Chương 1: Một số vấn đề lý luận về quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân của NHTM Chương 2: Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam, Chi nhánh Tây Hồ Chương 3: Một số giải pháp nhằm tăng cường quản trị rủi ro tín dụng trog cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam, Chi nhánh Tây Hồ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 CHƢƠNG I: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Hoạt động cho vay khách hàng cá nhân của Ngân hàng thƣơng mại 1.1 Khái quát về hoạt động cho vay của NHTM 1.1 Khái niệm về hoạt động cho vay của NHTM Cho vay là một trong những hoạt động kinh doanh cốt lõi của ngân hàng thương mại (NHTM). Thông thường, đối với các NHTM, đặc biệt là các NHTM chủ yếu dựa trên các hoạt động kinh doanh truyền thống, thì cho vay là hoạt động chính yếu, tạo ra nguồn thu đối với bản thân NHTM, nguồn thu quan trọng đó sẽ đóng góp trong tổng thu giúp NHTM bù đắp các chi phí trong quá trình kinh doanh và có thể có lãi. Theo Luật Các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 ngày 16 tháng 6 năm 2010, “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.
Khách hàng của các NHTM có thể bao gồm các tổ chức như doanh nghiệp, các trung gian tài chính hay các loại hình tổ chức khác, mà cũng có thể bao gồm các khách hàng cá nhân (KHCN). Thuật ngữ KHCN trong nhiều trường hợp, đối với các NHTM bao hàm cả khách hàng là các cá nhân (mỗi người đơn lẻ) và các hộ gia đình (một nhóm người có quan hệ gia đình) Đối với nhiều NHTM, đặc biệt là các NHTM có định hướng phát triển phân khúc dịch vụ bán lẻ, bên cạnh các khách hàng là doanh nghiệp nhỏ và vừa, thì hoạt động kinh doanh hướng tới khách hàng cá nhân (NHCN) có vai trò vô cùng quan trọng. Các loại hình dịch vụ ngân hàng và dòng sản phẩm khi đó được NHTM phát triển nhằm cung cấp cho khách hàng bán lẻ, đó là người tiêu dùng hoặc khách hàng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 có nhu cầu sử dụng vốn kinh doanh hoặc đầu tư cá nhân chứ không phải là doanh nghiệp, trung gian tài chính hay các dạng thức tổ chức khác trong nền kinh tế. Như vậy, có thể hiểu cho vay KHCN của NHTM là là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay là NHTM giao hoặc cam kết giao cho cá nhân hoặc hộ gia đình một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định (có thể là chi tiêu cho mục đích tiêu dùng hoặc đầu tư cho mục đích sản xuất kinh doanh) trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.
Vậy cho vay khách hàng cá nhân là gì? Cho vay khách hàng cá nhân là một hình thức tín dụng mà đối tượng vay vốn là cá nhân nhằm mục đích tiêu dùng hay phục vụ sản xuất, kinh doanh. Các cá nhân đi vay là những ai? Họ có thể là những người buôn bán nhỏ, nông dân, hộ thủ công nghiệp, thợ may, cơ khí, thanh niên, phụ nữ, sinh viên, tài xế taxi, cơ sở sản xuất nhỏ…. Hoặc là đại diện của hộ gia đình (là những người được các thành viên có đủ năng lực pháp luật và hành vi dân sự trong hộ gia đình uỷ quyền những người thay mặt hộ gia đình ký hợp đồng tín đồng tín dụng, hợp đồng đảm bảo tiền vay và cam kết trả nợ cho Ngân hang.2 Đặc điểm hoạt động cho vay - Ngân hàng thương mại được coi là loại hình doanh nghiệp đặc biệt, kinh doanh trên lĩnh vực tiền tệ và dịch vụ ngân hàng. Trong hoạt động kinh doanh tiền tệ của ngân hàng thương mại, hoạt động cho vay là hoạt động góp lợi nhuận nhiều nhất cho ngân hàng.
Cho vay có những đặc điểm sau: - Đối tượng khách hàng đa dạng do các cá nhân, doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau. Do đó nhu cầu vay vốn để đáp ứng cũng đa dạng từ lĩnh vực cho vay xây dựng, cải tiến kĩ thuật, mua công nghệ, sản xuất kinh doanh… - Mục đích sử dụng vốn của cá nhân và doanh nghiệp để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng, nhu cầu sản xuất kinh doanh, mở rộng quy mô sản xuất như vay vốn để mua nguyên liệu phục vụ sản xuất, mua sắm tài sản kỹ thuật, xây dựng nhà xưởng, đổi mới thiết bị và áp dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật vào quá trình sản xuất. - Thủ tục và quy trình cho vay phức tạp hơn. Hơn nữa, giá trị khoản vay lớn và tài sản bảo đảm thường phức tạp, khó định giá hơn vì hầu hết các doanh nghiệp đều LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 thế chấp bằng tài sản hình thành từ vốn vay, máy móc, thiết bị, quyền phải thu, hàng tồn kho… - Nguồn trả nợ của khách hàng từ lương, cho thuê tài sản, từ doanh thu bán hàng, lợi nhuận, khấu hao và các nguồn nguồn thu nhập hợp pháp của doanh nghiệp.
