Chương I: Cơ sở lý luận về quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước Chương II: Phân tích thực trạng quản lý nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Lào Cai. Chương II: Phương hướng và giải pháp nghiên cứu hoàn thiện. CƠ SỞ LÝ LUẬN VE QUAN LÝ VON ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1. Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước 1.1 Khái niệm von đầu tư xây dựng cơ bản.
Theo Nghị định 385-HDBT ngày 7 tháng 11 năm 1990 của HĐBT về việc sửa đối bố sung, thay thé Điều lệ quan lý xây dựng cơ bản đã ban hành kèm theo Nghị định 232-CP ngày 6/6/1981 thì: ' Von dau tư xây dựng cơ bản là toàn bộ chỉ phí đã bỏ ra dé đạt được mục dich dau tư bao gom: chi phi cho việc khảo sát quy hoạch xây dựng, chi phí chuẩn bi dau tư, chi phi thiết kế và xây dựng, chỉ phí mua sắm và lắp đặt máy móc, thiết bị và các chỉ phí khác được ghỉ trong tổng dự toán ”. Theo luật Ngân sách nhà nước thì ngân sách nhà nước được hiểu là: * Toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyên quyét định dé dam bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ vua nhà nước ” Vốn đầu tư XDCB được hình thành từ các nguồn sau: e Vốn NSNN: vốn NSNN được hình thành từ tích lũy của nền kinh tế và được nhà nước bố trí trong kế hoạch ngân sách dé cấp cho chủ đầu tư thực hiện các công trình hàng năm e Vốn tín dụng đầu tư: vốn của NSNN dùng dé cho vay, vốn huy động của các đơn vị trong nước và các tầng lớp dân cư. Vốn vay dai hạn của các tô chức tài chính, tin dụng quốc tế. e Vốn tự có của các đơn vị sản xuất kinh doanh, dịch vụ thuộc mọi thành phần kinh tế, đối với doanh nghiệp quốc doanh, vốn này hình thành từ lợi nhuận( sau khi nộp thuế cho Nhà Nước), vốn khấu hao cơ bản để lại, tiền thanh lý tài sản và các nguồn thu nhập khác theo quy định của Nhà Nước.
e Vôn hợp tác liên doanh với nước ngoài: von này của tô chức, cá nhân 5 nước ngoài đầu tư vào Việt Nam bằng tiền nước ngoài hoặc bất kỳ tài sản nào được Chính Phủ Việt Nam chấp nhận dé hợp tác kinh doanh trên cơ sở hợp tác kinh doanh hoặc thành lập doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài. e Vốn vay nước ngoài: vốn do Chính Phủ vay theo hiệp định ký kết với nước ngoài; vốn do các đơn vị sản xuất kinh doanh dịch vụ trực tiếp vay của các tô chức, cá nhân ở nước ngoài và vốn do Ngân hàng Đầu tư phát triển đi vay e Vốn hồ trợ phát triển chính thức của các tổ chức nước ngoài (ODA); và vốn viện trợ không hoàn lại của các tô chức nước ngoài. e Vốn huy động của dân cư băng tiền, vật liệu hoặc công cụ lao động 1.2 Đặc diém nguồn vốn dau tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước. Thứ nhất, von đầu tu XDCB từ NSNN gan với đặc điểm NSNN và hoạt động chi NSNN.
La một bộ phận của NSNN do vậy nó mang đặc điểm của NSNN và việc phân phối sử dụng nguồn vốn này cũng là một hoạt động của chi NSNN, vì thé sử dụng nguồn vốn này phải tuân thủ các quy định của Luật Ngân sách nhà nước từ các khâu bố trí kế hoạch vốn, lập và điều chỉnh kế hoạch vốn, thanh quyết toán vốn và được Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp thông qua hàng năm. Thứ hai, von đầu tư XDCB từ NSNN gan với đặc điểm của hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản của chủ thé sử dụng NSNN với các quy trình đầu tư, chương trình đầu tư dự án rất chặt chẽ. Việc sử dụng nguồn vốn này gan VỚI quá trình thực hiện và quản lý dự án đầu tư với các khâu liên hoàn với nhau từ quy hoạch khảo sát thiết kế, chuẩn bi đầu tư, thực hiện và kết thúc dự án Thứ ba, von đầu tư XDCB từ NSNN thường được sử dụng chủ yếu dé đầu tư cho các công trình dự án hạ tầng kinh tế xã hội không vì mục đích kinh doanh lợi nhuận, không có khả năng thu hồi vốn trực tiếp. Do vậy việc đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư phải mang tính toàn diện cả về kinh tế xã hội, và môi trường.
6 Thứ tu, von đầu tư XDCB từ NSNN có chủ sở hữu tài sản là Nhà Nước nhưng đơn vị thực hiện, đơn vị sử dụng hưởng lợi không phải là một nên trách nhiệm đối với việc đầu tư thường chung chung, không chặt chẽ. Thứ năm, vốn đầu tư XDCB từ NSNN chiếm tỷ trọng lớn trong chỉ ngân sách, nhưng thường không 6n định về nội dung và lĩnh vực chi theo từng thời kỳ. Thứ tự và tỷ trọng vốn bố trí cho các lĩnh vực chi, nội dung chi thay đổi tùy theo chủ trương đường lối phát triển kinh tế xã hội của đất nước, của địa phương trong từng thời kỳ, từng giai đoạn nhất định.13 Vai trò của nguồn von dau tư xây dựng co bản từ ngân sách nhà Hước Nguồn vốn đầu tư XDCB từ NSNN có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển kinh tế-xã hội của mỗi quốc gia cũng như từng địa phương, thé hiện trên các mặt: Thứ nhất, von đầu tư XDCB từ NSNN góp phần quan trọng vào việc xây dựng và phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật, hình thành cơ sở hạ tầng chung cho đất nước như giao thông, thủy lợi, điện, trường học, y tế. thông qua việc duy trì và phát triển hoạt động đầu tư XDCB vốn đầu tư XDCB góp phan quan trọng vào việc thúc đây phát triển nền kinh tế quốc dân, tái tạo và tăng cường sản xuất, tăng thu nhập quóc dân và tông sản phẩm xã hội.
