Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ CÁN BỘ, CÔNG CHỨC TẠI CƠ QUAN NHÀ NƯỚC 1. Cơ sở lý luận về quản lý đội ngũ cán bộ, công chức tại cơ quan nhà nước 1. Một số khái niệm 1. Khái niệm cán bộ, công chức Công chức là một khái niệm được sử dụng phổ biến ở nhiều quốc gia trên thế giới để chỉ các công dân được tuyển dụng vào làm việc thường xuyên trong các cơ quan nhà nước, do Ngân sách Nhà nước trả lương.
Nhưng do đặc thù của từng Quốc gia nên quan niệm về công chức là không đồng nhất. Tại Việt Nam, khái niệm công chức được hình thành gắn liền với sự phát triển của nền hành chính Nhà nước. Trải qua các giai đoạn phát triển của nền hành chính Nhà nước thì khái niệm này được hiểu theo nhiều cách khác nhau. Pháp lệnh Cán bộ công chức năm 1998, sửa đổi bổ sung năm 2000, năm 2003 và năm 2019 đã có quy định về cán bộ, công chức nhưng vẫn chưa có sự phân biệt rạch ròi giữa cán bộ và công chức mà sử dụng chung khái niệm cán bộ công chức.
Khoản 2 Điều 4 Luật cán bộ công chức quy định: “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, Tổ chức Chính trị - Xã hội ở Trung Uơng, cấp Tỉnh, cấp Huyện; trong Cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhận chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhận chuyên nghiệp, và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội (sau đây gọi chung là đơn vị sự nghiệp công 6 lập), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo; quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật” (Luật Cán bộ, viên chức, 2019) Để quy định cụ thể về công chức, ngày 25 tháng 01 năm 2010, Chính phủ ban hành Nghị định 06/2010/NĐ-CP quy định: “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong biên chế, hưởng lương từ ngân sách nhà nước hoặc được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật…” (Chính phủ, 2010) Khoản 1 Điều 4 Luật cán bộ công chức quy định:“Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo Nhiệm kỳ trong Cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, Tổ chức chính trị, Tổ chức Chính trị - Xã hội ở trung ương, ở Tỉnh, Thành phố trực thuộc Trung Ương (sau đây gọi chung là cấp Tỉnh), ở Quận, Huyện, Thị xã, Thành phố thuộc Tỉnh (sau đây gọi chung là cấp Huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước”. (Luật Cán bộ, viên chức, 2019) Như vậy, cán bộ là được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh. Cán bộ làm việc theo Nhiệm kỳ, tức là làm việc trong một khoảng thời gian nhất định. Nhiệm kỳ với mỗi vị trí công tác là khác nhau, được Pháp Luật quy định cụ thể.
Cán bộ chuyên trách bảo vệ an ninh Quốc gia là Sỹ quan, Hạ sỹ quan được giao nhiệm vụ chuyên trách làm tham mưu, tổ chức, trực tiếp thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh Quốc gia. Cán bộ, công chức có điểm chung là công dân Việt Nam, trong biên chế và được hưởng lương từ Ngân sách Nhà nước (công chức trong bộ máy Lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì được hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định). Khái niệm quản lý cán bộ, công chức Quản lý cán bộ, công chức là công tác lãnh đạo, chỉ đạo, giám sát và đánh giá các hoạt động thanh tra, kiểm tra nhằm tăng cường pháp chế, bảo vệ quyền lợi và lợi ích của các cán bộ, công chức làm việc tại cơ quan nhà nước, nhằm giúp Lãnh đạo cơ quan nhà nước và các cấp điều hành thông suốt, an toàn và đúng pháp luật. Mục tiêu, yêu cầu của công tác quản lý cán bộ, công chức 1.
Mục tiêu của công tác quản lý cán bộ, công chức Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu của tổ chức, cơ quan nhà nước để thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra; Phát triển đội ngũ cán bộ, công chức thích ứng với yêu cầu của từng giai đoạn xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, cải cách nền hành chính, cải cách chế độ công vụ, công chức và yêu cầu quản lý mọi mặt của đời sống kinh tế, văn hoá, xã hội; Tạo cơ hội để cán bộ, công chức phát triển tài năng; bảo đảm việc thực thi công vụ đúng Pháp luật Nhà nước quy định; xây dựng một môi trường làm việc có văn hoá, có hiệu quả trên cơ sở hợp tác, phối hợp giữa từng cán bộ, công chức với nhau trong cơ quan, tổ chức. Yêu cầu đối với công tác quản lý cán bộ, công chức Một là, quản lý cán bộ, công chức phải toàn diện. Quản lý cán bộ, công chức cả về số lượng, chất lượng, cơ cấu, tình hình tư tưởng và tổ chức của toàn đội ngũ và với từng người; phải quản lý chắc cả về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, năng lực công tác; quản lý về phương pháp, tác phong công tác; về lịch sử chính trị gia đình, bản thân và các mối quan hệ xã hội khác. Ngoài ra, còn phải tìm hiểu nắm được tâm tư, tình cảm và nguyện vọng của cán bộ, công chức.
