Luận văn thạc sĩ về quản trị rủi ro thanh khoản tại ngân hàng TMCP Sài Gòn

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu rủi ro thanh khoản tại ngân hàng thương mại cổ phần sài gòn 002, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực

• Tác giả: Lê Thị Phương Nga
• Người hướng dẫn: PGS. TS Trầm Thị Xuân Hương
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Quản Trị Rủi Ro Thanh Khoản Tại Ngân Hàng SCB
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO THANH KHOẢN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Rủi ro thanh khoản tại NHTM
• 1.2. Khái niệm về thanh khoản và rủi ro thanh khoản
• 1.2.1. Khái niệm về thanh khoản
• 1.2.2. Khái niệm về rủi ro thanh khoản
• 1.3. Nguyên nhân và hậu quả của rủi ro thanh khoản
• 1.3.1. Nguyên nhân của rủi ro thanh khoản
• 1.3.2. Hậu quả của rủi ro thanh khoản
• 1.4. Quản trị rủi ro thanh khoản tại NHTM
• 1.4.1. Bản chất của quản trị rủi ro thanh khoản
• 1.4.2. Sự cần thiết quản trị rủi ro thanh khoản tại NHTM
• 1.4.3. Tác động của quản trị rủi ro thanh khoản đến Ngân hàng Thương mại
• 1.4.4. Quy trình quản trị rủi ro thanh khoản trong kinh doanh ngân hàng
• 1.4.5. Đo lường rủi ro thanh khoản
• 1.4.6. Chiến lược quản trị rủi ro thanh khoản
• 1.4.7. Các tín hiệu đánh giá quản trị rủi ro thanh khoản
• 1.4.8. Các nguyên tắc quản trị rủi ro thanh khoản theo Basel II
• 1.4.9. Lượng hóa rủi ro thanh khoản
• 1.4.10. Phương pháp tiếp cận cung cầu thanh khoản
• 1.4.10.1. Cầu về thanh khoản
• 1.4.10.2. Cung về thanh khoản
• 1.4.11. Đánh giá trạng thái thanh khoản
• 1.4.12. Tỷ lệ thanh khoản
• 1.4.13. Phương pháp tiếp cận chỉ số thanh khoản
• 1.4.14. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro thanh khoản tại NHTM
• 1.4.14.1. Các nhân tố khách quan ảnh hưởng đến quản trị rủi ro thanh khoản tại NHTM
• 1.4.15. Kinh nghiệm của các Ngân hàng trong nước và nước ngoài trong việc quản trị rủi ro thanh khoản trong giai đoạn hiện nay
• 1.4.15.1. Ngân hàng Deustche Bank – Đức
• 1.4.15.2. Tập đoàn tài chính Lloyds Banking Group – Anh
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO THANH KHOẢN TẠI NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN
• 2.1. Tổng quan về SCB
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức
• 2.1.3. Kết quả hoạt động kinh doanh của SCB
• 2.2. Thực trạng quản trị rủi ro thanh khoản tại SCB
• 2.2.1. Những quy định về của NHNN quản trị thanh khoản
• 2.2.2. Những quy định của SCB về quản trị rủi ro thanh khoản
• 2.2.3. Nhân sự và tổ chức
• 2.2.4. Các phương pháp và quy trình thực hiện quản trị rủi ro thanh khoản
• 2.2.5. Các chỉ số quản trị rủi ro thanh khoản tại SCB
• 2.2.5.1. Vốn điều lệ và hệ số CAR
• 2.2.5.2. Chỉ số trạng thái tiền mặt H3
• 2.2.5.3. Chỉ số năng lực cho vay H4
• 2.2.5.4. Chỉ số dư nợ/tiền gửi khách hàng H5
• 2.2.5.5. Chỉ số chứng khoán thanh khoản H6
• 2.2.5.6. Chỉ số trạng thái ròng đối với các TCTD H7
• 2.2.5.7. Chỉ số (Tiền mặt + tiền gửi tại các TCTD)/tiền gửi khách hàng H8
• 2.2.6. Đánh giá quản trị rủi ro thanh khoản tại SCB
• 2.2.6.1. Những kết quả đạt được
• 2.2.6.2. Những hạn chế cần khắc phục và nguyên nhân của những hạn chế
• 2.2.6.2.1. Nguyên nhân của những hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP QUẢN TRỊ RỦI RO THANH KHOẢN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI
• 3.1. Định hướng phát triển
• 3.1.1. Định hướng phát triển của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đến năm 2020
• 3.1.2. Định hướng phát triển các tổ chức tín dụng
• 3.1.3. Định hướng phát triển của SCB đến năm 2020
• 3.2. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro thanh khoản tại SCB
• 3.2.1. Về phía SCB
• 3.2.1.1. Hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy quản trị rủi ro thanh khoản
• 3.2.1.2. Cơ cấu lại tài sản thanh khoản và tài sản kinh doanh
• 3.2.1.3. Xây dựng và hoàn thiện quy trình quản trị rủi ro thanh khoản
• 3.2.1.4. Tăng chất lượng của tài sản kinh doanh
• 3.2.2. Kiến nghị về phía Chính phủ
• 3.2.2.1. Hoàn thiện hệ thống luật pháp đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế
• 3.2.2.2. Đẩy nhanh tiến độ cổ phần hoá các ngân hàng thương mại nhà nước
• 3.2.3. Kiến nghị về phía Ngân hàng Nhà nước
• 3.2.3.1. Thực thi chính sách tiền tệ linh hoạt và vừa đủ
• 3.2.3.2. Kiểm soát việc thành lập ngân hàng thương mại
• 3.2.3.3. Tăng cường kiểm tra giám sát, đo lường rủi ro
• 3.2.3.4. Hoàn thiện thị trường liên ngân hàng và xây dựng thị trường mua bán nợ hiệu quả
• 3.2.3.5. Hoàn thiện các văn bản pháp quy, hướng dẫn cho thị trường tài chính phái sinh
• KẾT LUẬN CHUNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản trị rủi ro thanh khoản tại ngân hàng SCB

