phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục sẽ gồm 3 chương chủ yếu sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý thiết bị dạy học ở các Trường Trung học phổ thông. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý thiết bị dạy học ở các Trường Trung học phổ thông trên địa bàn huyện Tư Nghĩa. Chƣơng 3: Một số biện pháp quản lý thiết bị dạy học ở các Trường Trung học phổ trên địa bàn huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi. 5 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu ở ngoài nước Từ xưa đến nay, giáo dục luôn là một lĩnh vực khoa học mà ở bất cứ thời đại nào, quốc gia nào cũng đều dành nhiều sự quan tâm, nghiên cứu của các nhà khoa học. Tuy nhiên, nghiên cứu các vấn đề trong giáo dục không phải là điều dễ dàng, bởi lẽ những vấn đề đó luôn luôn có sự gắn kết, ràng buộc với những lĩnh vực khác trong xã hội như kinh tế, chính trị, văn hoá xã hội chính vì vậy nghiên cứu các biện pháp quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH nhằm nâng cao kết quả giáo dục và đổi mới phương pháp dạy và học là một vấn đề khó khăn và phức tạp. Để nâng cao chất lượng giáo dục thì trước tiên phải nâng cao chất lượng giảng dạy trong nhà trường.
Để sử dụng có hiệu quả TBDH, vai trò của các biện pháp quản lý là hết sức quan trọng. Các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đã nghiên cứu thực tiễn quản lý nhà trường để tìm ra các biện pháp quản lý hiệu quả nhất. Hội nghị Quốc tế về giáo dục lần thứ 39 họp tại Giơ-ne-vơ năm 1984 cũng như nhiều hội nghị về TBDH ở các nước xã hội chủ nghĩa đã khẳng định ngành giáo dục cần được đổi mới thường xuyên về mục đích, cấu trúc, nội dung, TBDH và phương pháp để tạo cho tất cả các học sinh có những cơ hội học tập. Tùy theo hoàn cảnh kinh tế, kỹ thuật và xã hội mà tất cả các nước trên thế giới đều có khuynh hướng hoàn thiện CSVC và TBDH nhằm phù hợp với sự hiện đại hoá nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học.
Các nước có nền kinh tế phát triển đều quan tâm đến việc nghiên cứu, thiết kế, sản xuất các TBDH hiện đại, đạt chất lượng cao, cần thiết cho nhu cầu giáo dục mỗi nước. Hiện nay nhiều nước trên thế giới nghiên cứu, sử dụng rộng rãi đĩa hình và bước đầu sử dụng mạng Internet trong giáo dục. Trong khoảng 15-20 năm gần đây, các thiết bị điện tử, máy vi tính, rôbốt, các đồng hồ điện tử số đo chính xác cao, ti vi, video,. đã được nghiên cứu, thiết kế và tăng cường cho các Trường phổ thông.
Những nghiên cứu ở Việt Nam Ở Việt Nam, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chính thức ban hành các tiêu chuẩn TBDH từ mẫu giáo đến trung học phổ thông. Tiếp theo là những tiêu chuẩn đã được xây dựng và ban hành vào các năm 1975, 1985. Từ năm 1986 trở lại đây, dưới dạng các đề tài nghiên cứu cấp bộ và đề tài tiêu chuẩn đo lường cấp ngành, Viện khoa học 6 giáo dục đã tiếp tục triển khai xây dựng hệ thống tiêu chuẩn danh mục TBDH trường tiểu học, THPT, THPT phục vụ chương trình cải cách giáo dục và chương trình thí điểm chuyên ban. Bản danh mục là cơ sở pháp lý cho việc xác định mục tiêu, nội dung các mặt công tác TBDH (nghiên cứu, thiết kế mẫu, tổ chức sản xuất, trang bị và tự làm) từ Trung ương đến địa phương.
Bản danh mục cũng đồng thời làm cơ sở pháp lý để các Trường học, các cấp giáo dục thuyết phục các ngành, chính quyền địa phương và cha mẹ học sinh quan tâm đầu tư kinh phí và vật tư cho việc trang bị và sử dụng TBDH. Hiện nay, ở nước ta kinh phí đầu tư cho mua sắm TBDH còn hạn hẹp. Theo qui định của Thông tư 30 Liên bộ Tài chính - Giáo dục và Đào tạo, ngày 24-7-1990 thì kinh phí dành cho mua sắm sách và thết bị giáo dục là 6-10% ngân sách giáo dục, nhưng theo số liệu mới nhất, trong thực tế bình quân cả nước chỉ đạt 3,7% ngân sách của nhà nước đầu tư cho giáo dục; trong đó mua sắm TBDH là 1,5%. Điều đó cho thấy TBDH còn thiếu nhiều so với yêu cầu, vì vậy vấn đề đặt ra cho các nhà quản lý giáo dục nói chung là cần phải nghiên cứu thực trạng đơn vị mình, có kế hoạch đầu tư, mua sắm TBDH phù hợp với điều kiện vùng miền và địa phương mình; công tác quản lý sử dụng TBDH cũng cần được tăng cường, nâng cao hơn nữa.
