mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động trải nghiệm theo chủ đề giáo dục ở trƣờng mầm non Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm theo chủ đề giáo dục ở các trƣờng Mầm non huyện Tiên Lữ, tỉnh Hƣng Yên. Chƣơng 3:Biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm theo chủ đề giáo dục ở các trƣờng Mầm non huyện Tiên Lữ, tỉnh Hƣng Yên. 6 download by : skknchat@gmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM THEO CHỦ ĐỀ GIÁO DỤC Ở TRƢỜNG MẦM NON 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1.
Các nghiên cứu ở ngoài nước Trung tâm giáo dục trải nghiệm Widehorizon (Chân trời rộng mở) ở thành phố London của nƣớc Anh đã nghiên cứu và triển khai nội dung giáo dục hƣớng đến cho mỗi đứa trẻ đều có cơ hội trải nghiệm những tri thức về phiêu lƣu mạo hiểm. Những khóa học và hoạt động về phiêu lƣu - mạo hiểm sẽ làm cho các em học sinh hứng thú, kích thích, vui vẻ, cảm giác dễ chịu và các em học tập tốt hơn, trung tâm này có khá đầy đủ các phƣơng tiện để tổ chức các hoạt động ngoài trời, hoạt động trải nghiệm và phiêu lƣu - mạo hiểm. Ví dụ: về phƣơng tiện: Phòng học, vƣờn/công viên; bếp; nơi đỗ xe; sân chơi; thiết bị đo thời tiết; khu hoang dã nhân tạo. Các hoạt động trải nghiệm: Muông thú; nghệ thuật và thiết kế; trƣờng học về rừng; môi trƣờng sống; các loài thú vật, cây cỏ; bản đồ và định hƣớng; thu gom vật liệu, phế thải; đất và đá; các mùa; nghề xây dựng.
Nhƣ vậy, giáo dục trải nghiệm ở Anh: Cung cấp hàng loạt tình huống, bối cảnh đa dạng, phong phú cho học sinh và đòi hỏi phát triển, ứng dụng nhiều tri thức, kĩ năng trong chƣơng trình, cho phép học sinh sáng tạo và tƣ duy; giải quyết vấn đề làm theo nhiều cách thức khác nhau nhằm đạt kết quả tốt hơn; cung cấp cho học sinh các cơ hội sáng tạo, đổi mới, dám nghĩ, dám làm…[ 2]. Hàn Quốc Viện nghiên cứu Khoa học Giáo dục Hàn Quốc [dẫn theo, 25] đã nghiên cứu chƣơng trình Giáo dục trải nghiệm cho học sinh phổ thông, coi hoạt động trải nghiệm là một hoạt động tiến hành đồng thời với hoạt động dạy học các môn học. Hoạt động này đƣợc tiến hành xuyên suốt từ tiểu học đến trung học phổ thông theo tỉ lệ từng cấp tiểu học, THCS, THPT là 13,4%, 9,1%, 11,8% so với thời lƣợng các môn học. Tuy nhiên, điểm quan trọng nhất trong nhà trƣờng Hàn Quốc, hoạt động giáo dục trải nghiệm là hoạt động 7 download by : skknchat@gmail.com ngoại khóa sau các giờ học trên lớp, có mối quan hệ bổ sung, hỗ trợ cho hoạt động dạy học; đƣợc thực hiện nhằm mục tiêu đào tạo ra các thế hệ nhân tài có định hƣớng tƣơng lai với sự phát triển toàn diện nhân cách và có sức sáng tạo; biết vận dụng một cách tích cực các kiến thức đã học vào thực tế; đồng thời biết chia sẻ và quan tâm tới mọi ngƣời xung quanh.
Hoạt động trải nghiệm sáng tạo về cơ bản mang tính chất hoạt động tập thể trên tinh thần tự chủ cá nhân, với sự nỗ lực giáo dục nhằm phát triển khả năng sáng tạo và cá tính riêng của mỗi cá nhân trong tập thể. Đặc biệt, ở Hàn Quốc, chú ý tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo dựa theo đặc điểm hoạt động chủ đạo của từng lứa tuổi tiểu học, THCS, THPT. Cấp Tiểu học và cấp Trung học cơ sở nhấn mạnh cảm xúc và ý tƣởng sáng tạo, cấp Trung học phổ thông phát triển công dân toàn cầu có suy nghĩ sáng tạo. Mục tiêu hoạt động trải nghiệm sáng tạo hƣớng đến con ngƣời đƣợc giáo dục, có sức khỏe, độc lập và sáng tạo.
