Quản lý thu ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang

Luận văn thạc sĩ: Quản lý thu ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang

• Tác giả: Dương Duy Linh
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Thị Thúy Phương
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý thu ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan quản lý thu ngân sách nhà nước tại huyện Sơn Dương

Quản lý thu ngân sách nhà nước cấp huyện giữ vai trò nền tảng trong hệ thống tài chính công. Tại huyện Sơn Dương, công tác này phản ánh năng lực điều hành của chính quyền địa phương. Mục tiêu trọng tâm là huy động nguồn lực công bằng, minh bạch và đúng pháp luật. Nguồn thu đảm bảo kinh phí cho bộ máy hành chính hoạt động. Nguồn thu cũng tài trợ cho các công trình hạ tầng kỹ thuật và chính sách xã hội. Quy trình quản lý bao gồm ba khâu cốt lõi: lập dự toán, chấp hành thu và kế toán quyết toán. Mỗi khâu đều đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban chuyên môn. Chi cục Thuế và Phòng Tài chính - Kế hoạch đóng vai trò nòng cốt. Cơ cấu nguồn thu tại địa bàn huyện mang tính đặc thù của vùng trung du miền núi. Thuế và phí từ sản xuất nông lâm nghiệp, công nghiệp chế biến chiếm tỷ trọng đáng kể. Quản lý hiệu quả sẽ kích thích tăng trưởng kinh tế bền vững. Đồng thời, công tác này hạn chế tối đa các hành vi trốn thuế, nợ đọng ngân sách. Quản lý tài chính chặt chẽ tạo dựng niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân.

1.1. Cơ sở pháp lý và vai trò của ngân sách huyện

Hệ thống pháp luật về ngân sách nhà nước quy định rõ thẩm quyền thu của cấp huyện. Luật Ngân sách Nhà nước phân cấp rõ rệt quyền hạn quản lý và phân chia các nguồn thu. Huyện Sơn Dương thực hiện thu thuế theo danh mục quy định từ Trung ương và tỉnh Tuyên Quang. Các khoản thu gồm thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân, lệ phí trước bạ và tiền sử dụng đất. Nguồn thu ngân sách giúp chính quyền chủ động cân đối nhiệm vụ chi. Địa phương đầu tư vào trường học, trạm y tế và đường giao thông nông thôn mới. Thu ngân sách tốt giảm phụ thuộc vào nguồn bổ sung từ ngân sách cấp trên. Điều này nâng cao quyền tự chủ tài chính cho bộ máy chính quyền địa phương.

1.2. Đặc điểm kinh tế xã hội tác động đến nguồn thu

Huyện Sơn Dương có diện tích tự nhiên rộng với dân số đông đảo. Kinh tế địa phương kết hợp sản xuất nông lâm nghiệp và phát triển công nghiệp phụ trợ. Huyện sở hữu vùng nguyên liệu mía trên 3.700 ha và chè trên 1.500 ha. Diện tích rừng trồng nguyên liệu giấy đạt hơn 35.000 ha. Nguồn lực đất đai tạo động lực phát triển kinh tế trang trại và hợp tác xã. Bên cạnh đó, huyện chú trọng quy hoạch cụm công nghiệp Ninh Lai và các khu dịch vụ thương mại. Sự xuất hiện của các nhà máy sản xuất tạo nguồn thu thuế ổn định. Tuy nhiên, số lượng hộ kinh doanh cá thể nhỏ lẻ phân tán rộng khắp. Tình trạng này gây áp lực lớn cho công tác kiểm tra, giám sát nguồn thu của chính quyền cơ sở.

II. Thực trạng quản lý thu ngân sách nhà nước huyện Sơn Dương

Trong những năm qua, công tác quản lý thu ngân sách tại huyện Sơn Dương đạt được những bước tiến tích cực. Tổng số thu cân đối ngân sách nhà nước trên địa bàn có xu hướng tăng trưởng đều qua các kỳ tài chính. Cơ quan thuế phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn để theo dõi dòng tiền. Tuy vậy, thực tiễn triển khai vẫn còn tồn tại nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Dự toán thu ngân sách tại một số xã chưa sát với thực tế phát sinh. Hiện tượng bỏ sót nguồn thu vẫn diễn ra ở khu vực kinh tế ngoài quốc doanh. Tỷ lệ nợ đọng thuế dây dưa có xu hướng tăng tại một số đơn vị kinh doanh xây dựng cơ bản. Hoạt động kê khai thuế qua mạng internet đã triển khai nhưng chưa đồng bộ ở vùng sâu vùng xa. Năng lực khai thác các khoản thu từ đất đai còn phụ thuộc lớn vào thị trường bất động sản. Công tác thanh tra, kiểm tra chuyên ngành thuế chưa phủ kín hết các cơ sở kinh doanh. Đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý tài chính cấp xã còn hạn chế về chuyên môn nghiệp vụ. Sự phối hợp giữa ngành thuế và lực lượng công an, quản lý thị trường đôi lúc chưa nhịp nhàng.

