Luận văn thạc sĩ quản lý thanh toán không dùng tiền mặt qua Kho bạc Nhà nước Hà Nội

Luận văn thạc sĩ phân tích quản lý thanh toán không dùng tiền mặt qua kho bạc nhà nước Hà Nội, nêu rõ lợi ích và thách thức hiện tại.

• Tác giả: Võ Thị Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Quang
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý thanh toán không dùng tiền mặt qua Kho bạc Nhà nước Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC
• 1.1. Tổng quan tài liệu
• 1.1.1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 1.1.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.2. Cơ sở lý luận về quản lý thanh toán không dùng tiền mặt tại Kho bạc Nhà nước
• 1.2.1. Phương pháp quản lý thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.2.2. Công cụ quản lý thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.2.3. Vai trò của quản lý thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.2.4. Quản lý thanh toán không dùng tiền mặt qua KBNN
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nguồn dữ liệu
• 2.1.1. Nguồn dữ liệu thứ cấp
• 2.1.2. Nguồn dữ liệu sơ cấp
• 2.2. Các phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp tổng quan tài liệu
• 2.2.2. Phương pháp phân tích, tổng hợp dữ liệu
• 2.2.3. Phương pháp thống kê, so sánh
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC HÀ NỘI
• 3.1. Tổng quan về Kho bạc Nhà nước Hà Nội
• 3.1.1. Nhiệm vụ, quyền hạn
• 3.1.2. Cơ cấu tổ chức của Kho bạc Nhà nước Hà Nội
• 3.2. Thực trạng quản lý thanh toán không dùng tiền mặt qua Kho bạc Nhà nước Hà Nội
• 3.2.1. Khách hàng giao dịch và quy trình thanh toán của Kho bạc Nhà nước Hà Nội
• 3.2.2. Những biện pháp quản lý TTKDTM KBNN Hà Nội đã triển khai
• 3.2.3. Phân tích kết quả phát triển TTKDTM tại KBNNHN
• 3.3. Đánh giá chung về thực trạng quản lý TTKDTM qua Kho bạc Nhà nước Hà Nội
• 3.3.1. Kết quả đạt được
• 3.3.2. Một số hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC HÀ NỘI
• 4.1. Căn cứ đề xuất các giải pháp
• 4.1.1. Chủ trương, chính sách của Đảng, nhà nước về phát triển TTKDTM
• 4.1.2. Chiến lược phát triển KBNN đến năm 2020
• 4.1.3. Định hướng xây dựng KBNN Hà Nội không giao dịch bằng tiền mặt
• 4.2. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý TTKDTM qua Kho bạc Nhà nước Hà Nội
• 4.2.1. Thực hiện nghiêm quy định về các khoản chi được thanh toán bằng tiền mặt
• 4.2.2. Tăng cường các công cụ, phương thức TTKDTM
• 4.2.3. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ
• 4.2.4. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, hướng dẫn khách hàng giao dịch
• 4.2.5. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra
• 4.3. Một số kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền
• 4.3.1. Kiến nghị với Kho bạc Nhà nước
• 4.3.2. Kiến nghị với Bộ Tài chính
• 4.3.3. Đề xuất với Chính phủ và các Bộ ngành liên quan
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Quản Lý Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại Kho Bạc Nhà Nước Hà Nội

Quản lý thanh toán không dùng tiền mặt tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội đang trở thành một xu hướng quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế số. Việc áp dụng các phương thức thanh toán điện tử không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước. Theo nghiên cứu của Võ Thị Hiền, việc chuyển đổi sang thanh toán không dùng tiền mặt sẽ giúp giảm thiểu các rủi ro liên quan đến tiền mặt và tăng cường tính minh bạch trong các giao dịch tài chính.

1.1. Khái niệm và Ý nghĩa của Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt

Thanh toán không dùng tiền mặt là hình thức thanh toán mà không sử dụng tiền mặt, mà thay vào đó là các phương thức điện tử như chuyển khoản ngân hàng, thẻ tín dụng, và ví điện tử. Hình thức này giúp giảm thiểu rủi ro trong giao dịch và tăng cường tính an toàn cho người sử dụng.

1.2. Lợi ích của Quản Lý Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt

Việc quản lý thanh toán không dùng tiền mặt mang lại nhiều lợi ích như giảm chi phí giao dịch, tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý ngân sách. Đồng thời, nó cũng giúp nhà nước kiểm soát tốt hơn các hoạt động tài chính và giảm thiểu các hành vi gian lận.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại Kho Bạc Nhà Nước

Mặc dù có nhiều lợi ích, nhưng việc quản lý thanh toán không dùng tiền mặt cũng gặp phải nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự khác biệt trong chuẩn thông điệp thanh toán và chất lượng dịch vụ thanh toán còn thấp. Điều này gây khó khăn cho việc thực hiện các giao dịch một cách nhanh chóng và hiệu quả.