Vì vậy, khi thẩm định cho vay , phải cân nhắc quy mô, tính khả thi của phương án vay, của dự án, phương án xin cấp tín dụng, khả năng tài chính của doanh nghiệp. - Có hệ thống thông tin của doanh nghiệp minh bạch, chặt chẽ hơn so với khách hàng cá nhân do có hệ thống kế toán, báo cáo tài chính, báo cáo thuế…Tùy thuộc vào báo cáo tài chính có được kiểm toán hay không, uy tín tổ chức kiểm toán mà chất lượng thông tin khách hàng cung cấp cao hay thấp. - Rủi ro xảy ra từ cho vay thường gây ra tổn thất lớn cho ngân hàng thương mại. Do đó, các lãnh đạo NHTM rất quan tâm đến quản trị rủi ro các khỏan cho vay 1.2 Vai trò của hoạt động cho vay của NHTM 1.1 Đối với khách hàng Thứ nhất, chất lượng cho vay tạo lòng tin đối với khách hàng.
Trong điều kiện nền kinh tế mở, khách hàng có quyền lựa chọn ngân hàng làm đối tác. Chính vìvậy, ngân hàng nào có chất lượng tín dụng tốt sẽ thu hút được nhiều khách hàng đến thiết lập quan hệ tín dụng với ngân hàng. Với vai trò chủ đạo cung cấp vốn cho nền kinh tế, các ngân hàng hỗ trợ và tạo điều kiện cho các cá nhân và tổ chức kinh tế tiếp cận nguồn vốn ngân hàng. Từ nguồn vốn vay được từ ngân hàng doanh nghiệp có áp lực trả nợ vay sẽ hoạt động kinh doanh hiệu quả hơn, nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.
Từ đó, tạo cho các đơn vị kinh tế một chỗ đứng và khẳng định uy tín của mình trên thị trường. Thứ hai, chất lượng tín dụng góp phần phát triển sản xuất, kinh doanh và lành mạnh tài chính của khách hàng. Chất lượng tín dụng được đảm bảo cũng có ý nghĩa là ngân hàng phát triển nhờ vậy ngân hàng có điều kiện cung ứng vốn tín dụng đáp ứng yêu cầu sản xuất kinh doanh của khách hàng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Đối với ngân hàng Hoạt động chủ yếu của ngân hàng thương mại là việc thu hút vốn để mở rộng cho vay và đầu tư nhằm thu lợi nhuận.
Việc sử dụng vốn có hiệu quả hay không quyết định đến sự thành bại trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Chiến lược kinh doanh quan trọng nhất của ngân hàng là chiến lược tín dụng. Trong đó hoạt động cho vay là hoạt động hứa hẹn đem lại lợi nhuận cao nên các ngân hàng quan tâm đến việc mở rộng và nâng cao chất lượng cho vay. - Mở rộng cho vay làm tăng doanh thu và lợi nhuận của ngân hàng: Khi ngân hàng cho vay ngân hàng thu được tiền lãi.
Tiền lãi = Lãi suất * Tổng dư nợ thực tế * Thời gian vay. Tiền lãi chiếm một tỷ trọng lớn trong tổng doanh thu và lợi nhuận của ngân hàng. Khi ngân hàng mở rộng cho vay về chiều rộng làm tổng dư nợ tăng lên, nếu ngân hàng không gặp rủi ro lớn từ các khoản cho vay này thì chắc chắn doanh thu và lợi nhuận sẽ tăng lên. Khi ngân hàng mở rộng cho vay về chiều sâu, chất lượng của các khoản vay tăng lên, khả năng thu hồi vốn vay là lãi cao, đặc biệt đối với các khoản vay với thời hạn dài thì doanh thu và lợi nhuận từ các khoản vay này cũng tăng lên.
Ngoài thu từ lãi, ngân hàng còn có các khoản thu phí dịch vụ như: dịch vụ bảo lãnh, dịch vụ thanh toán, dịch vụ tư vấn,… - Nâng cao chất lượng cho vay: Giúp ngân hàng tồn tại và phát triển bền vững.3 Đối với nền kinh tế Thứ nhất, chất lượng cho vay có vai trò quan trọng trong việc đẩy lùi và kiềm chế lạm phát, từng bước duy trì sự ổn định giá trị đồng tiền và tỷ giá, góp phần cải thiện kinh tế vĩ mô, môi trường đầu tư và sản xuất kinh doanh. Thứ hai, góp phần thúc đẩy hoạt động đầu tư, phát triển sản xuất kinh doanh và hoạt động xuất nhập khẩu. Đây là kết quả tác động nhiều mặt của đổi mới hoạt động ngân hàng, nhất là những cố gắng của ngành ngân hàng trong việc huy động các nguồn vốn trong nước cho đầu tư phát triển, trong việc đổi mới chính sách cho LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 vay và cơ cấu tín dụng theo hướng căn cứ vào tính khả thi và hiệu quả của từng dự án, từng lĩnh vực ngành nghề để quyết định cho vay. Thứ ba, chất lượng tín dụng nói chung và chất lượng cho vay nói riêng đã đóng góp tích cực cho việc duy trì tăng trưởng kinh tế với nhịp độ cao trong nhiều năm liên tục.
Với dư nợ cho vay nền kinh tế chiếm khoảng 35-37% GDP. Thứ tư, thông qua nguồn vốn tín dụng cho các chương trình và dự án phát triển sản xuất kinh doanh, hàng năm hệ thống ngân hàng đã góp phần tạo thêm được nhiều việc làm mới, nhất là tại các vùng nông thôn. Việc sử dụng vốn ngân hàng cho mục đích này ngày càng có tính chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả.