phần mở đầu, mục lục và các danh mục tài liệu tham khảo luận văn đƣợc chia thành ba chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý thu BHXH bắt buộc. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý thu BHXH bắt buộc các doanh nghiệp trên địa bàn quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng. Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH bắt buộc các doanh nghiệp trên địa bàn quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng. Tổng quan tài liệu nghiên cứu của đề tài Có rất nhiều công trình nghiên cứu về lĩnh vực BHXH khác nhau, đƣa ra những biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động BHXH, vai trò quản lý của Nhà nƣớc đối với hoạt động BHXH, từ đó nâng cao hiệu quả trong công tác thực thi chế độ chính sách cho ngƣời lao động, góp phần ổn định kinh tế xã hội.
Công trình nghiên cứu đó là một số đề tài luận văn tốt nghiệp tiến sĩ, thạc sĩ nhƣ sau: "Thực trạng quản lý thu X hiện nay và các biện pháp nâng cao hiệu quả công tác thu", đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ, do Nguyễn Văn Châu chủ nhiệm đề tài (1996). Đề tài nghiên cứu công tác quản lý thu BHXH của BHXH Việt Nam, đƣợc nghiên cứu trong khi đất nƣớc đổi mới về kinh tế, đánh giá kết quả công tác quản lý thu BHXH trong thời kỳ kế hoạch hóa tập 8 trung, bao cấp là nguyên nhân kìm hãm sự phát triển chính sách BHXH. Nhà nƣớc đang mở ra một nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trƣờng, với nhiều thành phần kinh tế, thu hút đầu tƣ nƣớc ngoài đòi hỏi phải đổi mới chính sách pháp luật về BHXH nhằm mở rộng đối tƣợng tham gia BHXH. Trƣớc tình hình đó tác giả đã đóng góp những nghiên cứu khoa học, có ý nghĩa thực tiễn nhƣ xây dựng hệ thống biểu mẫu thu BHXH, phƣơng thức thu và quản lý quỹ BHXH bền vững.
Bên cạnh đó tác giả cũng đã làm rõ tầm quan trọng của quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động quản lý thu BHXH trên địa bàn huyện Sóc Sơn. Từ những phân tích về thực trạng công tác quản lý thu BHXH trên địa bàn để thấy đƣợc những tồn tại khó khăn, vƣớng mắc trong quá trình thực hiện, từ đó đƣa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của BHXH huyện Sóc Sơn, góp phần ổn định, phát triển hệ thống BHXH, củng cố lòng tin của nhân dân, từ đó góp phần nâng cao đời sống của ngƣời dân, ổn định kinh tế xã hội của đất nƣớc. "Cơ sở khoa học hoàn thiện quy trình quản lý thu X ", đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ, do Dƣơng Xuân Triệu chủ nhiệm đề tài (1999). Đề tài đã đề cập đến những khái niệm cơ bản về BHXH, cơ sở lý luận về công tác quản lý thu BHXH, trong đó đi sâu vào nghiên cứu về thực trạng công tác quản lý thu BHXH, các nhân tố ảnh hƣởng đến quản lý thu BHXH và đƣa ra kinh nghiệm quản lý thu BHXH.
Đề tài nghiên cứu những mô hình quản lý thu BHXH của các nƣớc trong khu vực và thế giới, từ đó đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình quản lý thu BHXH phù hợp với từng loại đối tƣợng tham gia BHXH ở Việt Nam. " oàn thiện quản lý thu X khu vực DN ngoài quốc doanh ở Việt Nam", đề tài Luận văn thạc sĩ của tác giả Trần Quốc Túy (2000). Đề tài nghiên cứu quá trình tổ chức thực hiện công tác thu BHXH khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh từ năm 1995 đến năm 2000; từ đó làm rõ thêm cơ sở lý luận 9 và thực tiễn về công tác quản lý thu BHXH, nhằm đề ra giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Luận văn còn đánh giá phân tích số liệu về thu BHXH: Số đơn vị, số lao động tham gia BHXH theo từng năm, phân tích số nợ đọng BHXH của khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh, tìm ra những ƣu điểm, khuyết điểm và những hạn chế trong công tác quản lý thu BHXH.
