Chương 1: Tổng quan nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và kinh nghiệm thực tiễn về QLRRHĐ trong phát hành và thanh toán thẻ tại NHTM. Chương 3: Thực trạng QLRRHĐ trong phát hành và thanh toán thẻ tại Ngân hàng nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam. Chương 4: Giải pháp hoàn thiện QLRRHĐ trong phát hành và thanh toán thẻ tại Ngân hàng nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam.
luan an 7 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án Lý thuyết và thực tế cho thấy vai trò quan trọng của Quản lý rủi ro đối với hoạt động kinh doanh ngân hàng nói chung và dịch vụ thẻ nói riêng. Do đó, vấn đề rủi ro trong dịch vụ thẻ và cách thức quản lý đã được nhiều công trình nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau. Đến nay, có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến lĩnh vực này dưới nhiều khía cạnh và cách tiếp cận khác nhau, phạm vi và thời gian công bố khác nhau, thậm chí có những quan điểm, cách đánh giá khác nhau.1 Các nghiên cứu về phát triển dịch vụ thẻ ngân hàng Liên quan đến phát triển dịch vụ thẻ có các nghiên cứu điển hình gồm: Trần Tấn Lộc (Luận án tiến sĩ năm 2004) “Giải pháp cơ bản nhằm phát triển thị trường thẻ ngân hàng tại Việt Nam”; Hoàng Tuấn Linh (Luận án tiến sĩ năm 2009) “Những giải pháp phát triển dịch vụ thẻ tại các ngân hàng thương mại nhà nước ở Việt Nam”; Phạm Ngọc Ngoạn (Luận án tiễn sĩ năm 2010) “ Hoàn thiện quản lý nhà nước đối với dịch vụ thẻ thanh toán tại các ngân hàng thương mại Việt Nam”; Phạm Thị Bích Duyên (Luận án tiến sĩ năm 2016) “ Chất lượng dịch vụ thẻ ghi nợ tại các ngân hàng thương mại Việt Nam”; CHANTHAVONE PHOMMATHEP (Luận án tiến sĩ năm 2018) “Phát triển kinh doanh thẻ của ngân hàng nông nghiệp Lào”. Nghiên cứu của tác giả Trần Tấn Lộc đã nêu lên tổng quan về thẻ và các hình thức thanh toán thẻ; từ những khái niệm, đặc điểm và cấu tạo thẻ, phân loại thẻ, các chủ thể tham gia trong quá trình phát hành và thanh toán thẻ, vai trò của các hình thức thanh toán thẻ, mô tả quy trình phát hành, sử dụng và thanh toán thẻ.
Tác giả đã chỉ ra sự phát triển các hình thức thanh thanh thẻ của các nước trên thế giới, từ đó rút ra bài học cho Việt Nam. Trên cơ sở đánh giá tổng quan về thị trường thẻ ở Việt Nam, thực trạng kinh doanh dịch vụ thẻ, tác giả đã chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế của các hình thức thanh toán thẻ cũng như nguyên nhân của nó. Nghiên cứu đã nêu luan an 8 lên định hướng phát triển các hình thức thanh toán thẻ ở Việt Nam, đề xuất một số giải pháp vĩ mô và vi mô nhằm thúc đẩy sự phát triển của các hình thức thanh toán thẻ trong thời gián tới. Tác giả nghiên cứu thực trạng thẻ ở giai đoạn thị trường thẻ ngân hàng Việt Nam mới hình thành, công nghệ còn lạc hậu, các dịch vụ phi tín dụng chưa phát triển.
