Luận văn: Quản lý thuế GTGT DN ngoài quốc doanh tại Lộc Hà, Hà Tĩnh (Trần Huy Hoàng)

Luận văn về quản lý thuế GTGT tại doanh nghiệp ngoài quốc doanh huyện Lộc Hà, Hà Tĩnh. Nghiên cứu giải pháp hoàn thiện quản lý thuế hiệu quả.

• Tác giả: Trần Huy Hoàng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Hữu Đạt
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan quản lý thuế GTGT DN ngoài quốc doanh Lộc Hà

Quản lý thuế Giá trị gia tăng (GTGT) là một nhiệm vụ trọng tâm, đóng vai trò quyết định đến nguồn thu ngân sách nhà nước tại các địa phương. Tại huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh, công tác quản lý thuế GTGT DN ngoài quốc doanh càng trở nên quan trọng khi khu vực này chiếm tỷ trọng lớn về số lượng doanh nghiệp và đóng góp ngân sách chủ yếu. Theo luận văn của Trần Huy Hoàng (2018), thuế GTGT không chỉ là nguồn thu ổn định mà còn là công cụ điều tiết vĩ mô, kiểm soát hoạt động kinh tế của các tổ chức, cá nhân. Chi cục Thuế huyện Lộc Hà đối mặt với đặc thù nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ, hoạt động đa dạng trong các lĩnh vực như xây dựng, thương mại, dịch vụ. Điều này đặt ra yêu cầu phải có một cơ chế quản lý linh hoạt, hiệu quả và tuân thủ chặt chẽ Luật quản lý thuế. Việc hiểu rõ khái niệm, đặc điểm và vai trò của thuế GTGT là nền tảng để xây dựng các giải pháp quản lý phù hợp. Mục tiêu chính là đảm bảo thu đúng, thu đủ, kịp thời vào ngân sách, đồng thời tạo môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch, khuyến khích các doanh nghiệp tư nhân Lộc Hà phát triển bền vững. Quá trình này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan thuế và người nộp thuế, dựa trên nguyên tắc công khai và tuân thủ pháp luật.

1.1. Vai trò của thuế GTGT đối với ngân sách huyện Lộc Hà

Thuế GTGT là sắc thuế gián thu, đóng góp một tỷ trọng lớn vào tổng thu ngân sách nhà nước (NSNN) tại huyện Lộc Hà. Vai trò này được thể hiện qua ba khía cạnh chính. Thứ nhất, đây là nguồn thu quan trọng và ổn định, đảm bảo kinh phí cho các hoạt động của chính quyền địa phương. Việc thu thuế từ khâu sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng giúp hạn chế thất thu. Thứ hai, thuế GTGT là công cụ điều tiết kinh tế vĩ mô, khuyến khích xuất khẩu (với mức thuế suất GTGT 0%) và bảo hộ sản xuất trong nước. Thứ ba, thông qua quản lý thuế, Chi cục Thuế huyện Lộc Hà có thể kiểm soát hoạt động sản xuất kinh doanh, thúc đẩy các doanh nghiệp thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn chứng từ nghiêm túc. Việc này không chỉ tăng cường tính minh bạch mà còn tạo ra một sân chơi bình đẳng cho các công ty TNHH nộp thuế và doanh nghiệp tư nhân khác.

1.2. Đối tượng và phạm vi quản lý thuế tại địa phương

Đối tượng nghiên cứu và quản lý chính là các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn huyện Lộc Hà, bao gồm bốn loại hình chủ yếu: công ty TNHH, công ty cổ phần, doanh nghiệp tư nhân và hợp tác xã. Các doanh nghiệp này hoạt động trong nhiều lĩnh vực đa dạng, tiềm ẩn nhiều phức tạp trong công tác quản lý. Phạm vi quản lý của Chi cục Thuế huyện Lộc Hà không chỉ giới hạn ở việc thu thuế mà còn bao gồm các hoạt động hỗ trợ, kiểm tra và giám sát. Cụ thể là quản lý hồ sơ khai thuế tại trụ sở cơ quan thuế và thanh tra, kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp. Việc tuân thủ Luật quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn là yêu cầu bắt buộc đối với cả cơ quan thuế và người nộp thuế, nhằm đảm bảo hiệu lực và hiệu quả quản lý.

II. Top 5 thách thức trong quản lý thuế GTGT tại Lộc Hà

Công tác quản lý thuế GTGT DN ngoài quốc doanh Lộc Hà dù đạt được những thành tựu nhất định nhưng vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Một trong những vấn đề nổi cộm là tình trạng gian lận thuế còn khá phổ biến nhưng chưa được phát hiện và xử lý kịp thời. Nguyên nhân xuất phát từ cả yếu tố khách quan và chủ quan. Về khách quan, hệ thống chính sách, pháp luật thuế đôi khi còn chồng chéo, chưa thực sự ổn định. Sự phối hợp giữa các ban ngành chức năng chưa chặt chẽ. Về chủ quan, một bộ phận không nhỏ cán bộ thuế chưa có kỹ năng chuyên sâu, đặc biệt trong việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý. Bên cạnh đó, ý thức chấp hành pháp luật của một số doanh nghiệp còn thấp, thể hiện qua việc kê khai không trung thực, không đầy đủ. Nghiên cứu của Trần Huy Hoàng chỉ ra rằng, các lĩnh vực như xây dựng, bất động sản tiềm ẩn nhiều rủi ro về gian lận thuế. Việc giải quyết các thách thức này đòi hỏi một chiến lược tổng thể, từ việc hoàn thiện cơ chế chính sách đến nâng cao năng lực của bộ máy quản lý và tăng cường công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế.

