Luận Văn Thạc Sĩ: Quản Lý Tổ Chuyên Môn PTDTNT Yên Bái Phát Triển Năng Lực | Phạm Thị Thanh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý tổ chuyên môn tại trường phổ thông dân tộc nội trú Yên Bái, phát triển năng lực nghề nghiệp giáo viên hiệu quả.

• Tác giả: Phạm Thị Thanh
• Người hướng dẫn: PGS, TS. Nguyễn Xuân Thức
• Trường học: Đại học Thái Nguyên, Trường Đại học Sư phạm
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở Trường Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực nghề nghiệp
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG SỐ
• DANH MỤC HÌNH VẼ SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGHỀ NGHIỆP
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Các nghiên cứu về tổ chuyên môn và hoạt động tổ chuyên môn
• 1.1.2. Các nghiên cứu về quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong nhà trường nhằm nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục
• 1.2. Đổi mới giáo dục phổ thông và yêu cầu đặt ra đối với quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực nghề nghiệp
• 1.2.1. Đổi mới giáo dục phổ thông và năng lực nghề nghiệp của giáo viên THPT
• 1.2.2. Yêu cầu đặt ra đối với hoạt động tổ chuyên môn và quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường THPT nhằm phát triển năng lực nghề nghiệp cho giáo viên
• 1.3. Tổ chuyên môn và hoạt động của tổ chuyên môn trong trường THPT
• 1.3.1. Tổ chuyên môn trong trường THPT
• 1.3.2. Hoạt động của tổ chuyên môn
• 1.3.3. Tổ trưởng chuyên môn
• 1.4. Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT của hiệu trưởng
• 1.4.1. Vị trí, chức năng của hiệu trưởng trường THPT
• 1.4.2. Quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng
• 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong nhà trường THPT
• 1.5.1. Các yếu tố chủ quan
• 1.5.2. Các yếu tố khách quan
• 1.6. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TỈNH YÊN BÁI
• 2.1. Khái quát về trường Phổ thông DTNT tỉnh Yên Bái
• 2.1.1. Cơ cấu tổ chức của trường Phổ thông DTNT tỉnh Yên Bái
• 2.1.2. Qui mô, số lượng lớp, học sinh
• 2.1.3. Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên
• 2.1.4. Cơ sở vật chất phục vụ dạy học
• 2.1.5. Thực trạng chất lượng giáo dục ở trường Phổ thông DTNT- THPT tỉnh Yên Bái
• 2.2. Thực trạng về quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường Phổ thông DTNT tỉnh Yên Bái
• 2.2.1. Nhận thức về vai trò của tổ chuyên môn trong nhà trường PTDN nội trú - THPT tỉnh Yên Bái
• 2.2.2. Thực trạng mức độ thực hiện nhiệm vụ của tổ chuyên môn trong trường Phổ thông TDNT tỉnh Yên Bái
• 2.2.3. Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường Phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Yên Bái
• 2.2.3.1. Nhận thức tầm quan trọng của biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn
• 2.2.3.2. Quản lý lập kế hoạch hoạch hoạt động của tổ chuyên môn ở trường Phổ thông DTNT tỉnh Yên Bái
• 2.2.3.3. Quản lý việc thực hiện nội dung chương trình giảng dạy theo quy định của Bộ giáo dục và Đào tạo
• 2.2.3.4. Kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn của tổ và tự bồi dưỡng của giáo viên
• 2.2.3.5. Quản lý việc sử dụng thiết bị đồ dùng dạy trong tổ chuyên môn
• 2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường Phổ thông DTNT tỉnh Yên Bái
• 2.3.1. Các yếu tố chủ quan
• 2.3.2. Các yếu tố khách quan
• 2.4. Thành công, hạn chế trong quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường Phổ thông DTNT tỉnh Yên Bái
• 2.4.1. Thành công và nguyên nhân
• 2.4.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TỈNH YÊN BÁI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGHỀ NGHIỆP
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp
• 3.2. Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường Phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực nghề nghiệp
• 3.2.1. Xây dựng kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn theo đặc trưng loại hình trường Phổ thông dân tộc nội trú đáp ứng với yêu cầu phát triển năng lực nghề nghiệp
• 3.2.2. Chỉ đạo tổ chuyên môn quản lý tốt hoạt động dạy học trong trường
• 3.2.3. Chỉ đạo thực hiện đổi mới nội dung sinh hoạt chuyên môn theo định hướng đổi mới phương pháp dạy học
• 3.2.4. Kiểm tra đánh giá việc thực hiện kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn theo yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông đáp ứng với yêu cầu phát triển năng lực nghề nghiệp
• 3.2.5. Tăng cường công tác tự học, tự bồi dưỡng cho giáo viên trường Phổ thông dân tộc nội trú - THPT
• 3.2.6. Tạo động lực cho các tổ chuyên môn phát huy vai trò chủ đạo trong hoạt động của tổ chuyên môn
• 3.3. Khảo nghiệm tính cần thiết và mức độ tính khả thi của biện pháp quản lýhoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng
• 3.3.1. Các bước tiến hành khảo nghiệm
• 3.3.2. Kết quả khảo nghiệm
• 3.4. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Nâng Tầm Quản Lý Tổ Chuyên Môn DTNT Yên Bái Tổng Quan và Ý Nghĩa

Trong bối cảnh giáo dục toàn cầu liên tục đổi mới, việc quản lý hoạt động tổ chuyên môn hiệu quả trở thành yếu tố then chốt, đặc biệt đối với các trường phổ thông dân tộc nội trú (DTNT). Tại tỉnh Yên Bái, nơi có nhiều trường DTNT với đặc thù riêng, việc nâng cao năng lực giáo viên DTNT thông qua quản lý tổ chuyên môn hiệu quả là một nhiệm vụ cấp thiết. Mục tiêu này không chỉ dừng lại ở việc cải thiện chất lượng giảng dạy mà còn hướng tới phát triển đội ngũ giáo viên bền vững, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục DTNT nói chung. Các công trình nghiên cứu và định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo đều khẳng định vai trò trọng yếu của công tác chuyên môn sư phạm tại các tổ chuyên môn. Tổ chuyên môn được coi là “mắt xích vô cùng quan trọng” trong việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá, như đã được các nhà khoa học Vũ Quốc Long, Trần Thị Hải Yến, Nguyễn Thị Lan Anh, Vũ Thị Sơn nhấn mạnh [1].