Nội dung khái quát các hoạt động trải nghiệm sáng tạo bao gồm: Hoạt động tự chủ; Hoạt động câu lạc bộ; Hoạt động tình nguyện; Hoạt động định hƣớng và mỗi nhóm hoạt động này đều đƣợc cụ thể hóa: Mục tiêu, nội dung, phƣơng pháp, kiểm tra - đánh giá. Hoạt động trải nghiệm sáng tạo gồm 4 nhóm hoạt động chính: Hoạt động tự chủ (thích ứng, tự chủ, tổ chức sự kiện, sáng tạo độc lập.); Hoạt động câu lạc bộ (hội thanh niên, văn hóa nghệ thuật, thể thao, thực tập siêng năng.); Hoạt động tình nguyện(chia sẻ quan tâm tới hàng xóm láng giềng và những ngƣời xung quanh, bảo vệ môi trƣờng); Hoạt động định hƣớng (tìm hiểu thông tin về hƣớng phát triển tƣơng lai, tìm hiểu bản thân. Có thể lựa chọn và tổ chức thực hiện một cách linh động sao cho phù hợp với đặc điểm của học sinh, cấp học, khối lớp, nhà trƣờng và điều kiện xã hội của địa phƣơng. Ở một số nƣớc phát triển khác, trong nhà trƣờng phổ thông ngƣời ta cũng chú ý nghiên cứu, vận dụng tổ chức hoạt động trải nghiệm nhằm giáo dục toàn diện cho học sinh ngay từ trong nhà trƣờng.
Hoạt động trải nghiệm sáng tạo 8 download by : skknchat@gmail.com đƣợc hầu hết các nƣớc phát triển quan tâm, nhất là các nƣớc tiếp cận chƣơng trình giáo dục phổ thông theo hƣớng phát triển năng lực; chú ý giáo dục nhân văn, giáo dục sáng tạo, giáo dục phẩm chất và kĩ năng sống… [3], [2]. Singapore: Hội đồng nghệ thuật quốc gia có chƣơng trình giáo dục nghệ thuật, cung cấp, tài trợ cho nhà trƣờng phổ thông toàn bộ chƣơng trình của các nhóm nghệ thuật, những kinh nghiệm sáng tạo nghệ thuật… Netherlands: Thiết lập trang mạng nhằm trợ giúp những học sinh có những sáng tạo làm quen với nghề nghiệp. Học sinh gửi hồ sơ sáng tạo (dự án) của mình vào trang mạng này, thu thập thêm những hiểu biết từ đây; mỗi học sinh nhận đƣợc khoản tiền nhỏ để thực hiện dự án của mình. Đức: Từ cấp Tiểu học đã nhấn mạnh đến vị trí của các kĩ năng cá biệt, trong đó có phát triển kĩ năng sáng tạo cho trẻ; phát triển khả năng học độc lập; tƣ duy phê phán và học từ kinh nghiệm của chính mình.
Nhật: Nuôi dƣỡng cho trẻ năng lực ứng phó với sự thay đổi của xã hội, hình thành một cơ sở vững mạnh để khuyến khích trẻ sáng tạo. Các nghiên cứu ở trong nước Một số công trình nghiên cứu về tổ chức hoạt động giáo dục, tổ chức HĐTN cho học sinh ở trƣờng phổ thông. Tiêu biểu là giáo trình chuyên khảo về Giáo dục học đƣợc sử dụng trong các trƣờng cao đẳng và đại học sƣ phạm nhƣ: Giáo dục học (Nxb Giáo dục, Hà Nội, 1987) và Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trƣờng Trung học cơ sở (Nxb Giáo dục, Hà Nội, 2003) của tác giả Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt; Thực hành tổ chức hoạt động giáo dục (Nxb Giáo dục, Hà Nội, 2002); Tổ chức hoạt động giáo dục (Nxb Giáo dục, Hà Nội, 1995) của tác giả Hà Nhật Thăng và Lê Tiến Hùng. Đây là những nghiên cứu cơ bản về lý luận giáo dục và thực hành tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trƣờng phổ thông.