Các phân tích tập trung vào lập luận là chủ yếu, chưa đưa được kết quả định lượng; các giải pháp đưa ra chưa dự báo được về tốc độ phát triển nhanh chóng của thị trường thẻ, công nghệ hỗ trợ phát triển dịch vụ thẻ, đa dạng hóa các sản phẩm thẻ, việc liên thông liên kết trong thanh toán thẻ giữa các ngân hàng,. Nghiên cứu của tác giả Hoàng Tuấn Linh đã hệ thống hóa những vấn đề cơ bản phát triển dịch vụ thẻ của NHTM, thể hiện thông qua những khái niệm, phân loại, đặc điểm, cấu tạo, những chủ thể tham gia, các tiện ích sử dụng, các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của dịch vụ thẻ, vai trò của dịch vụ thẻ đối với NHTM và nền kinh tế, quá trình phát hành và thanh toán thẻ, chỉ ra hình thức thanh toán thẻ ở một số nước trên thế giới và rút ra bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam. Nghiên cứu đã nêu và đánh giá thực trạng phát triển dịch vụ thẻ tại các NHTM nhà nước Việt nam về mặt định tính, thông qua đó nêu lên những kết quả đạt được, một số hạn chế và nguyên nhân. Từ những thực trạng, những hạn chế và nguyên nhân, nghiên cứu đã đưa ra một số giải pháp nhằm thúc đẩy việc phát triển dịch vụ thẻ tại các NHTM Nhà nước Việt Nam.
Tuy nhiên, tác giả mới tập trung phân tích, luận giải mối quan hệ giữa khâu phát hành và thanh toán thẻ của các NHTM, chưa đi sâu phân tích mối quan hệ giữa hoạt động thanh toán thẻ và sự quản lý, tác động của nhà nước đối với hoạt động này. Nghiên cứu của tác giả Phạm Ngọc Ngoạn đã nêu lên cơ sở khoa học về quản lý nhà nước đối với dịch vụ thẻ thanh toán tại các NHTM Việt Nam, trong đó đề cập những khái niệm, phân loại, vai trò, những chủ thể tham gia vào hoạt động thanh toán thẻ, các nhân tố ảnh hưởng đến dịch vụ thẻ thanh toán; Nghiên cứu đã nêu và đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với dịch luan an 9 vụ thẻ thanh toán tại các NHTM Việt nam về mặt định tính, nêu lên những kết quả đạt được, chỉ ra những hạn chế bất cập và nguyên nhân. Từ những thực trạng, những hạn chế và nguyên nhân, nghiên cứu đã đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước đối với dịch vụ thẻ thanh toán tại các NHTM Việt Nam. Nghiên cứu của luận án mới chỉ sử dụng dữ liệu thứ cấp còn khiêm tốn đề phục vụ cho quá trình phân tích, đánh giá, chưa thu thập dữ liệu sơ cấp để đánh giá; nghiên cứu chỉ mới chỉ ra một số những hạn chế bất cập về quản lý nhà nước đối với dịch vụ thẻ thanh toán.
Nghiên cứu của tác giả Phạm Thị Bích Duyên đã nêu lên khái niệm, tính năng, các chủ thể tham gia cũng như quy trình cung cấp dịch vụ thẻ ghi nợ tại các NHTM; Tổng hợp được các lý thuyết, phương pháp nghiên cứu về chất lượng dịch vụ, phân tích đánh giá chất lượng dịch vụ thẻ ghi nợ tại các ngân hàng thương mại. Tuy nhiên nghiên cứu mới chỉ sử dụng dữ liệu thứ cấp còn khiêm tốn đề phục vụ cho quá trình phân tích, đánh giá, chưa thu thập dữ liệu sơ cấp để đánh giá; nghiên cứu chưa chỉ rõ những hạn chế nội tại của các NHTM trong triển khai dịch vụ thẻ. Nghiên cứu của CHANTHAVONE PHOMMATHEP đã đưa ra tổng quan về thẻ ngân hàng thương mại thông qua những khái niệm, đặc điểm, phân loại thẻ ngân hàng. Tác giả đã đề cập đến phát triển kinh doanh thẻ của ngân hàng thương mại, từ khái niệm, nội dung, tiêu chí đánh giá mức độ phát triển đến các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển kinh doanh thẻ của NHTM.