"Giải pháp tăng trưởng nguồn thu quỹ X ở Việt Nam", Luận văn thạc sĩ, tác giả Lê Thị Quế (2004). Luận văn đã làm rõ đƣợc các khái niệm và bản chất của quỹ BHXH. Đây là những luận cứ khoa học làm cơ sở cho việc nghiên cứu cũng nhƣ đề ra những phƣơng hƣớng nhằm hoàn thiện chính sách tài chính BHXH. Luận văn cũng đƣa ra đƣợc một số đánh giá về chính sách tài chính BHXH trong những năm qua và đƣa ra một số giải pháp nhằm tăng trƣởng nguồn quỹ BHXH trong những năm tới.
" oàn thiện công tác quản lý thu X khu vực ngoài doanh nghiệp trên địa bàn thành phố ắc Giang, tỉnh ắc Giang", Luận văn thạc sĩ, Cao Thị Lan Mây (2014). Luận văn đã thể hiện rõ đƣợc các doanh nghiệp trốn đóng, nợ đọng BHXH trên địa bàn tỉnh Bắc Giang cũng nhƣ trên cả nƣớc là do chế tài xử phạt quá nhẹ. Tính đến thời điểm hiện nay chƣa có doanh nghiệp nào bị rút giấy phép kinh doanh do trốn đóng, nợ đọng BHXH. Trong những năm gần đây tình trạng trốn đóng, nợ đọng BHXH ngày càng tăng, nguyên nhân một phần cũng do tình hình kinh tế khó khăn.
Tuy nhiên nguyên nhân sâu xa là do chế tài xử phạt chƣa đủ sức răn đe, mức phạt đối với doanh nghiệp vi phạm về quy định đóng BHXH theo Nghị định 95/2013/NĐ-CP chỉ dừng ở mức xử phạt tối đa là 75 triệu đồng. Nhƣ vậy, dù doanh nghiệp nợ nhiều hay ít thì số tiền phạt so với số tiền trốn đóng BHXH là rất ít. Với doanh nghiệp hàng nghìn công nhân thì số tiền đóng BHXH mà doanh nghiệp chiếm dụng của ngƣời lao động lên đến vài tỷ đồng. với số tiền 10 này, nếu đêm gửi ngân hàng thì doanh nghiệp sẽ thu lợi lớn, vì vậy doanh nghiệp sẵn sàng vi phạm và chịu phạt.
Từ năm 2014 đến nay, việc khởi kiện các doanh nghiệp nợ BHXH là do các tổ chức công đoàn thực hiện. Tuy nhiên, trong thực tế cho thấy dù có thắng kiện thì số tiền đòi đƣợc cũng rất hạn chế. Thủ tục khởi kiện phức tạp, quá trình tiến hành xét xử thƣờng kéo dài, số lƣợng doanh nghiệp nợ đọng BHXH nhiều, khi khởi kiện thành công thì việc thi hành án cũng khó khăn do thời gian thi hành án có thể kéo dài tời 5 năm. Khi doanh nghiệp nợ BHXH thì các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động… sẽ không đƣợc cơ quan BHXH giải quyết hoặc ngƣời lao động sẽ không xác nhận đƣợc sổ BHXH để giải quyết chế độ hƣu trí, chuyển sổ BHXH sang đơn vị khác để tiếp tục đóng BHXH.
