Luận văn quản lý thiết bị dạy học trường tiểu học tại TP Chí Linh, Hải Dương theo TQM

Nghiên cứu giải pháp quản lý thiết bị dạy học tại các trường tiểu học TP Chí Linh Hải Dương theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể TQM hiệu quả.

• Tác giả: Hoàng Văn Đoàn
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thu Hà
• Trường học: Trường Đại học Khoa học - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học quản lý
• Đề tài: Quản lý thiết bị dạy học ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương theo tiếp cận quan điểm quản lý chất lượng tổng thể
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý thiết bị dạy học tiểu học theo TQM

Quản lý thiết bị dạy học theo mô hình Quản lý chất lượng tổng thể (TQM) là phương thức quản trị giáo dục tiên tiến. Triết lý TQM tập trung vào sự tham gia của mọi thành viên trong nhà trường. Mục tiêu cốt lõi là tối ưu hóa hiệu quả sử dụng phương tiện dạy học để nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học. Quá trình này bao gồm việc lập kế hoạch, mua sắm, bảo quản và khai thác thiết bị. Thay vì chỉ kiểm tra kết quả cuối cùng, TQM kiểm soát chất lượng ngay từ khâu đầu vào và xuyên suốt quá trình vận hành. Mô hình này giúp nhà trường phòng ngừa hỏng hóc, giảm thiểu lãng phí ngân sách và nâng cao độ bền của thiết bị. Cán bộ quản lý cùng giáo viên đóng vai trò trung tâm trong chu trình cải tiến liên tục. Các trường tiểu học hiện đại xem cơ sở vật chất là điều kiện tiên quyết để đổi mới phương pháp giảng dạy. Thiết bị dạy học trực quan giúp học sinh tiểu học tiếp thu kiến thức nhanh hơn. Việc chuẩn hóa quy trình quản lý thiết bị tạo nền tảng vững chắc cho giáo dục phát triển bền vững.

1.1. Khái niệm quản lý chất lượng tổng thể TQM trong giáo dục

Quản lý chất lượng tổng thể trong giáo dục là hệ thống quản trị định hướng vào người học và cải tiến quy trình giảng dạy. Mô hình này đòi hỏi sự cam kết của toàn thể đội ngũ cán bộ, giáo viên và nhân viên. TQM chuyển dịch trọng tâm từ kiểm soát thụ động sang phòng ngừa sai sót chủ động. Toàn bộ chu trình vận hành đều được chuẩn hóa theo các tiêu chí đo lường rõ ràng. Việc ứng dụng TQM vào trường tiểu học giúp tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực. Mọi khâu từ chuẩn bị bài giảng đến sử dụng thiết bị đều được giám sát chặt chẽ. Kết quả cuối cùng là tạo ra môi trường học tập hiệu quả, an toàn và thân thiện.

1.2. Vai trò của thiết bị dạy học trong đổi mới giáo dục tiểu học

Thiết bị dạy học giữ vai trò quan trọng trong việc cụ thể hóa kiến thức trừu tượng ở cấp tiểu học. Học sinh lứa tuổi này chủ yếu tư duy trực quan hình tượng. Các đồ dùng trực quan, máy chiếu và mô hình thí nghiệm giúp kích thích trí tò mò của trẻ. Thiết bị dạy học hiện đại còn hỗ trợ giáo viên tổ chức hoạt động nhóm hiệu quả. Giáo viên dễ dàng chuyển tải kiến thức phức tạp thành bài học sinh động. Quản lý tốt thiết bị giảng dạy giúp nâng cao tính chủ động và sáng tạo cho học sinh. Đây là yếu tố then chốt để thực hiện thành công Chương trình giáo dục phổ thông mới.

II. Thực trạng quản lý thiết bị dạy học tại thành phố Chí Linh

Thực tế quản lý thiết bị dạy học tại các trường tiểu học thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương đã đạt nhiều chuyển biến tích cực. Ban giám hiệu các trường đã chú trọng xây dựng danh mục giáo cụ và tổ chức bồi dưỡng kỹ năng cho giáo viên. Nhiều phòng học được trang bị máy chiếu, bảng tương tác và bộ đồ dùng dạy học theo chương trình mới. Tuy nhiên, công tác quản lý vẫn bộc lộ những hạn chế nhất định. Việc lập kế hoạch huy động nguồn lực xã hội hóa để mua sắm thiết bị hiện đại còn ở mức thấp. Sổ sách theo dõi, hồ sơ bảo quản thiết bị chưa được cập nhật khoa học và đồng bộ giữa các khối lớp. Một số giáo viên còn ngại sử dụng đồ dùng thí nghiệm vì mất thời gian chuẩn bị. Công tác bảo dưỡng định kỳ chưa diễn ra thường xuyên khiến tuổi thọ thiết bị giảm sút. Sự phân công trách nhiệm giữa các bộ phận quản lý thiết bị đôi khi còn chồng chéo. Những tồn tại này làm giảm hiệu suất khai thác tài sản công tại địa phương.

