CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THIẾT BỊ GIÁO DỤC TRƯỜNG HỌC THEO HƯỚNG TIẾP CẬN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Tổng quan nghiên cứu các vấn đề về quản lý thiết bị giáo dục Thiết bị giáo dục là một thành tố trong 6 thành tố của quá trình dạy học. Nó trực tiếp có mặt trong các giờ học giúp định hình phương pháp dạy của thầy và phương pháp học của học sinh.
Thiết bị giáo dục giúp cho việc tổ chức hoạt động của học sinh tích cực hơn, chủ động hơn, nâng cao năng lực giải quyết vấn đề của học sinh, góp phần nâng cao hiệu quả của quá trình dạy học. Trong thời gian qua đã có một số nhà khoa học, một số thạc sỹ đã nghiên cứu về vấn đề quản lí thiết bị giáo dục nhưng chủ yếu đi sâu về lí luận, cách sử dụng thiết bị giáo dục nhưng chưa đi sâu vào nghiên cứu việc quản lí thiết bị giáo dục nhằm nâng cao hiệu quả mua sắm, sử dụng và bảo quản, bảo dưỡng, bảo trì thiết bị giáo dục đáp ứng đủ về số lượng và chất lượng cho hoạt động dạy học góp phần nâng cao chất lượng nhà trường. Nhóm nghiên cứu (Đào Thái Lai, Vũ Trọng Rỷ, Lê Đông Phương; Ngô Doãn Đãi) đã khẳng định “Cơ sở vật chất thiết bị giáo dục bị hạn chế là yếu tố hàng đầu cản trở việc đổi mới phương pháp giáo dục hiện nay”. Nghiên cứu của tác giả Bùi Minh Hiền (2006) đã kết luận: Quản lý thiết bị giáo dục làm cho nó có mối liên hệ chặt chẽ với giáo viên, với học sinh, với nội dung, với phương pháp dạy học.
Phương pháp dạy học theo định hướng của mục tiêu đào tạo đã vạch ra là khâu quan trọng trong quản lý chung của nhà trường [6].TS Nguyễn Thị Mỹ Lộc cũng khẳng định: Mỗi nhà trường căn cứ vào kế hoạch dạy học phải có phương án về thiết bị giáo dục, phương án này phải đảm bảo về mặt giá thành chế tạo và hiệu quả sử dụng, nó phải cân xứng với cái vỏ chứa nó là 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trường sở, kho chứa dụng cụ, giáo viên và những nhân viên bảo quản phải có đủ kiến thức, kỹ năng cần thiết về các tác dụng của thiết bị giáo dục [21]. Tổng quan nghiên cứu các vấn đề về quản lý thiết bị giáo dục theo hướng tiếp cận đảm bảo chất lượng Đảm bảo chất lượng là cấp độ quản lý chất lượng tiến bộ hơn kiểm soát chất lượng, được thực hiện trước và trong quá trình sản xuất/ đào tạo. Đảm bảo chất lượng nhằm phòng ngừa những sản phẩm chất lượng thấp. Mô hình này đưa hệ thống thiết kế vào quản lý chất lượng ngay từ đầu, nhấn mạnh đảm bảo chất lượng chứ không phải là phát hiện và loại bỏ những sản phẩm không đáp ứng yêu cầu[18].
Đảm bảo chất lượng là chiến lược ngăn ngừa sản xuất ra những phế phẩm. Như vậy, mô hình quản lý đảm bảo chất lượng dựa trên nguyên lý là tất cả các bộ phận chức năng phải chia sẻ trách nhiệm về chất lượng, cung cấp một phương pháp hữu hiệu để đạt và duy trì các tiêu chuẩn chất lượng (Oakland, 1988). Đảm bảo chất lượng là hoạt động nhằm quảng bá, chứng minh và tạo niềm tin cho khách hàng về chất lượng sản phẩm. Chất lượng chính là đưa ra phương thức sản xuất ra những sản phẩm “không lỗi” (P.