Hai là, công tác quản lý cán bộ, công chức phải được tiến hành thường xuyên, liên tục bằng nhiều nội dung, hình thức biện pháp phong phú, phù hợp, 8 quản lý cán bộ, công chức thực chất là quản lý con người trong một tổ chức, trong sự vận động phát triển của xã hội. Cho nên yêu cầu đặt ra đối với công tác này là phải xuất phát từ tình hình thực tiễn và nhằm giải quyết những vấn đề mà thực tiễn đang đặt ra. Thực tiễn lại luôn vận động phát triển không ngừng cho nên quản lý cán bộ, công chức cần được tiến hành thường xuyên, liên tục để đáp ứng kịp thời những đòi hỏi của tình hình thực tiễn, đây là một quá trình đòi hỏi rất công phu, phải thông qua nhiều khâu, nhiều bước. Cho nên, quản lý cán bộ, công chức cần phải tiến hành một cách toàn diện, đồng bộ tất cả các nội dung, giải pháp và phải vận dụng linh hoạt nhiều hình thức phong phú, đa dạng, không nên tuyệt đối hoá hoặc xem nhẹ bất cứ một nội dung, giải pháp nào.
Đồng thời các cấp phải quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện đúng nguyên tắc, đúng quy trình công tác cán bộ, tập trung mọi nỗ lực để không ngừng nâng cao chất lượng hoạt động của từng khâu, từng bước, từ việc quy hoạch, tạo nguồn, tuyển chọn đến việc bố trí sử dụng, quản lý và thực hiện chính sách đối với đội ngũ cán bộ, công chức một cách chặt chẽ, sát thực tiễn, phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ và đặc điểm của từng cơ quan, đơn vị. Ba là, phát huy được sức mạnh tổng hợp, đề cao vai trò của các tổ chức đảng, cán bộ chủ trì, cơ quan chức năng và cán bộ, công chức trong công tác quản lý. Việc phát huy mạnh mẽ vai trò, trách nhiệm của các tổ chức đảng, cán bộ chủ trì, các cơ quan chức năng và cán bộ, công chức là vấn đề có ý nghĩa hết sức quan trọng. Trong đó, sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng là nhân tố có ý nghĩa quyết định.
Trên cơ sở đường lối của đảng, chỉ thị, nghị quyết, hướng dẫn của cấp trên và tình hình thực tiễn đặt ra, các tổ chức đảng phải thường xuyên đề ra các chủ trương, giải pháp để lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức triển khai thực hiện và kiểm tra kết quả công tác quản lý cán bộ, công chức. Các cơ quan chức năng cần phải nắm vững chủ trương đường lối của đảng, chỉ thị, nghị quyết của cấp trên, tích cực, chủ động tham mưu đề xuất với cấp 9 ủy, tổ chức đảng các cấp và kịp thời hướng dẫn giúp đỡ các cơ quan, đơn vị, địa phương tổ chức thực hiện đúng nghị quyết của cấp ủy đảng các cấp và chỉ thị, hướng dẫn của cấp trên, tránh mọi biểu hiện sai lầm, lệch lạc trong nhận thức và hành động, thiếu trách nhiệm trong quản lý cán bộ, công chức. Vai trò, nguyên tắc của công tác quản lý cán bộ, công chức 1. Vai trò Công tác quản lý cán bộ, công chức có vai trò đặc biệt quan trọng.
Một là, công tác quản lý cán bộ, công chức góp phần phát huy tốt vai trò của đội ngũ cán bộ, công chức trong nền hành chính nhà nước. Đội ngũ cán bộ, công chức trong cơ quan nhà nước là người giữ vai trò quyết định trong việc hiện thực hoá sự lãnh đạo, quản lý của đảng và nhà nước về hoạt động của tổ chức; là người giữ vai trò quyết định trong việc quán triệt, tổ chức thực hiện mọi quyết định của cấp uỷ cấp trên, cấp uỷ cùng cấp và mọi chủ trương, kế hoạch, sự chỉ đạo của chính quyền cấp trên, cũng như mọi chương trình, kế hoạch. (Hà Quang Ngọc, 2000) Hai là, công tác quản lý cán bộ, công chức góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, phát huy ưu điểm, ngăn ngừa, khắc phục hạn chế, khuyết điểm. Đội ngũ cán bộ, công chức phần lớn có bản lĩnh chính trị vững vàng; lối sống trong sạch, giản dị; có tinh thần học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, có tinh thần trách nhiệm với công việc, tuy nhiên vẫn còn một vài cán bộ, công chức còn lơ là với công việc, một số tự mãn,… Vì vậy, vấn đề quản lý đội ngũ cán bộ, công chức trở thành yêu cầu khách quan, cấp bách hiện nay.
(Hà Quang Ngọc, 2000) Ba là, công tác quản lý cán bộ, công chức góp phần thực hiện có hiệu quả các mục tiêu, nội dung cải cách nền hành chính nhà nước hiện nay.