Thứ hai, von đầu tư XDCB từ NSNN góp phan quan trọng vào việc chuyên dịch cơ cấu kinh tế, hình thành từng ngành mới, tăng cường chuyên môn hóa và phân công lao động xã hội. Thứ ba, vôn đầu tư XDCB từ NSNN có vai trò định hướng hoặt động đầu tư trong nên kinh tế. Thông qua đầu tư XDCB vào các ngành, lĩnh vực, khu vực quan trọng, vốn đầu tư từ NSNN có tác dụng kích thích các chủ thể kinh tế, các lực lượng trong xã hội đầu tư phát triển sản xuất- kinh doanh, tham gia liên kết và hợp tác trong xây dựng hạ tầng và phát triển kinh tế xã hội Cuối cùng, vôn đầu tư XDCB từ NSNN có vai trò quan trọng trong 7 việc giải quyét các van đê xã hội như xóa đói giảm nghèo, phát triên vùng sâu vùng xa. Nâng cao đời sông vật chât và tinh thân của nhân dân.
Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà Nước.1 Khái niệm quản lý vốn dau tu xây dựng cơ bản. Trong giáo trình Quản lý học, Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm soát các nguôn lực và hoạt động của hệ thống xã hội nhằm đạt được mục đích của hệ thống với hiệu lực và hiệu quả cao một cách bên vững trong điều kiện môi trường luôn biến động. “Quản lý vốn dau tư xây dựng cơ bản từ Ngân sách nhà nước là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm soát và phân bồ các chỉ phí cho việc khảo sát quy hoạch xây dựng, chi phí chuẩn bị dau tư, chi phí thiết kế và xây dựng, chỉ phí mua sắm và lắp đặt máy móc, thiết bị và các chỉ phí khác được ghỉ trong tổng dụ toán nhằm đạt được hiệu quả và mục đích đâu tư ban đầu ”.2 Mục tiêu và tiêu chí đánh giá vẫn đầu tư xây dựng cơ bản.1 Mục tiêu quản lý vốn dau tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước. e Đảm bảo được nguồn vốn đầu tư XDCB từ NSNN được sử dụng đúng mục đích.
e Tuân thủ pháp luật về việc sử dụng nguồn vốn đầu tư XDCB từ NSNN, các quy định trong việc quản lý vốn. e Đảm bao được tính hiệu quả của việc sử dụng vốn, tránh thất thoát lãng phí nguồn vốn đầu tư XDCB khi thực hiện các mục tiêu đầu tư. e Kip thời trong viêc thực hién,t6 chức triển khai các dự án sử dụng nguồn vốn đầu tư XDCB từ NSNN. Tiêu chí đánh giá quản lý vốn dau tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước của chính quyên cấp tỉnh.
Thứ nhất, cần phải cấp phát đúng đối tượng: Cấp phát vốn đầu tư XDCB từ NSNN được thực hiện theo phương thức cấp phát không hoàn trả nhằm đảm bảo vốn dé đầu tư các dự án cần thiết phải đầu tư thuộc kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội, quốc phòng-an ninh.tạo ra cơ sở vật chất kĩ thuật cần thiết cho nền kinh tế quốc dân. Vì thế cần phải xác định đúng đối tượng theo quy định của Luật NSNN và Quy chế quản lý đầu tư xây dựng. Thứ hai, việc sử dụng vốn phải tuân theo pháp luật, các quy định trong quản lý vốn NSNN; Nguồn vốn NSNN dau tư cho các công trình dự án XDCB trên địa bàn tỉnh được xác định trong kế hoạch ngân sách hàng năm dựa trên kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của địa phương, các bộ ngành cơ quan có liên quan. Vì vậy cần phải đảm bảo việc cấp phát vốn đầu tư XDCB từ NSNN phải đúng mục đích, đúng kế hoạch của từng ngành từng địa phương.
Đánh giá việc quan lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN là một thé thống nhất, chi phối toàn bộ công tác quản ý vốn đầu tư XDCB, chúng có mối quan hệ chặt chẽ và là điều kiện dé thực hiện lẫn nhau.3 Nội dung quản lý vốn dau tw XDCB từ NSNN 1.1 Xây dựng kế hoạch von dau tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nha Hước. Việc lập kế hoạch vốn đầu tư XDCB từ NSNN là van đề cốt lõi nhất trong công tác quan lý nguồn vốn này, có ảnh hưởng đặc biệt đến hiệu quả của hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản. Các dự án dé được đưa vào kế hoạch vốn phải đảm bảo các quy định theo luật định, cụ thé: eNham thực hiện mục tiêu, định hướng phát triển trong chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế- xã hội và quy hoạch được phê duyệt.