2.1. Hạn chế trong công tác lập và chấp hành dự toán

Khâu lập dự toán thu ngân sách tại huyện Sơn Dương còn bộc lộ tính thụ động. Nhiều đơn vị cấp xã xây dựng chỉ tiêu dựa trên số liệu lịch sử thay vì khảo sát thực địa. Phương pháp này không phản ánh đúng sự phát sinh của các nguồn thu mới. Số liệu dự toán thường thấp hơn tiềm năng thực tế để bảo đảm hoàn thành chỉ tiêu. Trong khâu chấp hành, tiến độ thu ngân sách diễn ra không đều giữa các quý. Nguồn thu tập trung dồn vào cuối năm gây áp lực cho công tác điều hành ngân sách địa phương. Việc kiểm soát hóa đơn và chứng từ giao dịch thương mại còn nhiều lỗ hổng. Tình trạng này làm thất thoát nguồn thu ngân sách nhà nước.

2.2. Vấn đề nợ đọng thuế và thất thu ngoài quốc doanh

Nợ đọng thuế là thách thức dai dẳng đối với ngành thuế huyện Sơn Dương. Khối doanh nghiệp xây dựng cơ bản và khai thác khoáng sản chiếm tỷ trọng nợ đọng lớn. Một số doanh nghiệp gặp khó khăn tài chính dẫn đến chậm nộp kéo dài. Hoạt động cưỡng chế thu hồi nợ thuế chưa mang lại kết quả triệt để. Bên cạnh đó, khu vực kinh doanh cá thể tiềm ẩn nguy cơ thất thu nghiêm trọng. Doanh thu của nhiều hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống và vận tải bị kê khai thấp hơn thực tế. Việc sử dụng tiền mặt trong giao dịch vẫn chiếm ưu thế tại địa bàn huyện. Yếu tố này cản trở cơ quan chức năng xác định chính xác nghĩa vụ thuế của đối tượng kinh doanh.

III. Giải pháp hoàn thiện quản lý thu ngân sách tại huyện Sơn Dương

Để giải quyết triệt để các tồn tại, huyện Sơn Dương cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp quản lý thu ngân sách. Nhiệm vụ đầu tiên là hoàn thiện quy trình lập dự toán thu ngân sách hàng năm. Cơ quan chuyên môn cần phân tích dữ liệu kinh tế vĩ mô và tiềm năng thực tế của từng địa phương. Việc phối hợp giữa Chi cục Thuế và chính quyền các xã phải được duy trì thường xuyên. Huyện cần tăng cường thanh tra, kiểm tra chống thất thu thuế đối với lĩnh vực xây dựng và khai thác tài nguyên. Cơ quan thuế cần áp dụng các biện pháp cưỡng chế kiên quyết đối với các trường hợp cố tình chây ỳ nợ thuế. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý thu là hướng đi mang tính đột phá. Chính quyền huyện cần khuyến khích các cơ sở kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền. Công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ thuế và tài chính cấp cơ sở phải được thực hiện định kỳ. Nâng cao đạo đức công vụ giúp ngăn ngừa các hành vi tiêu cực, phiền hà trong quá trình thu nộp ngân sách.

3.1. Đổi mới quy trình lập dự toán và quản lý nguồn thu

Quy trình lập dự toán cần được đổi mới theo hướng bám sát thực tế tại huyện Sơn Dương. Chi cục Thuế cần phối hợp cùng chính quyền cơ sở khảo sát kỹ lưỡng các cơ sở sản xuất mới. Dự báo nguồn thu phải tính đến chu kỳ nông lâm nghiệp và tiến độ giải ngân đầu tư công. Việc quản lý đối tượng nộp thuế đòi hỏi phải phân loại theo ngành nghề và quy mô doanh thu. Ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý hồ sơ thuế giúp theo dõi chính xác dòng tiền. Cơ quan chức năng cần công khai, minh bạch các mức thuế khoán của hộ cá thể. Giải pháp này tạo sự đồng thuận xã hội và hạn chế thất thu ngân sách.

3.2. Đẩy mạnh thanh tra và chuyển đổi số ngành thuế

Ngành thuế huyện Sơn Dương cần nâng cao chất lượng công tác thanh tra, kiểm tra chuyên đề. Việc kiểm soát tập trung vào các lĩnh vực rủi ro cao như bất động sản và khoáng sản. Cơ quan thuế cần áp dụng phần mềm phân tích dữ liệu hóa đơn để phát hiện sai phạm kịp thời. Sự phối hợp giữa ngành thuế, công an và quản lý thị trường cần được tăng cường thường xuyên. Xử lý nghiêm hành vi trốn thuế và gian lận thương mại tạo tính răn đe mạnh mẽ. Đồng thời, chính quyền đẩy mạnh dịch vụ thuế điện tử phục vụ người dân. Hỗ trợ kê khai thuế trực tuyến giúp cắt giảm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp. Chuyển đổi số toàn diện tạo môi trường kinh doanh công bằng và lành mạnh.