2.1. Khó khăn trong việc kê khai thuế GTGT theo quý

Việc kê khai thuế GTGT theo quý là một trong những thủ tục cơ bản nhưng nhiều doanh nghiệp tại Lộc Hà vẫn gặp sai sót. Tỷ lệ doanh nghiệp nộp tờ khai không đúng hạn vẫn còn tồn tại, dẫn đến việc phải áp dụng mức phạt chậm nộp thuế. Nguyên nhân chính là do trình độ kế toán tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ còn hạn chế, chưa cập nhật kịp thời các thay đổi trong chính sách thuế. Ngoài ra, một số doanh nghiệp cố tình trì hoãn, nộp chậm để chiếm dụng vốn của nhà nước. Việc kiểm tra, đối chiếu hàng nghìn tờ khai mỗi quý tạo ra áp lực lớn cho cán bộ thuế, đặc biệt khi quy trình kiểm tra thủ công còn chiếm tỷ trọng cao. Đây là thách thức lớn ảnh hưởng đến thời hạn nộp tờ khai thuế và hiệu quả quản lý chung.

2.2. Tình trạng nợ đọng thuế và gian lận hóa đơn chứng từ

Nợ đọng thuế là một trong những vấn đề nhức nhối nhất trong công tác quản lý thuế. Theo số liệu giai đoạn 2013-2016, tình hình nợ thuế của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Lộc Hà có xu hướng gia tăng. Nhiều doanh nghiệp chây ì, không hợp tác khi cơ quan thuế thực hiện các biện pháp đôn đốc, cưỡng chế. Bên cạnh đó, hành vi gian lận thông qua hóa đơn, chứng từ ngày càng tinh vi. Các doanh nghiệp có thể khai khống chi phí đầu vào để tăng số thuế GTGT được khấu trừ hoặc giảm doanh thu đầu ra để trốn thuế. Việc kiểm soát và xác minh tính hợp lệ của hàng loạt hóa đơn điện tử và hóa đơn giấy đòi hỏi nguồn lực và công nghệ hiện đại, là một bài toán khó cho Chi cục Thuế huyện Lộc Hà.

III. Giải pháp tăng cường tuân thủ Luật quản lý thuế tại Lộc Hà

Để nâng cao hiệu quả quản lý thuế GTGT DN ngoài quốc doanh Lộc Hà, việc tăng cường giám sát tuân thủ pháp luật thuế là giải pháp cốt lõi. Giải pháp này cần được triển khai đồng bộ trên nhiều phương diện. Trước hết, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế để nâng cao nhận thức và ý thức tự giác. Khi doanh nghiệp hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình, tỷ lệ tuân thủ tự nguyện sẽ tăng lên. Tiếp theo, hoạt động thanh tra, kiểm tra phải được thực hiện thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm, dựa trên phân tích rủi ro. Việc áp dụng công nghệ thông tin để phân tích dữ liệu, phát hiện các dấu hiệu bất thường trong báo cáo thuế doanh nghiệp tại Lộc Hà sẽ giúp các cuộc thanh tra hiệu quả hơn. Xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm không chỉ có tác dụng răn đe mà còn đảm bảo môi trường cạnh tranh lành mạnh. Cuối cùng, việc công khai danh tính các doanh nghiệp chây ì, nợ thuế lớn trên các phương tiện thông tin đại chúng cũng là một biện pháp hiệu quả, đã được áp dụng thành công tại một số địa phương lân cận như Đô Lương, Nghệ An.

3.1. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền và hỗ trợ người nộp thuế

Tuyên truyền và hỗ trợ người nộp thuế (NNT) là khâu đầu tiên và quan trọng nhất trong mô hình quản lý thuế hiện đại. Cơ quan thuế cần đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền như tổ chức đối thoại, tập huấn, hỗ trợ qua điện thoại, email và website. Việc cung cấp thông tin kịp thời về các chính sách thuế mới, các thay đổi trong Luật quản lý thuế giúp doanh nghiệp tránh được các sai sót không đáng có. Xây dựng mối quan hệ đối tác thân thiện giữa cơ quan thuế và NNT sẽ làm tăng mức độ chấp hành tự nguyện. Đồng thời, cần phát triển các dịch vụ tư vấn thuế tại Hà Tĩnh, khuyến khích doanh nghiệp sử dụng các đại lý thuế chuyên nghiệp để thực hiện nghĩa vụ của mình một cách chính xác.

3.2. Nâng cao hiệu quả thanh tra kiểm tra báo cáo thuế

Hoạt động thanh tra, kiểm tra cần chuyển từ diện rộng sang chiều sâu, tập trung vào các doanh nghiệp có rủi ro cao. Việc ứng dụng phần mềm phân tích dữ liệu để sàng lọc hồ sơ, đối chiếu thông tin giữa thuế GTGT và quyết toán thuế TNDN giúp phát hiện nhanh chóng các mâu thuẫn. Cán bộ thuế cần được đào tạo chuyên sâu về kỹ năng phân tích báo cáo tài chính, nhận diện các thủ thuật gian lận. Quy trình kiểm tra phải được chuẩn hóa, công khai, minh bạch, tránh gây phiền hà cho doanh nghiệp. Kết quả thanh tra phải được xử lý dứt điểm, truy thu đầy đủ số thuế gian lận và áp dụng các chế tài xử phạt nghiêm khắc theo quy định để tăng tính răn đe.