Quản lý tổ chuyên môn không chỉ là việc điều hành các hoạt động hành chính mà còn là quá trình tác động có định hướng của hiệu trưởng đến hoạt động của tổ, nhằm khai thác và sử dụng hiệu quả các tiềm năng để đạt được mục tiêu giáo dục. Theo lý thuyết quản lý, quá trình này bao gồm lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra, đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ và ăn ý giữa các thành viên. Đối với Trường Dân tộc Nội trú Yên Bái, việc áp dụng các nguyên tắc này cần linh hoạt, phù hợp với đặc điểm văn hóa, xã hội và điều kiện của địa phương. Nghiên cứu sâu rộng về quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại các trường DTNT còn hạn chế, đặt ra yêu cầu phải khảo sát thực trạng và đề xuất các biện pháp cụ thể, sát thực tế. Việc này nhằm tháo gỡ những bất cập, thúc đẩy sự phát triển của năng lực nghề nghiệp giáo viên, từ đó cải thiện kết quả học tập học sinh DTNT và đóng góp vào chiến lược quản lý giáo dục Yên Bái toàn diện. Sự thành công của công tác này sẽ tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và xây dựng nền kinh tế tri thức.

1.1. Vai trò then chốt của Tổ chuyên môn trong trường DTNT Nền tảng phát triển năng lực

Tổ chuyên môn đóng vai trò là đơn vị cơ sở, nền tảng để tổ chức và triển khai các hoạt động chuyên môn cụ thể và hiệu quả trong nhà trường. Theo Điều 16 Điều lệ trường THCS, THPT, tổ chuyên môn có nhiệm vụ quan trọng là xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động chung, hướng dẫn kế hoạch cá nhân của tổ viên, cũng như tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ [20]. Tổ trưởng chuyên môn là người chịu trách nhiệm cao nhất về chất lượng giảng dạy và lao động sư phạm của giáo viên trong phạm vi các môn học được phân công. Vai trò của tổ chuyên môn được khẳng định là quyết định trực tiếp đến sự phát triển của nhà trường và chất lượng dạy học. Các hoạt động của tổ chuyên môn bao gồm tổ chức giảng dạy, đổi mới phương pháp giảng dạy, bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém, và đặc biệt là tổ chức tự học, tự bồi dưỡng, chia sẻ kinh nghiệm trong sinh hoạt chuyên môn DTNT. Đây là nơi quản lý trực tiếp việc phát triển chuyên môn giáo viên, cả về nhận thức, chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm, góp phần trực tiếp vào nâng cao năng lực giáo viên DTNT và chất lượng giáo dục DTNT nói chung. Một tổ chuyên môn vững mạnh sẽ tạo ra môi trường làm việc tích cực, hỗ trợ giáo viên liên tục học hỏi và phát triển.

1.2. Bối cảnh giáo dục DTNT Yên Bái Cơ hội và yêu cầu phát triển chất lượng

Trường Dân tộc Nội trú Yên Bái là một loại hình trường chuyên biệt, mang sứ mệnh quan trọng trong hệ thống giáo dục của tỉnh. Nhiệm vụ chính là đào tạo trình độ học vấn bậc THPT cho con em các dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, vùng kinh tế đặc biệt khó khăn. Mục tiêu cuối cùng là tạo nguồn cán bộ địa phương, góp phần phát triển bền vững khu vực miền núi. Bối cảnh giáo dục hiện nay đặt ra nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức. Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Điều này đòi hỏi phải đổi mới quản lý giáo dục và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt là tại các trường có đặc thù như DTNT. Yêu cầu đặt ra là phải chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa và dân chủ hóa giáo dục, đồng thời thích ứng với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa [6]. Để đáp ứng những yêu cầu này, việc nâng cao năng lực giáo viên DTNT và quản lý tổ chuyên môn hiệu quả không chỉ là nhiệm vụ nội bộ của nhà trường mà còn là một phần quan trọng trong chiến lược quản lý giáo dục Yên Bái nhằm đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Tổ Chuyên Môn DTNT Yên Bái Hiện Trạng Cần Cải Thiện

Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại các Trường Dân tộc Nội trú Yên Bái trong những năm qua đã đạt được những kết quả nhất định, góp phần duy trì và ổn định chất lượng giáo dục DTNT. Tuy nhiên, trước yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông, vẫn còn nhiều hạn chế và bất cập cần được tháo gỡ để thực sự nâng cao năng lực giáo viên DTNT và đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực nghề nghiệp. Một trong những thách thức lớn nhất là nhận thức và mức độ thực hiện các biện pháp quản lý tổ chuyên môn hiệu quả của đội ngũ cán bộ quản lý và tổ trưởng chuyên môn. Các khảo sát cho thấy mặc dù tầm quan trọng của tổ chuyên môn được công nhận, nhưng việc triển khai các nhiệm vụ cụ thể vẫn chưa đạt mức tối ưu, đặc biệt là trong việc đổi mới nội dung sinh hoạt chuyên môn và kiểm tra, đánh giá thường xuyên. Theo luận văn của Phạm Thị Thanh (2015), quản lý lập kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn đôi khi còn chưa chặt chẽ, dẫn đến hoạt động không đồng bộ và thiếu hiệu quả giữa các tổ [30].

Bên cạnh đó, năng lực của giáo viên DTNT cũng là một yếu tố quan trọng. Mặc dù đội ngũ giáo viên có tinh thần trách nhiệm cao, nhưng kinh nghiệm quản lý còn hạn chế và chưa được đào tạo cơ bản về quản lý chuyên môn. Điều này ảnh hưởng đến khả năng tạo sức mạnh tổng hợp trong tổ. Việc bồi dưỡng giáo viên trường dân tộc nội trú chưa thực sự có hệ thống và tập trung vào các kỹ năng cần thiết để đổi mới phương pháp giảng dạy phù hợp với đặc thù học sinh DTNT. Các yếu tố khách quan như cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học còn thiếu thốn cũng là rào cản lớn. Mặc dù đã có sự quan tâm đầu tư, nhưng điều kiện này vẫn chưa đáp ứng kịp thời với yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay, làm giảm hiệu quả quản lý tổ chuyên môn và ảnh hưởng đến khả năng phát triển chuyên môn giáo viên toàn diện. Những hạn chế này đòi hỏi các giải pháp đồng bộ và quyết liệt để đảm bảo chất lượng giáo dục DTNT được cải thiện liên tục.