IV. Định hướng ứng dụng quản lý thu ngân sách nhà nước ở Sơn Dương

Quản lý thu ngân sách nhà nước là đòn bẩy thúc đẩy kinh tế huyện Sơn Dương phát triển bền vững. Nguồn thu ngân sách vững chắc tạo nền tảng hiện đại hóa hạ tầng nông thôn và đô thị. Trong giai đoạn tới, huyện tiếp tục tái cơ cấu nông nghiệp gắn liền chuỗi giá trị. Vùng nguyên liệu tập trung mía, chè và gỗ rừng trồng tạo động lực gia tăng nguồn thu thuế nội địa. Công tác quản lý thu phải gắn chặt với định hướng phát triển du lịch lịch sử và cụm công nghiệp. Việc quy hoạch hạ tầng dọc sông Phó Đáy mở ra nguồn thu mới từ thương mại dịch vụ. Chính quyền cơ sở cần ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học vào điều hành tài chính thực tiễn. Nâng cao tính tự chủ tài chính giúp địa phương chủ động ứng phó biến động kinh tế. Mọi chính sách thuế phải hướng đến mục tiêu nuôi dưỡng nguồn thu lâu dài. Quản lý minh bạch tạo lập môi trường đầu tư hấp dẫn, thu hút doanh nghiệp lớn về địa phương.

4.1. Nuôi dưỡng nguồn thu qua phát triển kinh tế vùng

Nuôi dưỡng nguồn thu là giải pháp căn cơ giúp ngân sách huyện Sơn Dương tăng trưởng bền vững. Huyện chú trọng thu hút các dự án chế biến gắn liền với vùng nguyên liệu tại chỗ. Chuỗi giá trị cây mía, cây chè và gỗ rừng trồng tạo ra giá trị gia tăng lớn. Mô hình hợp tác xã kiểu mới mở đường cho kinh tế tập thể phát triển mạnh mẽ. Doanh nghiệp hoạt động thuận lợi đem lại nguồn thu thuế giá trị gia tăng ổn định. Bên cạnh đó, địa phương đẩy mạnh cải cách thủ tục đầu tư và giải phóng mặt bằng. Môi trường đầu tư thông thoáng kích thích kinh tế tư nhân mở rộng quy mô kinh doanh.

4.2. Bài học kinh nghiệm áp dụng cho quản lý thực tiễn

Thực tiễn quản lý thu tại huyện Sơn Dương đem lại nhiều bài học giá trị cho các địa phương miền núi. Chính quyền địa phương cần chủ động xây dựng dự toán tài chính sát thực tế. Sự phối hợp giữa ngành tài chính và cơ quan thuế giữ vai trò quyết định. Đội ngũ cán bộ phải thường xuyên bám sát cơ sở để kiểm soát dòng tiền phát sinh. Ứng dụng công nghệ số trong quản trị thuế cần gắn liền với cải cách hành chính. Công tác công khai, minh bạch nghĩa vụ thuế củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp. Nâng cao tinh thần tự giác chấp hành pháp luật thuế là chìa khóa ổn định ngân sách.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý thu ngân sách nhà nước là huyết mạch tài chính của chính quyền địa phương, quyết định năng lực điều hành kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội. Tại huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang – địa bàn miền núi với diện tích tự nhiên rộng 78.795,2 ha và dân số trên 181.000 người thuộc 10 dân tộc anh em, tổng số thu ngân sách hàng năm đã duy trì ở mức trên 100 tỷ đồng. Dù thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 26,5 triệu đồng mỗi năm, việc khai thác các nguồn thu nội địa vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn. Nguồn thu từ khu vực kinh tế ngoài quốc doanh, thuế thu nhập cá nhân cùng các khoản phí, lệ phí chưa được huy động tối ưu, trong khi tính bền vững của cơ cấu thu còn phụ thuộc vào các khoản thu phát sinh một lần từ đất đai.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là làm thế nào để xây dựng một cơ chế quản lý thu ngân sách vừa tuân thủ nghiêm ngặt Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015, vừa nuôi dưỡng hiệu quả các nguồn thu mới từ sản xuất kinh doanh trên địa bàn 31 xã, thị trấn. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của luận văn tập trung vào ba nhiệm vụ trọng tâm: hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý thu ngân sách cấp huyện; phân tích, đánh giá toàn diện thực trạng công tác lập dự toán, chấp hành và quyết toán thu ngân sách huyện Sơn Dương giai đoạn 2018 - 2020; xác định các nhân tố ảnh hưởng để từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi cho giai đoạn 2022 - 2030.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện rõ nét qua việc cung cấp các luận cứ định lượng giúp nâng cao năng lực tự cân đối tài khóa địa phương, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ sai số dự toán xuống dưới 5% và tạo nguồn vốn công bền vững cho tiến trình phát triển kinh tế hạ tầng tại địa bàn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết tài chính công hiện đại và lý thuyết phân cấp tài khóa. Lý thuyết tài chính công khẳng định thuế và các khoản thu ngân sách không chỉ là phương tiện huy động nguồn lực tập trung của Nhà nước mà còn là công cụ điều tiết kinh tế vĩ mô, sửa chữa các thất bại thị trường và bảo đảm công bằng xã hội. Bên cạnh đó, lý thuyết phân cấp tài khóa làm sáng tỏ động lực của chính quyền cấp huyện trong việc chủ động khai thác lợi thế so sánh của địa phương, giảm dần sự trông chờ vào nguồn trợ cấp cân đối từ ngân sách cấp trên.

