Luận văn thạc sĩ quản lý rủi ro trong cho vay xây lắp tại ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển việt nam chi nhánh vĩnh phúc

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu quản lý rủi ro trong cho vay xây lắp tại ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển việt nam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Bùi Trung Kiên
• Người hướng dẫn: GS. Lê Du Phong
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản Lý Rủi Ro Trong Cho Vay Xây Lắp Tại Ngân Hàng BIDV Vĩnh Phúc
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học của luận văn
• Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY XÂY LẮP CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI (NHTM)
• 1.1. Tín dụng Ngân hàng
• 1.1.1. Khái niệm tín dụng Ngân hàng
• 1.1.2. Phân loại tín dụng Ngân hàng
• 1.1.3. Quy trình tín dụng Ngân hàng
• 1.1.4. Vai trò của tín dụng Ngân hàng
• 1.2. Rủi ro tín dụng Ngân hàng
• 1.2.1. Khái niệm rủi ro tín dụng Ngân hàng
• 1.2.2. Tác động của các loại rủi ro tới rủi ro tín dụng Ngân hàng
• 1.2.3. Các nhân tố dẫn đến rủi ro tín dụng: Có rất nhiều nhân tố dẫn đến rủi ro tín dụng bao gồm
• 1.2.4. Các chỉ tiêu phản ánh rủi ro tín dụng Ngân hàng
• 1.3. Quản lý rủi ro của Ngân hàng thương mại
• 1.3.1. Quan niệm về quản lý rủi ro tín dụng
• 1.3.2. Các nguyên tắc chung của Uỷ ban Giám sát Ngân hàng Basel II về quản lý rủi ro tín dụng
• 1.3.3. Nội dung của quản lý rủi ro tín dụng của NHTM
• 1.3.4. Công cụ quản lý rủi ro tín dụng của Ngân hàng thương mại
• 1.3.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý rủi ro tín dụng nói chung, trong cho vay xây lắp nói riêng
• 1.4. Đặc điểm hoạt động của các DNXL và đặc điểm tín dụng đối với DNXL
• 1.4.1. Đặc điểm hoạt động của các Doanh nghiệp xây lắp
• 1.4.2. Đặc điểm tín dụng đối với DNXL
• 1.4.3. Sự cần thiết quản lý rủi ro trong cho vay xây lắp
• 1.5. Kinh nghiệm của một số Ngân hàng thương mại trên thế giới
• 1.5.1. Kinh nghiệm của Ngân hàng DRESDNER (CHLB Đức)
• 1.5.2. Kinh nghiệm của CANADA
• 1.5.3. Kinh nghiệm quản lý rủi ro tín dụng tại một số Ngân hàng ở Việt Nam và bài học kinh nghiệm
• 1.6. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Mô hình nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.3.2. Phương pháp tổng hợp, xử lý số liệu
• 2.3.3. Phương pháp phân tích thông tin
• 2.4. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.5. Kết quả hoạt động quản lý rủi ro trong cho vay xây lắp tại BIDV Vĩnh Phúc từ năm 2011 đến 2013
• 2.6. Điều tra đối với cán bộ QHKH tại BIDV Vĩnh Phúc và đại diện DNXL đang có quan hệ tín dụng tại BIDV Vĩnh Phúc
• 2.7. So sánh kết quả điều tra đánh giá về cho vay xây lắp giữa cán bộ QHKH tại ngân hàng và đại diện DNXL đang có quan hệ tín dụng tại BIDV Vĩnh Phúc
• 2.8. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ RỦI RO CHO VAY XÂY LẮP TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH VĨNH PHÚC
• 3.1. Giới thiệu chung về Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Vĩnh Phúc
• 3.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của Chi nhánh
• 3.1.2. Đặc điểm hoạt động kinh doanh của BIDV Vĩnh Phúc
• 3.1.3. Kết quả kinh doanh của BIDV Vĩnh Phúc trong thời gian vừa qua
• 3.2. Thực trạng các DNXL trên địa bàn Tỉnh Vĩnh Phúc và các DNXL có quan hệ tín dụng tại BIDV Vĩnh Phúc
• 3.3. Các quy định và quy trình cho vay xây lắp hiện hành tại BIDV
• 3.4. Thực trạng hoạt động cho vay xây lắp đối với các Doanh nghiệp trên địa bàn tại BIDV Vĩnh Phúc giai đoạn 2011-2013
• 3.5. Rủi ro trong quan hệ tín dụng với các DNXL tại BIDV Vĩnh Phúc
• 3.6. Thực trạng công tác quản lý rủi ro cho vay xây lắp đối với các DNXL tại BIDV Vĩnh Phúc
• 3.6.1. Quản lý và nhận diện rủi ro
• 3.6.2. Về công tác đánh giá, đo lường rủi ro tín dụng đối với các DNXL
• 3.6.3. Về công tác kiểm soát, phòng ngừa, hạn chế rủi ro
• 3.6.4. Công tác xử lý rủi ro
• 3.7. Đánh giá của khách hàng và ngân hàng về các vấn đề liên quan đến hoạt động cho vay xây lắp tại BIDV Vĩnh Phúc
• 3.8. Đánh giá công tác quản trị rủi ro tín dụng đối với DNXL tại BIDV Vĩnh Phúc giai đoạn 2011-2013
• 3.8.1. Những kết quả đạt được
• 3.8.2. Những tồn tại, hạn chế
• 3.8.3. Đánh giá nguyên nhân
• 3.9. Kinh nghiệm từ thực tế cho vay xây lắp tại BIDV Vĩnh Phúc từ việc quản lý rủi ro cho vay xây lắp
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC QUẢN LÝ RỦI RO CHO VAY XÂY LẮP TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH VĨNH PHÚC
• 4.1. Định hướng phát triển hoạt động tín dụng của BIDV Vĩnh Phúc và dự báo triển vọng ngành xây dựng giai đoạn 2013-2015
• 4.1.1. Định hướng phát triển hoạt động tín dụng của BIDV Vĩnh Phúc
• 4.1.2. Triển vọng ngành xây dựng trên địa bàn Tỉnh Vĩnh phúc trong giai đoạn 2013-2015
• 4.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý rủi ro cho vay xây lắp tại BIDV Vĩnh Phúc
• 4.2.1. Thực hiện duy trì các nguyên tắc trong hoạt động tín dụng
• 4.2.2. Hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ
• 4.2.3. Hoàn thiện cơ cấu tổ chức hoạt động tín dụng và cơ cấu quản lý, giám sát rủi ro tín dụng của Ngân hàng
• 4.2.4. Xây dựng chính sách tín dụng phù hợp
• 4.2.5. Trích lập quỹ dự phòng bù đắp rủi ro
• 4.2.6. Hệ thống thông tin quản lý rủi ro tín dụng
• 4.2.7. Xử lý rủi ro từ nguồn trích lập dự phòng
• 4.2.8. Cơ cấu nợ vay hoặc Bán nợ
• 4.2.9. Đẩy mạnh hoạt động marketing và đa dạng hoá danh mục đầu tư
• 4.3. Một số kiến nghị
• 4.3.1. Kiến nghị đối với Chính phủ
• 4.3.2. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà Nước
• 4.3.3. Kiến nghị với Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Rủi Ro Trong Cho Vay Xây Lắp Tại Ngân Hàng BIDV Vĩnh Phúc