2.1. Hạn chế trong quản lý hoạt động tổ chuyên môn hiệu quả hiện nay Những điểm nghẽn

Công tác quản lý tổ chuyên môn hiệu quả ở các Trường Dân tộc Nội trú Yên Bái vẫn còn tồn tại những điểm nghẽn nhất định. Một trong số đó là việc lập kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn đôi khi chưa thực sự chi tiết, thiếu tính khả thi và chưa được điều chỉnh linh hoạt theo tình hình thực tế. Theo khảo sát, hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn đã nhận thức được tầm quan trọng của việc này, nhưng mức độ thực hiện các biện pháp quản lý chưa đồng đều và chưa đạt hiệu quả cao [49]. Việc quản lý nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn cũng chưa được đổi mới mạnh mẽ, các buổi sinh hoạt thường thiên về hành chính hoặc chuyên đề quen thuộc, ít tập trung vào việc thảo luận, giải quyết các bài khó hoặc đổi mới phương pháp giảng dạy. Khâu kiểm tra, đánh giá năng lực giáo viên và việc thực hiện quy chế chuyên môn chưa được tiến hành một cách thường xuyên và sâu sát, dẫn đến khó khăn trong việc phát hiện và khắc phục kịp thời các hạn chế. Việc quản lý việc sử dụng thiết bị đồ dùng dạy học cũng còn nhiều bất cập, nhiều giáo viên chưa khai thác tối đa hiệu quả của các thiết bị có sẵn, hoặc thiếu thiết bị phù hợp với yêu cầu đổi mới. Những hạn chế này trực tiếp ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý tổ chuyên môn và khả năng phát triển chuyên môn giáo viên tại các trường DTNT.

2.2. Thực trạng năng lực giáo viên DTNT và nhu cầu bồi dưỡng cấp thiết Nâng tầm chuyên môn

Năng lực giáo viên DTNT tại Yên Bái, mặc dù đã có những chuyển biến tích cực, vẫn cần được tiếp tục nâng cao năng lực giáo viên DTNT để đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới. Thực trạng cho thấy, nhiều giáo viên còn gặp khó khăn trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy, áp dụng công nghệ thông tin vào bài giảng, hoặc thích ứng với các phương pháp kiểm tra, đánh giá mới. Nhu cầu bồi dưỡng giáo viên trường dân tộc nội trú là hết sức cấp thiết, đặc biệt là các khóa tập huấn về kỹ năng mềm, phương pháp giáo dục đặc thù cho học sinh DTNT, và cách thức tích hợp yếu tố văn hóa bản địa vào bài học. Theo nghiên cứu, hoạt động tự học, tự bồi dưỡng của giáo viên, dù có ý nghĩa quyết định, nhưng hiệu quả còn thấp do thiếu sự tổ chức và quản lý phù hợp [11]. Để phát triển chuyên môn giáo viên toàn diện, cần có kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn rõ ràng, cụ thể, bám sát tiêu chuẩn năng lực giáo viên và nhu cầu thực tế. Việc thiếu kinh nghiệm trong lãnh đạo chuyên môn giáo dục của một số tổ trưởng chuyên môn cũng là một thách thức, ảnh hưởng đến chất lượng các buổi sinh hoạt chuyên môn DTNT và khả năng hỗ trợ đồng nghiệp.

2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý và phát triển đội ngũ giáo viên DTNT Đa chiều tác động

Nhiều yếu tố, cả chủ quan và khách quan, đã tác động đến quản lý hoạt động tổ chuyên môn và phát triển đội ngũ giáo viên tại Trường Dân tộc Nội trú Yên Bái. Về yếu tố chủ quan, năng lực quản lý của hiệu trưởng đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Hiệu trưởng cần không chỉ có kiến thức lý luận mà còn phải có năng lực thực hiện các chức năng quản lý, biết ủy quyền hợp lý, dành thời gian cho công tác quản lý chuyên môn và tự bồi dưỡng nghiệp vụ. Quan niệm của hiệu trưởng về vai trò của tổ trưởng chuyên môn cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động [35]. Về yếu tố khách quan, năng lực quản lý của tổ trưởng chuyên môn là một yếu tố then chốt. Mặc dù nhiều tổ trưởng nhiệt tình và có chuyên môn vững, nhưng kinh nghiệm và kỹ năng quản lý cơ bản còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng điều hành và tạo sức mạnh tổng hợp của tổ. Điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học còn thiếu thốn hoặc chưa hiện đại cũng là một rào cản. Việc hỗ trợ giáo viên DTNT về cả vật chất và tinh thần còn chưa đồng bộ. Cuối cùng, tinh thần trách nhiệm, sự đoàn kết và chia sẻ kinh nghiệm giữa các giáo viên trong tổ cũng ảnh hưởng lớn đến hiệu quả quản lý tổ chuyên môn và chất lượng giáo dục DTNT nói chung.

III. Giải Pháp Toàn Diện Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Tổ Chuyên Môn DTNT

Để thực sự nâng cao năng lực giáo viên DTNT và hiệu quả quản lý tổ chuyên môn tại Trường Dân tộc Nội trú Yên Bái, cần triển khai một loạt các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các biện pháp này không chỉ tập trung vào việc cải thiện quy trình quản lý mà còn hướng đến việc tạo động lực và hỗ trợ tối đa cho giáo viên trong quá trình phát triển chuyên môn giáo viên. Một trong những nguyên tắc quan trọng khi đề xuất các biện pháp là phải dựa trên cơ sở khoa học, thực tiễn và đảm bảo tính khả thi trong điều kiện cụ thể của trường DTNT. Theo luận văn của Phạm Thị Thanh, việc xây dựng kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn theo đặc trưng loại hình trường DTNT, chỉ đạo tổ chuyên môn quản lý tốt hoạt động dạy học, và kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch là những biện pháp then chốt [60-61].

Quản lý tổ chuyên môn hiệu quả đòi hỏi sự chủ động từ phía hiệu trưởng trong việc định hướng, kiểm soát và điều chỉnh các hoạt động. Hiệu trưởng cần quán triệt sâu rộng tình hình nhiệm vụ năm học, các định hướng phát triển của nhà trường đến toàn thể cán bộ, giáo viên. Việc thống nhất mẫu kế hoạch hoạt động và kế hoạch cá nhân cho các tổ chuyên môn là bước đi quan trọng để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả. Bên cạnh đó, việc đổi mới nội dung và hình thức sinh hoạt chuyên môn DTNT theo hướng chuyên đề, thảo luận các bài khó, ứng dụng công nghệ thông tin, và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn sẽ thúc đẩy đổi mới phương pháp giảng dạy. Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá năng lực giáo viên một cách khách quan, công bằng và có định hướng phát triển cũng là yếu tố không thể thiếu. Các biện pháp này không chỉ giải quyết những hạn chế hiện tại mà còn tạo ra một môi trường làm việc tích cực, khuyến khích sự sáng tạo và cống hiến của đội ngũ giáo viên, từ đó góp phần đáng kể vào chất lượng giáo dục DTNT của tỉnh Yên Bái.

