Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄNQUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN 1. Cơ sở lý luậnquản lý nhà nước về phát triển nông nghiệp trên địa bàn huyện 1. Một số khái niệm 1. Khái niệm quản lý Quản lý là sự tác động có chủ đích, có tổ chứccủa chủ thể quản lý lên đối tượng bị quản lý và khách thể của quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống để đạt được mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến động của môi trường.
Khái niệm quản lý nhà nước Quản lý nhà nước là một dạng của quản lý, chứa đựng bên trong nhiều kỹ năng thuộc về quản lý như mọi tổ chức đã vận dụng, QLNN mang tính quyền lực nhà nước, nó hướng tới đối tượng nhất định. Theo cách hiểu chung nhất, đứng trên góc độ quản lý thì QLNN là một dạng quản lý xã hội đặc biệt, manh tính quyền lực của nhà nước. Như chúng ta đã biết thì quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý. Việc tác động theo cách nào còn tùy thuộc vào các góc độ khoa học khác nhau, các lĩnh vực khác nhau cùng như cách tiếp cận của người nghiên cứu.
Từ đó, có thể hiểu theo các góc độ khác nhau. Nhìn chung quản lý nhà nước là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội. QLNN được xem như một chức năng của nhà nước trong quản lý xã hội và có thể xem là hoạt động chức năng đặc biệt quản lý nhà nước được hiểu theo hai nghĩa, nghĩa rộng và nghĩa hẹp. Theo nghĩa rộng, QLNN là toàn bộ hoạt động của bộ máy nhà nước, từ hoạt động lập pháp, hoạt động hành pháp đến hoạt động tư pháp.
Theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nước chỉ bao gồm hoạt động hành pháp. download by : skknchat@gmail.com 6 Như vậy, Quản lý nhà nước là hoạt động thực hiện quyền lực nhà nước của các cơ quan trong bộ máy nhà nước nhằm thực hiện các chức năng đối nội và đối ngoại của nhà nước trên cơ sở các quy luật phát triển xã hội, nhằm mục đích ổn định và phát triển đất nước. Khái niệm quản lý nhà nước đối với phát triển nông nghiệp trên địa bàn huyện Qua cách hiểu chung nhất về QLNN thì QLNN đối với nông nghiệp là một lĩnh vực riêng biệt, chuyên ngành của quản lý, gắn với một địa bàn cụ thể. Để có được cái nhìn chính xác và toàn diện đối với hình thực quản lý này, chúng ta cần căn cứ vào các đặc điểm và đối tượng mà lĩnh vực hướng tới.
Trong phát triển nông nghiệp, các đối tượng cơ bản chính là trồng trọt, chăn nuôi và các loại hình dịch vụ nông nghiệp. Quản lý và thúc đẩy đối tượng này được thực hiện bởi các cơ quan, tổ chức có chức năng được pháp luật quy định và có thẩm quyền xem xét theo góc độ quản lý tại địa phương cấp trung ương, cấp tỉnh, cấp thành phố/huyện, cấp xã. Tóm lại: Quản lý nhà nước đối với phát triển nông nghiệp trên địa bàn huyện là hoạt động sắp xếp tổ chức, chỉ huy, điều hành, hướng dẫn, kiểm tra. của hệ thống cơ quan quản lý nhà nước tại địa bàn một huyện cụ thể nào đó đối với lĩnh vực nông nghiệp trên cơ sở nhận thức vai trò,vị trí và đặc điểm kinh tế - kỹ thuật, chuyên môn của ngành nông nghiệp để khai thác và sử dụng các nguồn lực trong và ngoài địa bàn huyện, nhằm đạt được mục tiêu xác định với hiệu quả cao nhất.
Chủ thể quản lý nhà nước về phát triển nông nghiệp trên địa bàn huyện Theo nghĩa rộng, quản lý nhà nước hiểu là hoạt động tổ chức, điều hành của các cơ quan nhà nước (lập pháp, hành pháp và tư pháp) để thực thi quyền lực Nhà nước, thông qua các văn bản quy phạm pháp luật. Theo nghĩa hẹp, QLNN chủ yếu là quá trình tổ chức, điều hành của hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động cụ thể của con người theo pháp luật và bằng pháp luật nhằm đạt được những mục tiêu và yêu cầu đặt ra của QLNN dựa trên những điều kiện download by : skknchat@gmail.com 7 và quy luật khách quan của đời sống xã hội. Tham gia vào quá trình QLNN gồm chủ thể QLNN (các cơ quan, người có thẩm quyền trong các cơ quan nhà nước) và đối tượng QLNN (các cá nhân, cơ quan, tổ chức trong phạm vi tác động của QLNN) quản lý trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội như: quốc phòng, an ninh, kinh tế, chính trị, văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ. nhằm duy trì sự ổn định và thúc đẩy sự phát triển bền vững trong đời sống xã hội; nội dung, hình thức, phương pháp và công cụ QLNN do pháp luật quy định.