- Tài liệu Hƣớng dẫn tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục trong trƣờng mầm non theo chủ đề (2013) đã cung cấp những nội dung cơ bản về quan điểm dạy học tích hợp và mô hình GD theo chủ đề. Đồng thời, tài liệu 9 download by : skknchat@gmail.com cũng đƣa ra những chỉ dẫn rất cụ thể rõ ràng để thực hiện 10 chủ đề giáo dục đối với trẻ 35 - 6 tuổi. [21] Trong các nghiên cứu về tổ chức hoạt động giáo dục học sinh, đã có một số tác giả nghiên cứu về các kĩ năng tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ mầm non. Tác giả Nguyễn Thị Thanh Hà nghiên cứu việc “tổ chức cho trẻ vui chơi ở trƣờng MG” với nhiều nội dung phong phú, đa dạng và có kết luận rằng “Việc tổ chức cho trẻ vui chơi và việc hƣớng dẫn các trò chơi cho trẻ có những nội dung, phƣơng pháp khác nhau” và “GV phải nắm đƣợc tình hình vui chơi của trẻ trong lớp và các phƣơng pháp hƣớng dẫn để phát triển trò chơi cho trẻ” [12].
Tác giả Hoàng Thị Phƣơng cùng các cộng sự đã nghiên cứu “Tổ chức hoạt động giáo dục theo hƣớng trải nghiệm cho trẻ ở trƣờng mầm non”. Các tác giả đã xây dựng lý luận về giáo dục theo hƣớng trải nghiệm cho trẻ mầm non. Xây dựng mô hình tổ chức hoạt động giáo dục theo hƣớng trải nghiệm cho trẻ mầm non và có những hƣớng dẫn chi tiết để tổ chức các hoạt động giáo dục theo hƣớng trải nghiệm cho trẻ ở trƣờng mầm non bao gồm: Tổ chức hoạt động học, hoạt động chơi, hoạt động lao động, hoạt động tham quan, hoạt động lễ hội, hoạt động giao lƣu theo hƣớng trải nghiệm cho trẻ ở trƣờng mầm non [30]. Tác giả Nguyễn Thị Ánh Tuyết, Nguyễn Thị Hoà, Đinh Thị Vang nghiên cứu “Tổ chức, hƣớng dẫn trẻ MG chơi”, các tác giả với quan niệm “Tổ chức chơi cho trẻ là tổ chức cuộc sống của trẻ”, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ với những hƣớng dẫn chi tiết [34].
Tác giả Đinh Thị Kim Thoa, nghiên cứu về tổ chức hoạt động giáo dục trong trƣờng học theo định hƣớng phát triển năng lực của trẻ (2014) đã khai thác vai trò của HĐTN và các biện pháp tăng cƣờng HĐTN cho trẻ trong các trƣờng phổ thông, ngoài ra tác giả Đinh Thị Kim Thoa, nghiên cứu về mục tiêu năng lực, nội dung chƣơng trình và cách đánh giá của HĐTN sáng tạo, đã xác định mục tiêu, đề xuất nội dung, các tiêu chí đánh giá mục tiêu năng lực HĐTN sáng tạo của trẻ phổ thông [31]. 10 download by : skknchat@gmail.com Tác giả Nguyễn Mạnh Tuấn, Hoàng Thị Phƣơng nghiên cứu về thực trạng tổ chức HĐTN cho trẻ mầm non trên địa bàn Thành phố Hà Nội và tỉnh Vĩnh Phúc. Bài báo chỉ ra vấn đề các trƣờng mầm non đƣợc khảo sát đã quan tâm đến tổ chức các HĐTN cho trẻ song chƣa dành sự quan tâm nhiều cho hoạt động này, giáo viên chƣa đƣợc tham gia các chƣơng trình bồi dƣỡng kĩ năng chuyên môn về tổ chức HĐTN cho trẻ nên nhiều giáo viên còn lúng túng [33]. Nghiên cứu về quản lý hoạt động trải nghiệm có một số tác giả sau: Tác giả Nguyễn Thị Minh Nguyệt nghiên cứu về quản lý hoạt động trải nghiệm sáng tạo theo chủ đề giáo dục ở trƣờng Trung học cơ sở.