Tác giả cũng nghiên cứu kinh nghiệm phát triển kinh doanh thẻ của một số NHTM trong và ngoài nước, đồng thời rút ra bài học đối với ngân hàng nông nghiệp Lào. Từ nghiên cứu thực trạng phát triển thông qua các nhóm chỉ tiêu về số lượng và chất lượng, những kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân, những định hướng phát triển thị trường thẻ của ngân hàng Lào, tác giả đã đưa ra một số giải pháp nhằm phát triển kinh doanh thẻ của ngân hàng nông nghiệp Lào. Trong Luận án, tác giả đã sử dụng công cụ toán học để tính toán và đánh giá mức độ phát triển kinh doanh thẻ của NHTM.2 Các nghiên cứu về quản lý rủi ro hoạt động thẻ Các nghiên cứu liên quan đến vấn đề này gồm: Nguyễn Danh Lương (Luận án tiến sĩ năm 2003) “Những giải pháp nhằm phát triển hình thức thanh toán thẻ ở Việt Nam”; Phạm Ngọc Ngoạn (Luận án tiễn sĩ năm 2010) “Hoàn thiện quản lý nhà nước đối với dịch vụ thẻ thanh toán tại các ngân hàng thương mại Việt Nam”; Lê Thị Vân Khanh (Luận án tiến sĩ năm 2016) “Hệ thống quản lý rủi ro hoạt động tại các ngân hàng thương mại Việt Nam”; Phạm Thị Bích Duyên (Luận án tiến sĩ năm 2016) “Chất lượng dịch vụ thẻ ghi nợ tại các ngân hàng thương mại Việt Nam”; CHANTHAVONE HOMMATHEP (Luận án tiến sĩ năm 2018) “Phát triển kinh doanh thẻ của ngân hàng nông nghiệp Lào”; Johannes Jurgovsky, Michael Granitzer, Konstantin Ziegler,Sylvie Calabretto, Pierre-Edouard Portier, Liyun He- Guelton, Olivier Caelen (2018); Deshen Wang, Bintong Chen, Jing Chen (2018); Mohammed Alqahtani and Aad van Moorsel (2018). Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Danh Lương đã đề cập đến khái niệm tranh chấp, rủi ro trong nghiệp vụ thẻ và các nguyên nhân xảy ra rủi ro.
Tác giả cũng đã mô tả quy trình xử lý tra soát khiếu nại thẻ, tổng hợp tình hình chung về rủi ro của các loại thẻ trên thế giới và của một số ngân hàng Việt Nam. Từ thực trạng và một số nguyên nhận tồn tại, tác giả đã đưa ra một số giải pháp quản lý rủi ro về thẻ. Luận án được nghiên cứu trong phạm vi từ năm 1996 đến năm 2002. Lúc bấy giờ trong điều kiện dịch vụ thẻ chưa phát triển mạnh ở nước ta, công nghệ còn lạc hậu, môi trường pháp lý chưa được hoàn thiện, sự liên kết trong dịch vụ thẻ của các ngân hàng chưa có.
Nghiên cứu của tác giả Phạm Ngọc Ngoạn đã nêu lên cơ sở khoa học về quản lý nhà nước đối với dịch vụ thẻ thanh tại tại các NHTM Việt nam,trong đó đề cập đến các nội dung quản lý nhà nước phòng ngừa và chống rủi ro trong dịch vụ thẻ thanh toán; Nêu thực trạng rủi ro trong dịch vụ thẻ thanh toán tại các NHTM Việt Nam, thực trạng quản lý nhà nước đối với rủi ro trong dịch vụ thẻ thanh toán tại các NHTM Việt Nam và những hạn chế, nêu lên những kết quả đạt được, chỉ ra những hạn chế bất cập và nguyên luan an 11 nhân. Từ những thực trạng, những hạn chế và nguyên nhân, nghiên cứu đã đưa ra giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước nhằm hạn chế rủi ro trong dịch vụ thẻ thanh toán tại các NHTM Việt Nam. Tuy nhiên, nghiên cứu mới chỉ sử dụng dữ liệu thứ cấp còn khiêm tốn đề phục vụ cho quá trình phân tích, đánh giá, chỉ nêu lên một số vụ việc rủi ro riêng lẻ chưa có tính hệ thống; chưa đi sâu nghiên cứu nguyên nhân rủi ro cũng như nguyên nhân của những hạn chế; Một số giải pháp đưa ra còn mang tính liệt kê đơn giản.