IV. Phương pháp hiện đại hóa công tác quản lý thu thuế GTGT

Hiện đại hóa là xu thế tất yếu để cải thiện công tác quản lý thuế GTGT DN ngoài quốc doanh Lộc Hà. Trọng tâm của quá trình này là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào mọi khâu của quy trình quản lý. Việc triển khai nộp tờ khai thuế qua mạng và nộp thuế điện tử đã mang lại những lợi ích ban đầu, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí cho cả doanh nghiệp và cơ quan thuế. Tuy nhiên, cần tiếp tục mở rộng và hoàn thiện các ứng dụng này. Đặc biệt, việc áp dụng hóa đơn điện tử và chữ ký số cần được khuyến khích và trở thành bắt buộc trong tương lai. Điều này không chỉ giúp minh bạch hóa các giao dịch mua bán mà còn tạo ra một cơ sở dữ liệu lớn, tập trung, phục vụ hiệu quả cho công tác phân tích rủi ro và thanh tra. Bên cạnh công nghệ, việc cải cách thủ tục hành chính, tối ưu hóa các quy trình như thủ tục hoàn thuế GTGT cũng là một phần quan trọng của quá trình hiện đại hóa, hướng tới một nền hành chính thuế chuyên nghiệp, hiệu quả và thân thiện.

4.1. Ứng dụng hóa đơn điện tử và chữ ký số một cách hiệu quả

Việc chuyển đổi sang sử dụng hóa đơn điện tử là một bước đột phá trong quản lý thuế. Hóa đơn điện tử giúp ngăn chặn hiệu quả tình trạng in, phát hành, mua bán hóa đơn bất hợp pháp. Dữ liệu từ hóa đơn được cập nhật trực tiếp lên hệ thống của cơ quan thuế, giúp việc đối chiếu, kiểm tra trở nên nhanh chóng và chính xác. Để triển khai hiệu quả, Chi cục Thuế huyện Lộc Hà cần tăng cường tập huấn, hướng dẫn doanh nghiệp về lợi ích và cách thức sử dụng hóa đơn điện tử kết hợp chữ ký số. Đồng thời, cần đảm bảo hạ tầng công nghệ thông tin ổn định, an toàn để quá trình vận hành được thông suốt, tạo niềm tin cho các doanh nghiệp tư nhân Lộc Hà.

4.2. Tối ưu hóa quy trình và thủ tục hoàn thuế GTGT

Hoàn thuế GTGT là quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp xuất khẩu. Tuy nhiên, thủ tục hoàn thuế GTGT hiện nay đôi khi còn phức tạp, kéo dài, gây khó khăn cho doanh nghiệp. Việc tối ưu hóa quy trình này là rất cần thiết. Cần đơn giản hóa hồ sơ, rút ngắn thời gian xử lý và áp dụng cơ chế quản lý rủi ro trong xét duyệt hoàn thuế. Theo đó, những doanh nghiệp có lịch sử chấp hành tốt sẽ được hoàn thuế trước, kiểm tra sau. Ngược lại, những doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro sẽ bị kiểm tra chặt chẽ trước khi hoàn thuế. Điều này vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tuân thủ tốt, vừa đảm bảo chống thất thoát ngân sách nhà nước.

V. Bài học kinh nghiệm trong quản lý thuế GTGT tại Lộc Hà

Việc phân tích thực trạng quản lý thuế GTGT DN ngoài quốc doanh Lộc Hà giai đoạn 2013-2016 và học hỏi kinh nghiệm từ các địa phương khác mang lại nhiều bài học quý giá. Luận văn của Trần Huy Hoàng đã chỉ ra rằng, để quản lý hiệu quả, cần có sự kết hợp hài hòa giữa các biện pháp nghiệp vụ và việc xây dựng mối quan hệ tốt với người nộp thuế. Kinh nghiệm từ Chi cục Thuế huyện Thạch Hà cho thấy việc phát động thi đua, đề xuất sáng kiến cải cách thủ tục hành chính và niêm yết công khai chính sách thuế mang lại hiệu quả cao. Tương tự, tại huyện Đô Lương, việc công khai danh tính doanh nghiệp nợ thuế lớn đã giúp giảm đáng kể tỷ lệ nợ đọng. Một bài học quan trọng khác là sự cần thiết của một bộ máy quản lý được tổ chức theo chức năng, phân bổ nguồn nhân lực hợp lý. Nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và đạo đức công vụ cho cán bộ thuế là yếu tố then chốt, quyết định sự thành công của mọi nỗ lực cải cách, đảm bảo công tác quản lý thuế ngày càng chuyên nghiệp và hiệu quả.

5.1. Phân tích số liệu thu nộp ngân sách nhà nước 2013 2016

Dữ liệu thu thập từ năm 2013 đến 2016 cho thấy tổng số thu nộp NSNN của Chi cục Thuế huyện Lộc Hà có sự tăng trưởng, trong đó thuế GTGT từ khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh luôn chiếm một tỷ trọng đáng kể. Tuy nhiên, phân tích sâu hơn cũng cho thấy những vấn đề tồn tại như tỷ lệ doanh nghiệp nộp tờ khai sai còn cao và tình hình nợ thuế có chiều hướng phức tạp. Cụ thể, Bảng 3.8 trong tài liệu gốc cho thấy tình hình nợ thuế của các doanh nghiệp qua các năm. Những con số này là bằng chứng khách quan, giúp nhận diện chính xác những điểm yếu trong công tác quản lý để từ đó đề ra giải pháp khắc phục phù hợp.

5.2. Hoàn thiện bộ máy và nâng cao năng lực cán bộ thuế

Con người là yếu tố quyết định. Để thực hiện tốt nhiệm vụ, việc hoàn thiện tổ chức bộ máy thu thuế và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ là yêu cầu cấp bách. Cần xây dựng một bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng bộ phận. Chi cục Thuế huyện Lộc Hà cần thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn, đào tạo lại để cán bộ cập nhật kiến thức mới về chính sách thuế, kỹ năng thanh tra, và đặc biệt là kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin. Xây dựng văn hóa công sở liêm chính, chuyên nghiệp, lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ sẽ góp phần cải thiện hình ảnh ngành thuế và nâng cao hiệu quả quản lý.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực kinh tế ngoài quốc doanh giữ vai trò động lực then chốt trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế và giải quyết việc làm tại các địa phương ven biển. Hàng năm, thuế giá trị gia tăng từ khu vực này đóng góp từ 28% đến 35% trong tổng thu ngân sách nhà nước nội địa, tạo nguồn lực tài chính chủ đạo phục vụ đầu tư hạ tầng và an sinh xã hội.