2.1. Sự Khác Biệt Trong Chuẩn Thông Điệp Thanh Toán

Sự khác biệt trong chuẩn thông điệp thanh toán giữa các ngân hàng và tổ chức tài chính có thể dẫn đến sự chậm trễ trong giao dịch. Điều này ảnh hưởng đến sự hài lòng của khách hàng và làm giảm hiệu quả của hệ thống thanh toán.

2.2. Chất Lượng Dịch Vụ Thanh Toán Còn Thấp

Chất lượng dịch vụ thanh toán không đồng đều giữa các ngân hàng và tổ chức tài chính. Nhiều khách hàng vẫn gặp khó khăn trong việc sử dụng các dịch vụ thanh toán điện tử, dẫn đến sự chậm trễ và không hiệu quả trong quản lý tài chính.

III. Phương Pháp Quản Lý Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Hiệu Quả Tại Kho Bạc Nhà Nước

Để nâng cao hiệu quả quản lý thanh toán không dùng tiền mặt, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại. Việc sử dụng công nghệ thông tin và các hệ thống thanh toán điện tử tiên tiến sẽ giúp cải thiện quy trình thanh toán và giảm thiểu rủi ro.

3.1. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Quản Lý

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý thanh toán không dùng tiền mặt. Việc áp dụng các phần mềm quản lý tài chính hiện đại sẽ giúp tự động hóa quy trình thanh toán và giảm thiểu sai sót.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo Nhân Lực

Đào tạo nhân lực là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả quản lý thanh toán. Cán bộ nhân viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để sử dụng các công nghệ mới trong quản lý tài chính.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quản Lý Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại Kho Bạc Nhà Nước

Việc áp dụng quản lý thanh toán không dùng tiền mặt đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho Kho bạc Nhà nước Hà Nội. Các giao dịch được thực hiện nhanh chóng và chính xác hơn, đồng thời giảm thiểu các rủi ro liên quan đến tiền mặt.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tình Hình Thanh Toán

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng thanh toán không dùng tiền mặt đã giúp tăng cường hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước. Các khoản thu và chi được thực hiện kịp thời và chính xác hơn.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Từ Thực Tiễn

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng việc cải thiện chất lượng dịch vụ thanh toán và nâng cao nhận thức của người dân về thanh toán không dùng tiền mặt là rất quan trọng để đạt được thành công.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Quản Lý Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại Kho Bạc Nhà Nước

Tương lai của quản lý thanh toán không dùng tiền mặt tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội hứa hẹn sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ. Với sự hỗ trợ của công nghệ và chính sách từ nhà nước, việc áp dụng thanh toán không dùng tiền mặt sẽ ngày càng trở nên phổ biến.

5.1. Xu Hướng Phát Triển Thanh Toán Điện Tử

Xu hướng phát triển thanh toán điện tử sẽ tiếp tục gia tăng, đặc biệt là trong bối cảnh chuyển đổi số. Các ngân hàng và tổ chức tài chính cần nhanh chóng thích ứng với xu hướng này.

5.2. Chính Sách Hỗ Trợ Từ Nhà Nước

Chính phủ sẽ tiếp tục đưa ra các chính sách hỗ trợ để thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước và giảm thiểu các hành vi gian lận.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thanh toán không dùng tiền mặt đang là xu thế tất yếu của nền kinh tế hiện đại. Theo ước tính từ tổ chức tài chính Citigroup phối hợp cùng Đại học Imperial College London, thế giới có thể tiết kiệm tới 150 tỷ USD mỗi năm khi số hóa khoảng 25% các giao dịch bằng tiền mặt và séc. Tại Việt Nam, Quyết định số 2545/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2016 - 2020 đã đặt nền móng quan trọng cho công cuộc hiện đại hóa quản trị tài chính công.

Trong hệ thống tài chính quốc gia, Kho bạc Nhà nước giữ vai trò nòng cốt trong quản lý quỹ ngân sách nhà nước và kiểm soát ngân quỹ. Tuy nhiên, tại địa bàn trọng điểm như thành phố Hà Nội, thực tế vận hành thanh toán công vẫn bộc lộ những điểm nghẽn nhất định. Dù thanh toán không dùng tiền mặt qua hệ thống đạt tỷ trọng trên 90% về giá trị luân chuyển, tình trạng sử dụng tiền mặt trong các khoản chi hành chính nhỏ lẻ, chi hỗ trợ và đền bù vẫn chiếm tỷ lệ số món giao dịch đáng kể, tiềm ẩn rủi ro tác nghiệp và phát sinh chi phí quản lý kho quỹ.