Với hiệu trưởng các Trường THPT muốn nâng cao hiệu quả sử dụng TBDH trước hết cần nắm vững các khái niệm về CSVC sư phạm và khái niệm về TBDH, vị trí, vai trò của TBDH trong quá trình dạy học và một số vấn đề về quản lý TBDH trong nhà trường. Cho đến nay các đề tài nghiên cứu về quản lý TBDH ở trường THPT chưa nhiều, chưa được nghiên cứu sâu sắc. Đặc biệt chưa có đề tài nào nghiên cứu về quản lý TBDH ở các trường THPT huyện Tư Nghĩa tỉnh Quảng Ngãi. Do đó đề tài nghiên cứu về quản lý TBDH ở các trường THPT huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi là hết sức cần thiết.
Nhận xét chung Qua quá trình nghiên cứu của các tác giả thông qua những công trình nghiên cứu trên, tác giả nhận thấy về cơ bản hiện nay đã xây dựng được một hệ thống lý luận tương đối đầy đủ, hệ thống và toàn diện về vai trò, tác dụng, cùng một số yêu cầu và nguyên tắc sử dụng. Như vậy, TBDH được xác định là một thành tố quan trọng đóng vai trò to lớn trong việc thực hiện hiệu quả đổi mới phương pháp dạy học trong các Trường hiện nay. Tuy nhiên, công tác quản lý TBDH trong quá trình dạy học nói chung và ở các Trường THPT huyện Tư Nghĩa tỉnh Quảng Ngãi chưa được nghiên cứu đầy đủ, kỹ càng và chưa chuyên sâu. Do đó đề tài nghiên cứu về quản lý TBDH ở các Trường THPT huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi là hết sức cần thiết.
Một số khái niệm cơ bản 7 1. Khái niệm quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường 1. Khái niệm về quản lý Quản lý là một hiện tượng xã hội xuất hiện rất sớm. Con người trong hoạt động của mình, để đạt được mục tiêu cá nhân phải dự kiến kế hoạch, sắp xếp trình tự tiến hành và tác động đến đối tượng bằng cách nào đó theo khả năng của mình.
Trong quá trình lao động tập thể càng không thể thiếu được kế hoạch, sự phân công và điều hành chung, sự hợp tác và quản lý lao động. Như vậy quản lý tất yếu nảy sinh và nó chính là một phạm trù tồn tại khách quan được ra đời từ bản thân nhu cầu của mọi chế độ xã hội, mọi quốc gia, trong mọi thời đại. Có nhiều quan điểm khác nhau về quản lý. Theo quan điểm của lý thuyết hệ thống, quản lý là "Phương thức tác động có chủ đích của chủ thể quản lý lên hệ thống, bao gồm hệ thống các quy tắc, các ràng buộc về hành vi đối với mọi đối tượng ở các cấp trong hệ thống nhằm duy trì tính trội hợp lý của cơ cấu và đưa hệ thống sớm đạt tới mục tiêu".
Theo quan điểm của điều khiển học, quản lý là "chức năng của những hệ có tổ chức, với bản chất khác nhau (sinh học, xã hội, kỹ thuật) nó bảo toàn cấu trúc các hệ, duy trì chế độ hoạt động. Quản lý là một tác động hợp quy luật khách quan, làm cho hệ vận hành và phát triển". Uinslon Taylo (1856-1915) người Mỹ được coi là "Cha đẻ của Thuyết quản lý khoa học", là một trong những người mở ra "Kỷ nguyên vàng" trong quản lý đã thể hiện tư tưởng cốt lõi của mình trong quản lý là "Mỗi loại công việc dù nhỏ nhất đều phải chuyên môn hoá và đều phải quản lý chặt chẽ". Ông cho rằng.
"Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng chính xác cái gì cần làm và làm cái đó như thế nào bằng phương pháp tốt nhất, rẻ nhất". Theo Mác, bất cứ lao động xã hội hay cộng đồng trực tiếp nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng đến một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động những tổng quan độc lập của nó. Như vậy Mác đã lột tả được bản chất quản lý là một hoạt động lao động, một hoạt động tất yếu vô cùng quan trọng trong quá trình phát triển của loài người. Đề cập đến vấn đề quản lý, tác giả Đặng Vũ Hoạt và tác giả Hà Thế Ngữ cho rằng.
"Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định". Tác giả Nguyễn Văn Lê quan niệm. "Quản lý là một hệ thống xã hội, là khoa học và nghệ thuật tác động vào từng thành tố của hệ thống bằng những phương pháp thích hợp, nhằm đạt các mục tiêu đề ra cho hệ và từng thành tố của hệ". Những quan niệm về quản lý trên đây tuy có cách tiếp cận khác nhau, nhưng tác giả nhận thấy chúng đều bao hàm một nghĩa chung, đó là: - Quản lý là các hoạt động thiết yếu đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân, 8 đảm bảo hoàn thành các công việc và là phương thức tốt nhất để đạt được mục tiêu chung của tập thể.
- Quản lý là quá trình tác động có định hướng, có tổ chức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý thông qua các cơ chế quản lý, nhằm sử dụng có hiệu quả cao nhất các nguồn lực trong điều kiện môi trường biến động để hệ thống ổn định phát triển, đạt được những mục tiêu đã định. Như vậy, quản lý là một quá trình tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra. - Quản lý bao giờ cũng tồn tại với tư cách là một hệ thống bao gồm các thành phần. + Chủ thể quản lý (Người quản lý, tổ chức quản lý) đề ra mục tiêu dẫn dắt điều khiển các đối tượng quản lý để đạt tới mục tiêu định sẵn.