Mở đầu Phần 2. Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý tài chính Phần 3. Phương pháp nghiên cứu Phần 4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận Phần 5.
Kết luận và kiến nghị 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TRONG ĐƠN VỊ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC CÔNG LẬP 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TRONG ĐƠN VỊ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC CÔNG LẬP 2. Một số khái niệm cơ bản về quản lý tài chính trong đơn vị giáo dục đại học công lập 2.
Khái niệm về quản lý Theo Harol Koontz, Quản lý là một nghệ thuật nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra thông qua việc điều khiển, chỉ huy, phối hợp, hướng dẫn hoạt động của những người khác (Những vấn đề cốt yếu của quản lý. NXB khoa học - Kỹ thuật, 1993). Theo Fayei (1987), quản lý là hoạt động mà mọi tổ chức (gia đình, doanh nghiệp, chính phủ) đều có, nó gồm năm yếu tố tạo thành là kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, điều chỉnh, và kiểm soát. Quản lý chính là thực hiện kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo điều chỉnh và kiểm soát thực hiện kế hoạch ấy.
Quản lý là việc đạt tới mục đích của tổ chức một cách có kết quả và hiệu quả thông qua quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra các nguồn lực của tổ chức (Khoa học quản lý, tập I, Trường ĐH KTQD, Hà Nội 2001). Từ những lý luận trên đây có thể định nghĩa quản lý như sau: Quản lý là một hoạt động liên tục và cần thiết khi con người kết hợp với nhau trong tổ chức. Đó là quá trình tạo nên sức mạnh gắn liền các hoạt động của các cá nhân với nhau trong một tổ chức nhằm đạt được mục tiêu chung. Quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được những mục tiêu nhất định trong điều kiện biến động của môi trường.
Chủ thể quản lý là tác nhân tạo ra các tác động quản lý nhằm dẫn dắt đối tượng quản lý đến mục tiêu. Chủ thể có thể là một người, một bộ máy quản lý gồm nhiều người, một thiết bị. Đối tượng quản lý tiếp nhận các tác động của chủ thể quản lý. Như vậy quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất tiềm năng, cơ hội của tổ chức để đạt được những mục tiêu đã đặt ra trong điều kiện biến động của môi trường.
4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Vì thế, quản lý là một chức năng lao động xã hội bắt nguồn từ tính chất xã hội của lao động. Theo nghĩa rộng, quản lý là hoạt động có mục đích của con người. Về cơ bản, mọi người đều cho rằng quản lý chính là các hoạt động do một hoặc nhiều người điều phối hành động của những người khác nhằm thu được kết quả mong muốn. Khái niệm về quản lý tài chính Có khá nhiều quan điểm về quản lý tài chính.
Tuy nhiên, bản chất của quản lý tài chính trong mọi tổ chức nói chung là giống nhau, chỉ là do đặc thù của mỗi ngành nên sẽ có những nét cơ bản riêng. Theo học thuyết quản lý tài chính của mình, Erasonomon cho rằng: Quản lý tài chính là việc sử dụng các thông tin phản ánh chính xác tình trạng tài chính của một đơn vị để phân tích điểm mạnh điểm yếu của nó và lập các kế hoạch hành động, kế hoạch sử dụng nguồn tài chính, TSCĐ và nhu cầu nhân công trong tương lai nhằm đạt được mục tiêu cụ thể tăng giá trị cho đơn vị đó (Dương Đăng Chinh, 2009). Theo tác giả Joseph Massie (2010) thì quản lý tài chính là hoạt động quản lý tiền (quỹ tiền) một cách có chủ đích nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức. Hoạt động này bao gồm hai nội dung quan trọng là làm thế nào để có tiền và phân bổ số tiền ấy vào chi tiêu như thế nào? (Joseph Massie, 2010).
Như vậy có thể hiểu quản lý tài chính là hoạt động quản lý việc tạo lập và sử dụng các nguồn tiền để đạt được mục tiêu của cá nhân, tổ chức. Khái niệm về trường đại học công lập Trường đại học công lập là một đơn vị sự nghiệp công lập, thực hiện chức năng đào tạo trình độ cao đẳng, đại học và trình độ sau đại học hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận mà hướng tới mục tiêu vì cộng đồng xã hội. Các trường đại học công lập có nhiệm vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học và bồi dưỡng đội ngũ tri thức, đội ngũ cán bộ khoa học, kỹ thuật có trình độ chuyên môn đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước trong thời kỳ hội nhập (Luật giáo dục, 2012) Theo Luật giáo dục đại học ban hành tháng 6/2012, trường Đại học công lập là cơ sở giáo dục đại học công lập thuộc sở hữu nhà nước, do Nhà nước đầu tư xây dựng, cung cấp trang thiết bị dạy học, bố trí cán bộ, công chức quản lý và đội ngũ nhà giáo giảng dạy. và thống nhất quản lý hệ thống giáo dục quốc dân về mục tiêu, chương trình, nội dung, kế hoạch giáo dục, tiêu chuẩn nhà giáo, quy 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chế thi cử và hệ thống văn bằng (Luật giáo dục, 2012).