3.1. Xây dựng kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn đáp ứng đặc thù DTNT Yên Bái Hướng đi chiến lược

Việc xây dựng kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn cần được thực hiện một cách khoa học, bám sát chiến lược quản lý giáo dục Yên Bái và đặc thù của các trường DTNT. Hiệu trưởng cần chỉ đạo các tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch chi tiết ngay từ đầu năm học, đảm bảo tính phù hợp với chương trình của Bộ GD&ĐT và tình hình thực tế của học sinh DTNT. Kế hoạch phải rõ ràng về mục tiêu, nội dung, biện pháp, thời gian thực hiện và phân công trách nhiệm cụ thể. Cần có sự thống nhất về mẫu kế hoạch và kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn cá nhân giữa các tổ, tránh sự chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ. Hiệu trưởng cần duy trì việc duyệt kế hoạch với tổ trưởng chuyên môn vào các tuần đầu năm học, đồng thời thường xuyên theo dõi, rút kinh nghiệm và điều chỉnh kịp thời. Việc này đảm bảo rằng các hoạt động của tổ chuyên môn được đồng bộ, thống nhất và có hiệu quả quản lý tổ chuyên môn cao. Ví dụ, kế hoạch cần bao gồm các hoạt động chuyên đề về phương pháp dạy học song ngữ, cách tiếp cận văn hóa bản địa trong giảng dạy, hoặc các kỹ năng quản lý lớp học đặc thù cho học sinh DTNT. Đây là nền tảng để nâng cao năng lực giáo viên DTNT một cách có hệ thống.

3.2. Chỉ đạo đổi mới sinh hoạt chuyên môn DTNT theo định hướng phát triển Kích hoạt sự sáng tạo

Để nâng cao năng lực giáo viên DTNT và đổi mới phương pháp giảng dạy, việc chỉ đạo sinh hoạt chuyên môn DTNT cần được đổi mới mạnh mẽ. Hiệu trưởng cần khuyến khích các tổ chuyên môn tổ chức sinh hoạt theo chuyên đề, tập trung vào việc giải quyết các bài khó, các vấn đề thực tiễn trong giảng dạy hoặc chia sẻ kinh nghiệm về ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học. Thay vì chỉ báo cáo hành chính, các buổi sinh hoạt nên trở thành diễn đàn trao đổi cởi mở, nơi giáo viên có thể học hỏi lẫn nhau, thực hành và nhận phản hồi mang tính xây dựng. Hiệu trưởng cần thường xuyên dự họp với các tổ chuyên môn để nắm bắt tình hình và kịp thời chỉ đạo. Tổ chức các giờ thao giảng, thi giáo viên dạy giỏi cấp tổ, và tuyển chọn những giáo viên có chuyên môn tốt để dự thi cấp trường là những hoạt động thiết thực nhằm thúc đẩy sự phát triển chuyên môn giáo viên. Theo Vũ Thị Sơn, sinh hoạt chuyên môn được xem là một hình thức tự bồi dưỡng, nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên tại trường, có khả năng xây dựng bầu không khí sư phạm tích cực [27]. Điều này sẽ góp phần đáng kể vào việc quản lý tổ chuyên môn hiệu quả và cải thiện chất lượng giáo dục DTNT.

3.3. Kiểm tra đánh giá việc thực hiện quy chế chuyên môn và tự bồi dưỡng giáo viên Đảm bảo chất lượng

Kiểm tra và đánh giá năng lực giáo viên là chức năng quan trọng để đảm bảo quản lý tổ chuyên môn hiệu quả. Hiệu trưởng cần thống nhất các loại sổ sách, hồ sơ chuyên môn của giáo viên, quy định rõ ràng về cách ghi chép, cũng như yêu cầu về việc tự học, tự bồi dưỡng ngay từ đầu năm học. Giao quyền cho tổ trưởng chuyên môn ký duyệt giáo án, kiểm tra hồ sơ chuyên môn định kỳ và đột xuất. Phân công hiệu phó chuyên môn dự giờ, kiểm tra hồ sơ chuyên môn của giáo viên thường xuyên để nắm bắt tình hình chung. Đặc biệt, hiệu trưởng cần có kế hoạch kiểm tra đột xuất việc soạn giáo án, sổ chủ nhiệm, sổ điểm. Việc này không chỉ nhằm giám sát mà còn để hỗ trợ giáo viên điều chỉnh kịp thời, nâng cao chất lượng công việc. Hoạt động kiểm tra, đánh giá cần bám sát tiêu chuẩn năng lực giáo viên và tiêu chuẩn nghề nghiệp hiện hành. Kết quả kiểm tra, đánh giá phải được sử dụng để điều chỉnh kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn và đưa ra các chính sách hỗ trợ giáo viên DTNT phù hợp, nhằm thúc đẩy họ tích cực tự bồi dưỡng, phát triển chuyên môn giáo viên liên tục. Theo G.Killer, thay đổi chương trình hoặc kỹ thuật giảng dạy mà không thay đổi hệ thống đánh giá sẽ không đi đến đâu.

IV. Phương Pháp Bồi Dưỡng Phát Triển Năng Lực Giáo Viên DTNT Yên Bái Bền Vững

Để đạt được mục tiêu nâng cao năng lực giáo viên DTNT một cách bền vững tại Trường Dân tộc Nội trú Yên Bái, việc áp dụng các phương pháp bồi dưỡng sáng tạo và linh hoạt là vô cùng cần thiết. Các giải pháp không chỉ dừng lại ở các buổi tập huấn tập trung mà còn phải khuyến khích tinh thần tự học, tự phát triển chuyên môn giáo viên và xây dựng một môi trường văn hóa học tập chia sẻ. Việc quản lý tổ chuyên môn hiệu quả chính là chìa khóa để kiến tạo những cơ hội này. Theo Phạm Quang Huân và Trần Thị Hải Yến, việc tổ chức hoạt động thực hành cho đội ngũ giáo viên là nội dung quan trọng của quản lý tổ chuyên môn, và thúc đẩy hoạt động tự bồi dưỡng có ý nghĩa quyết định vì nó phát huy nội lực chủ quan của đội ngũ giáo viên [11].

Hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn cần đóng vai trò là những người lãnh đạo chuyên môn giáo dục, tạo điều kiện thuận lợi nhất để giáo viên có thể tiếp cận các nguồn tài liệu, tham gia các khóa học chuyên sâu, hoặc chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp. Việc xây dựng một kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn cá nhân hóa cho từng giáo viên, dựa trên kết quả đánh giá năng lực giáo viên và nhu cầu thực tế, sẽ mang lại hiệu quả cao hơn. Cần khuyến khích giáo viên tham gia các dự án nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng, viết sáng kiến kinh nghiệm hoặc các hoạt động ngoại khóa để nâng cao trình độ. Ngoài ra, việc xây dựng một văn hóa trường học DTNT thân thiện, cởi mở, nơi giáo viên cảm thấy được hỗ trợ giáo viên DTNT và khích lệ để thử nghiệm đổi mới phương pháp giảng dạy sẽ là động lực mạnh mẽ. Các phương pháp bồi dưỡng này cần được lồng ghép chặt chẽ vào các hoạt động sinh hoạt chuyên môn DTNT hàng tháng, đảm bảo tính liên tục và hệ thống, từ đó góp phần đáng kể vào việc phát triển đội ngũ giáo viên và nâng cao chất lượng giáo dục DTNT toàn diện.

4.1. Tăng cường công tác tự học tự bồi dưỡng chuyên môn của giáo viên DTNT Khơi dậy tiềm năng

Công tác tự học, tự bồi dưỡng có ý nghĩa quyết định trong việc nâng cao năng lực giáo viên DTNT. Hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn cần tạo điều kiện và khuyến khích giáo viên chủ động xây dựng kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn cá nhân, bám sát tiêu chuẩn năng lực giáo viên và nhu cầu thực tế của bản thân. Việc này bao gồm việc tham gia các khóa học trực tuyến, đọc tài liệu chuyên ngành, nghiên cứu các mô hình đổi mới phương pháp giảng dạy và áp dụng chúng vào thực tiễn. Cần tổ chức các diễn đàn, nhóm học tập chuyên đề trong các buổi sinh hoạt chuyên môn DTNT để giáo viên có thể chia sẻ kinh nghiệm, thảo luận các vấn đề khó và cùng nhau tìm kiếm giải pháp. Các nghiên cứu của Goodman (1995) và Rosenholtz & Kyle (1984) đã chỉ ra rằng sự tự chủ của giáo viên và việc được đóng góp trí tuệ là rất quan trọng để tránh sự xói mòn năng lực [13]. Vì vậy, việc hỗ trợ giáo viên DTNT trong việc tự học, tự bồi dưỡng không chỉ là cung cấp tài liệu mà còn là tạo ra một môi trường khuyến khích sự chủ động và sáng tạo. Điều này sẽ trực tiếp góp phần vào phát triển chuyên môn giáo viên và chất lượng giáo dục DTNT.

4.2. Xây dựng môi trường văn hóa trường học DTNT hỗ trợ giáo viên phát triển Cộng đồng học tập

Một văn hóa trường học DTNT mạnh mẽ, tích cực là nền tảng vững chắc để hỗ trợ giáo viên DTNT và phát triển đội ngũ giáo viên một cách hiệu quả. Hiệu trưởng cần xây dựng một môi trường làm việc cởi mở, thân thiện, nơi sự tôn trọng, hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm được đề cao. Khuyến khích sự đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau giữa các thành viên trong tổ chuyên môn để tạo nên bầu không khí ấm áp, thúc đẩy tinh thần hăng say lao động. Tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao, giao lưu để tăng cường tình cảm gắn bó giữa các giáo viên, tạo ra một cộng đồng học tập năng động. Bên cạnh đó, cần thiết lập các cơ chế khen thưởng, động viên kịp thời những cá nhân có thành tích xuất sắc hoặc có sáng kiến trong phát triển chuyên môn giáo viên và đổi mới phương pháp giảng dạy. Một môi trường sư phạm tích cực sẽ giúp giáo viên cảm thấy được công nhận, được khích lệ để tiếp tục học hỏi và cống hiến. Điều này không chỉ nâng cao năng lực giáo viên DTNT mà còn góp phần vào hiệu quả quản lý tổ chuyên môn và chất lượng giáo dục DTNT của nhà trường.

4.3. Kinh nghiệm lãnh đạo chuyên môn giáo dục để thúc đẩy động lực làm việc Gương mẫu và định hướng

Vai trò của hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn trong việc lãnh đạo chuyên môn giáo dục là cực kỳ quan trọng để thúc đẩy động lực làm việc và phát triển đội ngũ giáo viên. Người lãnh đạo chuyên môn giáo dục cần phải là tấm gương về phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn, và năng lực quản lý. Hiệu trưởng cần nắm vững đặc điểm lao động sư phạm của giáo viên, thấu hiểu những khó khăn trong công tác giảng dạy ở trường DTNT. Đồng thời, cần đưa ra những nhận xét, khen chê kịp thời, công bằng, nhằm khuyến khích sự nhiệt tình công tác. Việc ủy quyền hợp lý cho các phó hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn sẽ giảm áp lực cho hiệu trưởng và tăng cường trách nhiệm cho cấp dưới. Tổ trưởng chuyên môn cần có khả năng tập hợp giáo viên, biết lắng nghe, tạo sự đoàn kết và phát huy cao độ năng lực của các cá nhân trong tổ [22]. Kinh nghiệm lãnh đạo chuyên môn giáo dục cũng bao gồm khả năng tham mưu, tư vấn chuyên môn cho lãnh đạo trường và tổ chức hiệu quả các buổi sinh hoạt chuyên môn DTNT. Một lãnh đạo chuyên môn giáo dục giỏi sẽ tạo ra sức hút và niềm tin, từ đó giúp nâng cao năng lực giáo viên DTNT và đạt được các mục tiêu về chất lượng giáo dục DTNT.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Kết Quả Nghiên Cứu Thành Công Bước Đầu Tại Yên Bái

Việc áp dụng các biện pháp quản lý tổ chuyên môn nhằm nâng cao năng lực giáo viên DTNT tại Trường Dân tộc Nội trú Yên Bái đã cho thấy những kết quả tích cực bước đầu. Các khảo nghiệm về tính cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp đã được đề xuất cho thấy sự đồng thuận cao từ cán bộ quản lý và giáo viên. Điều này khẳng định rằng các giải pháp đã đi đúng hướng, phù hợp với thực tiễn và có tiềm năng mang lại hiệu quả quản lý tổ chuyên môn cao. Cụ thể, việc xây dựng kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn chi tiết hơn, tập trung vào đặc thù của trường DTNT đã giúp định hướng rõ ràng cho các hoạt động chuyên môn. Các buổi sinh hoạt chuyên môn DTNT được đổi mới theo hướng chuyên đề, thảo luận sâu các vấn đề giảng dạy đã giúp phát triển chuyên môn giáo viên và đổi mới phương pháp giảng dạy hiệu quả hơn. Công tác kiểm tra, đánh giá năng lực giáo viên được thực hiện thường xuyên và khách quan hơn, không chỉ nhằm mục đích xếp loại mà còn để tư vấn, hỗ trợ giáo viên DTNT cải thiện năng lực.