Nhƣ vậy doanh nghiệp nợ BHXH khiến quyền lợi của ngƣời lao động bị xâm phạm nghiêm trọng. Luận văn đã chỉ ra đƣợc nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng nợ đọng BHXH của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh ngày càng gia tăng và đã đƣa ra một số giải pháp nhằm hạn chế, ngăn chặn trình trạng trên. “Giải pháp nhằm hạn chế tình trạng nợ đọng và trốn đóng X ở tỉnh ắc Ninh” Luận văn thạc sĩ của tác giả Phạm Đức Cƣờng chủ nhiệm đề tài (2012). Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát tổng kết thực tiễn đề xuất những giải pháp góp phần những hạn chế tình trạng nợ đọng của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.
Luận văn góp phần làm rõ cơ sở lý luận về BHXH, phân tích đánh giá thực trạng để tìm ra nguyên nhân để đề xuất giải pháp nhằm hạn chế tình trạng nợ đọng, trốn đóng BHXH. Do phạm vị nghiên cứu của đề tài rất rộng, nên đề tài chƣa đề cập sâu đến một số vấn đề liên quan đến công tác quản lý thu BHXH: Mô hình tổ chức thu BHXH, cơ chế vận hành hệ thống thu BHXH và các tiêu chí, đánh giá công tác thu BHXH. “ oàn thiện công tác thu X bắt buộc khu vực kinh tế tư nhân trên địa 11 bàn tỉnh Gia Lai”, Luận văn thạc sĩ Trần Ngọc Tuấn (2013). Luận văn đã làm rõ đƣợc tầm quan trọng của công tác quản lý thu BHXH đối với khu vực kinh tế tƣ nhân và trên cơ sở phân tích thực trạng công tác thu BHXH trên địa bàn tỉnh Gia Lai, từ đó đánh giá đƣợc những hạn chế, tồn tại trong quá trình tổ chức, thực hiện công tác thu, tìm ra nguyên nhân và có những đề xuất nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH khu vực kinh tế tƣ nhân trên địa bàn tỉnh Gia Lai đến năm 2020.
“ oàn thiện cơ chế thu X ở Việt Nam”. Luận án Tiến sĩ Phạm Trƣờng Giang (2010). Luận văn đã nghiên cứu cơ chế chính sách, pháp luật về lĩnh vực thu BHXH, phân cấp quản lý thu BHXH và các chế tài xử lý vi phạm pháp luật về BHXH, trên cơ sở phân tích cơ chế chính sách, pháp luật về công tác thu BHXH, vấn đề chế tài xử phạt vi phạm pháp luật về BHXH còn thấp, chƣa đủ sức răn đe, tác giả cũng đã tham khảo một số mô hình công tác quản lý thu BHXH ở một số nƣớc phát triển, từ đó kiến nghị một số giải pháp có ý nghĩa thực tiễn, nhằm hoàn thiện cơ chế chính sách, pháp luật về BHXH ở Việt Nam. “Nghiên cứu các giải pháp hoàn thiện công tác thu X tỉnh Quảng Ninh”.
Luận văn Thạc sĩ Thái Văn Nam (2012). Luận văn đã làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác quản lý thu BHXH, từ đó rút ra đƣợc những tồn tại, yếu kém để có những kiến nghị giải pháp tăng cƣờng công tác quản lý thu, khắc phục tình trạng nợ đọng, trốn đóng BXHH trên địa bàn thành phố Hà Nội. “Xây dựng quy định quản lý thu nợ X , YT, TN”, chủ nhiệm đề án, Thạc sĩ Trần Đình Liệu (2012). Đề án đã nghiên cứu và đánh giá tình trạng nợ đọng, trốn đóng BHXH của các doanh nghiệp trên 63 tỉnh, thành phố trên phạm vi cả nƣớc.
Đề án cũng đã xác định những nguyên nhân khách quan, nguyên nhân chủ quan đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH có hiệu quả, tham mƣu kịp thời ban hành các văn 12 bản hƣớng dẫn có liên quan, tăng cƣờng sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ Đảng và chính quyền địa phƣơng, trong công tác quản lý thu hồi nợ đọng, trốn đóng BHXH, đẩy mạnh công tác cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác thu BHXH.