Tại huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh – địa bàn ven biển được thành lập từ năm 2007 với hơn 90% doanh nghiệp thuộc quy mô vừa và nhỏ – công tác thu nộp thuế giá trị gia tăng đang đứng trước nhiều thách thức lớn. Tình trạng quy mô hoạt động manh mún, kinh doanh tự phát, kê khai hóa đơn thiếu minh bạch và nợ đọng thuế kéo dài diễn ra phức tạp, gây áp lực trực tiếp lên cơ quan quản lý.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá toàn diện thực trạng công tác quản lý thuế giá trị gia tăng đối với 4 loại hình doanh nghiệp ngoài quốc doanh gồm: công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, doanh nghiệp tư nhân và hợp tác xã trên địa bàn huyện Lộc Hà giai đoạn 2013–2016. Từ đó, tác giả luận giải các nhân tố ảnh hưởng và xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuế giai đoạn 2017–2022.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ hồ sơ khai thuế tại trụ sở Chi cục Thuế huyện Lộc Hà và hoạt động kiểm tra trực tiếp tại các doanh nghiệp ngoài quốc doanh thuộc địa bàn huyện. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần nâng tỷ lệ nộp hồ sơ đúng hạn lên trên 95%, giảm tỷ lệ nợ đọng thuế giá trị gia tăng xuống dưới 3,5% tổng thu và tăng mức thu ngân sách bình quân từ 10% đến 15% mỗi năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết tài chính công về huy động nguồn thu ngân sách nhà nước và lý thuyết tuân thủ thuế hiện đại dựa trên mô hình quản lý rủi ro của Allingham và Sandmo. Bên cạnh đó, mô hình tổ chức quản lý thuế theo chức năng kết hợp phân đoạn người nộp thuế được vận dụng để làm rõ cơ chế tương tác giữa cơ quan quản lý và các đơn vị kinh doanh.

Khung lý thuyết của luận văn tập trung vào 4 khái niệm nền tảng:

• Thuế giá trị gia tăng: Loại thuế gián thu tính trên giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh từ khâu sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng theo Luật Thuế giá trị gia tăng năm 2008 với 3 mức thuế suất 0%, 5% và 10%.
• Quản lý thuế giá trị gia tăng: Toàn bộ hoạt động thực thi công vụ của cơ quan thuế từ lập kế hoạch, đăng ký, kê khai, hoàn thuế, thanh tra kiểm tra đến cưỡng chế nợ thuế nhằm đảm bảo nguồn thu kịp thời, công bằng và đúng luật.
• Doanh nghiệp ngoài quốc doanh: Khối doanh nghiệp thuộc sở hữu tư nhân bao gồm công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, doanh nghiệp tư nhân và hợp tác xã với tính chất linh hoạt nhưng trình độ quản trị kế toán chưa đồng đều.
• Tính tuân thủ pháp luật thuế: Mức độ chấp hành tự nguyện và đầy đủ của người nộp thuế đối với nghĩa vụ đăng ký, kê khai và nộp tiền thuế theo cơ chế tự khai tự nộp.

Cơ sở pháp lý của nghiên cứu bám sát Thông tư 80/2012/TT-BTC, Quyết định 329/QĐ-TCT về đăng ký thuế, Quyết định 746/QĐ-TCT về quy trình kiểm tra thuế, Quyết định 879/QĐ-TCT về kế toán kê khai thuế và Quyết định 1401/QĐ-TCT về quy trình cưỡng chế nợ thuế của Tổng cục Thuế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ báo cáo quyết toán ngân sách, báo cáo tổng kết thuế giai đoạn 2013–2016 của Chi cục Thuế huyện Lộc Hà, Cục Thuế tỉnh Hà Tĩnh và Niên giám thống kê huyện Lộc Hà.
• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua phiếu khảo sát 45 doanh nghiệp ngoài quốc doanh đại diện cho 4 loại hình kinh doanh chính và phỏng vấn sâu 15 cán bộ lãnh đạo, công chức chuyên môn tại Chi cục Thuế huyện Lộc Hà trong năm 2016.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng để đảm bảo tính đại diện cho các ngành xây dựng, thương mại, dịch vụ và vận tải trên địa bàn.

Tác giả sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh số tương đối và số tuyệt đối, kết hợp phân tích tổng hợp định tính và định lượng trên phần mềm Excel cùng hệ thống quản lý thuế tập trung TMS. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm lượng hóa chính xác mức độ biến động nguồn thu, đối chiếu các chỉ số tuân thủ qua từng năm và cung cấp bằng chứng thực nghiệm rõ ràng cho các giải pháp quản lý kinh tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phát hiện thứ nhất: Thuế giá trị gia tăng khu vực ngoài quốc doanh chiếm tỷ trọng chi phối từ 30% đến 38% trong tổng số thu nội địa của Chi cục Thuế huyện Lộc Hà giai đoạn 2013–2016. Tốc độ tăng trưởng thu thuế bình quân đạt khoảng 12,5%/năm, phản ánh sự phục hồi tích cực của các hoạt động sản xuất kinh doanh sau giai đoạn đầu thành lập huyện.

Phát hiện thứ hai: Mức độ tuân thủ thủ tục hành chính có chuyển biến rõ nét nhưng vẫn tồn tại nhiều sai phạm. Tỷ lệ doanh nghiệp nộp tờ khai thuế đúng hạn tăng từ 86,2% năm 2013 lên 93,5% năm 2016. Tuy nhiên, tỷ lệ doanh nghiệp kê khai sai tờ khai, phải thực hiện điều chỉnh hoặc bổ sung giải trình vẫn dao động ở mức cao từ 18% đến 22% tổng số hồ sơ tiếp nhận.

