phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục. Nội dung chính của đề tài được kết cấu thành 4 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về quản lý tài sản công trong các đơn vị hành chính nhà nước. Chƣơng 2: Phương pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng quản lý tài sản công tại Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Bắc Thái. Chƣơng 4: Một số giải pháp tăng cường quản lý tài sản công tại Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Bắc Thái.
5 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ TÀI SẢN CÔNG TRONG CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC 1.1 Cơ sở lý luận về quản lý tài sản công trong các cơ quan hành chính nhà nƣớc 1.1 Tài sản công tại các cơ quan hành chính nhà nước 1.1 Khái niệm tài sản công tại cơ quan hành chính nhà nƣớc * Khái niệm cơ quan hành chính nhà nƣớc Cơ quan nhà nước là một bộ phận cấu thành của bộ máy Nhà nước được thành lập để thực hiện chức năng quản lý điều hành mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Cơ quan nhà nước gồm có cơ quan lập pháp, cơ quan hành pháp, cơ quan tư pháp. Cơ quan hành chính nhà nƣớc là bộ phận của bộ máy nhà nƣớc, trực thuộc trực tiếp hoặc gián tiếp cơ quan quyền lực nhà nƣớc cùng cấp, có phƣơng diện hoạt động chủ yếu là hoạt động chấp hành-điều hành, có cơ cấu tổ chức và phạm vi thẩm quyền do pháp luật quy định (Phan Hữu Nghị, 2009). Các cơ quan nhà nước khác cũng thực hiện hoạt động quản lý hành chính nhà nước nhưng đó không phải là phương diện hoạt động chủ yếu mà chỉ là hoạt động được thực hiện nhằm hướng tới hoàn thành chức năng cơ bản của các cơ quan nhà nước.
Cơ quan hành chính nhà nước được phân thành nhiều loại khác nhau dựa trên các tiêu chí như phạm vi lãnh thổ, thẩm quyền, nguyên tắc tổ chức và giải quyết công việc. Căn cứ vào phạm vi lãnh thổ, cơ quan hành chính nhà nước được chia làm hai loại là cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương và cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương. 6 - Cơ quan hành chính trung ương là các cơ quan quản lý hành chính mà thẩm quyền của các quyết định hành chính có hiệu lực trong phạm vi cả nước, kể cả cơ quan có thẩm quyền chung và thẩm quyền riêng. Bộ máy của cơ quan hành chính trung ương đặt tại thủ đô, trung tâm chính trị của cả nước.
để thực hiện các chức năng của mình các cơ quan hành chính trung ương như Chính phủ, Bộ, ngành.thành lập các cơ quan hành chính bên trong nhằm giải quyết các công việc chuyên môn có liên quan như cục, vụ, viện., ngoài ra cơ quan trung ương còn có thể hình thành những đại diện tại các vùng miền trong yếu của đất nước. - Tại cấp địa phương có cơ quan hành chính địa phương, đây là một bộ phận của cơ quan nhà nước thực hiện chức năng quản lý nhà nước nói chung tại địa phương phân cấp. Dựa trên nguyên tắc phân cấp, gắn với phân quyền căn cứ vào địa giới hành chính nên quyết định của cơ quan hành chính trung ương có hiệu lực trên cả nước, còn địa phương chỉ có hiệu lực tại địa phương phân cấp mà thôi. để thực hiện chức năng quản lý của mình, cơ quan hành chính địa phương như UBND thành lập các cơ quan hành chính giúp việc có chức năng quản lý nhà nước ở địa phương và bảo đảm sự thống nhất quản lý của ngành hoặc lĩnh vực công tác từ trung ương đến cơ sở, ví dụ:tài chính, kế hoạch, y tế, tài nguyên.
Các cơ quan chuyên môn chịu sự quản lý theo nguyên tắc song trùng: về tổ chức, biên chế do UBND các cấp tương ứng, còn về nghiệp vụ chuyên môn do cơ quan chuyên môn cấp trên ví dụ về tài chính là Bộ tài chính. * Khái niệm tài sản công Theo điều 3, Luật Quản lý và sử dụng tài sản công (năm 2017): “ ài sản c ng là tài sản thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nƣớc đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý, bao gồm: tài sản công phục vụ hoạt động quản lý, cung cấp dịch vụ công, bảo đảm quốc phòng, an ninh tại cơ quan, tổ chức, đơn vị; tài sản kết cấu hạ tầng phục vụ lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng; tài 7 sản đƣợc xác lập quyền sở hữu toàn dân; tài sản công tại doanh nghiệp; tiền thuộc ngân sách nhà nƣớc, các quỹ tài chính nhà nƣớc ngoài ngân sách, dự trữ ngoại hối nhà nƣớc; đất đai và các loại tài nguyên khác”. Tài sản công (TSC) trong cơ quan nhà nước và các đơn vị sự nghiệp công lập gồm: + Đất đai (đất sử dụng làm trụ sở làm việc, đất xây dựng cơ sở hoạt động sự nghiệp công); + Nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất đai (nhà làm việc, nhà kho, nhà, công trình đảm bảo cho các hoạt động sự nghiệp…); + Các tài sản khác gắn liền đất đai; + Các phương tiện giao thông vận tải (ô tô, xe máy, tàu thuyền….) + Các máy móc, trang thiết bị, phương tiện làm việc và các tài sản khác. Theo Giáo trình “Quản lý tài sản công”: “ ài sản nhà nƣớc là những tài sản đƣợc hình thành từ nguồn ngân sách nhà nƣớc, tài sản đƣợc xác lập quyền sở hữu của Nhà nƣớc theo quy định của pháp luật; đất đai, rừng tự nhiên, núi, sông hồ, nguồn nƣớc, tài nguyên trong lòng đất, nguồn lợi tự nhiên ở vùng biển, thềm lục địa và vùng trời” (Dương Văn Chính - Phạm Văn Khoan, 2010, Tr6).