Luận văn tập trung giải quyết bài toán hoàn thiện cơ chế, quy trình và công cụ quản lý thanh toán không dùng tiền mặt tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội trong giai đoạn 2014 - 2016, hướng tới tầm nhìn Chiến lược phát triển Kho bạc Nhà nước đến năm 2020. Mục tiêu trọng tâm là đánh giá thực trạng hệ thống 30 kho bạc quận huyện, nhận diện các rào cản công nghệ và pháp lý, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm giảm tỷ lệ chi tiền mặt trực tiếp tại quầy xuống dưới 3% và chuẩn hóa 100% luồng chứng từ điện tử. Ý nghĩa nghiên cứu không chỉ nâng cao hiệu quả chu chuyển ngân quỹ nhà nước mà còn góp phần lành mạnh hóa lưu thông tiền tệ Thủ đô.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng nền tảng lý thuyết quản lý hành chính công kết hợp lý thuyết trung gian tài chính và hệ thống thanh toán hiện đại. Trong mô hình quản lý của Kho bạc Nhà nước, thanh toán không dùng tiền mặt là phương thức thực hiện chi trả và tập trung nguồn thu ngân sách thông qua việc trích chuyển tài khoản tại hệ thống kho bạc và ngân hàng thương mại mà không có sự tham gia của tiền mặt vật lý.

Mô hình nghiên cứu phân tích sự tác động tổng hợp của 3 phương pháp quản lý cốt lõi: phương pháp hành chính (thiết lập kỷ luật, quy chuẩn hồ sơ và chế tài kiểm soát chi), phương pháp kinh tế (chính sách phí dịch vụ, miễn phí thiết bị đầu cuối và phát hành thẻ chi tiêu công), cùng phương pháp giáo dục tuyên truyền (thay đổi nhận thức của đơn vị dự toán). Hệ thống công cụ quản lý được cấu thành từ 5 yếu tố chính: chiến lược phát triển ngành, hành lang pháp lý, kế hoạch hóa ngân quỹ, quy trình kiểm soát thanh toán tự động và hệ thống thanh tra, kiểm tra chuyên ngành. Các khái niệm trọng tâm bao gồm: Hệ thống Quản lý thông tin Ngân sách và Kho bạc (TABMIS), Chương trình quản lý thu ngân sách (TCS), Thanh toán song phương điện tử (TTSPĐT) và Thanh toán điện tử liên kho bạc (TTLKB).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ 36 báo cáo định kỳ tháng, quý, năm của Kho bạc Nhà nước Hà Nội giai đoạn 2014 - 2016, kết hợp hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ và Bộ Tài chính. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp quan sát trực tiếp quy trình xử lý giao dịch tại 30 đơn vị kho bạc quận, huyện trực thuộc và khảo sát phản hồi từ các đơn vị sử dụng ngân sách.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao trùm toàn bộ 30 kho bạc quận huyện trên địa bàn Hà Nội. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm phân nhóm khảo sát chi tiết tại các địa bàn có mật độ giao dịch lớn như khu vực nội thành (Hoàn Kiếm, Ba Đình, Đống Đa) và khu vực ngoại thành có khối lượng giải ngân giải phóng mặt bằng cao. Tác giả lựa chọn phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp và so sánh chỉ số tương đối, tuyệt đối giữa các năm. Việc lựa chọn phương pháp phân tích này giúp phản ánh chính xác sự biến động về doanh số thanh toán, số lượng món giao dịch, cơ cấu hình thức thanh toán và tỷ lệ sai sót kỹ thuật, tạo cơ sở thực chứng vững chắc để luận giải nguyên nhân tồn tại của các phương thức thanh toán truyền thống.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực tế giai đoạn 2014 - 2016 tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội ghi nhận 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, quy mô doanh số thanh toán không dùng tiền mặt duy trì đà tăng trưởng vượt bậc, chiếm tỷ trọng áp đảo từ 92,4% năm 2014 lên 95,8% tổng doanh số thanh toán vào năm 2016. Hầu hết các khoản thu, chi ngân sách quy mô lớn đều được thực hiện qua kênh thanh toán điện tử liên ngân hàng và thanh toán song phương điện tử.