Quản trị rủi ro thanh khoản là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong hoạt động của ngân hàng thương mại. Ngân hàng SCB, với vai trò là một trong những ngân hàng thương mại cổ phần lớn tại Việt Nam, cần phải có những chiến lược hiệu quả để quản lý rủi ro thanh khoản. Việc này không chỉ giúp ngân hàng duy trì hoạt động ổn định mà còn bảo vệ lợi ích của khách hàng và cổ đông.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của rủi ro thanh khoản

Rủi ro thanh khoản là khả năng của ngân hàng trong việc đáp ứng các nghĩa vụ tài chính khi đến hạn. Tầm quan trọng của quản trị rủi ro thanh khoản không chỉ nằm ở việc duy trì sự ổn định tài chính mà còn ở việc tạo dựng niềm tin từ phía khách hàng.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro thanh khoản tại SCB

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro thanh khoản tại SCB, bao gồm tình hình kinh tế vĩ mô, chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước, và sự cạnh tranh trong ngành ngân hàng. Những yếu tố này cần được phân tích kỹ lưỡng để đưa ra các giải pháp phù hợp.

II. Những thách thức trong quản trị rủi ro thanh khoản tại SCB

Ngân hàng SCB đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản trị rủi ro thanh khoản. Những thách thức này không chỉ đến từ nội bộ ngân hàng mà còn từ môi trường kinh doanh bên ngoài. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

2.1. Tình hình cạnh tranh trong ngành ngân hàng

Sự cạnh tranh gay gắt giữa các ngân hàng thương mại đã tạo ra áp lực lớn lên khả năng huy động vốn và duy trì thanh khoản. SCB cần có những chiến lược cạnh tranh hiệu quả để thu hút khách hàng và duy trì nguồn vốn ổn định.

2.2. Biến động lãi suất và tác động đến thanh khoản

Biến động lãi suất có thể ảnh hưởng lớn đến khả năng huy động vốn của SCB. Khi lãi suất tăng, khách hàng có xu hướng rút tiền gửi để tìm kiếm lợi suất cao hơn, điều này có thể dẫn đến tình trạng thiếu hụt thanh khoản.

III. Phương pháp quản trị rủi ro thanh khoản hiệu quả tại SCB

Để quản trị rủi ro thanh khoản hiệu quả, SCB cần áp dụng các phương pháp và công cụ hiện đại. Việc này không chỉ giúp ngân hàng duy trì thanh khoản mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh.

3.1. Đánh giá và phân tích rủi ro thanh khoản

Đánh giá và phân tích rủi ro thanh khoản là bước đầu tiên trong quá trình quản trị. SCB cần sử dụng các chỉ số tài chính để đo lường tình hình thanh khoản và đưa ra các biện pháp khắc phục kịp thời.

3.2. Xây dựng quy trình quản lý thanh khoản

Xây dựng quy trình quản lý thanh khoản rõ ràng và hiệu quả sẽ giúp SCB chủ động hơn trong việc ứng phó với các tình huống khẩn cấp. Quy trình này cần được thường xuyên cập nhật và điều chỉnh theo tình hình thực tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại SCB

Việc áp dụng các phương pháp quản trị rủi ro thanh khoản tại SCB đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Những kết quả này không chỉ giúp ngân hàng duy trì hoạt động ổn định mà còn nâng cao uy tín trong mắt khách hàng.

