BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƢ CỤC PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP Chuyên đề QUẢN TRỊ NHÂN SỰ (Tài liệu dành cho đào tạo, bồi dƣỡng nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa) Biên soạn: TS. Trương Minh Đức HÀ NỘI - 2012 Liên hệ zalo: 0898424904 để được hổ trợ nhanh nhất MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU. 2 CHƢƠNG 1: HOẠCH ĐỊNH NGUỒN NHÂN LỰC VÀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC. Hoạch định nguồn nhân lực (HĐNNL) và vai trò của HĐNNL.
Khái niệm về hoạch định nguồn nhân lực. Quy trình của HĐNNL. Quy trình chung cho HĐNNL. Nội dung cụ thể HĐNNL.
Tuyển dụng nhân sự. Tuyển mộ nhân sự. Quá trình tuyển chọn nhân viên. Tuyển chọn các nhà quản trị điều hành hoặc cán bộ cấp trung.
Tuyển chọn các nhà quản trị cấp cơ sở. Hoạt động hội nhập doanh nghiệp. Khái quát về công tác bố trí sử dụng nhân sự trong doanh nghiệp. Khái niệm về bố trí sử dụng lao động hiệu quả trong doanh nghiệp.
Tầm quan trọng của việc bố trí sử dụng lao động hiệu quả:. Mục tiêu và nguyên tắc bố trí, sử dụng lao động hiệu quả. Thực hiện các biện pháp để bố trí giao việc hiệu quả cho cấp dƣới. Phân quyền cho cấp dưới hợp lý.
Đào tạo, huấn luyện trước khi giao việc. Biết khuyến khích động viên kịp thời. Biết cách giao việc hiệu quả. Cung cấp thông tin đây đủ về công việc cho cấp dưới trước khi giao việc.
Cho phép cấp dưới tham gia vào quá trình ra quyết định đối với công việc họ được giao. Xác định quyền hạn và trách nhiệm phải tương xứng với công việc được giao. Xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp trong tổ chức. Tổ chức chức và phân công cho công nhân lao động.
Tổ chức lao động cho người lao động. Phân công lao động trong doanh nghiệp. Các hình thức phân công lao động sản xuất trong doanh nghiệp. 33 CHƢƠNG 3- PHÂN TÍCH CÔNG VIỆC VÀ ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN CÔNG VIỆC.
Phân tích công việc. Khái niệm và ý nghĩa của việc phân tích công việc:. Các thông tin để thực hiện phân tích công việc. Các phương pháp phân tích công việc.
Kết quả của phân tích công việc. Những ứng dụng của kết quả phân tích công việc. Trình tự tiến hành phân tích công việc. Đánh giá thực hiện kết quả công việc.
Tầm quan trọng của đánh giá kết quả công việc. Phát triển chương trình đánh giá kết quả. Các phương pháp đánh giá. Phổ biến kết quả đánh giá.
46 CHƢƠNG 4- ĐÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN. Vai trò của đào tạo và phát triển nhân lực. Khái niệm đào tạo và phát triển. Các lý do cần phải đào tạo và mục tiêu của đào tạo và phát triển.
Nội dung của công tác đào tạo phát triển. Xác định nhu cầu đào tạo. Thiết lập mục tiêu đào tạo. Lựa chọn người dạy, người học và bên cung cấp chương trình.
Các phương pháp đào tạo. 61 CHƢƠNG 5- THÙ LAO CHO NGƢỜI LAO ĐỘNG. Tổng quan chung về hệ thống thù lao lao động. Khái niệm và cơ cấu của thù lao lao động.
Các yếu tố ảnh hưởng đến thù lao lao động. Tiền công và tiền lƣơng. Các yêu cầu cơ bản của hệ thống tiền lương và các hình thức trả lương. Các yếu tố ảnh hưởng tới mức lương.
Đánh giá giá trị công việc. Kỹ thuật xây dựng hệ thống thang bảng lương. Các hình thức trả công. Các khuyến khích tài chính và phúc lợi xã hội.