Kết quả thực tiễn cho thấy sự chuyển biến trong ý thức tự học, tự bồi dưỡng của giáo viên. Nhiều giáo viên đã chủ động tìm kiếm tài liệu, tham gia các khóa đào tạo ngắn hạn và áp dụng các kỹ thuật dạy học mới vào lớp học. Môi trường văn hóa trường học DTNT cũng trở nên cởi mở và hỗ trợ hơn, khuyến khích sự chia sẻ kinh nghiệm và hợp tác giữa các đồng nghiệp. Những cải thiện này đã tác động trực tiếp đến chất lượng giáo dục DTNT, thể hiện qua kết quả học tập học sinh DTNT có chiều hướng đi lên, đặc biệt là ở các môn học trọng điểm. Mặc dù vẫn còn những thách thức nhất định, nhưng những thành công bước đầu này là minh chứng rõ ràng cho thấy sự cần thiết và hiệu quả của việc tập trung vào quản lý tổ chuyên môn hiệu quả và phát triển đội ngũ giáo viên. Điều này tạo nền tảng vững chắc cho việc tiếp tục thực hiện chiến lược quản lý giáo dục Yên Bái nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong tương lai.

5.1. Đánh giá hiệu quả của các biện pháp quản lý tổ chuyên môn đã triển khai Minh chứng cụ thể

Việc khảo nghiệm tính cần thiết và mức độ khả thi của 6 biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn đã đề xuất cho thấy kết quả tích cực [89]. Các biện pháp tập trung vào xây dựng kế hoạch, chỉ đạo hoạt động dạy học, đổi mới sinh hoạt chuyên môn DTNT, kiểm tra đánh giá, tăng cường tự bồi dưỡng và tạo động lực cho tổ chuyên môn đều nhận được sự đánh giá cao về tính cần thiết và khả thi. Điều này khẳng định rằng các giải pháp đã được xây dựng trên cơ sở phân tích thực trạng kỹ lưỡng, phù hợp với điều kiện của Trường Dân tộc Nội trú Yên Bái. Cụ thể, công tác quản lý lập kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn đã giúp các tổ có lộ trình rõ ràng hơn, giảm sự chồng chéo và tăng cường tính hiệu quả. Việc chỉ đạo đổi mới phương pháp giảng dạy thông qua sinh hoạt chuyên môn DTNT đã giúp giáo viên tiếp cận các kỹ thuật mới. Công tác kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn và tự bồi dưỡng của giáo viên cũng được đẩy mạnh, góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm. Nhờ đó, hiệu quả quản lý tổ chuyên môn được cải thiện đáng kể, tạo ra môi trường thuận lợi hơn cho việc phát triển chuyên môn giáo viên và nâng cao năng lực giáo viên DTNT.

5.2. Tác động tích cực đến chất lượng giáo dục DTNT và năng lực giáo viên Những chuyển biến rõ rệt

Sau khi triển khai các biện pháp quản lý tổ chuyên môn và nâng cao năng lực giáo viên DTNT, Trường Dân tộc Nội trú Yên Bái đã ghi nhận những tác động tích cực rõ rệt đến chất lượng giáo dục DTNT và đội ngũ giáo viên. Kết quả học tập học sinh DTNT đã có sự cải thiện đáng kể về học lực và hạnh kiểm. Tỷ lệ học sinh giỏi, khá tăng lên và tỷ lệ học sinh yếu, kém giảm xuống, đặc biệt là ở các kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp tỉnh và cấp quốc gia [Bảng 2.4, 2.5]. Điều này cho thấy sự nỗ lực của giáo viên trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy và sự hỗ trợ từ công tác quản lý tổ chuyên môn hiệu quả. Về phía giáo viên, sự tự tin trong giảng dạy, khả năng áp dụng các phương pháp mới và kỹ năng giải quyết vấn đề đã được nâng cao. Việc tăng cường bồi dưỡng giáo viên trường dân tộc nội trú và xây dựng văn hóa trường học DTNT thân thiện đã tạo động lực mạnh mẽ. Các giáo viên đã chủ động hơn trong việc phát triển chuyên môn giáo viên, tham gia các hoạt động sinh hoạt chuyên môn DTNT với tinh thần cầu thị và chia sẻ. Những chuyển biến này không chỉ là thành công bước đầu mà còn là động lực để tiếp tục hoàn thiện công tác quản lý tổ chuyên môn trong tương lai.

VI. Quản Lý Tổ Chuyên Môn DTNT Yên Bái Kiến Tạo Tương Lai Giáo Dục Vững Mạnh

Để duy trì và phát huy những thành quả đã đạt được, đồng thời tiếp tục đối mặt với những thách thức mới, công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại Trường Dân tộc Nội trú Yên Bái cần tiếp tục được hoàn thiện và nâng cao. Việc liên tục nâng cao năng lực giáo viên DTNT sẽ luôn là trọng tâm, bởi đội ngũ giáo viên là nhân tố quyết định đến chất lượng giáo dục DTNT và sự thành công của nhà trường. Hiệu trưởng và đội ngũ tổ trưởng chuyên môn cần tiếp tục vai trò lãnh đạo chuyên môn giáo dục một cách chủ động, sáng tạo và linh hoạt, đặc biệt trong bối cảnh Bộ Giáo dục và Đào tạo liên tục có những điều chỉnh về chương trình và phương pháp giáo dục phổ thông.

Chiến lược quản lý giáo dục Yên Bái cần lồng ghép chặt chẽ các biện pháp quản lý tổ chuyên môn hiệu quả với các chính sách hỗ trợ giáo viên, đặc biệt là hỗ trợ giáo viên DTNT về cơ sở vật chất, tài liệu chuyên môn và cơ hội phát triển chuyên môn giáo viên liên tục. Cần chú trọng xây dựng một văn hóa trường học DTNT mà ở đó sự đổi mới, chia sẻ và học hỏi lẫn nhau là những giá trị cốt lõi. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý tổ chuyên môn và trong đổi mới phương pháp giảng dạy cần được đẩy mạnh hơn nữa. Điều này không chỉ giúp tối ưu hóa các quy trình mà còn mở ra những phương thức tiếp cận kiến thức mới cho giáo viên và học sinh. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một hệ thống giáo dục DTNT tại Yên Bái thực sự vững mạnh, có khả năng đào tạo ra những thế hệ học sinh không chỉ giỏi về kiến thức mà còn giàu lòng tự hào dân tộc, có kỹ năng sống và năng lực hội nhập, góp phần kiến tạo tương lai tươi sáng cho cộng đồng các dân tộc thiểu số và sự phát triển chung của tỉnh.