Thứ hai, tồn tại sự mất cân đối rõ rệt giữa giá trị giao dịch và số lượng món thanh toán. Mặc dù doanh số thanh toán tiền mặt chỉ chiếm khoảng 4,2% đến 7,6% tổng giá trị luân chuyển, nhưng số món thanh toán bằng tiền mặt lại chiếm tới 18,5% đến 21,3% tổng số lượng chứng từ xử lý tại quầy. Thực trạng này tập trung chủ yếu ở các khoản chi phụ cấp, thanh toán công tác phí, mua sắm vật tư văn phòng dưới 5 triệu đồng và chi trả tiền bồi thường đất đai.

Thứ ba, công tác phối hợp thu ngân sách nhà nước qua ngân hàng thương mại phát huy hiệu quả cao. Việc kết nối hệ thống TCS với các ngân hàng thương mại lớn giúp mở rộng mạng lưới điểm thu, rút ngắn thời gian xử lý một lệnh nộp thuế từ 24 giờ xuống dưới 15 phút, tạo thuận lợi tối đa cho người nộp thuế.

Thứ tư, tỷ lệ sai sót nghiệp vụ trong các giao dịch điện tử giảm dần qua các năm. Số liệu thống kê các dạng sai sót cho thấy tỷ lệ lệnh thanh toán bị trả lại hoặc phải tra soát đã giảm từ 1,18% năm 2014 xuống còn 0,32% vào cuối năm 2016 nhờ việc hoàn thiện các module kiểm soát tự động trên hệ thống TABMIS.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến tỷ trọng số món chi tiền mặt còn cao bắt nguồn từ thói quen tiêu dùng tiền mặt cố hữu của cán bộ và người dân, cùng tâm lý e ngại quy trình thanh toán điện tử tại một số đơn vị dự toán cơ sở. Bên cạnh đó, hạn mức quy định các khoản chi bắt buộc chuyển khoản trước đây chưa đủ chặt chẽ, tạo kẽ hở cho các giao dịch tiền mặt nhỏ lẻ tiếp tục phát sinh.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế về hệ thống thanh toán công, kết quả tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội khẳng định tính đúng đắn của việc ứng dụng công nghệ xử lý dữ liệu tập trung. Tuy nhiên, nếu như tại các quốc gia phát triển, thanh toán thẻ và ngân hàng số phát triển đồng bộ từ khu vực tư sang khu vực công, thì tại Hà Nội, rào cản chuẩn thông điệp dữ liệu giữa hệ thống kho bạc và một số ngân hàng thương mại cổ phần vẫn là điểm nghẽn kỹ thuật làm phát sinh lỗi tra soát cục bộ.

Toàn bộ diễn biến dữ liệu thực nghiệm trong luận văn được mô hình hóa sinh động thông qua biểu đồ cột chồng thể hiện tương quan đối nghịch giữa tốc độ tăng trưởng doanh số và số món thanh toán, kết hợp bảng thống kê chi tiết cơ cấu sai sót tác nghiệp tại 30 chi nhánh kho bạc quận huyện, minh chứng trực quan cho tính cấp thiết của việc chuẩn hóa quy trình số hóa toàn diện.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Kho bạc Nhà nước hiện đại, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

Thứ nhất, siết chặt quy chế quản lý và kiểm soát các khoản chi bằng tiền mặt. Ban hành hướng dẫn thực thi nghiêm ngặt các hạn mức chi tiêu công, kiên quyết từ chối thanh toán tiền mặt đối với các hóa đơn mua sắm hàng hóa, dịch vụ có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên. Mục tiêu giảm tỷ lệ số món chi tiền mặt tại kho bạc xuống dưới 3% vào năm 2018 và tiệm cận mức 0% vào năm 2020. Chủ thể chịu trách nhiệm: Lãnh đạo Kho bạc Nhà nước Hà Nội phối hợp cùng Sở Tài chính thành phố Hà Nội.

Thứ hai, mở rộng hạ tầng công nghệ và đa dạng hóa phương thức thanh toán điện tử. Triển khai lắp đặt máy chấp nhận thẻ (POS) tại 100% điểm giao dịch kho bạc quận huyện; đồng thời hoàn thiện kết nối thanh toán song phương điện tử theo chuẩn dữ liệu quốc tế với toàn bộ các hệ thống ngân hàng thương mại trên địa bàn. Thời gian thực hiện: Giai đoạn 2017 - 2019. Chủ thể thực hiện: Phòng Tin học và Phòng Kế toán nhà nước Kho bạc Nhà nước Hà Nội.

Thứ ba, chuẩn hóa năng lực chuyên môn và an toàn thông tin cho đội ngũ công chức. Tổ chức đào tạo nghiệp vụ chuyên sâu định kỳ hàng quý cho 100% cán bộ kiểm soát chi và kế toán viên về kỹ năng vận hành hệ thống TABMIS nâng cao, quy trình xác thực chữ ký số và kỹ thuật nhận diện rủi ro giao dịch điện tử. Thời gian thực hiện: Liên tục từ năm 2017 đến năm 2020. Chủ thể thực hiện: Phòng Tổ chức cán bộ Kho bạc Nhà nước Hà Nội.