Các khuyến khích về tài chính. Các phúc lợi cho người lao động. 87 1 TÀI LIỆU THAM LIỆU THAM KHẢO. 91 2 3 CHƢƠNG 1: HOẠCH ĐỊNH NGUỒN NHÂN LỰC VÀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC 1.Hoạch định nguồn nhân lực (HĐNNL) và vai trò của HĐNNL 1.
Khái niệm về hoạch định nguồn nhân lực. Hoach định nguồn nhân lực (HĐNNL) đó là quá trình dự đoán nhu cầu nhân sự, đề ra các chính sách, các biện pháp và các bước thực hiện nhằm đảm bảo cho Doanh nghiệp có đủ số lượng nhân sự với các kỹ năng và phẩm chất cần thiết đáp ứng yêu cầu từng hoạt động và đem lại hiệu quả cao cho tổ chức. Như vậy HĐNNL bao gồm: - Xác định số lượng, phẩm chất nhân sự cần thiết cho Doanh nghiệp ở các bộ phận và các ngành nghề để có thể thực hiện các mục tiêu dã đề ra. (cầu về nhân lực) - Ước tính khả năng cung cấp nhân sự theo nhu cầu của Doanh nghiệp (Cung về nhân lực) - Đưa ra các chính sách, biện pháp để có thể cân đối cung- cầu về nhân lực cho Doanh nghiệp trong các thời điểm tương lai.
Mối quan hệ giữa HĐNNL với các hoạt động quản lý khác trong tổ chức. HĐNNL không phải là một hoạt động độc lập mà có mối quan hệ chặt chẽ với các hoạt động chức năng quản lý nhân sự khác trong tổ chức như: công tác tuyển dụng, công tác đào tạovà phát triển nhân sự, đánh giá và quản lý nhân sự, chế độ trả thù lao cho người lao động. Vai trò - HHĐNNL đảm bảo cho doanh nghiệp có đủ số lượng nhân sự cùng với những phẩm chất năng lực nhất định vào đúng thời điểm. - HĐNNL là cơ sở giúp cho doanh nghiệp xác định được phương hướng, cách thức quản trị nhân sự đảm bảo cho doanh nghiệp bố trí đúng người đúng việc, đúng thời điểm và linh hoạt đối phó những thay đổi của môi trường kinh doanh.
- Kế hoạch hoá nguồn nhân lực có ảnh hưởng lớn hiệu quả hoạt động của tổ chức thông qua việc liên kết với các hoạt động quản lý khác trong tổ chức. Kế hoạch nhân lực giúp cho Doanh nghiệp thực hiện bố trí nhân lực một cách tốt nhất để giúp cho người lao động phát huy hiệu quả tiềm năng của họ. - Kế hoạch hoá nguồn nhân lực là cơ sở thực hiện các kế hoạch nhân sự khác của doanh nghiệp như: kế hoạch tuyển dụng, đào tạo phát triển, kế hoạch về trả thù lao cho người lao động 1. Quy trình của HĐNNL 1.
Quy trình chung cho HĐNNL. 4 Quá trình HĐNNL cần được xem xét trong các mối lien hệ với các hoạt động quản lý khác của doanh nghiệp như kế hoạch chiến lược sản xuất kinh doanh, các kế hoạch tài chính và các kế hoạch về tuyển dụng, đào tạo và phát triển nhân sự, kế hoạch đãi ngộ nhân sự,… Các vấn đề cơ bản cần xem xét trong quá trình lập kế hoạch nhân lực như sau: 1. Phân tích và dự báo nhu cầu và khả năng đáp ứng nhu cầu nhân sự của doanh nghiệp trong tương lai. Đánh giá thực trạng và khả năng đáp ứng nhu cầu nhân sự của đội ngũ nhân sự hiện có của Doanh nghiệp.
Phân tích, cân đối mối quan hệ cung- cầu nhân sự. Đưa ra các chính sách, biện pháp để cân đối cung- cầu nhân sự. Xây dựng kế hoạch và triển khai thực hiện. Kiểm soát và đánh giá nhân sự và hiệu chỉnh.