Mô hình nghiên cứu vận hành theo chu trình quản lý ngân sách khép kín gồm bốn giai đoạn liên hoàn: lập, phân bổ và giao dự toán thu; tổ chức thực hiện chấp hành thu; kế toán, quyết toán ngân sách; thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm. Trong khung phân tích này, năm khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm: Ngân sách Nhà nước theo Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015, Quản lý thu ngân sách cấp huyện, Thu trong cân đối ngân sách, Phân cấp nguồn thu và Thất thu ngân sách. Mô hình cũng tích hợp các nhóm nhân tố tác động gồm thể chế pháp luật, năng lực bộ máy quản lý, đặc điểm tăng trưởng kinh tế và ý thức tuân thủ của người nộp thuế.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài kết hợp chặt chẽ giữa dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp được thu thập chính thức từ báo cáo quyết toán ngân sách của Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Sơn Dương, số liệu quản lý thuế của Chi cục Thuế và niên giám thống kê huyện giai đoạn 2018 - 2020.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua phiếu điều tra khảo sát với cỡ mẫu gồm 35 cán bộ, chuyên viên và lãnh đạo trực tiếp tham gia chu trình ngân sách, bao gồm đại diện Ủy ban nhân dân huyện, Hội đồng nhân dân, Phòng Tài chính - Kế hoạch, Phòng Kinh tế và Hạ tầng, Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội. Phương pháp chọn mẫu chuyên gia có chủ đích được áp dụng nhằm bảo đảm người trả lời có đầy đủ kiến thức chuyên sâu và trải nghiệm thực tiễn về cơ chế thu chi tài khóa tại địa phương.

Thang đo Likert 5 bậc với khoảng đo 0,8 được vận dụng để định lượng mức độ đồng thuận của cán bộ đối với các nhân tố tác động. Tác giả sử dụng phương pháp thống kê mô tả và so sánh tương đối, tuyệt đối để nhận diện xu hướng biến động nguồn thu qua từng năm. Toàn bộ timeline nghiên cứu, khảo sát thực địa và xử lý dữ liệu được tiến hành tập trung trong quý 3 và quý 4 năm 2021 nhằm bảo đảm tính thời sự của các kết luận rút ra.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu thực tế giai đoạn 2018 - 2020 trên địa bàn huyện Sơn Dương làm nổi bật bốn phát hiện then chốt sau:

Thứ nhất, tổng số thu ngân sách trên địa bàn huyện duy trì mức trên 100 tỷ đồng mỗi năm, song tốc độ tăng thu giữa các năm thiếu tính ổn định và phụ thuộc nặng nề vào các khoản thu về nhà và đất. Tiền sử dụng đất chiếm tỷ trọng từ 30% đến 40% trong cơ cấu thu nội địa, trong khi đây là nguồn thu không bền vững và suy giảm nhanh khi quỹ đất công hạn hẹp.

Thứ hai, nguồn thu từ khu vực kinh tế ngoài quốc doanh chưa tương xứng với quy mô thực tế. Dù toàn huyện có 214 trang trại nông lâm nghiệp và 42 hợp tác xã đang hoạt động cùng hàng nghìn hộ kinh doanh cá thể, số thuế ngoài quốc doanh thu được chỉ chiếm khoảng 18% đến 22% tổng thu nội địa. Ước tính số thuế thất thu ở khu vực hộ khoán và dịch vụ thương mại lên tới 25% doanh thu chịu thuế thực tế.

Thứ ba, công tác phân bổ và điều tiết nguồn thu tại 31 xã, thị trấn có sự mất cân đối sâu sắc. Các xã có cụm công nghiệp hoặc tiếp giáp các trục giao thông lớn như An Hòa, Phúc Ứng, Sơn Nam hoàn thành dự toán vượt từ 10% đến 15%, trong khi các xã vùng sâu vùng xa chỉ đóng góp dưới 3% tổng thu toàn huyện, đòi hỏi ngân sách huyện phải liên tục trợ cấp bổ sung cân đối.

Thứ tư, kết quả điều tra 35 cán bộ quản lý chỉ ra rằng yếu tố năng lực chuyên môn và ứng dụng công nghệ thông tin đạt điểm trung bình 3,65 trên 5,0 điểm. Tiêu chí hiệu lực công tác thanh tra, kiểm tra thuế chỉ đạt 3,42 điểm, phản ánh sự thiếu hụt cán bộ chuyên trách kiểm tra tại các địa bàn phân tán.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những tồn tại trên bắt nguồn từ đặc thù tự nhiên và hạ tầng của địa phương. Sơn Dương có địa bàn rộng 789 km2 với đồi núi chia cắt, việc quản lý doanh thu thực tế của các cơ sở sản xuất chế biến gỗ rừng trồng quy mô 35.000 ha và vùng mía 3.700 ha gặp nhiều trở ngại. Thói quen sử dụng tiền mặt trong giao dịch nông sản khiến cơ quan thuế khó kiểm soát dòng tiền, dẫn đến hiện tượng kê khai dưới mức doanh thu thực tế.

Khi so sánh với kinh nghiệm của thị xã Phúc Yên thuộc tỉnh Vĩnh Phúc – địa phương đạt tổng thu ngân sách trên 25.000 tỷ đồng vào năm 2020 nhờ bứt phá mạnh mẽ trong thu hút FDI ngành sản xuất công nghiệp và ô tô, xe máy – có thể thấy Sơn Dương đang thiếu các doanh nghiệp đầu tàu tạo giá trị gia tăng đột phá. Tương tự, mô hình của thành phố Bắc Ninh cho thấy việc đẩy mạnh cải cách hành chính thuế và hiện đại hóa quy trình thu nộp có thể giúp nâng tỷ trọng thu ngoài quốc doanh lên trên 45% tổng thu ngân sách.