2.1. Ưu điểm trong khai thác và sử dụng thiết bị tại địa phương

Các trường tiểu học tại thành phố Chí Linh đã triển khai tốt việc giới thiệu danh mục thiết bị dạy học hiện có đến từng giáo viên. Ban giám hiệu phân bổ kế hoạch sử dụng đồ dùng dạy học ngay từ đầu năm học. Nhiều trường tổ chức thành công các hội thi tự làm đồ dùng dạy học sáng tạo. Đội ngũ giáo viên trẻ tích cực ứng dụng công nghệ thông tin vào tiết giảng. Tinh thần trách nhiệm bảo quản tài sản chung của cán bộ thư viện và thiết bị được nâng cao. Những nỗ lực này góp phần tăng cường tính trực quan trong các giờ học chính khóa.

2.2. Khó khăn trong quản lý và bảo quản thiết bị dạy học

Khó khăn lớn nhất hiện nay là nguồn kinh phí dành cho bảo trì, sửa chữa thiết bị còn hạn hẹp. Phòng thiết bị chuyên dụng ở một số trường tiểu học chưa đạt chuẩn về diện tích và độ ẩm. Công tác lưu trữ hồ sơ, sổ sách kiểm kê định kỳ chưa ứng dụng phần mềm số hóa đồng bộ. Trình độ nghiệp vụ của viên chức phụ trách thiết bị chưa đồng đều, chủ yếu là giáo viên kiêm nhiệm. Việc đánh giá hiệu quả sau mỗi lần sử dụng thiết bị chưa được lượng hóa cụ thể. Những yếu tố này gây cản trở mục tiêu quản lý chất lượng toàn diện.

III. Giải pháp quản lý chất lượng tổng thể thiết bị dạy học

Để nâng cao chất lượng giáo dục, các trường tiểu học tại thành phố Chí Linh cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp quản lý theo chuẩn TQM. Trước hết, nhà trường phải chuẩn hóa quy trình mua sắm, bảo quản và sử dụng thiết bị dạy học. Mọi thành viên trong hội đồng sư phạm cần tham gia trực tiếp vào việc lập kế hoạch nhu cầu trang thiết bị. Việc lập kế hoạch phải dựa trên khảo sát thực tế và phân tích chương trình môn học. Nhà trường cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong việc quản lý danh mục và tình trạng thiết bị. Thiết lập hệ thống kiểm tra, đánh giá định kỳ giúp phát hiện sớm hư hỏng để kịp thời sửa chữa. Bên cạnh đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng sử dụng thiết bị cho giáo viên phải được tổ chức thường xuyên. Việc khen thưởng các sáng kiến cải tiến đồ dùng dạy học sẽ tạo động lực lớn cho đội ngũ sư phạm. Cải tiến liên tục là chìa khóa then chốt giúp tối ưu hóa nguồn lực sẵn có.

3.1. Chuẩn hóa quy trình lập kế hoạch và mua sắm thiết bị

Quy trình lập kế hoạch mua sắm cần được xây dựng trên nguyên tắc phòng ngừa và đáp ứng đúng nhu cầu dạy học. Tổ chuyên môn tổng hợp đề xuất thiết bị cụ thể trước mỗi học kỳ. Ban giám hiệu đối chiếu đề xuất với ngân sách và chuẩn mực kỹ thuật của Bộ Giáo dục. Việc lựa chọn nhà cung cấp phải minh bạch, ưu tiên các thiết bị có độ bền cao và an toàn cho học sinh. Các trường cũng cần chủ động huy động nguồn tài trợ hợp pháp để hiện đại hóa giáo cụ giảng dạy. Quy trình chặt chẽ giúp tránh lãng phí và đảm bảo hiệu quả đầu tư.

3.2. Nâng cao năng lực quản lý và bảo trì thiết bị cho giáo viên

Nhà trường cần định kỳ tổ chức các buổi tập huấn chuyên sâu về kỹ năng vận hành và bảo quản thiết bị dạy học. Giáo viên cần được hướng dẫn chi tiết cách sử dụng các thiết bị số hóa và mô hình thực hành phức tạp. Việc phân công trách nhiệm bảo quản thiết bị phải rõ ràng đến từng cá nhân và tổ bộ môn. Nhà trường thiết lập quy định bảo dưỡng định kỳ theo tháng và quý. Đội ngũ giáo viên cần chủ động chia sẻ kinh nghiệm xử lý lỗi kỹ thuật thông thường. Năng lực sử dụng thiết bị tốt sẽ gia tăng đáng kể tuổi thọ của tài sản trường học.