Giáo sư Nguyễn Đức Chính - Đại học Giáo dục - Đại học quốc gia Hà Nội đã khẳng định: Vai trò quan trọng của đảm bảo chất lượng là chất lượng của khâu thiết kế sản phẩm - một khuôn mẫu của sản phẩm. Vấn đề quan trọng không kém là chuyển giao thiết kế sang khâu sản xuất sao cho khuôn mẫu được tuân thủ nghiêm túc. Sản phẩm chính là đầu ra của sự tương tác giữa đầu vào và quá trình. Muốn đảm bảo được chất lượng sản phẩm thì nguyên liệu, thiết bị đầu vào đúng tiêu chuẩn và chất lượng cùng với đó là quá trình hình thành nên sản phẩm được thực hiện nghiêm ngặt theo quy trình sản xuất.
Các thông số của nguyên liệu, thiết bị và quy trình sản xuất luôn được đảm bảo và có kiểm tra cải tiến sao cho sản phẩm làm ra đảm bảo “không có lỗi”. Tức là, cần “làm đúng ngay từ đầu và làm đúng mọi lúc, mọi nơi” [18]. Trong một công trình nghiên cứu khác, Nguyễn Đức Thắng đã khẳng 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com định: Thiết bị giáo dục theo hướng tiếp cận đảm bảo chất lượng là một xu thế tất yếu, đáp ứng yêu cầu đảm bảo chất lượng hiện nay. Nghiên cứu vận dụng quan điểm đảm bảo chất lượng là lựa chọn thích hợp để đổi mới và nâng cao hiệu quả quản lý thiết bị phục vụ việc dạy học [23].
Có thể thấy rằng, về cơ bản, các tác giả đều thống nhất việc xem xét khái niệm QLCL ở những tiêu chí sau: Thứ nhất, QLCL bao gồm hệ thống các tiêu chí, tiêu chuẩn và các quy trình thực hiện các tiêu chuẩn đó nhằm đảm bảo sản phẩm không có lỗi, thoả mãn nhu cầu thị trường và hiệu quả kinh tế cao. Thứ hai, QLCL được tiến hành ở tất cả các khâu từ nghiên cứu - thiết kế - sản xuất - vận chuyển - bảo quản - tiêu dùng. Thứ ba, QLCL là trách nhiệm của tất cả các cấp từ cán bộ lãnh đạo tới mọi thành viên trong tổ chức. M t số kh i niệm c ản c a đề tài 1.
Quản lý chất lượng trong giáo dục 1. Chất lượng Chất lượng có thể diễn tả dưới dạng tuyệt đối và dạng tương đối. Ở nghĩa tuyệt đối, một vật có chất lượng là vật đạt những tiêu chí tuyệt hảo, không thể tốt hơn. Đó là vật quý hiếm, đắt tiền.
Chất lượng tuyệt đối là cái “mọi người đều ngưỡng mộ, nhiều người muốn và rất ít người có thể sở hữu” [16]/ Ở nghĩa tương đối, khái niệm chất lượng có nhiều sắc thái khác nhau. Khi ta so sánh một loại sản phẩm hay một dịch vụ được cung ứng bởi các tổ chức khác nhau, hoặc cùng một sản phẩm (dịch vụ) được cung ứng bởi một tổ chức nhưng vào những thời điểm khác nhau - sẽ thấy rõ hơn nội hàm sự tương đối trong khái niệm chất lượng [16]. Chất lượng trong giáo dục Giáo dục là một ngành nghề đặc biệt bởi sản phẩm của nó là con người. Chất lượng trong giáo dục là một khái niệm trừu tượng và khó định nghĩa, thậm chí khó nắm bắt.
Giáo dục không phải là loại sản phẩm đã làm xong, ngay cả khi bạn đã tốt nghiệm những người đó vẫn trong quá trình trưởng 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Giáo dục chỉ giúp con người bộc lộ những thiên hướng của cá nhân để nuôi dưỡng nó, phát triển nó, một quá trình đi theo con người suốt cả cuộc đời. Cuộc đời con người là một hành trình để học, để phát triển thành người. Giáo dục luôn hỗ trợ cho quá trình đó, chính vì vậy chất lượng giáo dục luôn là vấn đề của mọi thời đại.