Quản lý rủi ro trong cho vay xây lắp là một yếu tố quan trọng giúp ngân hàng BIDV Vĩnh Phúc duy trì sự ổn định và phát triển bền vững. Hoạt động cho vay xây lắp không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng mà còn tác động đến sự phát triển kinh tế của địa phương. Việc hiểu rõ về quy trình và các yếu tố liên quan đến quản lý rủi ro sẽ giúp ngân hàng tối ưu hóa hoạt động cho vay và giảm thiểu rủi ro tín dụng.

1.1. Khái Niệm Quản Lý Rủi Ro Trong Cho Vay Xây Lắp

Quản lý rủi ro trong cho vay xây lắp bao gồm các biện pháp nhằm nhận diện, đánh giá và kiểm soát các rủi ro có thể xảy ra trong quá trình cho vay. Điều này bao gồm việc phân tích khả năng trả nợ của khách hàng và các yếu tố ảnh hưởng đến dự án xây dựng.

1.2. Vai Trò Của Ngân Hàng BIDV Trong Quản Lý Rủi Ro

Ngân hàng BIDV đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn cho các doanh nghiệp xây lắp. Việc quản lý rủi ro hiệu quả giúp ngân hàng bảo vệ tài sản và đảm bảo lợi nhuận từ các khoản cho vay.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Rủi Ro Cho Vay Xây Lắp Tại BIDV Vĩnh Phúc

Quản lý rủi ro trong cho vay xây lắp tại BIDV Vĩnh Phúc đối mặt với nhiều thách thức. Các yếu tố như biến động thị trường, tình hình kinh tế và khả năng tài chính của khách hàng đều có thể ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng. Việc nhận diện và đánh giá các rủi ro này là rất cần thiết để đưa ra các giải pháp phù hợp.

2.1. Rủi Ro Tín Dụng Trong Cho Vay Xây Lắp

Rủi ro tín dụng là một trong những thách thức lớn nhất mà ngân hàng phải đối mặt. Điều này bao gồm khả năng khách hàng không trả nợ đúng hạn, dẫn đến tổn thất cho ngân hàng.

2.2. Biến Động Thị Trường Ảnh Hưởng Đến Cho Vay

Biến động thị trường có thể làm thay đổi nhu cầu và giá cả nguyên vật liệu, ảnh hưởng đến khả năng hoàn thành dự án của doanh nghiệp. Ngân hàng cần theo dõi sát sao các yếu tố này để điều chỉnh chính sách cho vay kịp thời.

III. Phương Pháp Quản Lý Rủi Ro Trong Cho Vay Xây Lắp Tại BIDV Vĩnh Phúc

Để quản lý rủi ro hiệu quả, BIDV Vĩnh Phúc áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này không chỉ giúp nhận diện và đánh giá rủi ro mà còn đưa ra các giải pháp phòng ngừa và xử lý kịp thời.