Trong nghiên cứu, các chuỗi số liệu được tổng hợp trực quan qua biểu đồ cơ cấu nguồn thu hình tròn và biểu đồ cột so sánh nhiệm vụ dự toán với số thực hiện qua các năm 2018, 2019 và 2020. Hình thức biểu diễn này khẳng định rõ ràng rằng huyện cần tái cấu trúc nguồn thu, chuyển dịch từ việc dựa vào tài nguyên đất đai sang khai thác chiều sâu từ 4 cụm công nghiệp trọng điểm gồm An Hòa diện tích 222,6 ha, Phúc Ứng 23 ha, Măng Ngọt 4 ha và Ninh Lai.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, luận văn đề xuất bốn nhóm giải pháp hành động chiến lược nhằm tăng cường quản lý thu ngân sách huyện Sơn Dương giai đoạn 2022 - 2030:

Thứ nhất, hoàn thiện kỹ thuật lập và giao dự toán thu ngân sách nhà nước. Cơ quan chuyên môn cần từ bỏ phương pháp ước tính cơ học dựa trên số thực hiện năm trước để chuyển sang ứng dụng mô hình phân tích chuỗi thời gian kết hợp khảo sát doanh thu thực địa. Phấn đấu giảm tỷ lệ chênh lệch giữa dự toán và quyết toán xuống dưới 5% mỗi năm. Thời gian hoàn thành việc đổi mới quy trình lập dự toán trước năm 2024. Đơn vị chủ trì: Phòng Tài chính - Kế hoạch phối hợp Chi cục Thuế huyện Sơn Dương.

Thứ hai, nuôi dưỡng nguồn thu bền vững thông qua phát triển công nghiệp chế biến và kinh tế tập thể. Ủy ban nhân dân huyện cần tập trung hỗ trợ mặt bằng sạch và hoàn thiện hạ tầng tại cụm công nghiệp An Hòa 222,6 ha và Phúc Ứng 23 ha nhằm thu hút thêm từ 10 đến 15 dự án thứ cấp. Mục tiêu nâng tốc độ tăng trưởng thu thuế công thương nghiệp ngoài quốc doanh đạt tối thiểu 12% đến 15% hàng năm trong giai đoạn 2022 - 2030. Đơn vị thực hiện: Ủy ban nhân dân huyện Sơn Dương và các phòng ban kinh tế hạ tầng.

Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số và hiện đại hóa công tác hành chính thuế. Triển khai mở rộng 100% hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế khởi tạo từ máy tính tiền và phấn đấu đạt trên 95% hộ kinh doanh nộp thuế điện tử qua ứng dụng eTax Mobile trước năm 2025. Đơn vị chủ trì: Chi cục Thuế huyện phối hợp cùng hệ thống các ngân hàng thương mại và Kho bạc Nhà nước trên địa bàn.

Thứ tư, siết chặt kỷ cương thanh tra, kiểm tra thuế và thu hồi nợ đọng. Tổ chức kiểm tra chuyên đề đối với 100% doanh nghiệp có rủi ro cao về hóa đơn và doanh nghiệp khai thác tài nguyên khoáng sản, phấn đấu duy trì tỷ lệ nợ đọng thuế dưới 5% trên tổng thu ngân sách trước năm 2026. Đơn vị thực hiện: Đội Kiểm tra thuế phối hợp cùng Công an huyện và Phòng Tài nguyên và Môi trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao cho bốn nhóm đối tượng chính trong công tác hoạch định và thực thi chính sách:

Nhóm thứ nhất là đội ngũ cán bộ lãnh đạo, công chức tại Phòng Tài chính - Kế hoạch và Chi cục Thuế huyện Sơn Dương cũng như các huyện miền núi có điều kiện kinh tế tương đồng. Luận văn cung cấp cẩm nang chi tiết về phương pháp rà soát chống thất thu, kỹ năng phân tích cơ cấu nguồn thu và quy trình phối hợp liên ngành trong thu hồi nợ đọng thuế tại 31 xã, thị trấn.

Nhóm thứ hai là Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp huyện, tỉnh. Luận văn là tài liệu tham khảo thực tiễn có giá trị để các cơ quan dân cử xây dựng nghị quyết về phân cấp nguồn thu, phân định tỷ lệ điều tiết ngân sách giữa cấp huyện và cấp xã giai đoạn 2022 - 2030, bảo đảm tính công bằng và khuyến khích các xã chủ động tăng thu.

Nhóm thứ ba là học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên chuyên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính công tại các trường đại học khối kinh tế. Tài liệu mang đến góc nhìn nghiên cứu định lượng thực chứng với mẫu khảo sát 35 chuyên gia, kết hợp thang đo Likert 5 bậc và hệ thống bảng biểu so sánh tăng trưởng qua 3 năm liên tiếp.

Nhóm thứ tư là cộng đồng doanh nghiệp, hợp tác xã và nhà đầu tư đang triển khai dự án tại các cụm công nghiệp trên địa bàn huyện. Tài liệu giúp nhà đầu tư nắm bắt định hướng chính sách tài khóa, quy định thuế địa phương và các ưu đãi đầu tư hạ tầng nhằm xây dựng phương án sản xuất kinh doanh tối ưu.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao quản lý thu ngân sách tại huyện Sơn Dương cần giảm dần sự phụ thuộc vào các khoản thu từ đất đai?