4.1. Kết quả đạt được từ quản trị rủi ro thanh khoản

SCB đã đạt được nhiều thành công trong việc quản lý thanh khoản, từ việc duy trì tỷ lệ thanh khoản ổn định đến việc cải thiện khả năng sinh lời. Những kết quả này là minh chứng cho sự hiệu quả của các chiến lược đã được triển khai.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Từ những kết quả đạt được, SCB đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu trong việc quản trị rủi ro thanh khoản. Những bài học này sẽ là cơ sở để ngân hàng tiếp tục hoàn thiện và phát triển trong tương lai.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của quản trị rủi ro thanh khoản tại SCB

Quản trị rủi ro thanh khoản tại SCB sẽ tiếp tục là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển của ngân hàng. Với những giải pháp đã được triển khai, SCB có thể tự tin hơn trong việc đối mặt với những thách thức trong tương lai.

5.1. Định hướng phát triển trong quản trị rủi ro thanh khoản

SCB cần tiếp tục hoàn thiện các quy trình và phương pháp quản trị rủi ro thanh khoản để đáp ứng tốt hơn với những biến động của thị trường. Định hướng này sẽ giúp ngân hàng duy trì sự ổn định và phát triển bền vững.

5.2. Tương lai của ngân hàng SCB trong bối cảnh cạnh tranh

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, SCB cần phải không ngừng đổi mới và cải tiến để giữ vững vị thế trên thị trường. Việc quản trị rủi ro thanh khoản hiệu quả sẽ là một trong những yếu tố quyết định thành công của ngân hàng trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản trị rủi ro thanh khoản là trụ cột sống còn quyết định sự an toàn và bền vững của toàn bộ hệ thống ngân hàng thương mại. Trong giai đoạn 2010–2012, hệ thống tài chính Việt Nam chứng kiến sự biến động sâu sắc về kinh tế vĩ mô, lãi suất và nợ xấu gia tăng. Điển hình tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn (SCB), lợi nhuận trước thuế sụt giảm mạnh từ 447 tỷ đồng năm 2010 xuống còn 77 tỷ đồng vào năm 2012, trong khi tỷ lệ dư nợ trên tiền gửi khách hàng (LDR) leo thang lên mức 109,98%, vượt xa giới hạn an toàn theo quy chuẩn ngành.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn tập trung vào việc nhận diện, đo lường và đánh giá thực trạng quản trị rủi ro thanh khoản tại SCB trong bối cảnh hợp nhất mang tính lịch sử giữa ba ngân hàng thương mại vào ngày 01/01/2012. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa lý luận quản trị thanh khoản theo chuẩn mực quốc tế, phân tích cấu trúc tài sản nợ – tài sản có của SCB giai đoạn 2010–2012, chỉ ra những nguyên nhân gây căng thẳng thanh khoản cục bộ và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ định hướng đến năm 2020.

Nghiên cứu được giới hạn không gian tại SCB và đặt trong mối tương quan so sánh với các ngân hàng thương mại cổ phần có quy mô tương đương. Về mặt thực tiễn, công trình mang lại giá trị định lượng rõ nét khi thiết lập các chỉ số cảnh báo sớm, hỗ trợ ngân hàng kiểm soát tỷ lệ an toàn vốn (CAR) đạt trên mức chuẩn 8%, đưa tỷ lệ nợ xấu từ mức đỉnh 11,40% về dưới 3,0% và tối ưu hóa chi phí huy động vốn trên thị trường tiền tệ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản trị thanh khoản hiện đại của Peter Rose kết hợp cùng Khung hiệp ước an toàn vốn Basel II ban hành bởi Ủy ban Giám sát Ngân hàng Basel (BCBS). Basel II vận hành dựa trên ba trụ cột: Yêu cầu vốn tối thiểu với hệ số an toàn vốn (CAR) tối thiểu bằng 8%, Quy trình rà soát giám sát và Kỷ luật thị trường. Về mặt vận hành, luận văn tiếp cận ba khái niệm then chốt: thanh khoản của tài sản (khả năng chuyển hóa tài sản thành tiền mặt với chi phí thấp), thanh khoản của nguồn (năng lực tiếp cận dòng vốn mới kịp thời) và khe hở thanh khoản ròng (chênh lệch giữa tổng cung và tổng cầu thanh khoản).

