Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN HUYỆN 1. Khái quát về Hội đồng nhân dân huyện 1. Khái niệm Hội đồng nhân dân huyện Hội đồng nhân dân gồm các đại biểu Hội đồng nhân dân do cử tri ở địa phương bầu ra, là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân, chịu trách nhiệm trước Nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên. HĐND huyện gồm các đại biểu HĐND do cử tri ở huyện bầu ra.
Đại biểu Hội đồng nhân dân là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân địa phương, chịu trách nhiệm trước cử tri địa phương và trước Hội đồng nhân dân về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn đại biểu của mình. HĐND được tổ chức ở các đơn vị hành chính, theo đó, HĐND được thành lập ở ba cấp: (1) Tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; (2) Quận, huyện, thị xã và thành phố thuộc tỉnh, đơn vị hành chính tương đương; (3) Phường, xã, thị trấn. Nhiệm vụ và quyền hạn của Hội đồng nhân dân huyện “ Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND được pháp luật quy định là xuất phát từ vị trí, vai trò của HĐND với tính cách là cơ quan chính quyền Nhà nước trong hệ thống bộ máy Nhà nước thống nhất. HĐND cấp huyện thực hiện những nhiệm vụ và sử dụng những quyền hạn theo phân cấp quản lý của chính quyền cấp trên theo quy định của luật tổ chức chính quyền địa phương, đảm bảo sự lãnh đạo thống nhất của Trung ương đồng thời phát huy quyền chủ động sáng tạo của địa phương trong triển khai chức năng, nhiệm vụ của mình.
” 11 Nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND cấp huyện được quy định tại Điều 26 của Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, cụ thể sau: “ Thứ nhất, Tổ chức và bảo đảm việc thi hành Hiến pháp, pháp luật và trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, xây dựng chính quyền gồm: Ban hành nghị quyết về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND huyện; Quyết định biện pháp thực hiện nhiệm vụ về quốc phòng, an ninh; biện pháp bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh, phòng, chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật khác, phòng, chống quan liêu, tham nhũng trong phạm vi được phân quyền; biện pháp bảo vệ tài sản của cơ quan, tổ chức, bảo hộ tính mạng, tự do, danh dự, nhân phẩm, tài sản, các quyền và lợi ích hợp pháp khác của công dân trên địa bàn huyện theo quy định của pháp luật; Quyết định biện pháp để thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn do cơ quan nhà nước cấp trên phân cấp; quyết định việc phân cấp cho chính quyền địa phương, cơ quan nhà nước cấp dưới thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương ở huyện; Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch HĐND, Phó Chủ tịch HĐND, Trưởng ban, Phó Trưởng ban của HĐND huyện; bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch UBND, Phó Chủ tịch UBND và các Ủy viên UBND huyện; bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Hội thẩm Tòa án nhân dân huyện; Lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do HĐND bầu theo quy định tại Điều 88 và Điều 89 của Luật này; Bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản trái pháp luật của UBND, Chủ tịch UBND huyện; bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản trái pháp luật của HĐND cấp xã; Quyết định thành lập, bãi bỏ cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện; Giải tán HĐND cấp xã trong trường hợp HĐND đó làm thiệt hại nghiêm trọng đến lợi ích của Nhân dân và trình HĐND cấp tỉnh phê chuẩn trước khi thi hành; Bãi nhiệm đại biểu HĐND huyện và chấp nhận việc đại biểu Hội đồng nhân dân huyện xin thôi làm nhiệm vụ đại biểu. ” 12 Thứ hai, trong lĩnh vực kinh tế, tài nguyên, môi trường, gồm: Thông “ qua kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trung hạn và hàng năm của huyện, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của huyện trước khi trình UBND cấp tỉnh phê duyệt; Quyết định dự toán thu ngân sách nhà nước trên địa bàn; dự toán thu, chi ngân sách địa phương và phân bổ dự toán ngân sách huyện; điều chỉnh dự toán ngân sách địa phương trong trường hợp cần thiết; phê chuẩn quyết toán ngân sách địa phương. Quyết định chủ trương đầu tư chương trình, dự án của huyện theo quy định của pháp luật; Quyết định quy hoạch, kế hoạch phát triển các ngành, lĩnh vực trên địa bàn huyện trong phạm vi được phân quyền; Quyết định biện pháp quản lý và sử dụng đất đai, rừng núi, sông hồ, nguồn nước, tài nguyên trong lòng đất, nguồn lợi ở vùng biển và các nguồn tài nguyên thiên nhiên khác; biện pháp bảo vệ và cải thiện môi trường, phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai, bão, lụt ở địa phương theo quy định của pháp luật. ” Thứ ba, quyết định biện pháp phát triển hệ thống giáo dục mầm non, “ tiểu học và trung học cơ sở; biện pháp phát triển sự nghiệp văn hóa, thông tin, thể dục, thể thao; biện pháp bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân, phòng, chống dịch bệnh, thực hiện chính sách dân số, kế hoạch hóa gia đình; biện pháp phát triển việc làm, thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng, chính sách bảo trợ xã hội, xóa đói, giảm nghèo; biện pháp bảo đảm việc thực hiện chính sách dân tộc, tôn giáo trên địa bàn huyện theo quy định của pháp luật.