Phát hiện thứ ba: Tình trạng nợ đọng thuế giá trị gia tăng diễn biến phức tạp và tập trung chủ yếu ở ngành xây dựng cơ bản, kinh doanh vật liệu xây dựng. Tỷ lệ tiền nợ thuế giá trị gia tăng chiếm từ 6,8% đến 8,2% tổng số thu thuế giá trị gia tăng toàn huyện. Trong đó, có hơn 15 doanh nghiệp nợ đọng lớn trên 100 triệu đồng với thời gian chây ỳ kéo dài trên 90 ngày.

Phát hiện thứ tư: Công tác kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế và kiểm tra thực địa phát huy hiệu quả tăng thu trực tiếp. Bình quân mỗi năm, kiểm tra hồ sơ khai thuế tại bàn giúp phát hiện sai lệch và điều chỉnh tăng thu từ 300 triệu đến 700 triệu đồng; công tác kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế giúp truy thu và phạt vi phạm hành chính đạt bình quân từ 35 triệu đến 50 triệu đồng trên mỗi cuộc kiểm tra.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những tồn tại trên xuất phát từ đặc thù phần lớn doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại huyện Lộc Hà có quy mô nhỏ, vốn tự có thấp, chế độ hạch toán kế toán thường thuê ngoài bán thời gian nên việc nắm bắt chính sách thuế còn yếu. Bên cạnh đó, tính liên kết dữ liệu quản lý rủi ro của Chi cục Thuế chưa thật sự đồng bộ.

Khi so sánh với kinh nghiệm quản lý tại huyện Thạch Hà thuộc tỉnh Hà Tĩnh (đạt 96% người nộp thuế khai thuế qua mạng, qua kiểm tra 60 đơn vị đã truy thu và phạt 2.150 triệu đồng, giảm khấu trừ 480 triệu đồng) và huyện Đô Lương thuộc tỉnh Nghệ An (đưa tỷ lệ nợ thuế có khả năng thu xuống mức 3,5% tổng thu ngân sách), huyện Lộc Hà vẫn còn tỷ lệ nợ đọng cao hơn từ 3,3% đến 4,7%.

Các dữ liệu nghiên cứu này có thể được trình bày một cách trực quan thông qua biểu đồ cột chồng thể hiện tỷ trọng đóng góp của 4 loại hình doanh nghiệp kết hợp đường xu hướng phản ánh tỷ lệ nợ đọng qua 4 năm 2013, 2014, 2015 và 2016. Bảng đối chiếu số thuế truy thu qua kiểm tra tại cơ quan thuế và trụ sở doanh nghiệp sẽ làm nổi bật tính hiệu quả của các biện pháp chế tài quản lý.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, nâng cấp quy trình kiểm soát kê khai thuế điện tử và quản lý rủi ro hồ sơ khai thuế:

• Chủ thể thực hiện: Đội Kê khai - Kế toán thuế - Tin học, Chi cục Thuế huyện Lộc Hà.
• Hành động: Ứng dụng triệt để phần mềm quản lý thuế tập trung TMS, tự động đối chiếu hóa đơn đầu ra và đầu vào.
• Target metric: Nâng tỷ lệ nộp tờ khai đúng hạn lên 98%, giảm tỷ lệ sai sót trên tờ khai xuống dưới 8%.
• Timeline: Triển khai từ quý I năm 2018 và hoàn thiện trong năm 2019.

Thứ hai, tăng cường thanh tra, kiểm tra theo chuyên đề đối với các ngành nghề trọng điểm:

• Chủ thể thực hiện: Đội Kiểm tra thuế phối hợp cùng Cục Thuế tỉnh Hà Tĩnh.
• Hành động: Xây dựng kế hoạch kiểm tra tập trung vào lĩnh vực xây dựng, kinh doanh bất động sản, thương mại dịch vụ; kiểm tra 100% doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro cao về hóa đơn.
• Target metric: Tăng tỷ lệ phát hiện và truy thu gian lận thuế thêm 20% đến 25% mỗi năm.
• Timeline: Thực hiện định kỳ hàng quý trong giai đoạn 2018–2022.

Thứ ba, kiên quyết thực hiện các biện pháp đôn đốc và cưỡng chế nợ đọng thuế:

• Chủ thể thực hiện: Đội Quản lý nợ và Cưỡng chế nợ thuế phối hợp với Kho bạc Nhà nước và các Ngân hàng thương mại trên địa bàn.
• Hành động: Phân loại nợ thuế chính xác theo Quyết định 1401/QĐ-TCT; thực hiện trích tài khoản ngân hàng, thông báo công khai doanh nghiệp chây ỳ nợ thuế trên hệ thống truyền thông địa phương.
• Target metric: Đưa tỷ lệ nợ đọng thuế giá trị gia tăng xuống dưới mức 3,5% tổng thu ngân sách.
• Timeline: Áp dụng liên tục từ năm 2018 đến năm 2020.

Thứ tư, đổi mới phương thức tuyên truyền hỗ trợ và đào tạo chuẩn hóa đội ngũ cán bộ thuế:

• Chủ thể thực hiện: Ban Lãnh đạo Chi cục và Đội Tuyên truyền - Hỗ trợ người nộp thuế.
• Hành động: Tổ chức hội nghị đối thoại doanh nghiệp định kỳ, tư vấn thuế trực tuyến và mở các lớp tập huấn kỹ năng quản trị hóa đơn điện tử cho kế toán doanh nghiệp.
• Target metric: Tổ chức tối thiểu 4 hội nghị đối thoại mỗi năm, 100% công chức thuế được đào tạo nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ.
• Timeline: Hoàn thành kế hoạch đào tạo trong năm 2018 và duy trì hàng năm đến năm 2022.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Cán bộ lãnh đạo và công chức ngành Thuế tại các Chi cục Thuế cấp huyện:

• Lợi ích: Tiếp cận quy trình kiểm tra thực tế, các phương pháp nhận diện gian lận hóa đơn và bài học kinh nghiệm xử lý nợ đọng thuế tại địa bàn cấp huyện ven biển.