Để cân bằng giữa mục tiêu sinh lời và an toàn chi trả, lý thuyết quản trị chỉ ra ba chiến lược cơ bản: chiến lược quản trị thanh khoản dựa vào tài sản có (dự trữ tài sản có tính lỏng cao), chiến lược quản trị dựa vào tài sản nợ (vay mượn trên thị trường tiền tệ) và chiến lược quản trị phối hợp. Bên cạnh đó, luận văn tham chiếu kinh nghiệm thực tế từ các định chế tài chính quốc tế như Deutsche Bank với quỹ dự trữ thanh khoản đạt 145 tỷ euro vào năm 2010 và Lloyds Banking Group với mô hình phân loại tài sản nợ theo 5 nhóm kỳ hạn đáo hạn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán, báo cáo thường niên của SCB giai đoạn 2010–2012, báo cáo thống kê từ Ngân hàng Nhà nước và dữ liệu thị trường của Công ty Quản lý tài sản các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC). Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ dữ liệu hoạt động của SCB trong 3 năm tài chính (tổng cộng 12 quý kế toán), kết hợp đối sánh chéo với 2 ngân hàng đối chứng là Sacombank và Eximbank.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm lựa chọn các ngân hàng thương mại cổ phần đô thị có quy mô tài sản tương đồng, giúp đảm bảo tính đại diện và khả năng so sánh chuẩn xác. Phương pháp phân tích tài chính định lượng kết hợp định tính được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc bóc tách các tỷ số thanh khoản trọng yếu như H3 (trạng thái tiền mặt), H4 (năng lực cho vay), H5 (dư nợ trên tiền gửi) và H7 (trạng thái ròng liên ngân hàng). Tiến trình nghiên cứu được triển khai xuyên suốt năm 2013, kết hợp kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích thang đáo hạn dòng tiền và kiểm tra sức chịu tải để dự báo trạng thái thanh khoản đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô tài sản và nguồn vốn của SCB tăng trưởng đột biến nhưng hiệu quả sinh lời suy giảm nghiêm trọng. Năm 2011, sau quyết định sáp nhập ba ngân hàng (SCB, Đệ Nhất, Việt Nam Tín Nghĩa), vốn điều lệ của SCB tăng 153% lên mức 10.584 tỷ đồng, tổng tài sản tăng 141% đạt 144.814 tỷ đồng và cán mốc 154.000 tỷ đồng vào năm 2012. Tuy nhiên, lợi nhuận trước thuế lại lao dốc 70% trong năm 2011 (xuống 150 tỷ đồng) và tiếp tục giảm 49% vào năm 2012 (chỉ còn 77 tỷ đồng). Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) giảm mạnh từ 0,78% năm 2010 xuống còn 0,05% năm 2012; tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) sụt giảm từ 10,19% xuống 0,68%.

Thứ hai, trạng thái mất cân đối dòng tiền thể hiện rõ rệt qua tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi khách hàng (chỉ số H5). Năm 2010, tỷ lệ này đạt 101,15%, năm 2011 đạt 96,06% và tăng vọt lên 109,98% vào năm 2012. Mức này vượt xa ngưỡng trần an toàn 80% được quy định tại Thông tư 13/2010/TT-NHNN và Thông tư 19/2010/TT-NHNN, phản ánh việc ngân hàng sử dụng vượt mức nguồn vốn huy động thị trường 1 cho vay tín dụng.

Thứ ba, chất lượng tài sản có suy giảm với tỷ lệ nợ xấu ở mức rất cao. Nợ xấu của SCB năm 2010 chiếm tới 11,40% tổng dư nợ, sau đó duy trì ở mức 7,20% trong hai năm 2011 và 2012. Việc tồn đọng khối nợ xấu lớn làm đóng băng dòng tiền quay vòng, buộc SCB phải tiến hành bán 7.120 tỷ đồng nợ xấu cho VAMC để giảm áp lực thanh khoản.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản dẫn đến tình trạng căng thẳng thanh khoản tại SCB xuất phát từ sự mất cân đối kỳ hạn nghiêm trọng: ngân hàng huy động vốn ngắn hạn nhưng sử dụng để tài trợ cho các khoản vay trung và dài hạn. Khi thị trường liên ngân hàng biến động và lãi suất huy động tăng cao, SCB rơi vào thế bị động. So sánh với kinh nghiệm quản trị tại Deutsche Bank và Lloyds Banking Group, SCB còn thiếu cơ chế định giá chuyển vốn nội bộ (FTP) chặt chẽ và chưa xây dựng kịch bản kiểm tra sức chịu tải định kỳ.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh trực quan qua đồ thị tăng trưởng phân kỳ: đường quy mô tài sản tăng dốc 141% trong khi đường tỷ suất ROA cắm dốc xuống mức cận 0%. Bảng cân đối tài sản cũng chỉ ra rằng chỉ số dự trữ tiền mặt và chứng khoán thanh khoản của SCB thấp hơn đáng kể so với mức bình quân ngành 15% theo yêu cầu của Ngân hàng Nhà nước, tạo nên rủi ro thanh khoản tiềm tàng khi xảy ra các đợt rút tiền tập trung.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, đối với Hội đồng quản trị và Ban điều hành SCB, cần khẩn trương tái cơ cấu danh mục tài sản có và tài sản nợ. SCB cần đưa chỉ số năng lực cho vay (H4) về mức an toàn dưới 80% tổng tài sản, đồng thời nâng tỷ lệ tài sản có tính thanh khoản cao (tiền mặt và trái phiếu chính phủ) đạt tối thiểu 15% tổng nợ phải trả theo đúng quy định tại Thông tư 13/2010/TT-NHNN. Thời gian hoàn thành mục tiêu này cần được thực hiện trong lộ trình 18 tháng.

