CHƯƠNG 1 TỎNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THUC TIEN VE QUAN LÝ TÀI CHÍNH CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DUNG 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài Có nhiều nghiên cứu về quản lý dự án đầu xây dựng. Những công trình này đề cập đến công tác quản lý chung tại các công trình đầu tư xây dựng của các Ban quản lý dự án hoặc các Công ty đầu tư xây dựng.
Cụ thể như: Trần Văn Đạt (2018) trong luận văn “Hoàn thiện công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng tại Tổng công ty Dau tư và Phát triển xây dựng” đã khang định quản lý dự án là một khâu then chốt, có tính quyết định đến hiệu quả đầu tư đặc biệt là ở các dự án phát triển khu độ thị mới, khu dân cư, khu nhà ở. Công tác quản lý dự án được làm tốt sẽ tiết kiệm cho Chủ đầu tư nhiều khoản chi phí, đảm bảo chất lượng thi công công trình và tiễn độ theo kế hoạch. Trong đó, nội dung quản lý dự án đầu tư xây dựng được chỉ ra gồm có quản lý thời gian tiến độ dự án, quản lý chi phí và chất lượng dự án. Tương tự, Nguyễn Đình Tuấn Vũ (2019) cũng nghiên cứu “Hoàn thiện công tác quản lý dự án đầu tư tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Đồng Nai” với những nội dung khá tương đồng.
Tác giả chỉ ra rằng, trong quá trình thực hiện các dự án dau tư, chất lượng và hiệu quả xây dựng công trình chưa cao là bởi những yêu kém trong quản lý dự án đầu tư từ khâu tô chức quản lý, xây dựng quy trình quản lý hoặc thậm chí là chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý dự án đầu tư xây dựng. Nguyễn Khắc Mạnh (2020) trong luận văn “Quản lý các dự án đầu tư xây dựng tại Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng chuyên ngành của Tổng cục Hải quan” lại nghiên cứu về quản lý dự án đầu tư xây dựng theo tiếp cận chức năng quản lý. Nội dung quản lý dự án được xây dựng bao gồm: quản lý lập kế hoạch thực hiện dự án đầu tư xây dựng, tổ chức thực hiện kế hoạch quản lý dự án, nghiệm thu, thanh quyết toán dự án và thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện dự án. Với những nghiên cứu cụ thé thực tiễn, tác giả đã đề xuất những giải pháp hoàn thiện quản lý dự án đầu tư xây dựng ở nhiều khía cạnh như tiến độ, chất lượng công trình, chi phí, nguồn nhân lực.
12 Những khía cạnh quản lý trong quản lý dự án đầu tư xây dựng cũng được khai thác như: Phạm Văn Thao (2019) chỉ tập trung nghiên cứu về quản lý chi phí đầu tư xây dựng trong luận văn “Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chỉ phí đầu tư xây dựng công trình tại Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Ninh Bình”. Tại đây, tác giả phân tích việc kiểm soát các khoản chi phí phát sinh trong quá trình thực hiện đầu tư dự án từ khi chuẩn bị dự án cho đến khi bàn giao đưa vào sử dụng của các dự án đầu tư xây dựng. Công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng đã được nhìn nhận ở một góc độ nhỏ là kiểm soát chỉ tiêu trong giới hạn ngân sách. Phạm Quốc Dân (2018) đã nghiên cứu quản lý chi phí dự án đầu tư xây dựng về trình tự hình thành chi phí gia, cơ cấu chi phí và phân bồ chi phí vào từng giai đoạn trong dự án đầu tư xây dựng.
Tác giả cũng cho rang quản lý chi phí dự án đầu tư là một phan của quản lý dự án. Quản lý chi phí dự án hiệu quả khi chủ thé quan lý đạt được mục tiêu dự kiến của dự án, đảm bảo hài hoà lợi ích của các bên tham gia, đảm bảo thời gian, tiễn độ của dự án và không sử dụng vượt quá nguồn lực của dự án. Nguyễn Văn Đức (2017) lại nghiên cứu về quản lý chi phí dự án đầu tư xây dựng công trình tại một doanh nghiệp là Công ty TNHH MTV Quản lý khai thác công trình thuỷ lợi tinh Bắc Kạn. Nghiên cứu tập trung vào nội dung quản lý chi phí theo từng giai đoạn của dự án như giai đoạn chuẩn bị, giai đoạn thực hiện dự án và giai đoạn kết thcus đầu tư.
Lê Thị Huê (2018) cũng nghiên cứu về quản lý tài chính dự án đầu tư nhưng lại là những dạ án nông nghiệp sử dụng vốn ODA. Nội dung quản lý tài chính được tác giả trình bày gồm có: lập kế hoạch - dự toán, chấp hành dự toán, báo cáo tài chính, quyết toán và kiểm toán dự án. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng chỉ ra các nhân tố chủ yéu ảnh hưởng đến công tác quan lý tài chính. Sau khi phân tích thực trang, tác giả đề xuất các giải pháp nhăm tăng hường hiệu quả công tác quản lý tài chính các dự án đầu tư sử dụng vốn ODA của Ban quản lý các dự án Nông nghiệp.