3.1. Đánh Giá Rủi Ro Tín Dụng

Đánh giá rủi ro tín dụng là bước đầu tiên trong quy trình quản lý rủi ro. Ngân hàng sử dụng các tiêu chí như lịch sử tín dụng, khả năng tài chính và dự án xây dựng để đánh giá.

3.2. Kiểm Soát Rủi Ro Trong Quy Trình Cho Vay

Kiểm soát rủi ro bao gồm việc thiết lập các quy trình và chính sách cho vay rõ ràng. Ngân hàng cần đảm bảo rằng tất cả các khoản vay đều được xem xét kỹ lưỡng trước khi phê duyệt.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Quản Lý Rủi Ro Tại BIDV Vĩnh Phúc

BIDV Vĩnh Phúc đã áp dụng nhiều biện pháp quản lý rủi ro trong thực tiễn cho vay xây lắp. Những biện pháp này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng của ngân hàng.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Quản Lý Rủi Ro

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các biện pháp quản lý rủi ro đã giúp ngân hàng giảm thiểu đáng kể tỷ lệ nợ xấu trong cho vay xây lắp.

4.2. Các Mô Hình Quản Lý Rủi Ro Hiệu Quả

Ngân hàng đã phát triển các mô hình quản lý rủi ro phù hợp với đặc thù của ngành xây dựng, từ đó nâng cao khả năng dự đoán và kiểm soát rủi ro.

V. Kết Luận Về Quản Lý Rủi Ro Trong Cho Vay Xây Lắp Tại BIDV Vĩnh Phúc

Quản lý rủi ro trong cho vay xây lắp tại BIDV Vĩnh Phúc là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngân hàng. Việc áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro hiệu quả sẽ giúp ngân hàng duy trì chất lượng tín dụng và bảo vệ tài sản.

5.1. Tương Lai Của Quản Lý Rủi Ro Tại BIDV

Trong tương lai, BIDV cần tiếp tục cải tiến các phương pháp quản lý rủi ro để đáp ứng với những thay đổi của thị trường và nhu cầu của khách hàng.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Rủi Ro

Ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên để nâng cao khả năng quản lý rủi ro, từ đó đảm bảo an toàn cho các khoản cho vay.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ cấu tài sản sinh lời của hệ thống ngân hàng thương mại, tín dụng phục vụ thi công xây lắp luôn chiếm tỷ trọng lớn nhưng đồng thời cũng là khu vực tiềm ẩn nhiều biến động rủi ro. Tại tỉnh Vĩnh Phúc, hệ thống gồm 20 tổ chức tín dụng và ngân hàng thương mại đang cạnh tranh mạnh mẽ trong việc cung ứng vốn cho các dự án hạ tầng. Trong đó, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Vĩnh Phúc (BIDV Vĩnh Phúc) khẳng định vị thế hàng đầu khi nắm giữ từ 8% đến 9% thị phần tín dụng toàn địa bàn. Hoạt động tín dụng đóng vai trò huyết mạch tại chi nhánh khi dư nợ cho vay chiếm trên 65% tổng tài sản, trong đó dư nợ cấp cho các doanh nghiệp xây lắp chiếm tới 29% tổng dư nợ.

Tuy nhiên, lĩnh vực xây lắp mang tính đặc thù cao do chu kỳ sản xuất kéo dài từ 3 tháng đến 5 năm, phụ thuộc lớn vào tiến độ nghiệm thu, vốn ngân sách nhà nước và sự biến động của giá cả nguyên vật liệu đầu vào. Thực tế giai đoạn 2011 - 2013 cho thấy công tác quản lý rủi ro tín dụng xây lắp tại chi nhánh còn bộc lộ một số hạn chế trong khâu thẩm định dòng tiền và giám sát sau giải ngân.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng quản lý rủi ro cho vay xây lắp tại BIDV Vĩnh Phúc giai đoạn 2011 - 2013, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện công tác quản trị rủi ro giai đoạn 2014 - 2016. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở khoa học giúp chi nhánh kiểm soát tỷ lệ nợ xấu xây lắp dưới ngưỡng 2%, nâng cao hệ số thu hồi nợ và duy trì tăng trưởng tín dụng bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng khung lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng hiện đại theo các nguyên tắc chuẩn mực của Hiệp ước Basel II, kết hợp các quy định pháp lý chuyên ngành của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Cụ thể, nghiên cứu áp dụng các quy định tại Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng xử lý rủi ro theo 5 nhóm nợ (với tỷ lệ trích lập dự phòng cụ thể lần lượt là 0%, 5%, 20%, 50% và 100%), cùng Quyết định số 457/2005/QĐ-NHNN quy định tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 8% đối với các tổ chức tín dụng.

