì rủi ro càng đa đạng và phức tạp hơn. Rủi ro trong kinh doanh là điều tất yếu, không thể loại bỏ hẳn được rủi ro nhưng có thể phòng ngừa và hạn chế được tác động của rủi ro biến rủi ro thành cơ hội cho doanh nghiệp. Theo Flank Knight, một học giả Mỹ định nghĩa: “Rủi ro là những bất trắc có thể đo lường được”. Theo Willet, một học giả Mỹ khác cho rằng: “Rủi ro là một bất trắc cụ thể liên quan đến một biến cố không mong đợi”.
13 Đào Đức Việt K44E3 Luan van Trường Đại Học Thương Mại Khoa: Thương Mại Quốc Tế Inrving Perfer (Mỹ) lại cho rằng: “Rủi ro là tổng hợp những sự cố ngẫu nhiên có thể đo lường được bằng xác suất”. Ngoài ra, còn có một số các định nghĩa khác về rủi ro: Rủi ro là sự bất trắc gây mất mát. Rủi ro là sự biến động tiềm ẩn ở kết quả. Rủi ro là những bất trắc ngoài ý muốn xảy ra trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, tác động xấu đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.
Như vậy, theo các khái niệm trên thì rủi ro có thể đo lường được, có thể xác định được và từ đó có thể lường trước và phòng ngừa cũng như hạn chế ở mức tối đa. Từ những khái niệm trên có thể đi đến khái niệm về rủi ro trong kinh doanh xuất khẩu như sau: “Rủi ro trong kinh doanh xuất khẩu là những bất trắc có thể xảy ra ngoài ý muốn trong quá trình kinh doanh xuất khẩu, gây thiệt hại cho doanh nghiệp xuất khẩu”. Phân loại rủi ro Với xu hướng toàn cầu hóa hiện nay, chiến lược phát triển kinh tế của đất nước đang hướng mạnh đến xuất khẩu. Rủi ro trong xuất khẩu ngày càng phức tạp và đa dạng, việc phân loại rủi ro xuất khẩu có ý nghĩa thiết thực giúp ta có thể đưa ra được các giải pháp pháp phòng ngừa rủi ro có hiệu quả.
Rủi ro có thể được phân loại thành: 2. Rủi ro thuần túy và rủi ro suy đoán Rủi ro thuần túy: là những rủi ro dẫn đến tình huống tổn thất hay không tổn thất, trường hợp tốt nhất là tổn thất không xảy ra. Rủi ro suy đoán: là những rủi ro dẫn đến tình huống tổn thất hoặc sinh lợi, phần sinh lợi gọi là phần thưởng cho rủi ro. Rủi ro đặc trưng và rủi ro thị trường 14 Đào Đức Việt K44E3 Luan van Trường Đại Học Thương Mại Khoa: Thương Mại Quốc Tế - Rủi ro đặc trưng (rủi ro có thể đa dạng được): đây là rủi ro thường xảy ra trong phạm vi hẹp, mang tính riêng có, cá thể và có thể phân chia, giảm thiểu được bằng cách đa dạng hóa bằng các nguồn quỹ góp chung.
Các dạng rủi ro đặc trưng: Rủi ro quản lý: là những rủi ro nảy sinh do trình độ yếu kém của người quản lý vì vậy quyết định của họ đưa ra có thể sai lầm gây tổn thất thậm chí phá sản doanh nghiệp. Rủi ro tài sản: là những rủi ro nảy sinh do tài sản và cơ cấu tài sản của doanh nghiệp nắm giữ. Rủi ro tài trợ: là những rủi ro và trách nhiệm pháp lý nảy sinh từ cơ cấu nguồn vốn của doanh nghiệp. - Rủi ro thị trường (rủi ro không thể đa dạng hóa): đây là loại rủi ro nảy sinh từ tác động to lớn của thị trường nằm ngoài sự kiểm soát của doanh nghiệp và không thể giảm thiểu được bằng cách đa dạng hóa rủi ro như: Những thay đổi trong cơ chế quản lý Những thay đổi trong thị hiếu của khách hàng Tiến bộ khoa học kỹ thuật Chuyển dịch trong dòng vốn đầu tư Thay đổi và dịch chuyển lực lượng lao động, dân số 2.
Khái niệm tổn thất và phân loại tổn thất 2. Khái niệm tổn thất Theo giáo trình quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế xuất bản năm 2010 do PGS.TS Doãn Kế Bôn chủ biên: “Tổn thất được hiểu là những thiệt hại, mất mát về tài sản, cơ hội mất hưởng về con người, tinh thần, sức khỏe và sự nghiệp của họ do những nguyên nhân từ các rủi ro gây ra”. Phân loại tổn thất - Dựa vào mức độ của tổn thất Căn cứ vào mức độ của tổn thất được chia ra: 15 Đào Đức Việt K44E3 Luan van Trường Đại Học Thương Mại Khoa: Thương Mại Quốc Tế Tổn thất toàn bộ: là tổn thất hoàn toàn đối tượng như mất kiện hàng, hư hỏng hoặc bị phá hủy tất cả hàng hóa. Tổn thất bộ phận: là tổn thất một phần của đối tượng như đổ vỡ một số lượng nhất định hàng hóa, hàng bị ẩm mốc một phần.
