Chương 1: Những lý luận cơ bản về quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp của chi nhánh của ngân hàng thương mại Chương 2: Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp của Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam – Chi nhánh Hà Thành Chương 3: Giải pháp hoàn thiện quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp của Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam – Chi nhánh Hà” Thành LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 CHƢƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP CỦA CHI NHÁNH NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Rủi ro tín dụng 1. Tổng quan về tín dụng và hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại 1. Khái niệm tín dụng và cho vay Thuật ngữ tín dụng được hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau, tùy từng lĩnh vực và hoàn cảnh cụ thể mà thuật ngữ tín dụng bao hàm những nội dung riêng phù hợp.
Luật số 17/2017/QH14 sửa đổi bổ sung một số điều luật các tổ chức tín dụng: Cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác. Như vậy, hiểu một cách khái quát tín dụng là quan hệ sử dụng vốn lẫn nhau giữa người cho vay và người đi vay dựa trên nguyên tắc hoàn trả. NHTM là một trong những định chế tài chính mà đặc trưng là cung cấp đa dạng các dịch vụ tài chính với nghiệp vụ cơ bản là nhận tiền gửi, cho vay và cung ứng các dịch vụ thanh toán. Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi.
Hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam “kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 Hoạt động cho vay của NHTM dựa trên một số nguyên tắc nhất định, khách hàng vay phải đáp ứng được các điều kiện nhất định nhằm đảm bảo hợp pháp, an toàn và sinh lời: Sử dụng vốn vay đúng mục đích, hoàn trả nợ gốc và lãi vốn vay đúng thời hạn, Khách hàng có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự, có khả năng tài chính, có dự án đầu tư, phương án sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, phương án phục vụ đời sống khả thi có hiệu quả… 1. Các hình thức cho vay của Ngân hàng thương mại Các hình thức cho vay phát triển ngày càng đa dạng và phong phú, phù hợp với nhu cầu của nền kinh tế. Tùy theo các tiêu thức khác nhau có thể phân chia theo nhiều loại.
- Căn cứ vào thời hạn cho vay, cho vay của NHTM được chia thành: Cho vay ngắn hạn (là những khoản cho vay có thời hạn đến 12 tháng) và cho vay trung và dài hạn (là những khoản cho vay có thời hạn trên 12 tháng. Ở Việt Nam hiện nay, các khoản cho vay trên 12 tháng đến 60 tháng được gọi là cho vay trung hạn, trên 60 tháng gọi là cho vay dài hạn). - Căn cứ vào mục đích sử dụng vốn, cho vay của NHTM được chia thành: Cho vay kinh doanh, cho vay tiêu dùng. - Căn cứ tính chất bảo đảm tiền vay, cho vay của NHTM được chia thành: Cho vay không có bảo đảm và cho vay có bảo đảm.
Thông qua đa dạng hóa các hình thức cho vay các NHTM đã góp phần thỏa mãn nhu cầu về vốn cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng của hầu hết các thành phần trong nền kinh tế. Phương thức cho vay của Ngân hàng thương mại Phương thức cho vay là cách thức ngân hàng cấp tiền vay và thu nợ. Nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng, NHTM đưa ra nhiều phương thức cho vay khác nhau, trong đó phổ biến nhất là cho vay từng lần, cho vay theo hạn mức tín dụng và cho vay theo dự án đầu tư. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 - Phương thức cho vay từng lần: mỗi lần vay vốn khách hàng và NHTM thực hiện thủ tục vay vốn cần thiết và ký kết hợp đồng tín dụng.
- Phương thức cho vay theo hạn mức tín dụng: khách hàng và NHTM xác định và thỏa thuận một hạn mức tín dụng duy trì trong khoảng thời gian nhất định. - Phương thức cho vay theo dự án đầu tư: NHTM cho khách hàng vay vốn để thực hiện các dự án đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và các dự án đầu tư phục vụ đời sống. - Các phương thức cho vay khác: Cho vay hợp vốn, Cho vay trả góp, Cho vay theo hạn mức tín dụng dự phòng, Cho vay thông qua nghiệp vụ phát hành và sử dụng thẻ tín dụng, Cho vay theo hạn mức thấu chi. Ngân hàng cần dựa trên đặc điểm hoạt động và nhu cầu vay của khách hàng để tư vấn và cung cấp cho khách hàng phương thức cho vay phù hợp.
Vai trò của tín dụng Ngân hàng thương mại Thứ nhất, tín dụng NHTM góp phần đáp ứng nhu cầu vốn để duy trì và phát triển sản xuất. Nhờ có nguồn vốn tín dụng NHTM mà các DN không những đảm bảo quá trình sản xuất kinh doanh bình thường mà còn mở rộng sản xuất, cải tiến công nghệ kỹ thuật, đảm bảo sự phát triển liên tục của sản xuất và lưu thông hàng hóa. Thứ hai, tín dụng NHTM thúc đẩy quá trình tích tụ và tập trung vốn. Sản xuất hàng hóa phát triển, lưu thông hàng hóa ngày càng mở rộng, nhu cầu vốn để duy trì, phát triển sản xuất ngày càng cao.