Thứ tư, thiết lập hệ thống giám sát thanh toán tự động và tăng cường thanh tra chuyên ngành. Tích hợp module cảnh báo sai lệch dữ liệu theo thời gian thực trên cổng thanh toán, rút ngắn thời gian xử lý tra soát lỗi xuống dưới 2 giờ làm việc, đồng thời thực hiện kiểm tra định kỳ tối thiểu 2 lần mỗi năm tại 30 đơn vị trực thuộc. Thời gian thực hiện: 2018 - 2020. Chủ thể thực hiện: Phòng Thanh tra - Kiểm tra Kho bạc Nhà nước Hà Nội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm 1: Lãnh đạo, cán bộ quản lý và chuyên viên nghiệp vụ tại hệ thống Kho bạc Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước. Tài liệu cung cấp góc nhìn thực tiễn về quy trình vận hành thanh toán song phương điện tử, mô hình phối hợp thu ngân sách và các tiêu chí đo lường rủi ro thanh toán trong khu vực công.

Nhóm 2: Kế toán trưởng và cán bộ quản lý tài chính tại các đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước, các ban quản lý dự án đầu tư xây dựng. Nghiên cứu giúp các đơn vị nắm vững quy trình kiểm soát chi qua hệ thống kho bạc điện tử, hoàn thiện kỹ năng lập hồ sơ rút dự toán trực tuyến và tuân thủ định mức thanh toán không dùng tiền mặt.

Nhóm 3: Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính - Ngân hàng, Quản trị công. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu quản lý tài chính công, cách tiếp cận định lượng kết hợp định tính và khung đánh giá hiệu quả hiện đại hóa kho bạc tại các đô thị đặc biệt.

Nhóm 4: Các nhà hoạch định chính sách tại Bộ Tài chính và cơ quan quản lý vĩ mô. Kết quả nghiên cứu cung cấp căn cứ thực tiễn để hoàn thiện khung pháp lý về quản trị ngân quỹ, xây dựng lộ trình số hóa dịch vụ công và hiện thực hóa mục tiêu xã hội không dùng tiền mặt.

Câu hỏi thường gặp

Mục tiêu "Kho bạc 3 không" của Kho bạc Nhà nước Hà Nội định hướng đến năm 2020 gồm những nội dung gì?

Kho bạc Nhà nước Hà Nội xác định 3 tiêu chí then chốt: Không chứng từ giấy, Không giao dịch tiền mặt tại quầy và Không có khách hàng đến làm việc trực tiếp. Toàn bộ quy trình thu chi ngân sách được số hóa thông qua dịch vụ công trực tuyến cấp độ 4 và hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng.

Tại sao doanh số thanh toán không dùng tiền mặt đạt trên 95% nhưng số món giao dịch tiền mặt vẫn còn lớn?

Do tập quán chi trả các khoản chi hành chính định mức nhỏ, tiền công tác phí và chi trả chế độ trợ cấp trực tiếp tại các huyện ngoại thành vẫn quen dùng tiền mặt. Các giao dịch này tuy giá trị chỉ chiếm khoảng 4% đến 8% tổng doanh số nhưng lại tạo ra tới gần 20% tổng lượng chứng từ phát sinh.

Hệ thống TABMIS và TCS có vai trò như thế nào trong quản trị thanh toán tại kho bạc?

TABMIS và TCS là nền tảng công nghệ lõi giúp tự động hóa toàn bộ quy trình hạch toán kế toán và quản lý nguồn thu ngân sách. Hệ thống giúp rút ngắn thời gian xử lý lệnh chuyển tiền từ 24 giờ xuống dưới 15 phút, đồng thời ngăn chặn các giao dịch vượt dự toán hoặc sai đối tượng thụ hưởng.

Kho bạc Nhà nước Hà Nội đã sử dụng những công cụ kinh tế nào để thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt?

Đơn vị đã linh hoạt áp dụng chính sách miễn toàn bộ phí giao dịch khi khách hàng nộp thuế qua thiết bị chấp nhận thẻ POS, phối hợp cùng các ngân hàng thương mại phát hành thẻ chi tiêu công miễn phí và cung cấp các tiện ích tra cứu số dư ngân quỹ tự động cho đơn vị dự toán.

Thách thức lớn nhất trong công tác chuẩn hóa dữ liệu thanh toán liên ngân hàng hiện nay là gì?