Thứ tư, giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương, việc thực hiện nghị quyết của HĐND huyện; giám sát hoạt động của Thường trực Hội đồng nhân dân, UBND, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp, Ban của HĐND cấp mình; giám sát văn bản quy phạm pháp luật của UBND cùng cấp và văn bản của HĐND cấp xã. 13 Thứ năm, thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật. Tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân huyện 1. Khái niệm tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân huyện “ Tổ chức là các hoạt động cần thiết để xác định cơ cấu, bộ máy của hệ thống, xác định những công việc phù hợp với từng nhóm, từng bộ phận và giao phó các bộ phận cho các nhà quản trị hay người chỉ huy với chức năng nhiệm vụ và quyền hạn nhất định để thực hiện nhiệm vụ được giao.
Tổ chức HĐND huyện là việc bố trí, sắp xếp các cán bộ được cử tri bầu vào các vị trí thuộc HĐND huyện theo quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương hiện hành. Hoạt động cấu tạo bởi các hành động, là quá trình tuân theo mục đích và cuối cùng, hành động do các thao tác hợp thành. ” Hoạt động của HĐND huyện là việc HĐND, thường trực HĐND, các “ Ban của HĐND, đại biểu HĐND huyện thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình theo quy định của pháp luật để đảm bảo thực sự là cơ quan quyền lực nhà nước ở huyện, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, đáp ứng và thỏa mãn được yêu cầu của cử tri và nhân dân địa phương. Hoạt động của HĐND huyện cũng giống như hoạt động của HĐND cấp tỉnh, xã, bao gồm các hoạt động chủ yếu sau: Kỳ họp HĐND, hoạt động giám sát của HĐND, việc quyết định các vấn đề quan trọng ở địa phương, hoạt động tiếp xúc cử tri và tiếp công dân của đại biểu HĐND huyện.
Như vậy, tổ chức và hoạt động của HĐND huyện là việc thực hiện các hoạt động cần thiết để xác định cơ cấu, bộ máy của HĐND huyện, xác định những công việc phù hợp với từng bộ phận của HĐND huyện và giao phó cho trưởng các bộ phận thực hiện nhiệm vụ chỉ huy nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ mà HĐND cấp trên và Chính phủ giao. Nội dung của tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân huyện 1. Tổ chức của Hội đồng nhân dân huyện Cơ cấu tổ chức của HĐND huyện được quy định tại Điều 25 của Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 và Khoản 9, Điều 2 của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2019 như sau: - Hội đồng nhân dân huyện gồm các đại biểu Hội đồng nhân dân do cử tri ở huyện bầu ra. Việc xác định tổng số đại biểu Hội đồng nhân dân huyện được thực hiện theo nguyên tắc sau đây: + Huyện miền núi, vùng cao, hải đảo có từ bốn mươi nghìn dân trở xuống được bầu ba mươi đại biểu; có trên bốn mươi nghìn dân thì cứ thêm bảy nghìn dân được bầu thêm một đại biểu, nhưng tổng số không quá ba mươi lăm đại biểu; + Huyện không thuộc trường hợp quy định tại điểm a khoản này có từ tám mươi nghìn dân trở xuống được bầu ba mươi đại biểu; có trên tám mươi nghìn dân thì cứ thêm mười lăm nghìn dân được bầu thêm một đại biểu, nhưng tổng số không quá ba mươi lăm đại biểu; + Số lượng đại biểu Hội đồng nhân dân ở huyện có từ ba mươi đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc trở lên do Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định theo đề nghị của Thường trực Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, nhưng tổng số không quá bốn mươi đại biểu.
- Thường trực Hội đồng nhân dân huyện HĐND có chức năng hết sức quan trọng là quyết định những vấn đề quan trọng ở địa phương và thực hiện việc giám sát liên tục thường xuyên đối “ với các cơ quan khác trong huyện. Tuy nhiên, hoạt động của HĐND chỉ diễn 15 ra một năm hai kỳ, có thể có cuộc họp chuyên đề, nhưng cũng không thể tự mình thực hiện được hết chức năng, nhiệm vụ được giao theo quy định của pháp luật, không thể hiện được vai trò là người đại diện của nhân dân. Do đó phải có một bộ phận đứng ra thực hiện nhiệm vụ đó một cách liên tục và thường xuyên nên việc thành lập Thường trực hội đồng nhân dân là hết sức cần thiết. Khi Thường trực HĐND được thành lập sẽ đảm bảo duy trì liên tục sự hiện diện của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương bằng hoạt động tiếp nhận, truyền tải và đảm bảo thực thi các văn bản của cơ quan nhà nước trung ương, đồng thời thực hiện việc giám sát toàn bộ các hoạt động của các cơ quan nhà nước khác trong phạm vi cấp huyện.