IV. Ứng dụng quản lý thiết bị dạy học tiểu học tại Hải Dương

Ứng dụng mô hình quản lý chất lượng tổng thể TQM tại các trường tiểu học thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương mang lại giá trị thực tiễn to lớn. Mô hình này giúp chuyển đổi phương thức quản lý cơ sở vật chất từ hình thức đối phó sang tự giác và bài bản. Toàn thể cán bộ, giáo viên hình thành ý thức giữ gìn và phát huy tối đa công năng của từng thiết bị dạy học. Cơ sở vật chất trường học được bảo dưỡng tốt giúp tiết kiệm chi phí mua sắm hàng năm cho ngân sách địa phương. Học sinh được tiếp cận với môi trường học tập sinh động, an toàn và hiện đại. Nhờ đó, chất lượng giờ dạy và mức độ tiếp thu bài của học sinh tiểu học tăng lên rõ rệt. Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo hữu ích cho các cấp quản lý giáo dục tại địa phương. Mô hình này hoàn toàn có thể nhân rộng ra toàn bộ hệ thống trường tiểu học trên địa bàn tỉnh Hải Dương trong giai đoạn đổi mới căn bản giáo dục hiện nay.

4.1. Hiệu quả thực tiễn từ mô hình quản lý chất lượng tổng thể

Việc áp dụng TQM đã đem lại sự thay đổi rõ nét trong nề nếp sử dụng thiết bị dạy học tại các trường tiểu học. Tỷ lệ thiết bị hỏng hóc giảm đáng kể nhờ công tác kiểm tra phòng ngừa thường xuyên. Hồ sơ quản lý thiết bị được số hóa giúp việc tra cứu và mượn trả trở nên nhanh chóng, chính xác. Giáo viên hào hứng hơn trong việc đưa thiết bị vào bài giảng thực tế. Tinh thần cộng tác giữa cán bộ phụ trách thiết bị và giáo viên giảng dạy ngày càng gắn kết chặt chẽ. Hiệu quả giờ dạy nâng cao rõ rệt qua các kỳ thanh tra chuyên môn.

4.2. Khuyến nghị nhân rộng mô hình tại các trường tiểu học

Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Chí Linh cần ban hành bộ tiêu chí chuẩn hóa về quản lý thiết bị theo TQM. Các trường tiểu học nên đầu tư phần mềm quản lý tài sản công dùng chung để tăng cường tính minh bạch. Địa phương cần bố trí cán bộ chuyên trách có trình độ công nghệ thông tin quản lý phòng thiết bị. Ban giám hiệu cần duy trì đánh giá sự hài lòng của giáo viên và học sinh đối với cơ sở vật chất. Việc liên tục cải tiến quy trình quản lý sẽ thúc đẩy giáo dục thành phố Chí Linh phát triển vượt bậc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO TIẾP CẬN QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG TỔNG THỂ 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Quản lý, quản lý giáo dục, quảnlý nhà trường 1.

Quản lý Quản lý đã trở thành một hoạt động phổ biến diễn ra ở tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội và với nhiều cấp độ khác nhau. Trong đời sống xã hội, muốn tồn tại và phát triển, con người đều phải dựa vào sự nỗ lực của một tổ chức, từ một nhóm nhỏ đến phạm vi rộng lớn hơn như ở tầm quốc gia, quốc tế đều phải thừa nhận và chịu một sự quản lý nào đó. Thuật ngữ quản lý trở nên phổ biến nhưng vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất. Các nhà khoa học đã đưa ra nhiều định nghĩa khác nhau về quản lý trên các phương diện khác nhau và các cách tiếp cận khác nhau: Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động, nói chung là khách thể quản lý nhằm thực hiện mục tiêu dự kiến” (1989) [21].