Nhóm 2: Giám đốc và kế toán trưởng các doanh nghiệp ngoài quốc doanh:

• Lợi ích: Nắm vững các quy định pháp luật về căn cứ tính thuế, thời điểm xác định doanh thu và các mức thuế suất 0%, 5%, 10% nhằm phòng tránh rủi ro vi phạm hành chính về thuế.

Nhóm 3: Giảng viên và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính - Ngân hàng:

• Lợi ích: Sử dụng làm tài liệu tham khảo thực chứng phong phú với hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu lực, hiệu quả quản lý thuế gián thu tại cấp cơ sở.

Nhóm 4: Học viên cao học và sinh viên các khối ngành kinh tế:

• Lợi ích: Nắm bắt phương pháp luận nghiên cứu ứng dụng, cách thức kết hợp dữ liệu thứ cấp và sơ cấp giai đoạn 2013–2016 cùng kỹ thuật xử lý dữ liệu định lượng trên Excel và hệ thống TMS.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Vì sao công tác quản lý thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại huyện Lộc Hà gặp nhiều phức tạp?

• Trả lời: Do đặc thù hơn 90% doanh nghiệp trên địa bàn là doanh nghiệp vừa và nhỏ, quy mô vốn hạn chế, hoạt động phân tán trong các ngành xây dựng và dịch vụ. Ý thức tuân thủ pháp luật chưa cao dẫn đến tình trạng sử dụng hóa đơn bất hợp pháp và nợ đọng thuế chiếm từ 6,8% đến 8,2% tổng thu thuế giá trị gia tăng.

Câu hỏi 2: Cơ chế người nộp thuế tự khai, tự nộp mang lại ưu điểm và thách thức gì?

• Trả lời: Cơ chế này nâng cao tính tự chủ và tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp, đồng thời giảm tải áp lực hành chính cho cơ quan thuế. Tuy nhiên, cơ chế đòi hỏi Chi cục Thuế phải có công cụ quản lý rủi ro sắc bén để phát hiện kịp thời tỷ lệ 18% đến 22% hồ sơ kê khai sai sót mỗi năm.

Câu hỏi 3: Chi cục Thuế huyện Lộc Hà có thể áp dụng bài học kinh nghiệm nào từ huyện Thạch Hà?

• Trả lời: Huyện Thạch Hà đã đạt tỷ lệ 96% doanh nghiệp kê khai qua mạng, xử lý điều chỉnh 87 hồ sơ tăng thu 918 triệu đồng và thu phạt nợ sử dụng đất hơn 200 triệu đồng. Lộc Hà cần học tập kinh nghiệm công khai thủ tục, phân tích sâu dữ liệu báo cáo tài chính và kiên quyết cưỡng chế nợ đọng lớn.

Câu hỏi 4: Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả quản lý thuế giá trị gia tăng trong luận văn gồm những gì?

• Trả lời: Luận văn xây dựng 4 nhóm chỉ tiêu trọng yếu gồm: nhóm chỉ tiêu thủ tục hành chính thuế, nhóm chỉ tiêu tuân thủ pháp luật thuế, nhóm chỉ tiêu chế tài xử lý vi phạm cưỡng chế nợ và nhóm chỉ tiêu tổ chức bộ máy hỗ trợ người nộp thuế.

Câu hỏi 5: Ứng dụng hệ thống quản lý thuế tập trung TMS có vai trò như thế nào trong kiểm soát gian lận?

• Trả lời: Hệ thống TMS cho phép tích hợp dữ liệu toàn diện của hơn 120 doanh nghiệp trên địa bàn, tự động đối chiếu số liệu tờ khai với hóa đơn đầu vào đầu ra, giúp phát hiện nhanh các dấu hiệu doanh nghiệp bỏ trốn, khai khống chi phí để chiếm đoạt tiền hoàn thuế.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận và tiêu chí đánh giá quản lý thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại địa bàn cấp huyện.
• Bức tranh thực trạng tại Chi cục Thuế huyện Lộc Hà giai đoạn 2013–2016 được phản ánh chân thực với tỷ lệ nộp tờ khai đúng hạn đạt 93,5% và tỷ trọng đóng góp từ 30% đến 38% tổng thu nội địa.
• Luận văn chỉ rõ các hạn chế cốt lõi về tỷ lệ nợ đọng thuế dao động 6,8% đến 8,2% cùng những kẽ hở trong kê khai sai sót của các doanh nghiệp xây dựng, thương mại.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp có tính khả thi cao đã xác định rõ mục tiêu hạ tỷ lệ nợ thuế xuống dưới 3,5% và hiện đại hóa quy trình kiểm tra theo hướng quản lý rủi ro.
• Công trình là tài liệu thực tiễn giá trị, tạo tiền đề vững chắc cho công tác lập dự toán và quản lý nguồn thu của Chi cục Thuế huyện Lộc Hà giai đoạn 2017–2022.

Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần nhanh chóng triển khai lộ trình giải pháp ngay trong năm 2018, đồng bộ hóa dữ liệu hóa đơn điện tử để tối ưu hóa nguồn thu ngân sách nhà nước. Hãy khai thác trọn vẹn toàn văn nghiên cứu để áp dụng hiệu quả vào công tác quản trị thuế và hoạch định chính sách kinh tế địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Chương 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Chương 4: Giải pháp hoàn thiện quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh.