Mô hình nghiên cứu được xây dựng theo cấu trúc Đầu vào - Quy trình - Đầu ra (Input - Process - Output). Trong đó, các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm:

• Tín dụng ngân hàng và rủi ro tín dụng: Khả năng xảy ra tổn thất ngoài dự kiến khi khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện đúng nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi theo hợp đồng.
• Vòng quay vốn lưu động ngành xây lắp: Hệ số phản ánh tốc độ luân chuyển vốn, thông thường chỉ đạt 1,3 đến 2,0 vòng/năm, thấp hơn nhiều so với lĩnh vực thương mại.
• Hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ: Công cụ lượng hóa mức độ rủi ro của từng khách hàng dựa trên chấm điểm chỉ tiêu tài chính và phi tài chính.
• Quỹ dự phòng rủi ro tín dụng: Nguồn tài chính được trích lập từ chi phí hoạt động để bù đắp các khoản tổn thất nợ vay phát sinh thực tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp được thu thập trong giai đoạn 2011 - 2013. Nguồn dữ liệu thứ cấp bao gồm báo cáo tài chính, báo cáo thường niên, cân đối tài khoản kế toán của BIDV Vĩnh Phúc và số liệu thống kê của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Vĩnh Phúc.

Về dữ liệu sơ cấp, tác giả tiến hành điều tra khảo sát chọn mẫu toàn bộ với tổng thể N = 65 đối tượng, gồm 41 doanh nghiệp xây lắp đang có quan hệ tín dụng và 24 cán bộ quan hệ khách hàng tại hội sở chi nhánh cùng 6 phòng giao dịch. Áp dụng công thức Slovin với mức sai số e = 5%, kích thước mẫu đại diện được xác định là n = 62 người, bao gồm 38 đại diện doanh nghiệp (đạt tỷ lệ phản hồi 92,68%) và 24 cán bộ tín dụng (đạt tỷ lệ 100%).

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích so sánh đối chiếu và tổng hợp định tính kết hợp định lượng là nhằm phản ánh khách quan thực trạng cấp tín dụng từ cả hai góc độ: bên cung ứng vốn và bên sử dụng vốn. Phương pháp này cho phép nhận diện chính xác các điểm nghẽn trong quy trình cấp tín dụng từ khâu lập hồ sơ, thẩm định hạn mức đến theo dõi thu nợ thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực chứng tại BIDV Vĩnh Phúc giai đoạn 2011 - 2013 mang lại 4 phát hiện quan trọng:

• Tỷ trọng cho vay xây lắp duy trì ở mức cao: Dư nợ cho vay thi công xây lắp chiếm bình quân 29% tổng dư nợ tín dụng toàn chi nhánh, đóng góp hơn 60% vào tổng thu nhập thuần từ hoạt động tín dụng, khẳng định vai trò là sản phẩm cốt lõi nhưng cũng là nơi tập trung rủi ro cao nhất.
• Chu kỳ luân chuyển vốn chậm: Vòng quay vốn lưu động của các doanh nghiệp xây lắp vay vốn tại chi nhánh chỉ đạt từ 1,3 đến 2,0 vòng/năm, kéo theo thời hạn cho vay trung bình cho mỗi món vay xây lắp kéo dài từ 6 đến 9 tháng, làm tăng độ trễ thanh khoản so với nhóm thương mại đạt 5 đến 7 vòng/năm.
• Cơ cấu khách hàng tiềm ẩn rủi ro nội tại: 100% doanh nghiệp xây lắp có quan hệ tín dụng tại chi nhánh năm 2013 (41 doanh nghiệp) đều là các công ty TNHH và công ty cổ phần ngoài quốc doanh. Đa phần các đơn vị này có quy mô vốn chủ sở hữu nhỏ, tỷ lệ đòn bẩy tài chính nợ/vốn tự có vượt quá 3 lần, gây khó khăn cho công tác thẩm định độ minh bạch của sổ sách kế toán.
• Sự chênh lệch trong đánh giá chất lượng tín dụng: Kết quả khảo sát 62 mẫu cho thấy 100% cán bộ ngân hàng (24/24 người) đánh giá công tác kiểm soát dòng tiền thanh toán qua kho bạc là yếu tố sống còn, trong khi 38 doanh nghiệp lại phản ánh các điều kiện về tài sản thế chấp và tiến độ giải ngân theo giai đoạn nghiệm thu còn quá khắt khe, tạo áp lực thanh khoản cục bộ cho nhà thầu.