Thứ hai, thiết lập khung quản trị rủi ro thanh khoản toàn diện theo chuẩn Basel II. SCB cần thành lập Ủy ban Quản lý Tài sản – Nợ (ALCO) độc lập, triển khai hệ thống thang đáo hạn dòng tiền chia làm 5 nhóm kỳ hạn và ứng dụng cơ chế định giá chuyển vốn nội bộ (FTP). Ngân hàng cần thực hiện định kỳ hàng tháng các bài kiểm tra sức chịu tải thanh khoản theo kịch bản căng thẳng kinh tế vĩ mô để duy trì hệ số an toàn vốn (CAR) đạt trên 9,0% vào năm 2015.

Thứ ba, đẩy nhanh tiến độ xử lý 7.120 tỷ đồng nợ xấu đã bán cho VAMC. Khối xử lý nợ cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan thi hành án để đẩy mạnh phát mãi tài sản bảo đảm, thu hồi vốn thực tế và tái tạo nguồn thanh khoản tự nhiên cho ngân hàng, phấn đấu đưa tỷ lệ nợ xấu nội bảng về dưới ngưỡng 3,0%.

Thứ tư, kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ. Ngân hàng Nhà nước cần điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, hoàn thiện hành lang pháp lý cho thị trường liên ngân hàng, xây dựng thị trường mua bán nợ tập trung và tăng cường giám sát cảnh báo sớm thông qua hệ thống chỉ tiêu thanh khoản thời gian thực.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thành viên Hội đồng quản trị và Ban điều hành các tổ chức tín dụng có thể sử dụng luận văn như một cẩm nang thực hành để xây dựng khung quản trị rủi ro thanh khoản tổng thể, hoàn thiện cấu trúc ALCO và hoạch định kế hoạch tài trợ dự phòng khi thực hiện các thương vụ mua bán, sáp nhập (M&A).

Chuyên viên quản trị rủi ro, phân tích tài chính và quản lý nguồn vốn tại các ngân hàng thương mại có thể áp dụng trực tiếp các mô hình lượng hóa dòng tiền, công thức tính toán bộ chỉ số H3–H8 và kỹ thuật thiết lập thang đáo hạn để đo lường độ lệch thanh khoản hàng ngày.

Cán bộ hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan thanh tra giám sát ngân hàng có thể tham khảo luận văn để đánh giá tác động của các quy định an toàn vĩ mô như Thông tư 13/2010/TT-NHNN và hiệu quả của cơ chế xử lý nợ xấu qua VAMC đối với tính thanh khoản toàn hệ thống.

Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng sẽ tìm thấy trong luận văn một nghiên cứu điển hình sâu sắc về tái cấu trúc ngân hàng thương mại cổ phần sau sáp nhập, kết hợp hệ thống dữ liệu thực nghiệm phong phú và phương pháp nghiên cứu chặt chẽ.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân cốt lõi gây ra rủi ro thanh khoản tại SCB giai đoạn 2010–2012 là gì? Nguyên nhân chủ yếu do tình trạng mất cân đối kỳ hạn khi dùng nguồn vốn ngắn hạn cho vay dài hạn, đẩy tỷ lệ LDR lên mức kỷ lục 109,98% vào năm 2012. Bên cạnh đó, tỷ lệ nợ xấu ở mức cao 11,40% năm 2010 đã làm tắc nghẽn dòng tiền hoàn vốn tự nhiên của ngân hàng.

Tỷ lệ LDR vượt ngưỡng 100% gây ra những hệ lụy gì cho ngân hàng thương mại? Tỷ lệ LDR vượt quá 100% vi phạm giới hạn trần 80% của Ngân hàng Nhà nước, chứng tỏ toàn bộ tiền gửi khách hàng không đủ bù đắp dư nợ cho vay. Ngân hàng buộc phải vay mượn chi phí cao trên thị trường liên ngân hàng, làm xói mòn tỷ suất sinh lời ROA xuống chỉ còn 0,05%.

Kinh nghiệm quốc tế từ Deutsche Bank có thể áp dụng vào SCB ở khía cạnh nào? SCB có thể học hỏi Deutsche Bank trong việc xây dựng quỹ dự trữ thanh khoản đệm (từng đạt 145 tỷ euro tại định chế này), ứng dụng cơ chế định giá điều chuyển vốn nội bộ (FTP) và triển khai các kịch bản kiểm tra sức chịu tải thanh khoản định kỳ hàng tháng.