4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ THUẾ GTGT ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NGOÀI QUÔC DOANH 1. Tổng quan nghiên cứu Để thực hiện đề tài, tác giả đã tìm hiểu, thu thập các nguồn tài liệu khác nhau từ các công trình khoa học đã công bố, từ các báo cáo tài chính tại Chi cục Thuế huyện Lộc Hà, từ các báo cáo tại các sách niên giám thống kê các năm 2013, 2014, 2015, 2016 và các công trình khoa học đã nghiên cứu về đề tài thuế GTGT nhƣ: Nguyễn Thị Mỹ Dung (2012), “Quản lý thuế ở Việt Nam: hoàn thiện và đổi mới”,Tạp chíPhát triển và Hội nhập, số 7/2012. Nghiên cứunêu rõ các yếu tố cấu thành của một hệ thống thuế bao gồm: hệ thống chính sách thuế và hệ thống quản lý thuế. Hệ thống chính sách thuế gồm các sắc thuế đƣợc ban hành dƣới các hình thức Luật, Pháp lệnh.

Hệ thống quản lý thuế gồm các phƣơng pháp, hình thức quản lý thu thuế, các công cụ quản lý (các quy định, quy trình, biện pháp nghiệp vụ, phƣơng tiện quản lý), cơ cấu tổ chức bộ máy (các bộ phận, các đơn vị thuộc cơ quan thuế các cấp trực tiếp hay gián tiếp thực hiện chức năng quản lý thuế và mối quan hệ giữa chúng); đội ngũ cán bộ, công chức thuế và các cơ quan khác có liên quan đến công tác thuế theo quy định của pháp luật. Nghiên cứu cũng nêu ra các mô hình quản lý thuế chủ yếu hiện nay trên thế giới: mô hình tổ chức quản lý thuế theo sắc thuế, mô hình tổ chức bộ máy theo nhóm đối tƣợng nộp thuế, mô hình tổ chức bộ máy theo chức năng, mô hình kết hợp giữa các nguyên tắc quản lý thuế… và những ƣu nhƣợc điểm của mỗi mô hình này. Đề tài “Kế toán thuế GTGT trong các doanh nghiệp Việt Nam”, là đề tài nghiên cứu khoa học của tác giả Nguyễn Hồng Vinh (2013) ở Đại học kinh tế 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] quốc dân thực hiện. Tác giả nêu sự cần thiết phải thực hiện thuế GTGT và kế toán thuế GTGT đối với đối tƣợng nộp thuế GTGT, thuế suất thuế GTGT, phƣơng pháp tính thuế GTGT, phƣơng pháp tính thuế GTGT, Hoàn thuế GTGT.

Tác giả đƣa ra một số giải pháp hoàn thiện kế toán thuế GTGT trong các doanh nghiệp nhƣ cải cách hành chính thuế, hình thành và phát triển các nhóm tƣ vấn thuế, một số kiến nghị đối với đối tƣợng nộp thuế,… Đây là một đề tài hay giúp cho các kế toán thuế có kinh nghiệm trong quá trình kê khai, định khoản, lập bao cáo thuế. Hay công trình nghiên cứu khoa học của tác giả Lê Thu Trang (2013) học viện tài chính kế toán làm về đề tài “Gian lận thuế GTGT trong các doanh nghiệp thương mại ở tỉnh Nghệ An”, cũng là một đề tài hay, có tính thời sự cao. Ở luận văn này có điểm khác biệt so với các luận văn khác tác giả đã nêu đƣợc các chiêu thức, thủ thuật gian lận thuế, gian lận kê khai hóa đơn, chứng từ của các doanh nghiệp trong quá trình kê khai và nộp thuế, khai khống chứng từ đã bị Cục thuế tỉnh Nghệ An phát hiện. Tác giả cũng đã đƣa ra đƣợc một số giải pháp hay để Tổng cục thuế và các Chi cục thuế tham khảo trong quá trình kiểm tra, thanh tra, phát hiện sai sót, gian lận thuế.

Phạm Hồng Thắng (2009), Hoàn thiện quản lý thu thuế đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Chi cục thuế huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình, Luận văn Thạc sĩ, Đại học Huế. Luận văn chỉ ra những đặc điểm và sự cần thiết của quản lý thuế đối với các doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ. Nội dung quản lý thuế đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng đƣợc tác giả khái quát bao gồm: hoạch định mục tiêu quản lý, phân cấp quản lý thu và xây dựng thực hiện các quy trình quản lý thu. Luận văn cũng chỉ rõ những thực trạng trong công tác quản lý thuế đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, từ đó đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý thu thuế với đối tƣợng này.

Nguyễn Thanh Hằng (2012), Quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp trên 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] địa bàn thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh, Luận văn Thạc sĩ, Học viện nông nghiệp Việt Nam. Luận văn đã hệ thống hóa các nội dung cơ bản của quản lý nhà nƣớc đối với thu thuế thu nhập doanh nghiệp. Luận văn cũng làm rõ các công cụ quản lý thu thuế cũng nhƣ các yếu tố ảnh hƣởng đến quản lý thu thuế thu nhập doanh nghiệp. Đồng thời nghiên cứu cũng phân tích thực trạng quản lý thu thuế thu nhập doanh nghiệp tại thành phố Bắc Ninh làm cơ sở đề xuất các giải pháp để tăng cƣờng thu thuế tại Chi cục Thuế TP Bắc Ninh.