- Dựa vào tính chất của tổn thất Căn cứ vào tính chất của tổn thất được chia ra: Tổn thất riêng: là những tổn thất của đối tượng bảo hiểm của những bên tham gia bảo hiểm như tổn thất của hàng khi bị mất hàng hóa vận chuyển, tổn thất về con tàu của chủ tàu. Tổn thất chung: là tổn thất hoặc chi phí do hành động cố ý của người chuyên chở, thuyền trưởng. - Dựa vào đối tượng bị thiệt hại Căn cứ vào đôi tượng bị thiệt hại được chia thành: Tổn thất hữu hình: là những thiệt hại về hàng hóa, tiền bạc. Tổn thất vô hình: là những tổn thất về tinh thần, uy tín trong kinh doanh.
Khái niệm quản trị rủi ro và nội dung quản trị rủi ro trong hoạt động kinh doanh xuất khẩu 2. Khái niệm quản trị rủi ro Thực tế có rất nhiều quan điểm về quản trị rủi ro, trong phạm vi khóa luận này em xin đưa ra khái niệm về quản trị rủi ro trong kinh doanh xuất khẩu như sau: “ Quản trị rủi ro trong kinh doanh xuất khẩu là một quá trình có tính chất toàn diện và có hệ thống nhằm nhận dạng, tìm ra nguyên nhân, sau đó kiểm soát và phòng ngừa nhằm giảm thiểu những tổn thất, mất mát và những ảnh hưởng bất lợi trong quá trình kinh doanh xuất khẩu”. Nội dung quản trị rủi ro 2. Nghiên cứu, nhận dạng rủi ro 16 Đào Đức Việt K44E3 Luan van Trường Đại Học Thương Mại Khoa: Thương Mại Quốc Tế Đây là nhiệm vụ quan trọng trong quản trị rủi ro nhằm thu thập và phân tích các nguồn thông tin về rủi ro, các nguy cơ rủi ro cũng như nguyên nhân dẫn đến các rủi ro trong quá khứ hoặc dự báo, từ đó phân loại rủi ro theo những tiêu chí khác nhau và làm căn cứ xác lập các biện pháp phòng ngừa theo từng nhóm rủi ro đã phân loại.
Nghiên cứu về rủi ro và đối tượng rủi ro: Các nguồn rủi ro trong chuẩn bị hàng xuất khẩu nói chung và kiểm tra hàng xuất khẩu nói chung rất đa dạng và phức tạp. Các nguồn rủi ro có thể từ hành vi của người bán từ sự điều chỉnh của chính sách, từ các yếu tố tự nhiên, thời tiết… Mỗi nguồn rủi ro lại có những tác động rất khác nhau đến công tác chuẩn bị hàng xuất khẩu nói chung và kiểm tra hàng xuất khẩu nói riêng. Vì thế, khi nghiên cứu nguồn rủi ro cần phân chia chúng hợp lý thành từng nhóm, bên cạnh đó khi nghiên cứu về nguồn rủi ro cũng cần chú ý rằng việc không bao quát hết các nguồn rủi ro có thể dẫn đến bị động trong các hoạt động ứng phó khi xảy ra rủi ro và thiệt hại có thể bị tăng thêm vì lý do này. Nghiên cứu đối tượng rủi ro chính là nghiên cứu những đối tượng sẽ chịu thiệt hại, tổn thất do rủi ro xảy ra trong quá trình chuẩn bị hàng xuất khẩu nói chung và kiểm tra hàng xuất khẩu nói riêng.
Đối tượng rủi ro thường là hàng hóa, uy tín thương mại, cơ hội xuất khẩu hàng… Nhận dạng rủi ro: Từ kết quả nghiên cứu và phân tích về nguồn rủi ro và đối tượng rủi ro, các nhà quản trị cần sử dụng các phương pháp khác nhau để nhận dạng được rủi ro một cách càng chính xác càng tốt để không bỏ sót rủi ro. Việc nhận dạng rủi ro trong chuẩn bị hàng XK nói chung và kiểm tra hàng XK nói riêng được thực hiện bằng phương pháp nhận dạng nhóm tác nghiệp. Yêu cầu cơ bản là phải chỉ ra được những nguy cơ có thể xảy ra trong chuẩn bị, kiểm tra hàng xuất khẩu và sắp xếp chúng theo tần xuất xuất hiện của rủi ro dựa trên những số liệu quá khứ của chính doanh nghiệp và của nhiều doanh nghiệp trong cùng ngành hoặc khác ngành. Phân tích và dự báo rủi ro và tổn thất Phân tích tổn thất được tiến hành dựa trên các số liệu quá khứ về tổn thất của doanh nghiệp đã trải nghiệm cũng như các nguồn thông tin bên ngoài doanh nghiệp về những trường hợp tương tự trong quá trình chuẩn bị hàng xuát khẩu nói chung và 17 Đào Đức Việt K44E3 Luan van Trường Đại Học Thương Mại Khoa: Thương Mại Quốc Tế kiểm tra hàng xuất khẩu nói riêng.