Thách thức chủ yếu nằm ở sự thiếu đồng bộ về cấu trúc thông điệp dữ liệu giữa các phần mềm kế toán ngân hàng thương mại và cổng thanh toán kho bạc, cùng chất lượng đường truyền tại một số địa bàn xa trung tâm, từng gây ra tỷ lệ nghẽn lệnh cục bộ khoảng 0,8% vào các đợt cao điểm quyết toán.

Kết luận

Luận văn đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu nghiên cứu thông qua 5 kết quả then chốt:

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận vững chắc về quản lý thanh toán không dùng tiền mặt trong khu vực tài chính công.
• Đánh giá khách quan, toàn diện thực trạng vận hành tại 30 kho bạc quận huyện trực thuộc Kho bạc Nhà nước Hà Nội giai đoạn 2014 - 2016.
• Nhận diện chính xác điểm nghẽn giữa quy mô doanh số thanh toán vượt trội và tỷ lệ số món chi tiền mặt nhỏ lẻ còn cao.
• Đề xuất hệ thống 4 giải pháp đồng bộ gắn chặt với lộ trình Chiến lược phát triển Kho bạc Nhà nước đến năm 2020.
• Cung cấp khung mô hình tham chiếu thực tiễn phục vụ công tác chuyển đổi số cho hệ thống kho bạc trên toàn quốc.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn để chuyển dịch căn bản mô hình kho bạc truyền thống sang mô hình "Kho bạc số" không tiền mặt. Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2017 đến năm 2020, việc triển khai đồng bộ hạ tầng kết nối thanh toán tự động và dịch vụ công trực tuyến sẽ là bước đột phá quyết định.

Các nhà quản lý, cán bộ chuyên trách tài chính công và học viên nghiên cứu hãy tham khảo toàn văn công trình để khai thác các giải pháp quản trị hiện đại, chung tay thúc đẩy nền tài chính số minh bạch và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, mục luc, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn có kết cấu 4 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về quản lý TTKDTM qua Kho bạc Nhà nƣớc Chƣơng 2: Phƣơng pháp và thiết kế nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng công tác quản lý TTKDTM tại Kho bạc Nhà nƣớc Hà Nội Chƣơng 4: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý TTKDTM qua Kho bạc Nhà nƣớc Hà Nội 4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT QUA KHO BẠC NHÀ NƢỚC 1. Tổng quan tài liệu 1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước Qua tìm hiểu nội dung thanh toán trong hệ thống Kho bạc của 1 số quốc gia có hệ thống thanh toán hiện đại nhƣ Mỹ, Austrâylia, New Zealand…. chức năng của KBNN chủ yếu là: đƣa ra khuyến nghị cải thiện điều kiện kinh tế tài chính đảm bảo cho sự tăng trƣởng kinh tế ở mức cao và mức sống đƣợc cải thiện; giám sát và quản lý các vấn đề tài chính công; kiểm tra và đánh giá các khuyến nghị về kinh tế tài chính áp dụng; quản lý để duy trì khu vực nhà nƣớc hoạt động với hiệu suất cao.

Do vậy sẽ không có nghiệp vụ thanh toán thu chi qua hệ thống KBNN, từ đó vấn đề quản lý TTKDTM không đặt ra đối với cá nhân và tổ chức nghiên cứu tại phần nhiều các quốc gia. Qua nghiên cứu hoạt động quản lý TTKDTM trong bối cảnh nền kinh tế - xã hội Lào giai đoạn 2005-2010 (Kham pha Panmalaythong, 2012), luận án đã đề xuất mô hình nghiên cứu bao gồm các chủ thể tham gia, các phƣơng thức và phƣơng tiện thanh toán, những yêu cầu của quản lý TTKDTM và các nhân tố tác động đến quản lý TTKDTM; các quy trình thanh toán trong KB Quốc gia Lào; rút kinh nghiệm qua thực tế TTKDTM của một số nƣớc để vận dụng đối với Lào. Luận án đã chỉ ra 2 hạn chế gồm cơ sở pháp lý của hệ thống thanh toán chƣa đầy đủ và đồng bộ; công nghệ thanh toán chƣa phát triển và thuận tiện. Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng này là do các cơ quan hữu trách còn đang xem nhẹ tầm quan trọng và tính cần thiết của quản lý TTKDTM; tâm lý và 5 thói quen thanh toán bằng tiền mặt đã ăn sâu vào ý thức của các đơn vị giao dịch; cơ cấu tính phí dịch vụ của các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán đang bất hợp lý, thiếu động cơ đủ mạnh để khuyến khích TTKDTM; kinh tế của CHDCND Lào chƣa phát triển.

