Chương 1: Cơ sở lý luận về quản trị rủi ro nhân sự Chương 2: Thực trạng quản trị rủi nhân sự tại Công ty TNHH MTV Đầu từ và Phát triển Nông nghiệp Hà Nội Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản trị rủi ro nhân sự tại Công ty TNHH MTV Đầu từ và Phát triển Nông nghiệp Hà Nội 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO NHÂN SỰ 1. Khái niệm về quản trị rủi ro nhân sự 1. Rủi ro Rủi ro là một khái niệm phổ biến nhƣng l i chƣa có một quan điểm thống nhất nào về rủi ro Những trƣờng phái khác nhau, các tác giả khác nhau đƣa ra những định nghĩa rủi ro khác nhau Tựu chung l i có thể chia thành hai trƣờng phái lớn là trƣờng phái truyền thống và trƣờng phái trung hoà Theo quan điểm của trƣờng phái truyền thống, rủi ro là những điều không tốt, bất ngờ xảy đến Theo cố GS. Nguyễn Lân: “Rủi ro (đồng nghĩa với rủi) là sự không may”[23, tr.
Theo từ điển Oxford: “Rủi ro là một nguy cơ hay khả năng gây nguy hiểm, thiệt h i, tổn thất ho c các hậu quả tiêu cực khác” Trong lĩnh vực kinh doanh, Rủi ro là những bất trắc ngoài ý muốn xảy ra trong quá trình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, tác động xấu đến sự tồn t i và phát triển của doanh nghiệp Nhƣ vậy, theo trƣờng phái này, rủi ro là những thiệt h i, mất mát, nguy hiểm ho c các yếu tố liên quan đến nguy hiểm, ho c điều không chắc chắn có thể xảy ra cho con ngƣời. Ở trƣờng phái trung hoà, có một số quan điểm nhƣ quan điểm của nhà nghiên cứu Hoàng Đình Phi cho rằng rủi ro là một sự không chắc chắn hay một tình tr ng bất ổn. Chỉ những tr ng thái không chắc chắn có thể ƣớc đoán đƣợc xác suất xảy ra mới đƣợc xem là rủi ro. Những tình tr ng không chắc chắn chƣa từng xảy ra và không thể ƣớc đoán đƣợc xác suất xảy ra đƣợc xem là bất trắc chứ không phải là rủi ro [29].Theo Viện Quản lý rủi ro (IRM), “Rủi ro là sự kết hợp khả năng của một sự kiện và hậu quả của nó Hậu quả có thể từ tích cực đến tiêu cực” Nhƣ vậy, theo trƣờng phái này, rủi ro là sự bất trắc, bất ngờ xảy đến và có thể đo lƣờng đƣợc Rủi ro có tính hai m t: tích cực và tiêu cực Nghĩa là rủi ro có thể mang tới những tổn thất, mất mát, nguy 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hiểm,… cho con ngƣời nhƣng đồng thời cũng mang đến những cơ hội Rủi ro là một khái niệm khách quan và có thể đo bằng hậu quả và cơ hội Rủi ro có thể xuất hiện trong hầu hết mọi ho t động của con ngƣời Khi nghiên cứu về quản trị rủi ro doanh nghiệp trong chƣơng trình đào t o Th c s Quản trị an ninh phi truyền thống, chúng tôi cho rằng, đối với một tổ chức hay doanh nghiệp, rủi ro là sự bất trắc có thể đo lường được ở một mức độ nhất định, là khả năng sẽ xảy ra một kết quả có thể tác động tích cực hoặc ngăn cản doanh nghiệp trong việc thực hiện các mục tiêu đề ra.