Giáo dục là một hoạt động hướng đích rõ rệt. Chất lượng giáo dục đều hướng tới các mục đích sau: - Sự xuất sắc trong giáo dục - Giá trị giá tăng trong giáo dục - Trung khớp của kết quả đầu ra của giáo dục với các mục tiêu, yêu cầu đã hoạch định - Không có sai sót trong quá trình giáo dục - Đáp ứng một quá trình kỳ vọng của khách hàng trong giáo dục. Giáo dục là một loại hướng đích nên chất lượng giáo dục phụ thuộc vào mục tiêu giáo dục. Ngoài những mục tiêu và kiến thức, kĩ năng cơ bản cần có thì phải bao quát cả những mục tiêu cá nhân trong bối cảnh rộng lớn của xã hội bởi giáo dục có liên hệ đến sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người.
Quản lí chất lượng trong giáo dục Quản lí chất lượng trong giáo dục là một phương thức có công cụ chủ yếu là bộ chuẩn bao gồm các tiêu chuẩn, tiêu chí, chỉ số và các quy trình thực hiện các tiêu chuẩn đó. Quản lý chất lượng bao gồm các hoạt động sau: - Thiết lập chuẩn - Đối chiếu thực trạng so với chuẩn - Xây dựng các biện pháp nâng thực trạng lên ngang chuẩn. Ba hoạt động này được tiến hành đồng thời, liên tục thông qua một hệ thống quản lý chất lượng. Để quản lý chất lượng trong giáo dục cần xây dựng và tiến hành một hệ thống quản lí (trên cơ sở các tiêu chuẩn, tiêu chí) nhằm tác động vào tất cả các 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com giai đoạn của quá trình giáo dục, các điều kiện đảm bảo chất lượng như cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, cơ chế chính sách… và phải tác động vào tất cả các sản phẩm của cả hệ thống chứ không nhằm vào chất lượng của từng giai đoạn hay từng sản phẩm đơn lẻ.
Để thực hiện được hoạt động này, cần xây dựng và vận hành một hệ thống quản lí chất lượng. Hệ thống này có ba bộ phận cấu thành là: Danh mục các lĩnh vực cần quản lý (tiêu chuẩn, tiêu chí, chỉ báo các công việc); Những quy trình thực hiện công việc, chỉ báo, tiêu chí, tiêu chuẩn và các tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành các bước trong quy trình làm việc. Có thể định nghĩa quản lí chất lượng giáo dục như sau: Quản lí chất lượng giáo dục là xây dựng và vận hành hệ thống quản lí trên cơ sở bộ chuẩn, tác động vào tất cả các lĩnh vực của một cơ sở giáo dục, vào tất cả các giai đoạn của quá trình giáo dục, đảm bảo không có lỗi trong các giai đoạn đó, nhằm tạo ra chất lượng của toàn bộ sản phẩm của quá trình giáo dục [18]. Quản lí chất lượng ở nhà trường chính là toàn bộ hoạt động có kế hoạch và hệ thống được tiến hành để bảo đảm chất lượng giáo dục của nhà trường.
Để quản lí chất lượng của nhà trường cần xây dựng các tiêu chuẩn, tiêu chí chất lượng đối với trường và xây dựng quy trình, thủ tục để thực hiện các tiêu chuẩn, tiêu chí đó thông qua các minh chứng thực hiện trong quá trình triển khai các hoạt động giáo dục của nhà trường (chất lượng đầu vào, quá trình và đầu ra) và được chứng minh là đủ mức cần thiết để tạo sự tin tưởng thoả đáng rằng sản phẩm giáo dục của nhà trường sẽ đáp ứng đầy đủ các yêu cầu chất lượng (tuân thủ các tiêu chuẩn và thủ tục, quy trình).