Thảo luận kết quả

Thực trạng rủi ro tín dụng gia tăng trong mảng xây lắp tại BIDV Vĩnh Phúc bắt nguồn từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Về mặt khách quan, việc thực hiện các chính sách kiềm chế lạm phát và thắt chặt đầu tư công khiến nhiều công trình sử dụng vốn ngân sách nhà nước tại địa phương bị giãn, hoãn tiến độ, dẫn đến thời gian nghiệm thu và thanh quyết toán qua Kho bạc Nhà nước bị kéo dài quá 180 ngày. Về mặt chủ quan, công tác kiểm tra, giám sát dòng tiền sau giải ngân của cán bộ tín dụng đôi lúc còn mang tính hình thức, chưa theo sát chặt chẽ nhật ký thi công thực tế tại công trường.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh trực quan qua biểu đồ cơ cấu dư nợ theo ngành và bảng ma trận chuyển nhóm nợ theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN, chỉ ra rằng nợ nhóm 2 (nợ cần chú ý) có xu hướng tăng khi các đợt giải ngân kho bạc cuối năm bị chậm trễ. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các bài học kinh nghiệm từ Ngân hàng Dresdner (Đức) khi khẳng định rủi ro tín dụng chịu sự chi phối mạnh mẽ bởi tính chu kỳ của từng ngành kinh tế. Đồng thời, nghiên cứu nhấn mạnh vai trò của hệ thống thông tin tín dụng CIC, tương tự mô hình cung cấp dữ liệu độc lập của Ben tại Canada, nhằm giảm thiểu triệt để tình trạng bất cân xứng thông tin giữa tổ chức tín dụng và nhà thầu xây lắp.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng tín dụng và giảm thiểu tổn thất trong cho vay thi công xây lắp tại BIDV Vĩnh Phúc, hệ thống 4 nhóm giải pháp trọng tâm cần được triển khai đồng bộ trong giai đoạn 2014 - 2016:

• Hoàn thiện hệ thống chấm điểm và xếp hạng tín dụng nội bộ: Phòng Quản lý rủi ro chủ trì nâng cấp các tiêu chí đánh giá phi tài chính (năng lực kỹ thuật, lịch sử trúng thầu, uy tín chủ đầu tư) vào quý II/2014, hướng tới mục tiêu tự động hóa cảnh báo rủi ro sớm cho 100% khoản vay xây lắp, rút ngắn thời gian thẩm định định kỳ 15%.
• Siết chặt quy trình kiểm soát dòng tiền khép kín sau giải ngân: Phòng Quan hệ khách hàng phối hợp với phòng Quản lý tín dụng thực hiện kiểm soát dòng tiền thanh toán trực tiếp từ tài khoản chuyên dùng của chủ đầu tư tại Kho bạc Nhà nước về BIDV Vĩnh Phúc, đảm bảo thu nợ tự động ngay khi phát sinh nguồn tiền, phấn đấu duy trì tỷ lệ nợ quá hạn xây lắp dưới 2,5% xuyên suốt giai đoạn 2014 - 2016.
• Đa dạng hóa danh mục đầu tư tín dụng và tối ưu hóa dự phòng: Hội đồng tín dụng chi nhánh chủ động điều chỉnh cơ cấu dư nợ, từng bước giảm tỷ trọng cho vay xây lắp từ mức 29% xuống khoảng 22% đến 25% vào cuối năm 2016, đồng thời tăng tỷ trọng tài trợ cho các ngành sản xuất chế biến có vòng quay vốn nhanh từ 3 đến 5 vòng/năm; thực hiện trích lập đầy đủ 100% quỹ dự phòng rủi ro cụ thể cho các nhóm nợ từ nhóm 2 đến nhóm 5 theo đúng quy định.
• Tăng cường đào tạo chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp: Ban Giám đốc chi nhánh tổ chức định kỳ 2 khóa đào tạo chuyên sâu mỗi năm về bóc tách dự toán công trình xây dựng và kỹ năng thẩm định dự án cho 100% cán bộ quan hệ khách hàng và thẩm định tín dụng.

Bên cạnh đó, đề tài đưa ra một số kiến nghị cụ thể:

• Đối với Chính phủ và UBND tỉnh Vĩnh Phúc: Cần đẩy nhanh tiến độ thẩm tra, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư công và công khai minh bạch quy hoạch xây dựng hạ tầng.
• Đối với Ngân hàng Nhà nước: Cần tiếp tục nâng cấp hạ tầng kết nối dữ liệu của Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC), mở rộng nguồn tin xếp hạng tín nhiệm độc lập nhằm phục vụ tra cứu thông tin nhanh chóng, chính xác.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng cụ thể sau:

• Ban Lãnh đạo và cán bộ tín dụng tại các ngân hàng thương mại: Đặc biệt là hệ thống BIDV, Agribank, VietinBank và Vietcombank. Luận văn cung cấp bộ cẩm nang chi tiết về nhận diện dấu hiệu rủi ro sớm, kỹ thuật kiểm soát dòng tiền giải ngân qua kho bạc và phương thức định giá tài sản bảo đảm là máy móc thi công chuyên dụng.
• Chủ doanh nghiệp và Giám đốc tài chính (CFO) các công ty xây lắp: Giúp doanh nghiệp thấu hiểu góc nhìn thẩm định và các tiêu chuẩn cấp hạn mức của ngân hàng, từ đó chủ động cơ cấu lại hệ số nợ/vốn tự có, quản trị minh bạch dòng tiền và cải thiện vòng quay vốn lưu động từ mức 1,3 vòng/năm lên mức tối ưu.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu nghiên cứu thực chứng điển hình về quản trị rủi ro tín dụng ngành nghề đặc thù, tham khảo phương pháp tính toán cỡ mẫu Slovin và mô hình phân tích Input - Process - Output trong nghiên cứu khoa học.
• Cơ quan quản lý nhà nước và ban quản lý dự án xây dựng: Cung cấp góc nhìn thực tiễn về tác động của cơ chế giải ngân vốn ngân sách tới sức khỏe tài chính của nhà thầu và an toàn hệ thống ngân hàng trên địa bàn tỉnh.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao cho vay doanh nghiệp xây lắp lại có mức độ rủi ro cao hơn các ngành thương mại và sản xuất?
Sản phẩm xây lắp mang tính đơn chiếc, quy mô vốn lớn và thời gian thi công kéo dài từ 3 tháng đến 5 năm. Vòng quay vốn lưu động ngành xây lắp chậm, chỉ đạt 1,3 đến 2,0 vòng/năm, phụ thuộc lớn vào tiến độ nghiệm thu và giải ngân vốn từ ngân sách nhà nước, khiến rủi ro chậm trả nợ tăng cao.