Theo tác giả, TSC là tất cả những tài sản do các thế hệ thành viên của quốc gia tạo ra hoặc thu nạp được và các tài sản do thiên nhiên ban tặng cho con người. Trong phạm vi một đất nước, tài sản quốc gia có thể thuộc sở hữu riêng của từng thành viên hoặc nhóm thành viên hoặc là sở hữu chung của tất cả thành viên trong cộng đồng quốc gia; đó là tài sản nhà nước thuộc về nhà nước. * Tài sản công trong các cơ quan hành chính nhà nƣớc Tài sản công trong cơ quan hành chính là những tài sản mà Nhà nƣớc giao cho cơ quan hành chính nhà nƣớc trực tiếp quản lý, sử dụng phục vụ cho việc thực hiện nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị. 8 Tài sản công - Tài sản nhà nước khu vực hành chính bao gồm: đất đai (đất sử dụng làm trụ sở làm việc, đất xây dựng cơ sở hoạt động vì mục đích công); nhà, công trình xây dựng khác gắn liền với đất đai (nhà làm việc, nhà kho; nhà, công trình đảm bảo cho các hoạt động sự nghiệp.); các tài sản khác gắn liền với đất đai; các phương tiện giao thông vận tải (ô tô, xe máy, tàu, thuyền.); các máy móc, trang thiết bị,phương tiện làm việc và các tài sản khác.
Những tài sản trên đây là cơ sở vật chất cần thiết để tiến hành các hoạt động quản lý hành chính nhà nước. Các cơ quan hành chính chỉ có quyền quản lý, việc sử dụng tài sản phải đúng mục đích, đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do Nhà nước ban hành, không được sử dụng vào mục đích cá nhân, kinh doanh và mục đích khác, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.2 Đặc điểm của tài sản công trong các cơ quan hành chính Nhà nƣớc Thứ nhất: Tài sản công trong cơ quan hành chính nhà nước được đầu tư xây dựng mua sắm bằng tiền của ngân sách nhà nước hoặc có nguồn từ ngân sách Nhà nước. TSC phong phú về chủng loại; mỗi loại tài sản có tính năng, công dụng khác nhau và được sử dụng vào các mục đích khác nhau, được đánh giá hiệu quả theo những tiêu thức khác nhau; TSC nhiều về số lượng, lớn về giá trị và mỗi loại tài sản lại có giá trị sử dụng khác nhau, thời hạn sử dụng khác nhau…; do đó việc quản lý đối với mỗi loại tài sản cũng có những đặc điểm khác nhau Thứ hai: Tổ chức, cá nhân được giao nhiệm vụ trực tiếp quản lý, sử dụng tài sản công lại không phải là người có quyền sở hữu tài sản; do đó, nếu không quản lý chặt chẽ sẽ dẫn đến việc sử dụng tài sản lãng phí, thất thoát tài sản. Thứ ba: Vốn đầu tư xây dựng và mua sắm tài sản công không thu hồi được trong quá trình sử dụng tài sản công Thứ tư: TSC của cơ quan hành chính được phân bổ ở khắp mọi miền đất nước, được giao cho các cấp, các ngành, các tổ chức, cá nhân trực tiếp sử 9 dụng; có loại tài sản đa số các tổ chức, cá nhân có yêu cầu sử dụng và được Nhà nước giao trực tiếp quản lý, sử dụng (trụ sở, xe ô tô phục vụ công tác…), có loại tài sản chỉ có một ngành hoặc một số tổ chức, cá nhân có yêu cầu sử dụng phù hợp tính chất hoạt động đặc thù của tổ chức và được Nhà nước giao trực tiếp quản lý, sử dụng; do đó, phải có cơ chế quản lý và tổ chức bộ máy quản lý cho phù hợp.3 Vai trò của tài sản c ng trong các cơ quan hành chính nhà nƣớc Thứ nhất: Tài sản nhà nước là tài sản của một quốc gia , trước hết nói đến TSC là nói đến sức mạnh vật chất hiện thực về kinh tế, quốc phòng của mỗi quốc gia, sức mạnh này được khẳng định trên các mặt là điều kiện vật chất đầu tiên và không thể thiếu.
Thứ hai: Nâng cao hình ảnh của quốc gia mà cụ thể là cơ quan hành chính nhà nước. Thứ ba: Phản ánh nguyện vọng của mình với cơ quan nhà nước; Là điều kiện vật chất để tiếp thu khoa học công nghệ, kinh nghiệm quản lý. Tài sản nhà nước là nguồn vốn tiềm năng cho đầu tư phát triển 1.4 Phân loại tài sản c ng trong các cơ quan hành chính nhà nƣớc Việc phân loại tài sản công tại cơ quan hành chính nhà nước trước hết cũng được thực hiện theo cách phân loại tài sản, phân loại tài sản nhà nước. Tuy nhiên, để việc quản lý tài sản công tại cơ quan hành chính nhà nước sát với từng loại tài sản và có hiệu quả, người ta lại tiếp tục phân loại tài sản ở khu vực này một cách cụ thể hơn.