Các khoản thu từ tiền sử dụng đất mang tính hữu hạn và chịu ảnh hưởng trực tiếp từ chu kỳ thị trường bất động sản. Tại huyện Sơn Dương, diện tích đất phi nông nghiệp chỉ chiếm 11,64% tổng diện tích tự nhiên, quỹ đất sạch dành cho đấu giá không còn nhiều. Khi thị trường trầm lắng, ngân sách huyện sẽ đối mặt nguy cơ hụt thu nghiêm trọng, làm gián đoạn kế hoạch đầu tư công nếu không kịp thời bù đắp bằng nguồn thu từ thuế sản xuất, thương mại.

Cỡ mẫu khảo sát 35 cán bộ có bảo đảm tính tin cậy khoa học cho luận văn hay không?

Cỡ mẫu 35 người hoàn toàn bảo đảm độ tin cậy khoa học do tác giả sử dụng phương pháp chọn mẫu chuyên gia có chủ đích. Đối tượng điều tra đều là cán bộ chủ chốt, lãnh đạo trực tiếp quản lý chu trình ngân sách tại Phòng Tài chính - Kế hoạch, Chi cục Thuế và Ủy ban nhân dân huyện. Thang đo Likert 5 bậc với độ giãn cách 0,8 được áp dụng chuẩn xác giúp phản ánh trung thực bản chất các rào cản thể chế và nghiệp vụ tại địa phương.

Huyện Sơn Dương có thể áp dụng bài học thành công nào từ mô hình của thị xã Phúc Yên?

Bài học quan trọng nhất từ thị xã Phúc Yên – nơi đạt thu ngân sách trên 25.000 tỷ đồng vào năm 2020 – là kiên trì chiến lược cải thiện môi trường đầu tư để thu hút các dự án sản xuất lớn. Huyện Sơn Dương cần tập trung hỗ trợ tối đa cho các nhà máy tại khu công nghiệp Sơn Nam 150 ha và cụm công nghiệp An Hòa 222,6 ha, coi doanh nghiệp sản xuất là hạt nhân nuôi dưỡng nguồn thu thuế công thương nghiệp lâu dài.

Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 mang lại thuận lợi và thách thức gì cho công tác thu ngân sách huyện?

Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 trao quyền chủ động cao hơn cho Hội đồng nhân dân cấp tỉnh trong việc ban hành tỷ lệ điều tiết nguồn thu cho ngân sách cấp huyện, tạo động lực phấn đấu tăng thu tại chỗ. Tuy nhiên, đạo luật cũng đặt ra yêu cầu minh bạch hóa tài chính rất khắt khe, quy định ngân sách cấp huyện không được phép bội chi, đòi hỏi công tác dự toán phải chính xác tuyệt đối nhằm tránh mất cân đối tài khóa.

Làm thế nào để ngăn chặn tình trạng thất thu thuế đối với 42 hợp tác xã và các hộ kinh doanh cá thể tại địa phương?

Cơ quan thuế cần đẩy mạnh việc chuẩn hóa dữ liệu mã số thuế cá nhân, áp dụng triệt để hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền và tích hợp thanh toán không dùng tiền mặt. Đồng thời, Đội Kiểm tra thuế cần phối hợp chặt chẽ với ban quản lý chợ và Ủy ban nhân dân 31 xã để khảo sát định kỳ doanh thu thực tế, đưa mức thuế khoán sát với quy mô kinh doanh thực của từng cơ sở.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý thu ngân sách nhà nước cấp huyện phù hợp với Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015.
• Nghiên cứu phản ánh trung thực bức tranh thu ngân sách huyện Sơn Dương giai đoạn 2018 - 2020 với quy mô tổng thu vượt mốc 100 tỷ đồng mỗi năm trên diện tích tự nhiên 78.795,2 ha.
• Nhận diện chính xác ba điểm nghẽn cốt lõi gồm: cơ cấu thu chưa bền vững do lệ thuộc tiền sử dụng đất, thất thu khu vực ngoài quốc doanh và năng lực kiểm tra thuế địa bàn miền núi còn phân tán.
• Đề xuất hệ thống bốn nhóm giải pháp đồng bộ gắn với mục tiêu kéo giảm tỷ lệ nợ đọng thuế xuống dưới 5% và đẩy mạnh số hóa hóa đơn điện tử cho 95% hộ kinh doanh.
• Định hình lộ trình phân kỳ thực hiện rõ ràng, trong đó giai đoạn 2022 - 2025 ưu tiên hiện đại hóa thủ tục và giai đoạn 2026 - 2030 tập trung bứt phá nguồn thu từ công nghiệp chế biến tại 31 xã, thị trấn.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu thực chứng cho các nhà quản lý tài chính địa phương trong việc tái cơ cấu nguồn thu công. Để hiện thực hóa mục tiêu tự chủ ngân sách, các cấp chính quyền và cơ quan chuyên môn huyện Sơn Dương cần khẩn trương ban hành kế hoạch hành động cụ thể, triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm tạo dựng nền tảng tài chính công vững mạnh phục vụ công cuộc phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở l luận và thực tiễn về quản l thu ngân sách nhà nước Chương 2: Phương pháp nghiên cứu đề tài Chương 3: Thực trạng quản l thu ngân sách nhà nước ở huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang. Chương 4: Giải pháp chủ yếu nh m tăng cường quản l thu ngân sách nhà nước huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang. 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TI N VỀ QUẢN LÝ THU NG N S CH NHÀ NƢ C 1. Cơ s l luận về ng n sá h nhà nƣ và quản l thu ng n sá h nhà nƣ 1.