Bản chất của rủi ro là sự không chắc chắn. Rủi ro có thể mang đến cho con ngƣời những mất mát, nguy hiểm nhƣng cũng có thể mang đến cơ hội, thời cơ không ngờ. Nếu tích cực nghiên cứu rủi ro, nhận d ng, đo lƣờng rủi ro, quản trị rủi ro, con ngƣời có thể tìm đƣợc biện pháp phòng ngừa, né tránh rủi ro tiêu cực, đón nhận những cơ hội mang l i kết quả tốt đẹp trong tƣơng lai Các nhà nghiên cứu về rủi ro đã chỉ ra một số thuộc tính của rủi ro nhƣ sau: Thứ nhất, rủi ro là những nguy cơ tiềm ẩn nhƣng không mang tính chắc chắn xảy ra. Đó có thể là một sự việc, hiện tƣợng ho c một hành động nào đó gây ra những thiệt h i tùy thuộc vào các yếu tốt làm phát sinh và tác động đến nó.
Thứ hai, rủi ro xuất phát từ hai yếu tố: tần suất xuất hiện và hậu quả của rủi ro Khi đánh giá rủi ro thƣờng chú ý đến khả năng chắc chắn ho c không chắc chắn xảy ra của rủi ro cũng nhƣ mức độ hậu quả nếu rủi ro xảy ra. Thứ ba, rủi do mang tính biến động Nó thay đổi theo môi trƣờng, hoàn cảnh cùng những yếu tố liên quan. Thứ tư, rủi ro có thể đo lƣờng thông qua đánh giá về mức độ, tần suất và hậu quả. Rủi ro có thể đƣợc phân lo i theo các tiêu thức: Thứ nhất, rủi ro tĩnh và rủi ro động.
Rủi ro tĩnh là những rủi ro gây ra hậu quả liên quan đến sự xuất hiện tổn thất hay không, không có khả năng sinh lời và không chịu sự ảnh hƣởng của những thay đổi trong nền kinh tế. 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Rủi ro này thƣờng liên quan đến tài sản, con ngƣời, trách nhiệm dân sự. Rủi ro động là những rủi ro liên quan đến sự thay đổi, đ c biệt trong nền kinh tế. Hậu quả của rủi ro này có thể có lợi ho c có thể mang đến sự tổn thất.
Thứ hai, rủi ro đầu cơ và rủi ro thuần túy. Rủi ro đầu cơ là rủi ro gắn liền với khả năng thành b i trong ho t động đầu tƣ, kinh doanh và đầu cơ Ví dụ, mua cổ phiếu: khoản đầu tƣ này có thể lãi, hòa, ho c lỗ vốn,… Nó tồn t i cơ hội kiếm lời cũng nhƣ nguy cơ tổn thất. Rủi ro thuần túy là rủi ro mà nếu xảy ra thì chỉ có thể dẫn đến tổn thất mà không có cơ hội kiếm lời. Ví dụ: khủng hoảng kinh tế, lụt bão, sóng thần, hỏa ho n,… Ph m vi ảnh hƣởng của rủi ro gồm rủi ro cơ bản và rủi ro riêng biệt.
Rủi ro cơ bản là những rủi ro phát sinh từ nguyên nhân ngoài tầm kiểm soát của mọi ngƣời đem l i hậu quả nghiêm trọng, khó lƣờng, có ảnh hƣởng tới cộng đồng và toàn xã hội. Ví dụ: l m phát, khủng hoảng kinh tế, động đất, dịch bệnh… Rủi ro riêng biệt là xuất phát từ các biến cố chủ quan và khách quan của từng cá nhân, tổ chức. Nó chỉ ảnh hƣởng đến lợi ích của từng cá nhân ho c tổ chức. Rủi ro này có thể mang l i hậu quả rất nghiêm trọng đối với một doanh nghiệp nhƣng không ảnh hƣởng nhiều đến nền kinh tế xã hội.