Việc bán 7.120 tỷ đồng nợ xấu cho VAMC có tác động như thế nào đến tính thanh khoản? Hoạt động bán nợ xấu cho VAMC giúp SCB đưa tỷ lệ nợ xấu từ 11,40% xuống mức 7,20%, làm sạch bảng cân đối kế toán tạm thời, giảm áp lực trích lập dự phòng rủi ro và tạo điều kiện tái cấp vốn thông qua trái phiếu đặc biệt để hỗ trợ thanh khoản khẩn cấp.

Basel II đưa ra những tiêu chuẩn nào để kiểm soát rủi ro thanh khoản ngân hàng? Basel II yêu cầu duy trì hệ số an toàn vốn tối thiểu CAR từ 8% trở lên theo Trụ cột 1, đồng thời đặt ra quy trình rà soát giám sát theo Trụ cột 2 nhằm kiểm soát rủi ro thanh khoản và rủi ro danh tiếng thông qua việc đánh giá đầy đủ tính thanh khoản của tài sản nợ và tài sản có.

Kết luận

Luận văn đã thực hiện đánh giá toàn diện thực trạng quản trị rủi ro thanh khoản tại SCB trong giai đoạn tái cơ cấu 2010–2012 với các đóng góp cốt lõi:

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị thanh khoản, làm rõ mối quan hệ đánh đổi giữa an toàn thanh khoản và khả năng sinh lời tại ngân hàng thương mại.
• Bóc tách thực trạng mất cân đối nguồn vốn của SCB qua các chỉ số định lượng cụ thể: tỷ lệ LDR chạm mức 109,98%, nợ xấu chiếm 11,40% và ROA giảm sâu về 0,05%.
• Đúc kết các bài học kinh nghiệm từ Deutsche Bank và Lloyds Banking Group về xây dựng quỹ dự trữ thanh khoản và phân tích thang đáo hạn dòng tiền.
• Hoạch định hệ thống giải pháp tài chính và cơ cấu tổ chức nhằm kiểm soát tỷ lệ an toàn vốn CAR trên 9% và đưa nợ xấu về dưới 3% theo lộ trình đến năm 2020.
• Đề xuất các khuyến nghị chính sách vĩ mô giá trị cho Ngân hàng Nhà nước nhằm hoàn thiện hệ thống thanh tra và phát triển thị trường mua bán nợ minh bạch.

Các ngân hàng thương mại và nhà nghiên cứu quan tâm đến mô hình quản trị an toàn vốn có thể ứng dụng khung phân tích của đề tài để củng cố hệ thống phòng thủ thanh khoản vững chắc trước các biến động tài chính phức tạp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO THANH KHOẢN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Rủi ro thanh khoản tại NHTM 1. Khái niệm về thanh khoản và rủi ro thanh khoản 1. Khái niệm về thanh khoản Thanh khoản là những tài sản có khả năng chuyển thành tiền mặt cao, tức có khả năng đáp ứng nhu cầu thanh toán, giải tỏa được các nhu cầu thanh toán.

Tính thanh khoản của NHTM được xem như khả năng ngắn hạn (The short-run ability) để đáp ứng nhu cầu rút tiền gửi và giải ngân các khoản tín dụng đã cam kết. Như vậy, thanh khoản được hiểu theo các góc độ sau: - Khả năng linh hoạt của tài sản trong thanh toán, trao đổi. - Khả năng chuyển hóa các loại tài sản thành tiền - Khả năng đáp ứng nhu cầu chi trả với chi phí hợp lý. (Nguồn: Bank Management and Financial Services- Peter Rose) Tính thanh khoản của tài sản Từ các góc độ kể trên có thể khẳng định loại tài sản nào chuyển hóa thành tiền nhanh với chi phí thấp thì tài sản đó có tính thanh khoản cao.

Một ngân hàng được xem là có khả năng thanh khoản tốt nếu như nó có thể có được những khoản vốn khả dụng với chi phí thấp đúng tại thời điểm ngân hàng có nhu cầu. Điều này gợi ý rằng, ngân hàng có khả năng thanh khoản tốt khi ngân hàng có trong tay một lượng vốn khả dụng với quy mô hợp lý hoặc ngân hàng có thể nhanh chóng huy động vốn thông qua con đường vay nợ hay bán tài sản. Tính thanh khoản của nguồn Tính thanh khoản của nguồn là khả năng huy động, mở rộng nguồn vốn của ngân hàng, được đo bằng thời gian và chi phí mở rộng nguồn khi cần thiết. Thời gian và chi phí càng thấp thì tính thanh khoản của nguồn càng cao và ngược lại.