M t số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm chung về ngân sách Nhà nước (theo Luật NSNN) Ngân sách Nhà nước (NSNN) là một phạm trù kinh tế khách quan, ra đời, tồn tại và phát triển trên cơ sở sự ra đời, tồn tại và phát triển của Nhà nước. Khái niệm chung về ngân sách như sau: Xét trên phương diện nội dung bên trong có thể coi “NSNN phản ánh các quan hệ kinh tế phát sinh gắn liền quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước khi nhà nước tham gia phân phối các nguồn tài chính quốc gia nhằm thực hiện các chức năng của Nhà nước trên cơ sở luật định”. Luật NSNN của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam quy định: “NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước trong dự toán đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước” (Điều 1, Luật NSNN số 01/2002 QH11 ngày 16/12/2002).

Luật NSNN năm 2015 đã đưa ra định nghĩa về NSNN như sau: “NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”. NSNN là quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước. Quỹ này thể hiện lượng tiền huy động từ thu nhập quốc dân để đáp ứng cho các khoản chi tiêu của Nhà nước, có hai mặt đó là: mặt tĩnh và mặt động. Mặt tĩnh thể hiện các nguồn tài chính được tập trung vào NSNN mà chúng ta có thể xác định được vào bất kỳ thời điểm nào.

Mặt động thể hiện các quan hệ phân phối dưới hình 6 thức giá trị gắn liền với quỹ tiền tệ tập trung vào NSNN và từ NSNN phân bổ các nguồn tài chính cho các ngành, các lĩnh vực, các địa phương của nền kinh tế quốc dân. NSNN là một phạm trù kinh tế tài chính, được coi là một hệ thống quan hệ kinh tế tồn tại khách quan. Hệ thống các quan hệ kinh tế này được đặc trưng bởi quan hệ tiền tệ phát sinh trong quá trình phân phối các nguồn tài chính và b ng các quan hệ kinh tế đó mà quỹ tiền tệ tập trung của nhà nước được tạo lập và sử dụng. Hệ thống các quan hệ kinh tế này bao gồm: - Quan hệ kinh tế giữa NSNN với khu vực doanh nghiệp.

- Quan hệ kinh tế giữa NSNN với các đơn vị hành chính sự nghiệp. - Quan hệ kinh tế giữa NSNN với các tầng lớp dân cư. - Quan hệ kinh tế giữa NSNN với thị trường tài chính. Như vậy đ ng sau hình thức biểu hiện bên ngoài của NSNN là một loại quỹ tiền tệ của Nhà nước với các khoản thu và các khoản chi của nó, thì NSNN lại phản ảnh các quan hệ kinh tế trong quá trình phân phối, thể hiện các quan hệ phân phối và các quan hệ lợi ích kinh tế gắn với một chủ thể đặc biệt, đó là Nhà nước nh m tạo lập và sử dụng nguồn tài chính quốc gia để giải quyết các nhiệm vụ về Kinh tế - xã hội.

Khái niệm về quản lý Quản l là việc quản trị của một tổ chức, cho dù đó là một doanh nghiệp, một tổ chức phi lợi nhuận hoặc cơ quan chính phủ. Quản l bao gồm các hoạt động thiết lập chiến lược của một tổ chức và điều phối các nỗ lực của nhân viên (hoặc tình nguyện viên) để hoàn thành các mục tiêu của mình thông qua việc áp dụng các nguồn lực sẵn có, như tài chính, tự nhiên, công nghệ và nhân lực… Quản l là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản l lên đối tượng và khách thể quản l nh m sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực, các thời cơ của tổ chức để đạt mục tiêu đặt ra trong điều kiện môi trường luôn biến động. Khái niệm về quản lý ngân sách nhà nước Quản l NSNN là quá trình tác động của chủ thể quản l NSNN thông qua việc sử dụng có chủ định các phương pháp quản l và các công cụ quản l để tác động và điều khiển hoạt động của NSNN nh m đạt được mục tiêu nhất định. Khái niệm quản lý thu ngân sách Nhà nước a.

Khái niệm thu ngân sách Nhà nước Thu NSNN phản ánh các quan hệ kinh tế nảy sinh trong quá trình Nhà nước dùng quyền lực chính trị để thực hiện phân phối các nguồn tài chính dưới hình thức giá trị nh m hình thành quỹ tiền tệ của Nhà nước. Như vậy, thu NSNN bao gồm toàn bộ các khoản tiền được tập trung vào tay Nhà nước để hình thành quỹ NSNN đáp ứng cho các yêu cầu chi tiêu xác định của nhà nước. Khái niệm quản lý thu ngân sách Nhà nước Quản l thu NSNN là hoạt động của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền trong lĩnh vực thu ngân sách hướng đến việc tăng thu ngân sách quốc gia một cách hợp l , đáp ứng nhu cầu chi tiêu công của Nhà nước. Quản l thu NSNN là quá trình Nhà nước sử dụng hệ thống các công cụ chính sách, pháp luật để tiến hành quản l thu thuế và các khoản thu ngoài thuế vào NSNN nh m đảm bảo tính công b ng khuyến khích sản xuất kinh doanh phát triển.