Trên cơ sở định hƣớng của Quốc gia Lào về phát triển TTKDTM đến năm 2020, luận án đã đƣa ra các giải pháp và 2 nhóm kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý TTKDTM tại KBQG Lào. Nghiên cứu này hoàn toàn phù hợp với Kho bạc Lào do mô hình tổ chức kho bạc, công nghệ, kỹ thuật của hệ thống Kho bạc Lào đã có bƣớc phát triển tƣơng đồng với trình độ phát triển của công nghệ TTKDTM. Một nghiên cứu về những thách thức trong việc thực hiện Hệ thống thanh toán điện tử - Trƣờng hợp Hệ thống thanh toán E-zwich của Ghana (Delali Kumaga, 2010), tác giả đã điều tra những thách thức trong việc thực hiện và sử dụng thanh toán điện tử ở Ghana. Ngoài ra, tác giả cũng cố gắng đánh giá mức độ sử dụng các hệ thống thanh toán dựa trên thẻ, chẳng hạn e- zwich, thẻ ghi nợ và thẻ tín dụng.

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu chính đƣợc thu thập thông qua các cuộc phỏng vấn sâu với Hệ thống thanh toán và thanh toán liên ngân hàng Ghana (GHIPSS) - đơn vị chịu trách nhiệm về hệ thống thanh toán điện tử e-zwich ở Ghana và các quan chức cấp cao của một số ngân hàng lớn ở Ghana. Bảng câu hỏi cũng đƣợc phân phát cho các cửa hàng và cá nhân sử dụng e-zwich và thẻ ghi nợ. Việc thực hiện e-zwich mặc dù có những thách thức nhƣng là một bƣớc đi đúng hƣớng cho sự phát triển của đất nƣớc. Nghiên cứu cũng cho rằng e-zwich có tiềm năng giảm bớt tiền ở Ghana và bắt đầu cho thấy một số dấu hiệu tốt về các sáng kiến tốt của GHIPSS.

Nghiên cứu chỉ ra cần phải có thêm sự giáo dục của công chúng và các ngân hàng để thực hiện đầy đủ năng lực của mình. 6 Cùng với sự phổ biến của thƣơng mại điện tử và mua hàng trực tuyến, hệ thống thanh toán điện tử đã đƣợc phát triển và dự kiến sẽ là phƣơng tiện thanh toán chính. Từ quan điểm của ngƣời mua (Zhang Hui-min, 2009) tác giả thảo luận về các yếu tố ảnh hƣởng của việc áp dụng hệ thống thanh toán điện tử và phân loại các yếu tố ảnh hƣởng với 6 nhân tố. Tác giả trình bày cách tiếp cận gần gũi (RSA) để định lƣợng mức ảnh hƣởng của các yếu tố này đối với việc áp dụng hệ thống thanh toán điện tử.

Kết quả thu đƣợc từ vụ việc cho thấy chỉ có 20% ngƣời mua có sự lựa chọn hàng đầu là phƣơng thức thanh toán điện tử và vấn đề an ninh và tin tƣởng có ảnh hƣởng đáng kể đến thái độ của ngƣời dùng hơn các yếu tố có ảnh hƣởng khác. Một nghiên cứu khác trên Tạp chí quốc tế về Nghiên cứu nâng cao trong khoa học máy tính và kỹ thuật phần mềm, Tập 6, Số 7, Tháng 7 năm 2016 (Manta và các cộng sự) đã xác định các vấn đề và thách thức của hệ thống thanh toán điện tử và cung cấp một số giải pháp để nâng cao chất lƣợng hệ thống thanh toán điện tử. Ngoài ra đặt ra vấn đề “thiếu sự tin cậy” mà khách hàng tiềm năng thƣờng đề cập đến rủi ro này là lý do chính tại sao họ không tin tƣởng vào một dịch vụ thanh toán điện tử và do đó không muốn thanh toán bằng chuyển khoản. Có thể nói, trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu chuyên sâu về thanh toán không dùng tiền mặt đặc biệt là thƣơng mại điện tử, một số nghiên cứu là nguồn tham khảo tốt để tác giả tham khảo các nhân tố ảnh hƣởng tác động đến hành vi TTKDTM để từ đó có hƣớng quản lý cho phù hợp.