Ví dụ: cháy nổ, rủi ro thanh toán, đắm tầu,… 1. Quản trị rủi ro Theo Bách khoa toàn thƣ mở - Wikipedia, quản trị rủi ro là việc xác định, đánh giá và ƣu tiên hóa rủi ro tiếp theo là việc áp dụng hợp lý và tiết kiệm các nguồn lực để giảm thiểu, theo dõi và kiểm soát xác suất xảy ra ho c ảnh hƣởng của các sự kiện không may ho c để tối đa hoá việc thực hiện các cơ hội. Mục tiêu của quản lý rủi ro là để đảm bảo sự không chắc chắn này không làm lệch hƣớng các ho t động của các mục tiêu kinh doanh [4]. Theo Đoàn Thị Hồng Vân (2013), Quản trị rủi ro và khủng hoảng, Nxb Lao động – Xã hội, cho rằng “Quản trị rủi ro là quá trình tiếp cận rủi ro một 22 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cách khoahọc, toàn diện và có hệ thống nhằm nhận d ng, kiểm soát, phòng ngừa và giảm thiểu những tổn thất, mất mát, những ảnh hƣởng bất lợi của rủi ro” [38].
Theo TCVN ISO 31000:2018, quản lý rủi ro là một phần của việc điều hành, lãnh đ o và là nền tảng cho cách thức tổ chức đƣợc quản lý ở mọi cấp. Quản lý rủi ro là thực hiện các ho t động có phối hợp để định hƣớng và kiểm soát một tổ chức về rủi ro [44]. Theo Uỷ ban giám sát các tổ chức của Hội đồng Treadway (COSO) quản trị rủi ro doanh nghiệp là một quy trình đƣợc thiết lập bởi hội đồng quản trị, ban quản lý và các cán bộ liên quan khác áp dụng trong quá trình xây dựng chiến lƣợc doanh nghiệp. Quản trị rủi ro đƣợc thiết lập để nhận diện, đánh giá một cách có hệ thống các tác động và khả năng xảy ra rủi ro có thể ảnh hƣởng đến doanh nghiệp, đƣa ra mức độ đảm bảo trong việc đ t đƣợc mục tiêu của doanh nghiệp.
Nhƣ vậy, Quản trị rủi ro là một quá trình bao gồm các hoạt độngcó phối hợp để nhận dạng, kiểm soát, phòng ngừa và định hướng rủi ro đối với hoạt động của tổ chức, doanh nghiệp nhằm hạn chế tổn thất về con người và kinh tế. Quản trị rủi ro không chỉ là các ho t động thụ động và phòng ngừa mà còn là những ho t động chủ động trong việc dự kiến những tổn thất xảy ra và tìm cách giảm nhẹ hậu quả của chúng. Vì vậy, thực chất của quản trị rủi ro là phòng chống và khắc phục hậu quả, chủ động tiếp cận và xử lý các tình huống trong kinh doanh, t o ra những cơ hội mới trong kinh doanh.Quản trị rủi ro đƣợc xem là một vấn đề trọng tâm, cốt lõi của hệ thống quản trị trong doanh nghiệp 1. Quản trị rủi ro nhân sự Nhân sự là nguồn lực quan trọng nhất để duy trì sự tồn t i và phát triển của mỗi doanh nghiệp.
Tuy nhiên, nguồn lực này l i tiềm ẩn không ít những 23 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com rủi ro gây ra những thiệt h i n ng nề cho doanh nghiệp. Vì vậy, vấn đề quản trị rủi ro nhân sự luôn là vấn đề đƣợc đ t lên hàng đầu đối với nhà quản trị doanh nghiệp. Qua tổng hợp các nghiên cứu, chúng tôi cho rằng: Quản trị rủi ro nhân sự là một quá trình bao gồm các hoạt động có phối hợp để nhận dạng, kiểm soát, phòng ngừa và định hướng rủi ro liên quan đến nhân sự của tổ chức, doanh nghiệp trong phạm vi cho phép nhằm đảm bảo việc đạt được mục tiêu của tổ chức, doanh nghiệp. Công tác quản trị rủi ro nhân sự đƣợc thiết lập bởi các nhà quản trị, lãnh đ o tổ chức doanh nghiệpvà các cán bộ có liên quan đến nhân sự của tổ chức, doanh nghiệp Mục tiêu của công tác quản trị rủi ro nhân sự trong doanh nghiệp là kiểm soát rủi ro nhân sự thông qua việc nhận diện và phân tích những rủi ro có thể xảy ra đối với nhân sự của doanh nghiệp.