Đây là khoản tiền Nhà nước huy động vào ngân sách mà không bị ràng buộc bởi trách nhiệm hoàn trả trực tiếp cho đối tượng nộp ngân sách. Phần lớn các khoản thu NSNN đều mang tính chất cưỡng bức, bắt buộc mọi người dân, mọi thành phần kinh tế phải tuân thủ thực hiện. Trong việc quản l các nguồn thu ngân sách, thuế là nguồn thu quan trọng nhất, chiếm một tỷ trọng lớn trong tổng số thu NSNN h ng năm và là công cụ để Nhà nước quản l nền kinh tế vĩ mô. Để phát huy tốt tác dụng điều tiết vĩ mô của các chính sách thuế, nội dung của chính sách thuế thường xuyên thay đổi cho phù hợp với diễn biến thực tế của đời sống kinh tế - xã hội và phù hợp với yêu cầu quản l kinh tế, tài chính.

Vai trò của quản lý ngân sách Nhà nước 1. Vai trò của ngân sách Nhà nước NSNN có vai trò rất quan trọng trong toàn bộ hoạt động kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng và đối ngoại của đất nước. Cần hiểu r ng, vai trò của NSNN luôn gắn liền với vai trò của nhà nước theo từng giai đoạn nhất định. Đối với nền kinh tế thị trường, NSNN đảm nhận vai trò quản l vĩ mô đối với toàn bộ nền kinh tế, xã hội.

M t là: NSNN có vai trò huy động nguồn tài chính để đảm bảo các nhu cầu chi tiêu của NSNN, cung cấp nguồn tài chính để duy trì bộ máy quản l NSNN; đồng thời NSNN thực hiện cân đối giữa các khoản thu và các khoản chi (bằng tiền) của Nhà nước, đây là vai trò lịch sử của NSNN mà trong bất cứ thời đại nào, cơ chế nào Nhà nước cũng phải thực hiện. Hai là: Xuất phát từ điều kiện cụ thể trong giai đoạn hiện nay, NSNN là công cụ điều chỉnh vĩ mô nền kinh tế - xã hội. Cơ chế thị trường cần thiết phải có sự điều chỉnh vĩ mô từ phía Nhà nước, song Nhà nước cũng chỉ có thể thực hiện thành công khi có nguồn tài chính đảm bảo, tức là khi Nhà nước sử dụng triệt để và có hiệu quả công cụ ngân sách để tác động vào các lĩnh vực kinh tế - xã hội - thị trường. Ba là: NSNN góp phần định hướng việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá - hiện đại hoá; kích thích phát triển sản xuất - kinh doanh và chống độc quyền.

NSNN đảm bảo cung cấp kinh phí để đầu tư cho cơ sở kết cấu hạ tầng, hình thành các doanh nghiệp thuộc các ngành then chốt, tạo điều kiện thuận lợi cho sự hình thành và phát triển của doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế khác, nh m định hướng cơ cấu kinh tế mới, kích thích phát triển sản xuất, kinh doanh và chống độc quyền, thông qua việc thực hiện chính sách thu, NSNN củng cố vai trò định hướng đầu tư, kích thích phát triển kinh doanh, hoặc hạn chế sản xuất kinh doanh đối với từng lĩnh vực, ngành nghề trong nền kinh tế. 9 Bốn là: B ng công cụ thuế và chính sách chi tiêu, NSNN có khả năng tác động đến quan hệ cung - cầu, bình ổn giá cả và kiềm chế lạm phát. Trong điều kiện kinh tế thị trường, sự mất cân đối quan hệ cung - cầu, tác động mạnh mẽ đến giá cả, để bình ổn giá cả, Nhà nước phải tác động đến quan hệ cung - cầu thông qua việc sử dụng các quỹ dự trữ hoặc chính sách giảm thuế suất cho một số mặt hàng thiết yếu mà Nhà nước cần khuyến khích sản xuất. Kiềm chế lạm phát là một nội dung quan trọng trong quá trình điều chỉnh thị trường.

Về lĩnh vực NSNN, thu - chi được sử dụng đúng mục đích, có hiệu quả thì sẽ có tác dụng rất lớn đến ổn định thị trường. Trong trường hợp ngược lại, sẽ gây ra bất ổn định và thúc đẩy lạm phát tăng lên, bên cạnh đó việc lựa chọn giải pháp bù đắp, thâm hụt NSNN là nguyên nhân ảnh hưởng trực tiếp đến tình hình lạm phát. Nếu dùng biện pháp phát hành thêm tiền thì trực tiếp làm cho tình hình lạm phát gia tăng, ngược lại biện pháp vay dân sẽ góp phần làm giảm lượng tiền mặt trong lưu thông, tạo ra sự cân đối tiền - hàng và làm giảm tốc độ lạm phát. Năm là: NSNN có khả năng điều tiết thu nhập, điều chỉnh tiêu dùng đảm bảo thu nhập chính đáng và nhất là đảm bảo sự công b ng xã hội thông qua các chính sách thu - chi NSNN.