Tuy nhiên các công trình nghiên cứu này, tính chất quản lý nghiêng nhiều về xử lý hệ thống, yếu tố con ngƣời và quy trình kiểm soát chƣa đƣợc đề cập sâu. Tình hình nghiên cứu trong nước Ở Việt Nam đã có nhiều nghiên cứu về quản lý TTKDTM. Nhìn chung 7 các nghiên cứu đều xem xét quản lý TTKDTM dƣới các quan hệ thanh toán trong hệ thống ngân hàng hoặc nói chung trong toàn nền kinh tế. Một nghiên cứu đã đánh giá đƣợc những mặt đạt đƣợc, hạn chế và nguyên nhân trong quản lý TTKDTM tại Việt Nam, qua đó đề xuất một số giải pháp thúc đẩy TTKDTM tại Việt Nam (Trần Thị Ánh, 2014).

Tuy nhiên, các phân tích, đánh giá và các giải pháp còn khá rộng, mang nhiều tính lý thuyết cao do đó khó có thể áp dụng đƣợc cho các tổ chức thanh toán riêng biệt. Ngoài ra, trên cơ sở bảng hỏi điều tra để phân tích thực trạng TTKDTM đối với khách hàng cá nhân, từ đó đánh giá những thành quả đạt đƣợc, những hạn chế và đƣa ra đƣơc các giải pháp khắc phục nhằm mở rộng TTKDTM đối với khách hàng cá nhân (Lê Thị Hồng Phƣợng, 2012). Trong phạm vi nghiên cứu, tác giả tập trung vào một đối tƣợng là khách hàng cá nhân, do vậy giải pháp mở rộng TTKDTM đối với khách hàng là các đơn vị sử dụng ngân sách nhà nƣớc vẫn còn để ngỏ. Về thanh toán thẻ ATM, nghiên cứu (Lạc Thụy Nhã Tâm, 2013) chỉ ra đƣợc những ƣu điểm và hạn chế trong việc sử dụng thẻ, từ đó đƣa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng thẻ ATM trong điều kiện khuyến khích TTKDTM.

Với lĩnh vực của KBNN thì nghiên cứu này đã nghiên cứu 1 khía cạnh nhỏ trong thanh toán, trong khi đó hoạt động quản lý TTKDTM tại KBNN khá rộng, không chỉ có quản lý thanh toán qua ATM. Đây cũng là khoảng trống để các tác giả khác tiếp tục nghiên cứu. Trên phạm vi địa bàn Đà Nẵng đã có nghiên cứu đi sâu vào phân tích các nhân tố ảnh hƣởng đến hoạt động TTKDTM tại các ngân hàng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, từ đó đƣa ra những giải pháp nhằm phát triển hoạt động TTKDTM trên địa bàn thành phố (Lê thị Biếc Linh, 2010). Tác giả đã sử dụng phƣơng pháp thống kê và phân tích hồi quy thông qua việc sử dụng 8 phần mềm SPSS và trình ứng dụng Excell để xử lý số liệu, tuy nhiên, luận văn chỉ phân tích và đề xuất các giải pháp trong phạm vi TTKDTM tại Đà Nẵng nơi địa bàn chƣa có tính điển hình.

Ngoài ra, có một số bài báo nghiên cứu về quản lý TTKDTM, tuy nhiên, trong khuôn khổ bài viết trên báo thì chƣa thể phân tích sâu về thực trạng cũng nhƣ đƣa ra các giải pháp thiết thực cho vấn đề nghiên cứu. Cho đến thời điểm này chƣa có công trình nghiên cứu nào đánh giá về công tác quản lý TTKDTM, từ đó tìm giải pháp quản lý hiệu quả hoạt động TTKDTM qua Kho bạc Nhà nƣớc. Do đó “Quản lý thanh toán không dùng tiền mặt qua Kho bạc Nhà nước Hà Nội” là đề tài nghiên cứu đầu tiên giải quyết bài toán quản lý thanh toán không dùng tiền mặt qua KBNN khi mà xu hƣớng thanh toán không tiền mặt trong nƣớc và thế giới ngày càng gia tăng. Cơ sở lý luận về quản lý thanh toán không dùng tiền mặt tại Kho bạc Nhà nƣớc 1.

Các khái niệm - Thanh toán đơn giản là thuật ngữ ngắn gọn mô tả việc sử dụng phƣơng tiện tiền tệ để chi trả giữa các bên trong những quan hệ kinh tế nhất định nhƣ thanh toán mua hàng, thanh toán các khoản nợ, thanh toán tiền lƣơng, thanh toán công tác phí, thanh toán tiền phép,. - Thanh toán không dùng tiền mặt là cách thức thanh toán tiền hàng hoá, dịch vụ không có sự xuất hiện của tiền mặt mà đƣợc tiến hành bằng cách trích tiền từ tài khoản của ngƣời chi trả chuyển vào tài khoản của ngƣời thụ hƣởng hoặc bằng cách bù trừ lẫn nhau thông qua vai trò trung gian của các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán (http://www.