Hai tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và tác giả Nguyễn Quốc Chí cho rằng: “Quản lý là tác động có hướng đích, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt được mục đích của tổ chức” (2004) [13] Tác giả Đặng Thành Hưng định nghĩa: “Quản lý là tổ hợp các tác động chuyên biệt, có chủ đích của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý nhằm phát huy tiềm năng của các yếu tố, các mối quan hệ chức năng, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực và cơ hội để thực hiện tốt các chức năng quản lý (2010) [10]. Tạp chí QLGD (17), tr. Qua các cách định nghĩa trên, chúng ta có thể thấy đặc trưng của quản lý là: Là hoạt động được tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm xã hội; Là tác động có hướng đich của chủ thể quản lý (bằng các chisnh sách các nguyên tắc các phương pháp và iện pháp; thông qua các quyết định quản lý); Là những tác động có hệ thống, có kế hoạch (phối hợp nỗ lực của các cá nhân huy động các nguồn lực) để thực hiện mục tiêu của tổ chức. Do đó một hệ thống gồm 3 yếu tố đó là: Chủ thể quản lý; đối tượng quản lý và mục tiêu quản lý.

Quản lý giáo dục 9 QLGD được hiểu là sự tác động của chủ thể quản lý đến các khách thể, đối tượng quản lý trong quá trình GDĐT, trong đó bao gồm quá trình dạy và quá trình giáo dục ở các cơ sở giáo dục khác nhau. Có nhiều quan niệm khác nhau về QLGD và quan niệm về QLGD của một số tác giả như sau: Theo tác giả Đặng Thành Hưng: “QLGD là quá trình tác động có ý thức của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt kết quả mong muốn một cách hiệu quả nhất” (2010) [10], Tạp chí KHGD (60), tr. Qua đây, QLGD có thể được hiểu là hệ thống tác động có kế hoạch, có ý thức và có mục đích của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý. Hệ thống tác động của chủ thể QLGD mang tính tổ chức - sư phạm lên tập thể và cá nhân GV, HS, các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường nhằm mục đích huy động mọi nỗ lực của tập thể và cá nhân GV, HS, các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường tham gia, phối hợp, cộng tác vào mọi hoạt động của nhà trường nhằm đạt mục tiêu đã đề ra.

Quản lý nhà trường Trường học là một tổ chức giáo dục cơ sở trực tiếp làm công tác đào tạo, giáo dục thế hệ trẻ. Nó là tế bào của hệ thống giáo dục quốc dân, nơi tập hợp những người thực hiện nhiệm vụ chung: Dạy và học, giáo dục và đào tạo những nhân cách theo mục tiêu đề ra. Như vậy, có nghĩa nhà trường vừa là thành tố khách thể cơ bản của tất cả các cấp QLGD, vừa là hệ thống độc lập tự quản của xã hội. Quản lý nhà trường là quản lý một hệ thống xã hội sư phạm, nó đòi hỏi những tác động có ý thức, có kế hoạch và có hướng đích của chủ thể quản lý để đảm bảo sự vận hành tối ưu kinh tế - xã hội và tổ chức sư phạm của quá trình DH và giáo dục thế hệ trẻ.

Quản lý nhà trường bao gồm quản lý các mối quan hệ giữa trường học với môi trường xã hội bên ngoài và quản lý nội bộ bên trong nhà trường. Như vậy, quản lý nhà trường là quản lý quá trình DH, giáo dục, quản lý các điều kiện thiết yếu của việc dạy và học như quản lý nhân lực, tài chính, CSVC. Thiết bị dạy học, quản lý thiết bị dạy học 1. Thiết bị dạy học Có nhiều quan điểm, cách tiếp cận khác nhau về TBDH trong trường học hiện nay.

TBDH là thuật ngữ đại diện cho các cách gọi khác nhau: học cụ, đồ dùng dạy học, TBDH, là một bộ phận của CSVC trường học trực tiếp có mặt trong các giờ học được thầy trò cùng sử dụng. 10 Trong một số sách giáo khoa giáo dục học và lý luận DH, nhiều tác giả cho rằng: TBDH trong nhà trường là những TBDH vật chất, giúp cho người dạy tổ chức quá trình DH và giáo dục có hiệu quả nhằm đạt được mục tiêu và nhiệm vụ DH đã đề ra. Tác giả Vũ Trọng Rỹ đã đưa ra khái niệm về TBDH: “TBDH trong nhà trường hay phương tiện DH và giáo dục, đồ dùng DH và giáo dục là thuật ngữ chỉ một vật thể hoặc một tập hợp những đối tượng vật chất được GV sử dụng với tư cách là phương tiện để điều khiển hoạt động nhận thức. Theo tác giả Đặng Vũ Hoạt và tác giả Hà Thế Ngữ: “TBDH trong nhà trường là một tập hợp các đối tượng vật chất được GV và HS sử dụng với tư cách là những phương tiện điều khiển học tập nhận thức của HS.