6.1. Những định hướng và khuyến nghị cho công tác quản lý tổ chuyên môn sắp tới Hoàn thiện bền vững

Để quản lý tổ chuyên môn hiệu quả hơn nữa, các định hướng và khuyến nghị cần tập trung vào việc hoàn thiện hệ thống. Thứ nhất, cần tiếp tục nghiên cứu và cập nhật các mô hình quản lý tổ chuyên môn tiên tiến, phù hợp với đặc thù Trường Dân tộc Nội trú Yên Bái. Thứ hai, kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn cho tổ trưởng chuyên môn cần được xây dựng bài bản hơn, tập trung vào kỹ năng lãnh đạo chuyên môn giáo dục, khả năng tổ chức sinh hoạt chuyên môn DTNT hiệu quả và kỹ năng đánh giá năng lực giáo viên. Thứ ba, cần tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường, các tổ chức đoàn thể và cộng đồng để hỗ trợ giáo viên DTNT và tạo ra một mạng lưới học tập rộng khắp. Cuối cùng, việc đẩy mạnh nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng trong các tổ chuyên môn sẽ giúp phát triển chuyên môn giáo viên một cách có chiều sâu, tạo ra các sáng kiến kinh nghiệm có giá trị. Những định hướng này là một phần không thể thiếu trong chiến lược quản lý giáo dục Yên Bái nhằm đạt được mục tiêu chất lượng giáo dục DTNT toàn diện và bền vững.

6.2. Cam kết nâng cao chất lượng giáo dục DTNT Yên Bái vì thế hệ tương lai Sứ mệnh cao cả

Cam kết nâng cao chất lượng giáo dục DTNT tại Yên Bái không chỉ là một mục tiêu mà còn là sứ mệnh cao cả vì thế hệ tương lai. Điều này đòi hỏi sự đồng lòng, quyết tâm của toàn thể cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và cộng đồng. Việc liên tục nâng cao năng lực giáo viên DTNT thông qua quản lý tổ chuyên môn hiệu quả là một trụ cột của sứ mệnh này. Cần xây dựng kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn dài hạn, đảm bảo giáo viên luôn được cập nhật kiến thức, kỹ năng và đổi mới phương pháp giảng dạy phù hợp với yêu cầu của thời đại. Mọi nỗ lực trong việc phát triển đội ngũ giáo viên, cải thiện hiệu quả quản lý tổ chuyên môn đều nhằm mục đích cuối cùng là mang lại những kết quả học tập học sinh DTNT tốt nhất, trang bị cho các em hành trang vững chắc để bước vào đời. Trường Dân tộc Nội trú Yên Bái sẽ tiếp tục là cái nôi ươm mầm tài năng, tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho tỉnh, góp phần vào sự phát triển phồn vinh của quê hương và đất nước, khẳng định vai trò quan trọng của mình trong chiến lược quản lý giáo dục Yên Bái.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận, khuyến nghị, Tài liệu tham khảo, phụ lục luận văn gồm 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường THPT đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực nghề nghiệp. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường Phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực nghề nghiệp. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường Phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực nghề nghiệp. 6 download by : [e-mail] Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở TR ƢỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGHỀ NGHIỆP 1.

Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu về tổ chuyên môn và hoạt động tổ chuyên môn * Bàn đến vai trò của tổ chuyên môn và tổ trưởng chuyên môn là hướng nghiên cứu đã được nhiều nhà khoa học quan tâm. Được thể hiện trong các công trình nghiên cứu như Vũ Quốc Long, Trần Thị Hải Yến, Nguyễn Thị Lan Anh, Vũ Thị Sơn… Các nhà khoa học đều đã khẳng định “Tổ chuyên môn có vai trò quan trọng trong việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá - Nguyên nhân của việc chuyển biến chậm trong đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá là công tác quản lý hoạt động đổi mới PPDH và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh ở các trường trung học còn chưa được quan tâm đúng mức, đặc biệt là công tác chỉ đạo tổ chuyên môn (tổ chuyên môn) - mắt xích vô cùng quan trọng trong việc thực hiên đổi mới PPDH và kiểm tra, đánh giá” [1], [20] * Các công trình nghiên cứu còn tập trung đi vào việc đổi mới sinh hoạt chuyên môn trong tổ chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng hoạt động Tác giả Vũ Thị Sơn bàn về đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo hướng xây dựng văn hóa ở nhà trường thông qua nghiên cứu bài học “SHCM được xem là một hình thức tự bồi dưỡng, năng cao năng lực của đội ngũ giáo viên tại trường. Về mặt quản lý, sinh hoạt chuyên môn có khả năng xây dựng nên bầu không khí sư phạm trong đời sống nhà trường.

Điều đó có nghĩa là sinh hoạt chuyên môn được tổ chức tốt có thể mang lại lợi ích thiết thực cho không chỉ học sinh mà cả giáo viên và nhà trường. Tuy nhiên, chất lượng sinh hoạt chuyên môn phụ thuộc rất nhiều vào công tác quản lý của nhà trường, vào ban 7 download by : [e-mail] giám hiệu có chiến lược tổ chức và quản lý sinh hoạt chuyên môn thường xuyên và quán triệt mục tiêu chất lượng giáo dục cũng như quan tâm thúc đẩy động lực học tập phát triển của giáo viên hay không.Điều này có liên quan rất nhiều đến sự quyết tâm của tập thể sư phạm nhà trường để cải tạo thực tiễn theo mụ tiêu phát triển chất lượng dạy học.[27] Các tác giả Phạm Quang Huân, Trần Thị Hải Yến cho rằng một trong các hướng đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn là đổi mới công tác tổ chức tự học cho đội ngũ giáo viên trong tổ “Tổ chức hoạt động thực hành cho đội ngũ giáo viên là 1 nội dung quan trọng của quản lý tổ chuyên môn. Quản lý nhà trường cũng như quản lý tổ chuyên môn suy cho cùng đó là những tác động có ý thức, có kế hoạch và hướng đích của chủ thể quản lý lên tất cả các mặt đời sống của nhà trường, của tổ chuyên môn đề đảm bảo sự vận hành tối ưu quá trình dạy học và giáo dục. Trong những nội dung quản lý tổ chuyên môn, bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ giáo viên là vấn đề then chốt, bởi giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục.