Thứ ba, tín dụng góp phần tác động đến việc tăng cường chế độ hạch toán kinh tế của các DN. Thứ tư, tín dụng NHTM tạo điều kiện để phát triển các quan hệ kinh tế với nước ngoài. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Rủi ro tín dụng trong cho vay của Ngân hàng thương mại 1.
Khái niệm rủi ro tín dụng trong cho vay NHTM Khi nói đến RRTD trong ngân hàng, đơn giản nhất có thể hiểu “RRTD là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng (TCTD) do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết”. Trong bộ “17 nguyên tắc quản trị RRTD” của Basel 2 được Ủy ban Basel ban hành tháng 9/2000 có đề cập: “RRTD là khả năng bên vay nợ ngân hàng hoặc bên đối tác không đáp ứng nghĩa vụ thanh toán theo các điều khoản đã thỏa thuận”. Theo cuốn Quản trị rủi ro ngân hàng (2001) của Joel Bessis, RRTD được hiểu là những tổn thất do khách hàng không trả được nợ hoặc đó là sự giảm sút chất lượng tín dụng của những khoản vay. Như vậy, RRTD có thể xảy ra bất cứ lúc nào, nó là sự không chắc chắn trong việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán của người được cấp tín dụng cho ngân hàng theo đúng cam kết đã ký.
RRTD là điều không thể tránh khỏi trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng, có thể nói rằng việc ngân hàng kinh doanh trong lĩnh vực tài chính tín dụng chính là hoạt động kinh doanh thu lợi dựa trên rủi ro phát sinh từ hoạt động đó. Các nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng trong cho vay của Ngân hàng thương mại Căn cứ theo nguồn gốc hình thành rủi ro tín dụng thì nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng gồm nhiều nguyên nhân như nguyên nhân thuộc về khách hàng, nguyên nhân thuộc về NHTM, nguyên nhân thuộc về môi trường.Tựu chung có thể chia làm hai loại nguyên nhân chính: Nguyên nhân chủ quan, nguyên nhân khách quan. - Nguyên nhân chủ quan LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 13 + Chiến lược phát triển và mục tiêu của hệ thống: Chiến lược phát triển và mục tiêu của hệ thống ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng quản trị rủi ro tín dụng. Như đã biết một nguyên lý cơ bản là: đánh đổi giữa rủi ro và lợi nhuận.
Rủi ro cao hơn hứa hẹn một mức lợi nhuận cao hơn. Việc đưa ra chiến lược phát triển và mục tiêu phù hợp ảnh hưởng lớn tới chất lượng quản trị rủi ro tín dụng. + Quan điểm về quản trị rủi ro, nhận thức và chủ trương của lãnh đạo về quản trị rủi ro: Để xây dựng được hệ thống quản trị rủi ro và duy trì hoạt động có chất lượng thì quan trọng nhất là quan điểm và nhận thức của lãnh đạo đơn vị về hoạt động quản trị rủi ro. Nếu lãnh đạo nhận thức đúng đắn và rõ ràng tầm quan trọng của hoạt động quản trị rủi ro và truyền đạt đến toàn thể nhân viên thì chất lượng quản trị rủi ro sẽ được nâng cao.
Ngược lại, với những nhà lãnh đạo cho rằng hoạt động này chỉ mang tính chất hình thức và thực hiện cho đủ quy định thì hệ thống hoạt động không thể có chất lượng cao. + Năng lực, kinh nghiệm đội ngũ cán bộ: Con người luôn là yếu tố quyết định đến sự thành bại trong mọi hoạt động kinh doanh nói chung và tất nhiên nó cũng không loại trừ khỏi hoạt động của một ngân hàng. Muốn nâng cao chất lượng trong quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng cần phải có một đội ngũ cán bộ tín dụng giỏi, được đào tạo có hệ thống, am hiểu và có kiến thức phong phú về môi trường kinh doanh và rủi ro tín dụng. + Sự phát triển hệ thống thông tin của NHTM: Hiện nay, kinh tế nước ta đang trên đà hội nhập, quy mô của nền kinh tế liên tục tăng lên.
Quy mô của các ngân hàng thương mại vì vậy cũng tăng lên nhanh chóng để đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế. Theo đó, máy tính, hệ thống thông tin ngân hàng là tất yếu không thể thiếu. - Nguyên nhân khách quan + Môi trường kinh tế xã hội: Tính ổn định hay bất ổn định về kinh tế và chính sách kinh tế của mỗi quốc gia luôn có tác động trực tiếp đến hoạt LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 14 động kinh doanh và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp trên thị trường.