Tính thanh khoản của ngân hàng Tính thanh khoản của ngân hàng là khả năng của ngân hàng trong việc thực TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 hiện các nghĩa vụ tài chính khi chúng đến hạn với một chi phí hợp lý. Đối với NHTM thì tính thanh khoản là khả năng đáp ứng các nhu cầu thanh toán, chi trả, rút tiền và xin vay mới theo các yêu cầu cấp tín dụng hợp lệ của khách hàng. Tính thanh khoản của một ngân hàng được tạo lập bởi tính thanh khoản của tài sản mà ngân hàng đó nắm giữ và tính thanh khoản của nguồn, tức là từ tài sản hiện có (dự trữ) và nguồn vốn có thể huy động mới. Khái niệm về rủi ro thanh khoản Theo quan điểm truyền thống: Rủi ro là những thiệt hại, mất mát, nguy hiểm hoặc các yếu tố khác liên quan đến nguy hiểm, khó khăn, hoặc điều không chắc chắn có thể xảy ra cho con người.

Xã hội loài người càng phát triển, hoạt động của con người càng đa dạng, thì nhiều loại rủi ro mới phát sinh. (Nguồn: Giáo trình Quản trị Ngân hàng_ PGS TS Trần Huy Hoàng) Theo quan điểm trung hòa: Rủi ro là sự bất trắc có thể đo lường được. Rủi ro vừa mang tính tích cực, vừa mang tính tiêu cực, theo nghĩa rủi ro có thể mang đến cho con người những tổn thất, mất mát, nguy hiểm, nhưng cũng có thể mang đến những cơ hội, thời cơ không ngờ. Nếu tích cực nghiên cứu, nhận dạng rủi ro, chúng ta có thể tìm ra được những biện pháp phòng ngừa, hạn chế mặt tiêu cực và tận dụng, phát huy mặt tích cực do rủi ro mang tới.

(Nguồn: Giáo trình Quản trị Ngân hàng_ PGS TS Trần Huy Hoàng) Rủi ro trong kinh doanh ngân hàng được hiểu là những biến cố không mong đợi mà khi xảy ra sẽ dẫn đến sự tổn thất về tài sản của ngân hàng, giảm sút lợi nhuận thực tế so với dự kiến hoặc phải bỏ ra thêm một khoản chi phí để có thể hoàn thành được một nghiệp vụ tài chính nhất định. Ví dụ, liệu khách hàng có khả năng hoàn trả vốn vay khi tới hạn hay không? Tiền gửi tháng tới có tăng hay không? Lãi suất sẽ tăng hay giảm và ngân hàng có mất đi thu nhập hay giảm giá trị không nếu điều đó xảy ra? Rủi ro có các tính chất sau: + Rủi ro và lợi nhuận kỳ vọng của ngân hàng là hai đại lượng đồng biến với nhau trong một phạm vi nhất định. + Hai yếu tố mang tính đặc trưng của rủi ro là biên độ rủi ro (mức độ thiệt TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 hại do rủi ro gây ra) và tần suất xuất hiện rủi ro. + Rủi ro là yếu tố khách quan, nên người ta không thể nào loại trừ được hẳn mà chỉ có thể hạn chế sự xuất hiện và những tác hại của chúng gây ra.

Các nhà quản trị ngân hàng có thể quan tâm nhất tới việc đẩy mạnh khả năng sinh lời và nâng cao giá trị cổ phiếu nhưng không ai lơ là việc kiểm soát rủi ro mà có khả năng ảnh hưởng tới sự tồn tại của ngân hàng. Một nền kinh tế biến động hơn với những vấn đề xuất hiện gần đây liên quan tới nợ xấu, lĩnh vực bất động sản, tình hình thanh khoản trên thị trường… đã khiến cho các ngân hàng tập trung hơn nữa vào công tác đo lường và kiểm soát rủi ro. Các ngân hàng quan tâm tới 5 loại rủi ro chính sau: Rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản, rủi ro lãi suất, rủi ro tỷ giá. Ngoài ra, ngày nay ngân hàng còn phải đối mặt với các loại rủi ro khác như: rủi ro lạm phát, rủi ro chính trị, rủi ro tác nghiệp, rủi ro đạo đức… Rủi ro thanh khoản là loại rủi ro khi ngân hàng không có khả năng cung ứng đầy đủ lượng tiền mặt cho nhu cầu thanh khoản tức thời; hoặc cung ứng đủ thanh khoản nhưng với chi phí cao hoặc quá cao.

Nói cách khác, đây là loại rủi ro xuất hiện khi ngân hàng thiếu khả năng chi trả, do không chuyển đổi kịp thời các loại tài sản ra tiền mặt, hoặc không thể vay mượn để đáp ứng yêu cầu của các hợp đồng thanh toán. Nguyên nhân và hậu quả của rủi ro thanh khoản 1. Nguyên nhân của rủi ro thanh khoản Có bốn nguyên nhân chính khiến cho ngân hàng phải đối mặt với rủi ro thanh khoản thường xuyên là: Nguyên nhân thứ nhất: Sự mất cân đối hợp lý giữa tài sản có và tài sản nợ về thời hạn Ngân hàng huy động và đi vay vốn với thời hạn ngắn, và cứ tuần hoàn chúng để sử dụng cho vay với thời hạn dài hơn. Do đó, nhiều ngân hàng phải đối mặt với sự không trùng khớp về thời hạn đến hạn giữa tài sản có và tài sản nợ.