Tỷ lệ an toàn vốn (CAR) theo Quyết định 457/2005/QĐ-NHNN có ý nghĩa gì đối với hoạt động cho vay xây lắp?
Quyết định 457 quy định tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 8% đối với các tổ chức tín dụng. Chỉ tiêu này buộc BIDV Vĩnh Phúc phải tính toán kỹ lưỡng hệ số rủi ro của tài sản có, kiểm soát chặt chẽ tỷ trọng dư nợ trung dài hạn và trích lập dự phòng đầy đủ cho danh mục cho vay xây lắp.

Phương pháp chọn mẫu theo công thức Slovin trong luận văn được áp dụng cụ thể như thế nào?
Với tổng thể N = 65 gồm 41 doanh nghiệp xây lắp và 24 cán bộ ngân hàng tại chi nhánh, tác giả áp dụng công thức Slovin với sai số e = 5%. Kết quả xác định cỡ mẫu khảo sát là n = 62 người, bao gồm 38 đại diện doanh nghiệp và 24 cán bộ tín dụng, đảm bảo tính đại diện thống kê đạt 95,38%.

BIDV Vĩnh Phúc kiểm soát dòng tiền sau giải ngân đối với các gói thầu xây lắp bằng cách nào?
Chi nhánh thiết lập cơ chế giám sát thực địa định kỳ, quản lý tài khoản tiền gửi thanh toán khối lượng của nhà thầu và yêu cầu cung cấp hóa đơn, chứng từ chi phí đầu vào hợp lệ. Đồng thời, ngân hàng phối hợp với chủ đầu tư và kho bạc để thu hồi nợ tự động ngay khi vốn ngân sách được giải ngân.

Tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro cụ thể cho từng nhóm nợ theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN được quy định ra sao?
Theo Điều 8 Quyết định 493, tỷ lệ trích lập dự phòng cụ thể áp dụng cho 5 nhóm nợ lần lượt là: Nhóm 1 (Nợ đủ tiêu chuẩn): 0%; Nhóm 2 (Nợ cần chú ý): 5%; Nhóm 3 (Nợ dưới tiêu chuẩn): 20%; Nhóm 4 (Nợ nghi ngờ): 50%; và Nhóm 5 (Nợ có khả năng mất vốn): 100%.

Kết luận

• Đề tài đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế về quản lý rủi ro tín dụng trong lĩnh vực cho vay xây lắp tại ngân hàng thương mại.
• Phân tích thực chứng giai đoạn 2011 - 2013 tại BIDV Vĩnh Phúc chỉ ra dư nợ xây lắp chiếm 29% tổng dư nợ, trong khi vòng quay vốn lưu động chậm chỉ đạt 1,3 đến 2,0 vòng/năm.
• Xác lập mô hình nghiên cứu khoa học với mẫu khảo sát 62 đối tượng, chỉ rõ các nguyên nhân gây nợ quá hạn từ biến động kinh tế vĩ mô và sự thiếu minh bạch tài chính của doanh nghiệp.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ và khả thi cho giai đoạn 2014 - 2016, tập trung vào hoàn thiện xếp hạng tín dụng nội bộ, siết chặt kiểm soát sau giải ngân và tái cơ cấu danh mục cho vay.
• Đóng góp luận cứ thực tiễn quan trọng giúp các nhà hoạch định chính sách, ngân hàng thương mại và doanh nghiệp xây lắp xây dựng mối quan hệ tín dụng an toàn, minh bạch và hiệu quả.

Hệ thống giải pháp trong luận văn mở ra lộ trình quản trị rủi ro chuyên sâu cho giai đoạn 2014 - 2016, là cẩm nang hữu ích mà các nhà quản trị ngân hàng và chuyên gia tài chính cần khai thác để tối ưu hóa hiệu quả hoạt động tín dụng xây lắp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo,… luận văn có kết cấu gồm 04 (bốn) chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý rủi ro tín dụng của Ngân hàng thƣơng mại. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng công tác quản lý rủi ro cho vay xây lắp tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam- Chi nhánh Vĩnh Phúc. Chƣơng 4: Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý rủi ro cho vay xây lắp tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam- Chi nhánh Vĩnh Phúc.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 4 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY XÂY LẮP CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI (NHTM) 1. Tín dụng Ngân hàng 1. Khái niệm tín dụng Ngân hàng Theo Luật các tổ chức tín dụng theo số 47/2010/QH12 do Quốc hội nƣớc Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam ban hành ngày 16/6/2010 thì Cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác. Tại Việt Nam theo Quyết định số 1627/2001/QĐ-NHNN ngày 31/12/2001 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nƣớc thì Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi Nhƣ vậy, các Định nghĩa trên đƣợc các ngân hàng và tổ chức tín dụng khác áp dụng để làm tiền đề căn bản cho các hoạt động cho vay của mình.