Mặc dù quản lý tài chính các dự án đầu tư xây dựng cũng là một phần trong quản lý dự án nhưng số lượng các đề tài nghiên cứu về chủ dé này không lớn. Có thé tìm thấy như: 13 Luận văn thạc sĩ của Đinh Văn Lâm (2014) nghiên cứu “Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính dự án đầu tư xây dựng tại Tổng cục An ninh II — Bộ Công an”. Tác giả cho rằng, quản lý tài chính dự án đầu tư xây dựng sẽ bao gồm: quan lý chi phí dự án đầu tư xây dựng, quản lý định mức dự toán, giá, chỉ số giá xây dựng, tô chức thực hiện dự toán và phân tích hiệu quả tài chính dự án đầu tư xây dựng. Cách tiếp cận này theo nội dung tổ chức công tác quản lý tài chính các dự án đầu tư xây dựng.
Tương tự, Nguyễn Thanh Thuỷ (2016) khi nghiên cứu “Giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính dự án đầu tư xây dựng cơ bản tại Công ty CP Đầu tư và xây dựng Việt Hà” cũng đưa ra khung lý luận về nội dung quản lý tài chính dự án đàu tư xây dựng cơ bản tại doanh nghiệp như trên. Sự khác biệt chỉ là việc phân tích thực tiễn. Từ đó, tác giả đưa ra hai nhóm giải pháp là quan lý thu va quản lý chi. Cao Thị Hương Giang (2013) cũng có cách tiếp cận về quản lý tài chính dự án đầu tư xây dựng Nhà máy cán thép công suất 500.000 tắn/năm của Công ty Cổ phan cán thép Thái Trung — Thành phố Thái Nguyên không theo chức năng quan lý.
Nội dung quản lý tài chính được xây dựng trong khung lý luận bao gồm: xác định tổng mức vốn đầu tư, xác định các nguồn tài trợ cho dự án, đánh giá tiềm lực tài chính của dự án, hiệu quả tài chính và độ an toàn tài chính. Như vậy, tác giả gần như chỉ nghiên cứu về năng lực tài chính cho dự án đầu tư xây dựng chứ. chưa làm rõ nét về quản lý tài chính. Trịnh Ngọc Anh (2018) nghiên cứu quản lý tài chính các dự án xây dựng nhà máy nhiệt điện dưới góc nhìn của kiểm toán nhà nước.
Nội dung quản lý tài chính được tác giả phân tích không có sự nỗi bật với góc nhìn của Kiểm toán Nhà nước mà vẫn chỉ là các nội dung quản lý bên trong thực hiện quản lý tài chính các dự án đầu tư. Kết quả các công trình nghiên cứu và khoảng trong can nghiên cứu Có thé thấy quản lý tài chính là một phan trong quan lý dự án đầu tư xây dựng nhưng bởi tính chuyên sâu của nó nên các nghiên cứu về vấn đề này còn khá khiêm tốn. Có thể nhận xét về những nghiên cứu đã công bồ như sau: Thứ nhất, các nghiên cứu hầu hết chỉ tiếp cận theo nội dung các hoạt động tài chính như lập dự toán, thu, chi ma chưa tiếp cận theo chức năng quản lý. Lý do bởi phần lớn các nghiên cứu không phải là chuyên ngành quản lý kinh tế mà là quản trị 14 kinh doanh nên cách nhìn nhận vấn đề nghiên cứu có sự khác biệt.
Đây là khoảng trong tiếp cận mà tác giả cần khai thác dé phù hợp với chuyên ngành nghiên cứu của mình hơn. Thứ hai, khung lý luận của các nghiên cứu còn chưa phân định rõ nội dung quản lý tài chính và các tiêu chí đánh giá quản lý tài chính. Điều này sẽ làm nghiên cứu trở nên thiếu rõ nét. Thứ ba, các nghiên cứu thực tiễn về quản lý tài chính dự án đầu tư xây dựng hầu như chỉ đề cập đến các công trình dân dụng có tính đến lợi nhuận.
Chính vì vậy, hệ thống tiêu chí đánh giá quản lý tài chính đầu tư xây dựng công trình thường phải xem xét về hiệu quả đầu tư như doanh thu, mức lỗ - lãi, khả năng thu hồi vốn đầu tư. Tuy nhiên, sự thiếu vắng những nghiên cứu về quản lý tài chính dự án đầu tư xây dựng cơ sở giáo dục có tính phi lợi nhuận đã khiến hệ thống lý luận về quản lý tài chính đầu tư xây dựng còn những “khoảng trống”. Thứ tư, trong các nghiên cứu đã công bó, chưa có nghiên cứu nào dé cập đến các dự án đầu tư xây dựng tại Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng Đại học Quốc gia Hà Nội tại Hòa Lac. Từ những khoảng trống ở trên, tác giả có thê xác định đề tài nghiên cứu của mình là: “Quản lý tài chính dự án đầu tư xây dựng tại Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng Đại học Quốc gia Hà Nội tại Hòa Lạc” với góc nhìn quản lý kinh tế.
Luận văn không chỉ xây dựng khung lý luận rõ ràng về quan lý tài chính, xác định nhân tố ảnh hưởng và tiêu chí đánh giá quản lý tài chính dự án đầu tư xây dựng. Từ đó, luận văn phân tích thực trạng quản lý tài chính tại tại Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng Đại học Quốc gia Hà Nội tại Hòa Lạc làm căn cứ khoa học cho các biện pháp hoàn thiện quản lý tài chính trong thời gian tới và đạt được mục tiêu đầu tư. Cơ sở lý luận về quản lý tài chính các dự án đầu tư xây dựng 1. Dự án đầu tư xây dựng 1.
Khái niệm dự án đầu tư xây dựng Đề xác định khái niệm dự án đầu tư xây dựng, luận văn bắt đầu tìm hiểu từ những khái niệm chi tiết hơn.