Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CHỦ THỂ, ĐỐI TƯỢNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG HOẠT ĐỘNG QUẢNG CÁO TẠI TỈNH VĨNH LONG 1. Một số khái niệm về văn hóa và quản lý nhà nước về văn hóa Quảng cáo ngoài trời là một hoạt động trong lĩnh vực kinh tế. Nhưng quảng cáo ngoài trời cũng là một hoạt động văn hóa bởi nó mang tính trực quan, thể hiện hình ảnh, chữ viết ở những nơi có nhiều người qua lại với mục đích càng nhiều người nhìn thấy càng tốt. Một mặt, quảng cáo làm đẹp đô thị, nhưng mặt khác, nếu không được quản lý chặt chẽ bằng tư duy văn hóa, quảng cáo sẽ làm mất đi tính mỹ quan đô thị.
Vì vậy, để nghiên cứu lĩnh vực văn hóa trong quảng cáo, cần thiết đi tìm những khái niệm về văn hóa, về quản lý và những khái niệm liên quan. Khái niệm văn hóa và khái niệm quản lý 1.1 Khái niệm văn hóa Hiên nay, có rất nhiều khái niệm và định nghĩa về văn hóa. Để thực hiện đề tài này, cần đưa ra một số khái niệm liên quan: Khái niệm của UNESCO “Văn hóa là một phức thể, tổng thể đặc trưng, diện mạo về tinh thần,vật chất, tri thức và linh cảm…khắc họa nên một bản sắc của cộng đồng gia đình, xóm làng quốc gia, xã hội…Văn hóa không chỉ bao gồm nghệ thuật, văn chương, mà cả những quyền cơn bản của con người, những hệ giá trị, những truyền thống, tín ngưỡng…” [35, tr. Khái niệm của Hồ Chí Minh “Văn hóa là tổng thể sống động các hoạt động sáng tạo trong quá khứ và trong hiện tại.
Qua các thế kỷ hoạt động sáng tạo ấy đã hình thành nên một hệ thống giá trị, các truyền thống và các thị hiếu - những yếu tố xác định các đặc tính riêng của mỗi dân tộc” [35, tr. Khái niệm theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin:“Văn hóa là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra bằng lao động 11 và hoạt động thực tiễn trong quá trình lịch sử của mình, biểu hiện trình độ phát triển xã hội trong từng thời kỳ lịch sử nhất định” [42, tr. Trong quá trình xây dựng đất nước, Đảng ta đã ban hành nhiều nghị quyết về văn hóa, trong đó nêu quan điểm, vai trò của văn hóa trong từng thời kỳ. Mới đây, Đảng ta đã ban hành Nghị quyết 33, Hội nghị Ban chấp hành Trung ương đảng lần thứ 9, Khóa XI năm 2014.
Ở Nghị quyết này, Đảng ta đã nêu lại và phát triển các quan điểm cũng như khái niệm về văn hóa. Trong đó, ở quan điểm thứ nhất, Nghị quyết nêu rõ: Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, động lực phát triển bền vững đất nước. Văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội. Hiện nay, đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới.
Trong quá trình xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, vai trò của văn hóa rất quan trọng. Tuy nhiên, trong thực tế để đạt được mục đích lợi nhuận trong kinh tế, đôi khi ảnh hưởng đến giữ gìn và phát triển văn hóa. Ngược lại, văn hóa với mục đích tốt đẹp của nó, đôi khi làm ảnh hưởng không nhỏ đến lợi nhuận trong kinh tế. Quảng cáo là một loại hình hoạt động kinh tế, nhằm tìm kiếm lợi nhuận có sự liên quan đến văn hóa như cảnh quan đô thị, môi trường, kích thước bảng quảng cáo, sử dụng biểu tượng, hình ảnh, màu sắc, từ ngữ, logo, slogan, tiếng nước ngoài.
Xuất phát từ lợi nhuận hoặc sự hiểu biết còn hạn chế về quy định luật pháp nên việc vi phạm trong hoạt động quảng cáo diễn ra thường xuyên, ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động quản lý văn hóa. Đối với đề tài quản lý hoạt động quảng cáo, có thể sử dụng cả 03 khái niệm trên để làm hệ quy chiếu. Hoạt động quảng cáo phải được coi như một hoạt động sáng tạo văn hóa và phổ biến văn hóa. Hoạt động sáng tạo đó phải tạo ra được những giá trị, vừa mang giá trị văn hóa, vừa mang giá trị kinh tế.
Một bảng quảng cáo ngoài trời phải chuyển tải được thông tin của người quảng cáo đến người tiếp nhận quảng cáo để bán được hàng. Nhưng bên cạnh 12 đó, bảng quảng cáo ngoài trời đòi hỏi phải đẹp, tôn vinh mỹ quan môi trường, mỹ quan đô thị và phải chứa đựng các thông tin chính xác, đúng sự thật để không làm phương hại đến người tiếp nhận thông tin. Khái niệm quản lý Quản lý là một hoạt động xã hội có tính đặc trưng, là một yếu tố rất quan trọng không thể thiếu trong đời sống xã hội. Cho đến nay, có rất nhiều khái niệm về quản lý, nhưng vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất về quản lý.