Chính vì vậy Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam theo quyết định 203/QĐ - HĐQT ngày 16/7/2004 có định nghĩa Cho vay là một hình thức của cấp tín dụng, theo đó Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Kinh tế càng phát triển, doanh số cho vay của các ngân hàng thƣơng mại càng tăng nhanh và loại hình cho vay càng trở nên vô cùng đa dạng ở hầu hết các nƣớc phát triển hàng đầu thế giới, cho vay của các ngân hàng thƣơng mại đã chuyển dần từ cho vay ngắn hạn sang cho vay dài hạn. Khu vực cho vay ngắn hạn nhƣờng chổ cho thị trƣơng tài chính- tiền tệ cung ứng. Ngƣợc lại ở hầu hết các nƣớc đang phát triển, cho vay ngắn hạn vẫn chiếm bộ phận lớn hơn cho vay dài hạn, xuất phát từ lý do thiếu an toàn cho các khoản đầu tƣ dài hạn (trong đó có những tác nhân chủ yếu nhƣ tình hình tăng trƣởng, lạm phát…).

Phân loại tín dụng Ngân hàng * Phân loại theo thời gian sử dụng vốn vay bao gồm: Tín dụng ngắn hạn, tín dụng trung hạn, tín dụng dài hạn. Trong đó: - Tín dụng ngắn hạn có thời gian vay đến 12 tháng. - Tín dụng trung hạn có thời gian cho vay trên 12 tháng và đến 60 tháng. - Tín dụng dài hạn có thời gian cho vay trên 60 tháng.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 5 Tùy theo mục đích sử dụng vốn, khả năng trả nợ vay của Khách hàng (dựa chủ yếu vào nguồn trả nợ) để quyết định thời gian cho vay phù hợp nhất. * Phân loại theo hình thức cấp tín dụng bao gồm: Cho vay, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng, chiết khấu, tái chiết khấu,… các nghiệp vụ cấp tín dụng khác đƣợc Ngân hàng Nhà nƣớc chấp thuận. Với nền kinh tế- xã hội ngày càng phát triển, hoạt động sản xuất- dịch vụ ngày càng đa dạng các Ngân hàng ngày càng đƣa ra cho Khách hàng nhiều sự lựa chọn với nhiều hình thức cấp tín dụng khác nhau, cụ thể: Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Bao thanh toán là hình thức cấp tín dụng cho bên bán hàng hoặc bên mua hàng thông qua việc mua lại có bảo lƣu quyền truy đòi các khoản phải thu hoặc các khoản phải trả phát sinh từ việc mua, bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ theo hợp đồng mua, bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ.

Bảo lãnh ngân hàng là hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng cam kết với bên nhận bảo lãnh về việc tổ chức tín dụng sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng khi khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết; khách hàng phải nhận nợ và hoàn trả cho tổ chức tín dụng theo thỏa thuận. Chiết khấu là việc mua có kỳ hạn hoặc mua có bảo lƣu quyền truy đòi các công cụ chuyển nhƣợng, giấy tờ có giá khác của ngƣời thụ hƣởng trƣớc khi đến hạn thanh toán. Tái chiết khấu là việc chiết khấu các công cụ chuyển nhƣợng, giấy tờ có giá khác đã đƣợc chiết khấu trƣớc khi đến hạn thanh toán. * Phân loại theo tài sản đảm bảo tiền vay bao gồm: Cho vay có tài sản, cho vay không tài sản (tín chấp).

Cho vay có bảo đảm bảo bằng tài sản: là việc NHTM cho cá nhân, hộ gia đình vay vốn mà theo đó nghĩa vụ trả nợ của khách hàng đƣợc cam kết thực hiện bằng tài sản thế chấp, cầm cố, tài sản hình thành từ vốn vay hoặc bảo lãnh bằng tài sản của bên thứ ba. Cho vay không có tài sản bảo đảm (tín chấp): Là việc NHTM cho cá nhân, hộ gia đình vay vốn dựa vào uy tín của khách hàng, thƣờng là những khách hàng trung thực, có khả năng tài chính lành mạnh, có tín nhiệm với ngân hàng. * Phân loại theo phƣơng thức cho vay bao gồm: Việc lựa chọn phƣơng thức cho vay do Chi nhánh thoả thuận với khách hàng việc áp dụng các phƣơng thức cho vay phù hợp, cụ thể: Cho vay từng lần (cho vay theo món): Phƣơng thức này áp dụng đối với khách hàng có nhu cầu và đề nghị vay vốn từng lần, có quan hệ không thƣờng xuyên với Ngân hàng, có nguồn thu thƣờng không ổn định; cho vay bù đắp thiếu hụt tài chính Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 6 tạm thời, cho vay bắc cầu, cho vay hỗ trợ triển khai các đề tài nghiên cứu khoa học, công nghệ, cho vay tiêu dùng trong dân cƣ. Mức trả nợ và kỳ hạn trả nợ đối với hình thức cho vay theo món có thể đƣợc xác định dựa trên cơ sở từng chu kỳ sản xuất kinh doanh, hoặc khả năng nguồn thu của khách hàng.