Thật hiếm khi luồng tiền ròng bên tài sản có lại vừa khít để trang trải luồng tiền ròng bên tài sản nợ. Thực tế là, ngân hàng thường có một tỷ lệ đáng kể tài sản nợ có đặc điểm là TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 phải được hoàn trả tức thoời nếu người có kỳ hạn có thể rút trước hạn, tài khoản NOW…Do đó, ngân hàng luôn phải sẵn sàng thanh khoản. Nguyên nhân thứ hai: Sự nhạy cảm của tài sản tài chính với những thay đổi của lãi suất. Khi lãi suất tăng, nhiều người gửi tiền sẽ rút tiền ra tìm kiếm nơi gửi khác có mức lãi suất cao hơn điều này xảy ra ngay cả trong hệ thống giữa các ngân hàng thương mại với nhau (tiền từ ngân hàng này chạy sang ngân hàng khác).

Những người có nhu cầu tín dụng sẽ hoàn lại, hoặc rút hết số dư hạn mức tín dụng với mức lãi suất thấp đã thỏa thuận. Lãi suất tăng do nhiều nguyên nhân: do NHNN áp dụng chính sách tiền tệ thắt chặt nhằm kiềm chế lạm phát; do tính liên kết hệ thống giữa các NHTM để đảm bảo an toàn thanh toán yếu, tạo sự cạnh tranh không lành mạnh, dẫn đến làm suy yếu khả năng chống đỡ thiếu hụt thanh khoản của hệ thống. Ngoài ra, lãi suất thay đổi sẽ ảnh hưởng đến thị giá của các tài sản mà ngân hàng đem bán để tăng thanh khoản, và trực tiếp ảnh hưởng đến chi phí đi vay trên thị trường tiền tệ của ngân hàng. Nguyên nhân thứ ba: Ngân hàng luôn phải đáp ứng nhu cầu thanh khoản một cách hoàn hảo.

Những trục trặc về thanh khoản sẽ làm sói mòn niềm tin của dân chúng vào ngân hàng. Chúng ta hãy hình dung những gì sẽ xảy ra với ngân hàng nếu như một buổi sáng các quầy chi trả tiền hay các máy trả tiền tự động của ngân hàng đóng cửa với lý do là thiếu tiền mặt tạm thời, không thể thanh toán các tờ séc chuyển đến cũng như những khoản tiền gửi đến hạn? Một trong những công việc quan trọng đối với nhà quản lý ngân hàng là luôn liên hệ chặt chẽ với những khách hàng có số dư tiền mặt lớn và những khách hàng đang còn hạn mức tín dụng lớn chưa sử dụng để biết được kế hoạch của họ khi nào thì rút tiền và rút bao nhiêu để có phương án thanh khoản hợp lý. Nguyên nhân thứ tư: Do năng lực dự báo của các cơ quan hữu quan và của Ngân hàng Nhà nước còn yếu. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 Hoạt động ngân hàng là một lĩnh vực nhạy cảm với nền kinh tế, điều đó đã làm cho việc quản lý thanh khoản của các NHTM là rất phức tạp.

Chất lượng công tác quản lý này phụ thuộc rất nhiều vào năng lực dự báo của các cơ quan chức năng, của NHNN và của chính mỗi NHTM. Đặc biệt những dự báo về tình hình kinh tế vĩ mô, xu thế thị trường trong nước và quốc tế, sự biến động tăng giảm của các đồng tiền. Hạn chế trong công tác dự báo này dẫn đến các cơ quan chức năng và NHNN đưa ra các chính sách và các quy định thiếu hợp lý, quá trình thực hiện và giám sát thực hiện chưa triệt để và chặt chẽ, tạo nhiều kẽ hở cho các NHTM chạy theo lợi nhuận trước mắt mà không lường trước được hậu quả gây ra sự căng thẳng về thanh khoản cho chính bản thân các NHTM đó cũng như cho toàn hệ thống và nền kinh tế. Ngoài những nguyên nhân trên rủi ro thanh khoản có thể phát sinh từ hoạt động bên tài sản nợ hoặc tài sản có của ngân hàng.

Nguyên nhân do hoạt động bên tài sản nợ: Rủi ro thanh khoản có thể phát sinh bất cứ khi nào khi những người gửi tiền thực hiện rút tiền ngay lập tức. Khi những người gửi tiền rút tiền đột ngột, buộc ngân hàng phải đi vay bổ sung hoặc phải bán bớt tài sản (chuyển hóa tài sản có thành dạng tiền mặt) để đáp ứng khả năng thanh khoản.