Vƣơng Thị Thu Hiền (2014), “Nâng cao tính tuân thủ pháp luật thuế qua ứng dụng công nghệ thông tin”, Tạp chíTài chính, số 9. Nghiên cứu đề cập đến hiện trạng ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế ở Việt Nam từ đó đƣa ra các giải pháp nâng cao tính tuân thủ pháp luật thuế qua ứng dụng công nghệ thông tin. Các nghiên cứu trên đây đã đề cập đến nhiều nội dung khác nhau về quản lý thuế và vấn đề áp dụng đối với các cơ quan thuế các cấp để tăng cƣờng hiệu quả của quản lý thuế của Nhà nƣớc. Tuy nhiên, chƣa có một nghiên cứu nào đề cập đến quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh.

Lý luận chung về thuế GTGT 1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của thuế GTGT 1. Khái niệm về thuế GTGT Tại điểm 2, chƣơng 1 Luật thuế Giá trị gia tăng đƣợc Quốc hội thông qua ngày 06-6-2008 cho rằng: Thuế Giá trị gia tăng là thuế tính thêm trên giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh từ quá trình sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng. Đặc điểm của thuế GTGT - Là loại thuế gián thu, phần thuế mà các doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh nộp vào ngân sách nhà nƣớc (NSNN) - thực chất là do ngƣời mua hàng 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] hóa, dịch vụ đã thanh toán trong giá cả, tức là ngƣời tiêu dùng là ngƣời chịu thuế.

Các doanh ngiệp, cá nhân kinh doanh đóng vai trò là ngƣời thu hộ thuế cho Nhà nƣớc và là ngƣời nộp thay thuế cho ngƣời tiêu dùng. - Cơ sở tính thuế của thuế GTGT chính là kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Vì vậy, thông qua thuế GTGT, Nhà nƣớc có thể điều tiết hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp theo định hƣớng của mình. Vai trò của thuế GTGT Vai trò của thuế GTGT đƣợc thể hiện trên 3 khía cạnh sau: Thứ nhất, thuế GTGT là nguồn thu quan trọng của ngân sách nhà nƣớc.

Thuế GTGT là công cụ tập trung, huy động đầy đủ, kịp thời nguồn thu cho ngân sách nhà nƣớc. Thuế GTGT tập trung thu ngay từ khâu đầu (sản xuất hoặc nhập khẩu) nên đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nƣớc, hạn chế thất thu. Thuế GTGT đƣợc tính và thu vào từng khâu, từng giai đoạn của quá trình sản xuất, kinh doanh nên làm tăng nguồn thu và đảm bảo huy động kịp thời cho ngân sách nhà nƣớc. Việc khấu trừ thuế GTGT đƣợc thực hiện căn cứ trên hoá đơn mua hàng đã thúc đẩy ngƣời mua phải đòi hỏi ngƣời bán xuất hoá đơn, ghi đúng doanh thu với giá trị thực của hoạt động mua bán, góp phần khắc phục đƣợc tình trạng thông đồng giữa ngƣời mua và ngƣời bán để trốn lậu thuế, giảm thất thu cho ngân sách nhà nƣớc Thứ hai, thuế GTGT là công cụ điều tiết vĩ mô và vi mô nền kinh tế.

Thuế GTGT điều tiết sản xuất và tiêu dùng. Luật thuế GTGT quy định đánh thuế hoặc không đánh thuế, đánh thuế với thuế suất cao hay thấp vào các mặt hàng cụ thể, thông qua đó mà tác động và làm thay đổi mối quan hệ giữa cung và cầu trên thị trƣờng, tác động tới việc lựa chọn những hàng hoá, dịch vụ để sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng, nhằm góp phần thực hiện điều tiết vĩ mô nền kinh tế. 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Thuế GTGT khuyến khích xuất khẩu và hạn chế nhập khẩu, góp phần bảo hộ sản xuất trong nƣớc. Hàng hoá xuất khẩu đƣợc áp dụng thuế suất thuế GTGT là 0%, số thuế GTGT đầu vào mà doanh nghiệp đã nộp thì sẽ đƣợc nhà nƣớc cho khấu trừ hoặc hoàn lại, vì vậy nó là động lực khuyến khích sản xuất các mặt hàng xuất khẩu, tăng cƣờng sự hợp tác thƣơng mại giữa Việt Nam với các nƣớc trên thế giới.

Thuế GTGT tạo điều kiện cho hàng hoá xuất khẩu có thể cạnh tranh dễ dàng hơn trên thị trƣờng quốc tế, mở rộng thị trƣờng tiêu thụ sản phẩm, giải quyết nhu cầu lao động trong xã hội. Thuế GTGT góp phần điều tiết thu nhập, thực hiện công bằng xã hội trong phân phối. Thuế GTGT áp dụng mức thuế suất cao đối với các loại hàng hoá, dịch vụ cao cấp mà chỉ những ngƣời có thu nhập cao mới sử dụng hoặc sử dụng nhiều hơn, còn đối với các hàng hoá thông thƣờng hoặc có tính chất thiết yếu thì thuế GTGT quy định mức thuế suất thấp hơn, qua đó điều tiết một phần thu của họ. Thuế GTGT khuyến khích tăng hiệu quả sản xuất.

Trong nền kinh tế thị trƣờng, giá cả hàng hoá đƣợc bán ra phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố cung cầu, nó phải đƣợc ngƣời tiêu dùng chấp nhận, ngƣời sản xuất khó có thể thay đổi giá cả theo ý mình. Do đó việc Nhà nƣớc đánh thuế sẽ làm giảm doanh thu thuần của doanh nghiệp nếu doanh nghiệp không cố gắng nâng cao hiệu quả sản xuất để giảm bớt chi phí. Điều đó đã thúc đẩy các doanh nghiệp phải luôn luôn cải tiến kỹ thuật, nâng cao năng suất, thúc đẩy nền sản xuất phát triển. Thuế GTGT thúc đẩy các doanh nghiệp thực hiện chế độ hạch toán, kế toán, phát triển quan hệ thanh toán.