Từ thế kỷ 21, đã xuất hiện nhiều quan niệm về quản lý. Theo Harol Koontz: "Quản lý là một nghệ thuật nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra thông qua việc điều khiển, chỉ huy, phối hợp, hướng dẫn hoạt động của những người khác. Tác giả Nguyễn Minh Đạo: "Quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người nhằm đạt tới mục tiêu đã đề ra. Như vậy, từ các định nghĩa trên có thể hiểu chung nhất ‘‘Quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý".
Ngoài ra, về quản lý còn có các khái niệm như quản lý hành chính, quản lý nhà nước, xã hội quản lý, nhân dân tham gia quản lý. Quản lý nhà nước và quản lý nhà nước về văn hóa 1.1 Quản lý nhà nước Trong cuốn Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam, các tác giả nêu khái niệm về quản lý nhà nước như sau: “Quản lý nhà nước là hoạt động thực thi quyền hành pháp của nhà nước, đó là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng pháp luật nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để duy trì, phát triển các mối quan hệ xã hội và trật tự pháp 13 luật nhằm thực hiện những chức năng, nhiệm vụ của nhà nước trong công cuộc chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa”. Quản lý nhà nuớc bao gồm toàn bộ các hoạt động từ việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật như: Luật, Nghị định, Thông tư và các văn bản mang tính luật đến việc giám sát, chỉ đạo trực tiếp hoạt động của đối tượng bị quản lý và vấn đề tư pháp đối với đối tuợng quản lý. Hoạt động quản lý nhà nước do các cơ quan hành chính nhà nước từ trung ương đến địa phương tiến hành.
Bất kỳ hoạt động kinh doanh nào cũng cần có sự quản lý nhà nước và tổ chức.Cũng theo Giáo trình Luật hành chính Việt Nam của truờng Đại học Luật Hà Nội có định nghĩa về quản lý nhà nước: “Quản lý hành chính nhà nước là hoạt động chấp hành, điều hành của cơ quan hành chính nhà nước, của các cơ quan nhà nước khác và các tổ chức được nhà nước ủy quyền quản lý trên cơ sở của luật và để thi hành luật nhằm thực hiện chức năng tổ chức, quản lý, điều hành các quá trình xã hội của nhà nước. Như vậy, quản lý nhà nước được hiểu là sự tác động có tổ chức và được điều chỉnh bằng quyền lực của nhà nuớc đối với quá trình xã hội và hành vi của con người nhằm để duy trì, phát triển các mối quan hệ của xã hội, quy định pháp luật nhằm thực hiện những nhiệm vụ, chức năng của nhà nuớc. Hoạt động quản lý nói chung, quản lý nhà nước nói riêng là sự tác động giữa chủ thể quản lý lên khách thể quản lý (đối tượng quản lý). Có nghĩa là ai quản lý, quản lý ai? Quản lý cái gì? Quản lý bằng cái gì? (Công cụ quản lý), Quản lý bằng cách nào? (phương thức quản lý).
Chủ thể quản lý nhà nước Chủ thể của quản lý hành chính là nhà nước là các cơ quan thuộc bộ máy nhà nước bao gồm: đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Chủ thể của quản 14 lý hành chính nhà nước là các tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động quản lý hành chính nhà nước. Nếu hiểu theo nghĩa rộng, chủ thể quản lý hành chính nhà nước bao gồm cả tất cả các cá nhân tham gia vào các hoạt động quản lý nhà nước ở từng lĩnh vực, loại hình riêng theo quy định của pháp luật. Còn theo nghĩa hẹp, chủ thể quản lý hành chính nhà nước là các cơ quan trong hệ thống hành chính nhà nước (hành pháp) đứng đầu là Chính phủ và đội ngũ cán bộ, công chức được giao quyền lực nhất định trong các cơ quan hành chính nhà nước.
Chủ thể quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo cao nhất là Chính phủ, Bộ VHTT&DL, cấp tỉnh là UBND tỉnh, Sở VHTT&DL, phòng VH&TT các huyện, thị xã, thành phố và UBND các xã, phường. Khách thể quản lý Các quá trình của xã hội hay các hành vi hoạt động của con người chính là đối tượng của quản lý hành chính nhà nước hay khách thể của quản lý hành chính nhà nước. Khách thể của quản lý hành chính nhà nước vô cùng đa dạng, bao gồm nhiều hành vi, các quá trình thuộc nhiều loại hình, lĩnh vực khác nhau; liên tục vận động, biến đổi và phụ thuộc vào nhiều rất yếu tố khác nhau.Bên cạnh đó, còn có tính tách biệt tương đối với chủ thể quản lý nhưng lại có mối quan hệ chặt chẽ với chủ thể quản lý. Những con người cụ thể liên quan đến hoạt động quảng cáo chính là khách thể quản lý của hoạt động quảng cáo, đó là các hành vi, hoạt động gồm người kinh doanh dịch vụ quảng cáo, người quảng cáo, người phát hành quảng cáo, người truyền tải sản phẩm quảng cáo, người tiếp nhận quảng cáo và các loại hình, phương tiện quảng cáo.
Sự phân biệt giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý nêu trên cũng chỉ là tương đối. Vì trong thực tiễn quản lý, đã có rất nhiều trường hợp vừa là chủ thể vừa là khách thể quản lý – nguyên nhân là do việc phân cấp quản lý chưa rõ ràng còn chồng chéo.