Cho vay theo hạn mức tín dụng: Ngân hàng cùng khách hàng xác định và thoả thuận một hạn mức tín dụng duy trì trong một khoảng thời gian nhất định. Phƣơng thức cho vay theo hạn mức tín dụng đƣợc áp dụng đối với các khách hàng có sản xuất kinh doanh ổn định, có hiệu quả và có quan hệ tín dụng thƣờng xuyên đối với Ngân hàng. Khi xác định hạn mức tín dụng cần dựa trên cơ sở: Báo cáo quyết toán của năm trƣớc, Báo cáo kế toán tại thời điểm gần nhất cùng với kế hoạch sản xuất kinh doanh năm, quý và các hợp đồng kinh tế, hợp đồng thi công,. Trong thời gian hiệu lực của hợp đồng tín dụng theo hạn mức, khách hàng có thể vừa rút vốn vay, vừa trả nợ tiền vay, song phải đảm bảo số dƣ nợ không vƣợt hạn mức tín dụng đã thoả thuận trong Hợp đồng tín dụng hạn mức.

Cho vay theo dự án đầu tư: Ngân hàng cho khách hàng vay vốn để thực hiện các dự án đầu tƣ phát triển sản xuất, kinh doanh dịch vụ và các dự án đầu tƣ phục vụ đời sống. Cho vay hợp vốn: Ngân hàng cùng một hoặc một số tổ chức tín dụng khác cùng cho vay đối với một dự án vay vốn hoặc phƣơng án vay vốn của khách hàng, trong đó Ngân hàng hoặc một tổ chức tín dụng khác làm đầu mối thu xếp. Việc các Chi nhánh cùng cho vay một khoản vay của một khách hàng mà không có tổ chức tín dụng khác tham gia thì không coi là cho vay hợp vốn. Cho vay theo hạn mức tín dụng dự phòng: Ngân hàng cam kết sẵn sàng cho khách hàng vay vốn trong phạm vi hạn mức tín dụng nhất định để giúp khách hàng chủ động thu xếp các nguồn vốn cần thiết nhằm thực hiện dự án đầu tƣ phát triển hoặc phƣơng án sản xuất kinh doanh trong thời hạn hiệu lực của Hợp đồng tín dụng dự phòng; khách hàng phải trả cho Ngân hàng phí cam kết.

Cho vay thông qua nghiệp vụ phát hành và sử dụng thẻ tín dụng: Ngân hàng chấp nhận cho khách hàng đƣợc sử dụng số vốn vay trong phạm vi hạn mức tín dụng để thanh toán tiền mua hàng hoá, dịch vụ và rút tiền mặt tại máy rút tiền tự động hoặc điểm ứng tiền mặt tại các Chi nhánh. Cho vay trả góp: Khi cho vay, Ngân hàng cùng khách hàng xác định và thoả thuận số lãi vốn vay phải trả cộng với số nợ gốc đƣợc chia ra để trả nợ theo nhiều kỳ hạn trong thời hạn cho vay. Cho vay theo hạn mức thấu chi: Ngân hàng thoả thuận bằng văn bản chấp thuận cho khách hàng đƣợc chi vƣợt số tiền có trên tài khoản thanh toán của khách hàng tại Ngân hàng trong khoảng thời gian nhất định, phù hợp với các quy định của Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 7 Chính phủ, Ngân hàng Nhà nƣớc Việt Nam về hoạt động thanh toán qua các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán. Các phương thức cho vay khác: Ngoài các phƣơng thức cho vay nêu trên, Ngân hàng cho khách hàng vay vốn theo các phƣơng thức cho vay khác mà pháp Luật không cấm, phù hợp với Quy chế cho vay của Ngân hàng Nhà nƣớc Việt Nam, Quy chế này và điều kiện hoạt động kinh doanh của Ngân hàng và đặc điểm của từng loại khách hàng vay.

* Phân loại khác: Ngoài các phƣơng pháp phân loại trên, tùy theo yêu cầu quản lý tín dụng còn đƣợc phân loại theo các tiêu thức khác nhƣ: Theo ngành nghề kinh tế, theo đối tƣợng đầu tƣ vốn, theo khách hàng vay vốn, theo mục đích sử dụng tiền vay… 1. Quy trình tín dụng Ngân hàng Quy trình cấp tín dụng là tổng hợp các nguyên tắc, quy định của Ngân hàng trong việc cấp tín dụng.