Nội dung cụ thể HĐNNL.Phân tích môi trường và các nhân tố ảnh hưởng đến kế hoạch nhân lực. Mức độ sử dụng nhân lực của doanh nghiệp chịu tác động của nhiều nhân tố thuộc môi trường bên trong và môi trường bên ngoài., do vậy bước đầu tiên chúng ta cần phân tích sự ảnh hưởng môi trường đến kế hoạch hoá nhân lực: 1. Các yếu tố thuộc môi trường bên ngoài: _ Yếu tố về kinh tế: sự phát triển hay suy thoái kinh tế trong từng giai đoạn đều có thể ảnh hưởng đến nguồn cung và nhu cầu nhân sự của doanh nghiệp. Khi nền kinh tế đáng ở giai đoạn suy thoái, thì sản xuất có xu hướng bị co hẹp.
Cầu lao động trong mỗi doanh nghiệp có xu hướng giảm sút. Các doanh nghiệp có xu hướng sa thải bớt người do vậy số lượng lao động thất nghiệp có xu hướng gia tăng. Nguồn cung lao động trên thị trường lao động tăng lên, các doanh nghiệp có nhiều lựa chọn nhân lực hơn với giá rẻ. Khi nền kinh tế có xu hướng tăng trưởng thì tình hình ngược lại.Nhu cầu lao động của các doanh nghiệp tăng lên, tỉ lệ thất ngiệp có xu hướng giảm bớt.
Trên thị trường lao động, nguồn cung cấp lao động sẽ trở nên khan hiếm hơn, doanh nghiệp muốn tuyển được nhân lực có trình độ cao cần phải tăng chi phí tiền lương cho người lao động. - Những biến động về chính trị, luật pháp đều có ảnh hưởng đến nhu cầu lao động của các doanh nghiệp. Ví dụ: tình hình bất ổn về chính trị, các doanh nghiệp có xu hướng giảm đâu tư, co hẹp sản xuất dẫn đến nhu cầu lao động giảm,… - Nhân tố về kỹ thuật- công nghệ: sự tiến bộ về khoa học -kỹthuật và công nghệ có ảnh hưởng phức tạp đến nhu cầu nhân lực của các doanh nghiệp. Một mặt, sự tiến 5 bộ khoa học-kỹ thuật giúp cho năng suất lao động gia tăng, doanh nghiệp có điều kiện tiết giảm lao động, nhu cầu nhân lực giảm, nhưng bên cạnh đó, sự phát triển về khoa học- kỹ thuật và công nghệ cũng sẽ tạo nên những sản phẩm mới và ngành nghề mới, điều này lại dẫn đến nhu cầu lao đông của các ngành nghề mới gia tăng trên thị trường lao động.
- Sự cạnh tranh của các đối thủ: mức độ cạnh tranh của các đối thủ trong ngành đều có ảnh hưởng khả năng tuyển dụng của các doanh nghiệp. Khi mức độ cạnh tranh gia tăng, doanh nghiệp muốn tuyển nhân lực có trình độ cao đều phải tăng mức tiền lương và chi phí nhân sự cao hơn các đối thủ của mình, và ngược lại. Các yếu tố thuộc môi trường bên trong doanh nghiệp: Các yếu tố sau đều có ảnh hưởng đến kế hoach nhân lực của doanh nghiệp: - Sản phẩm và dịch vụ: mỗi loại sản phẩm và dịch vụ đòi hỏi những yêu cầu lao động khác nhau về số lượng, chất lượng lao động, trình độ lao động và kết cấu ngành nghề … do vậy điều này có ảnh hưởng đến khi lập kế hoạch nhân lực của doanh nghiệp. - Các mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp: các mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp đề ra trong tương lai như: mức độ tăng trưởng, sự đầu tư mở rộng sản xuất, thay đổi sản phẩm hoặc ngành nghề kinh doanh….đều liên quan đến nhu cầu sử dụng nhân lực.
Do vậy, nó đều có ảnh hưởng đến kế hoạch nhân lực doanh nghiệp. - Dự án đầu tư mới về công nghệ hoặc khả năng phải thu hẹp về chi tiêu tài chính. - Khả năng bán hang , mở rộng thị phần của doanh nghiệp, và mức tiêu thụ sản phẩm.