Mọi khoản chi phí cho quá trình hoạt động từ tiền lương, phụ cấp, vật tư văn phòng, mua sắm TSCĐ .cũng chủ yếu lấy từ nguồn cấp phát ngân sách Nhà nước. Chính vì vậy cơ cấu tổ chức, bộ máy quản lý, phục vụ, mức tiền lương, tiền thưởng của cơ sở đào tạo đại học công lập đều phải tuân thủ nguyên tắc của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Khái niệm về quản lý tài chính trong trường đại học công lập Quản lý tài chính trong các trường đại học công lập là quản lý quá trình huy động, quản lý quá trình phân phối và sử dụng các nguồn lực tài chính thông qua việc lập kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch và kiểm tra kiểm soát hoạt động tài chính của nhà trường theo cơ chế quản lý tài chính của Nhà nước nhằm đảm bảo kinh phí cho việc thực hiện các hoạt động của nhà trường (Đoàn Thị Thu Hà, 2002). Theo Đoàn Thị Thu Hà (2002), quản lý tài chính trong các trường đại học công lập có 5 đặc điểm chủ yếu: - Quản lý tài chính của trường đại học công lập không vì mục tiêu lợi nhuận mà vì lợi ích phục vụ cộng đồng và xã hội; - Nguồn kinh phí hoạt động của trường đại học công lập phụ thuộc vào chất lượng sản phẩm đầu ra là sinh viên được đánh giá trên các khía cạnh: thương hiệu nhà trường, chương trình đào tạo có phù hợp hay không, chất lượng đào tạo; - Quan hệ tài chính của các trường đại học công lập là các mối quan hệ liên quan đến Nhà nước, người học, cộng đồng xã hội, đối tác nước ngoài và cán bộ viên chức; - Quản lý tài chính trong các trường đại học công lập hướng tới mục tiêu chủ yếu là giải quyết hài hòa các mặt lợi ích giữa lợi ích của người học, lợi ích của Nhà nước, của xã hội và cả lợi ích tổng thể của nhà trường; - Quản lý tài chính trong các trường đại học công lập có sự phân cấp trong quản lý 2.
Nguyên tắc quản lý tài chính tại trường đại học công lập Quản lý tài chính tại các trường đại học công lập phải đảm bảo các nguyên tắc: nguyên tắc công khai, minh bạch; nguyên tắc lấy mục tiêu nâng cao chất lượng làm tiêu chí đánh giá kết quả hoạt động quản lý tài chính; nguyên tắc bảo 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com toàn và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính của nhà trường; nguyên tắc tuân thủ các quy định của Nhà nước (Nguyễn Văn Tiến, 2009). Tạo nguồn kinh phí cho các hoạt động từ nhiều nguồn khác nhau. Ngoài ngân sách nhà nước là nguồn kinh phí chính phục vụ cho các hoạt động của trường đại học công lập còn có các nguồn thu khác từ học phí, các khoản phí, các khoản thu từ hoạt động dịch vụ, liên kết đào tạo, các khoản viện trợ (Nguyễn Văn Tiến, 2009). Phân bổ hợp lý các khoản chi tiêu, tập trung nguồn kinh phí cho các nội dung hoạt động chính.
Trong trường đại học công lập có khá nhiều hoạt động, nội dung chi như chi sự nghiệp giáo dục đào tạo, chi hành chính, chi quản lý, chi cho nghiên cứu và thực hiện các nhiệm vụ do nhà nước giao. Do đó, cần ưu tiên chi cho các hoạt động trực tiếp phục vụ các nhiệm vụ chính được giao liên quan đến giáo dục đào tạo (Nguyễn Anh Thái, 2008). Theo Nguyễn Anh Thái (2008), việc sử dụng các nguồn tài chính cần được tổ chức linh hoạt, mềm dẻo. Thông thường việc sử dụng các nguồn kinh phí cần được lập kế hoạch từ trước đó.
Tuy nhiên, trên thực tế không nên cứng nhắc máy móc, trong nhiều trường hợp cần thiết phải thay đổi và cân đối kinh phí chi cho từng hoạt động để đảm bảo tính hiệu quả. Điều quan trọng là làm sao với nguồn tài chính có hạn cần phải đảm bảo được mọi hoạt động giáo dục đào tạo và các hoạt động khác của trường đại học công lập được diễn ra bình thường. Điều đó đòi hỏi lãnh đạo trường đại học công lập phải biết và cân đối các hoạt động ưu tiên và tổ chức phân bổ nguồn kinh phí cho các hoạt động một cách cân đối, đảm bảo hiệu quả, đạt mục tiêu giáo dục đào tạo của nhà trường. Tính hiệu quả chú trọng đến trình độ trang bị cơ sở vật chất phục vụ giáo dục đào tạo, phương pháp phân phối nguồn lực, hiệu lực quản lý hành chính và chất lượng giáo dục đào tạo mà nhà trường cung cấp.
Mục tiêu quản lý tài chính tại trường đại học công lập Mục tiêu cuối cùng của quản lý tài chính các trường đại học công lập là tăng thu, tiết kiệm chi, tránh thất thoát, tăng tích lũy hướng đến bền vững tài chính gắn với kết quả đầu ra trong đào tạo và nghiên cứu khoa học (Nguyễn Thu Hương, 2014). Theo Nguyễn Thu Hương (2014) mục tiêu quản lý tài chính tại trường đại 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.