TBDH là nguồn tri thức phong phú, đa dạng, sinh động đối, là các phương tiện giúp cho các em lĩnh hội và rèn luyện kĩ năng, hình thành kĩ xảo” (1984) [15]. Như vậy, có thể thấy TBDH trong trường học là các sự vật trực quan sinh động nhất, nhằm mục đích chung là được huy động vào việc DH, học tập và các hoạt động mang tính giáo dục khác để đạt được mục đích giáo dục. Tóm lại, TBDH là bao gồm các trang bị, TBDH chuyên dùng, thiết bị giáo dục của các môn học, phương tiện truyền thông, nghe nhìn, giá sách, bảng viết, mô hình DH, dụng cụ thí nghiêm, phần mềm DH… Do vậy, TBDH là một hệ thống đa dạng và phong phú về chủng loại và phức tạp về mặt kĩ thuật. Quản lý thiết bị dạy học, quản lý thiết bị dạy học ở trường tiểu học.

Quản lý TBDH là mảng quan trọng thuộc hoạt động quản lý hạ tầng CSVC của trường học. Đây chính là những hoạt động định hướng, quy định, hướng dẫn, kế hoạch của các cấp quản lý tác động tới thiết kế, xây dựng, phát triển, sử dụng các TBDH trong nhà trường nhằm đảm bảo cho GV thực hiện các nhiệm vụ DH môn học và giáo dục HS, đảm bảo hình thành năng lực và phẩm chất cần có của người học, đạt được mục tiêu giáo dục. Có thể hiêu quản lý TBDH bao gồm: Quản lý quá trình đầu tư, mua sắm, trang bị TBDH Quản lý việc khai thác, sử dụng TBDH của GV và HS; Quản lý giữ gìn, bảo quản, thanh lý TBDH. Có thể hiểu, quản lý TBDH ở trường TH là những công việc của nhà trường mà người cán bộ quản lý thực hiện những chức năng để tổ chức quản lý TBDH.

11 Trong phạm vi nghiên cứu này, quản lý TBDH ở trường TH có thể hiểu, quản lý TBDH của Hiệu trưởng trường TH là quá trình cụ thể hoá các định hướng, quy định của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT nhằm thực hiện, hướng dẫn, giám sát quá trình phát triển, sử dụng và bảo quản hệ thống TBDH phục vụ cho hoạt động dạy và học của trường TH, tập trung vào phục vụ mục tiêu đổi mới giáo dục hiện nay. Thiết bị dạy học ở trường tiểu học 1. Vị trí, ý nghĩa, vai trò, chức năng của thiết bị dạy học trong trường tiểu học 1. Vị trí, ý nghĩa Nhiều yếu tố cấu thành nên quá trình giáo dục và chúng có liên quan chặt chẽ với nhau, bao gồm các yếu tố sau: - Mục tiêu giáo dục - Nội dung giáo dục - Phương pháp giáo dục - Lực lượng giáo dục (người dạy) - Đối tượng giáo dục (người học) - Điều kiện giáo dục (trong đó có TBDH) Trong quá trình giáo dục, TBDH chính là công cụ thực hiện sư phạm của lực lượng giáo dục, là công cụ nhận thức của đối tượng giáo dục, là sự cụ thể hóa của nội dung DH, có vai trò vật chất hóa các phương pháp giáo dục, thúc đẩy quá trình hiện thực hóa mục tiêu giáo dục, góp phần làm cho quá trình giáo dục có chất lượng, hiệu quả.

Chính vì vậy, có quan điểm cho rằng: “Không có sự tương hợp với nhau về nội dung, phương pháp giáo dục với TBDH thì sớm hay muộn sự hiện thực hóa mục tiêu giáo dục sẽ bị kìm hãm, quá trình giáo dục sẽ bị phá vỡ sự cân đối, toàn vẹn”(2005) [13]. Như vậy, TBDH có vị trí quan trọng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu giáo dục, là yếu tố không thể thay thế trong quá trình giáo dục. Trong chương trình giáo dục phổ thông tổng thể đã nhấn mạnh “Chương trình giáo dục tiểu học giúp học sinh hình thành và phát triển những yếu tố căn bản đặt nền móng cho sự phát triển hài hoà về thể chất và tinh thần, phẩm chất và năng lực; định hướng chính vào giáo dục về giá trị bản thân, gia đình, cộng đồng và những thói quen, nền nếp cần thiết trong học tập và sinh hoạt”. Do vậy, đổi mới giáo dục hiện nay đặt ra yêu cầu đối với TBDH tiểu học là rất lớn đó là: TBDH là phương tiện giúp cho người học thực hiện các hoạt động nhận thức để đạt được mục đích học tập, tạo điều kiện trực 12 tiếp cho HS tiểu học huy động mọi năng lực hoạt động nhận thức, tiếp cận thực tiễn.