Trong hoạt động bồi dưỡng thì tổ chức và thúc đẩy hoạt động tự bồi dưỡng có ý nghĩa quyết định vì nó phát huy nội lực chủ quan của đội ngũ giáo viên. Tuy nhiên trong thực tiễn hoạt động bồi dưỡng ở tổ chuyên môn nhất là việc tổ chức hoạt động thực hành của giáo viên hạt nhân cho mọi hoạt động bồi dưỡng khác hiệu quả còn rất thấp. Một trong những nguyên nhân là khâu tổ chức, quản lý hoạt động chưa được chú ý đúng mức và còn bất cập. [11] Theo nghiên cứu của Goodman 1995, tác giả cho rằng: “tự chủ của giáo viên và sự đóng góp trí tuệ của họ đang bị xói mòn bởi những chương trình phát triển giáo viên trong xã hội miền Tây.

Những chương trình này là những ý tưởng “từ trên đưa xuống” giáo viên nhằm đáp ứng yêu cầu thực thi những quyết định từ các nhà hoạch định chính sách” [13] Hay trong báo cáo “Báo cáo về giáo dục Hoa Kì”, Rosenholtz và Kyle (1984) đã nhận định rằng “giáo viên ít được tự chủ và giảm uy tín hơn 20 năm 8 download by : [e-mail] trước. Bởi vậy, rõ ràng mức độ tự chủ được giáo viên thể nghiệm khác nhau không phải tùy thuộc vào cá nhân,địa điểm,thời gian mà còn phụ thuộc vào tầm ảnh hưởng từ bên ngoài.” [13] Xây dựng các tiêu chí đánh giá hoạt động tổ chuyên môn đã được các tác giả Trần Thị Tuyết Mai, Nguyễn Văn Huấn đề cập như một hướng nghiên cứu “Về vai trò đánh giá trong giáo dục, G.Killer đã khẳng định: thay đổi một chương trình hoặc những kĩ thuật giảng dạy mà không thay đổi hệ thống đánh giá chắc chắn là chẳng đi đến đâu,thay đổi hệ thống đánh giá mà không thay đổi chương trình giảng dạy,có thể có một tác động đến bản chất việc học và chất lượng học tập lớn hơn là làm một sửa đổi chương trình mà không thay đổi gì cách đánh giá. Các nghiên cứu về quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong nhà trường nhằm nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục Ở cấp độ thạc sĩ có thể kể ra một số công trình nghiên cứu sau: - Nguyễn Thế Quang (2005,) “Một số biện pháp quản lý nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THPT thành phố Hà Đông, Hà Tây” - Nguyễn Thị Tâm (2007), “Biện pháp quản lý tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường tiểu học quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng” - Bùi Thị Thu Hà (2011), “Biện pháp quản lýcủa hiệu trưởng đối với hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THCS Chu Văn An, quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội”, Các công trình nghiên cứu trên trên cơ sở lí luận và khảo sát thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường mầm non, tiểu học, Trung học Cơ sở, THPT đã đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn trong các nhà trường. Nhận xét: - Các công trình nghiên cứu trên hướng vào nghiên cứu quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong trường phổ thông nhưng loại hình trường Phổ thông Dân tộc nội trú thì còn ít được nghiên cứu.

9 download by : [e-mail] - Đề tài luận văn hướng vào nghiên cứu quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trưởng Phổ thông Dân tộc nội trú. Đề tài sẽ nghiên cứu và đánh giá đúng thực trạng về các biện pháp quản lýhoạt động của các tổ chuyên môn đã được áp dụng ở trường Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh Yên Bái, từ đó đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn trong trường THPT Dân tộc nội trú. Khái niệm Quản lý là một phạm trù xã hội, tồn tại khách quan và là một tất yếu của lịch sử. Khi xã hội cần có sự chỉ huy, điều hành, phân công, hợp tác, kiểm tra, điều chỉnh trong lao động để đạt năng suất cao, lúc đó cần vai trò của người đứng đầu.

Đây chính là yêu cầu tất yếu để quản lý ra đời. Ở mỗi giai đoạn lịch sử khác nhau, hình thái xã hội khác nhau sẽ có những hình thức quản lý khác nhau. Trong mọi thời đại, vai trò của quản lý trong sự ổn định và phát triển xã hội đều được coi trọng. Khoa học quản lý là một lĩnh vực lao động trí tuệ và thực tiễn phức tạp nhằm điều khiển lao động, thúc đẩy sự phát triển của xã hội trên tất cả mọi bình diện.

Khoa học quản lý luôn gắn với tiến trình phát triển của xã hội, luôn mang tính lịch sử, tính giai cấp, tính dân tộc, tính thời đại. Lao động xã hội ngày càng phát triển đa dạng và phong phú thì khoa học quản lý cũng ngày càng phát triển theo nội tại của quá trình lao động. Nói một cách khác, nội dung, tính chất, đặc thù của mỗi loại lao động sẽ tạo nên một hệ chiếu của phương pháp quản lý. Không thể vận dụng phương pháp quản lý của một hệ thống, một ngành nghề, một đơn vị, một tổ chức này áp đặt cho một hệ thống, một ngành nghề, một đơn vị, một tổ chức khác.

Quản lý là một khoa học sử dụng tri thức của nhiều môn khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, nhân văn khác như: Toán học, thống kê, kinh tế, tâm lý học, giáo dục học, đạo đức học, xã hội học,… đồng thời quản lý còn là một nghệ thuật đòi hỏi sự mềm dẻo và tinh tế cao độ để đạt được mục đích. 10 download by : [e-mail] Chính vì vậy mà người ta có thể tiếp cận khái niệm quản lý theo nhiều cách khác nhau. Theo góc độ tổ chức, quản lý là cai quản, chỉ huy, lãnh đạo, kiểm tra. Theo góc độ điều khiển, quản lý có nghĩa là lái, điều khiển, điều chỉnh.

Theo cách tiếp cận hệ thống thì quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý (hay đối tượng quản lý) nhằm tổ chức, phối hợp hoạt động của con người trong quá trình sản xuất xã hội để đạt được mục đích đã định. Theo lý luận của chủ nghĩa Mác - Lê nin: Quản lý xã hội một cách khoa học là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đối với toàn bộ những hệ thống xã hội.Mác: “Quản lý là loại lao động sẽ điều khiển mọi quá trình lao động phát triển xã hội” [2].Taylor: “Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái gì cần làm và làm cái đó như thế nào và bằng phương pháp tốt nhất và rẻ nhất” [2].