Như vậy, chủ thể quản lý nhà nước về phát triển nông nghiệp trên địa bàn huyện bao gồm: - Huyện ủy: đưa ra chính sách, chủ trương, đường lối về phát triển nông nghiệp cho huyện. - Hội đồng nhân dân phê duyệt kế hoạch, dự án, đề án, chương trình về phát triển nông nghiệp cho huyện. - Ủy ban nhân dân trực tiếp chỉ đạo, điều hành về phát triển nông nghiệp cho huyện. - Phòng chức năng như: phòng nông nghiệp và PTNT, phòng kinh tế hạ tầng, trung tâm khuyến nông thành phố/huyện, đài phát thanh truyền hình.
-Đảng ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân xã và lãnh đạo thôn bản. - Các tổ chức chính trị xã hội tại huyện, xã trực thuộc huyện như: hội nông dân, hội phụ nữ, hội cựu chiến binh, đoàn thanh niên,…Các tổ chức này trực tiếp tuyên truyền, vận động quần chúng tham gia vào các hoạt động sản xuất kinh doanh nông nghiệp. Đối tượng bị quản lý nhà nước về phát triển nông nghiệp trên địa bàn huyện Đối tượng được quản lý nhà nước về phát triển nông nghiệp trên địa bàn huyện là các đối tượng chịu sự kiểm soát từ các cơ quan quản lý về phát triển nông nghiệp trên địa bàn huyện, bao gồm: các đơn vị sản xuất kinh doanh nông nghiệp: doanh nghiệp nông nghiệp, trang trại, gia trại, hợp tác xã nông nghiệp, tổ hợp tác, hộ gia đình,… download by : skknchat@gmail. Chức năng quản lý nhà nước về phát triển nông nghiệp Một là, định hướng chiến lược cho sự phát triển nông nghiệp cho phù hợp từng giai đoạn phát kinh tế triển đất nước Nông nghiệp là một bộ phận cấu thành của nền kinh tế quốc dân thống nhất, có vai trò nhiều mặt về kinh tế và xã hội của đất nước.
Việc đảm bảo sự phát triển hài hoà cân đối của nông nghiệp trong cơ cấu kinh tế quốc dân đòi hỏi phải xác định chiến lược phát triển của ngành phù hợp với chiến lược phát triển của toàn bộ nền kinh tế. Trên cơ sở xác định chiến lược phát triển, Nhà nước cụ thể hoá thành các chương trình, các kế hoạch định hướng phát triển trung hạn và ngắn hạn hàng năm để hướng dẫn sự phát triển của nông nghiệp và nông thôn. các chiến lược và kế hoạch phát triển nói trên được xây dựng cụ thể cho toàn bộ nền nông-lâm-ngưnghiệp ở từng cấp trong bộ máy quản lý nhà nước. Chiến lược phát triển nông nghiệp ở nước ta từ nay đến năm 2010 được Đại hội Đảng IX (4/2001) nêu ra chủ yếu gồm: Chiến lược dịch chuyển cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn; Chiến lược phát triển các vùng kinh tế; Chiến lược phát triển khoa học công nghệ; Chiến lược sản xuất và xuất khẩu,.
Hai là, điều chỉnh các mối quan hệ trong nội bộ nông nghiệp, nông thôn và giữa nông nghiệp, nông thôn với phần còn lại của nền kinh tế Trong quá trình phát triển sản xuất hàng hoá dựa trên trình độ xã hội hoá sản xuất hàng hoá ngày càng cao, các mối quan hệ kinh tế trong nội bộ nông nghiệp nông thôn cũng như giữa nông nghiệp nông thôn với phần còn lại của nền kinh tế, thậm chí với nền kinh tế khu vực và quốc tế, ngày càng phát triển rộng rãi và đa dạng. Sự hình thành và phát triển các mối quan hệ kinh tế đó có thể là phù hợp với mục tiêu của sự phát triển, lại cũng có thể không phù hợp và thậm chí xa lạ với bản chất kinh tế xã hội tốt đẹp của đất nước. Trong điều kiện như vậy, Nhà nước phải thực hiện chức năng điều chỉnh các mối quan hệ kinh tếbằng các biện pháp khuyến khích, hạn chế hoặc cấm đoán. Các mối quan hệ kinh tế mà Nhà nước cần điều chỉnh có nhiều download by : skknchat@gmail.
Có loại liên quan đến quyền sở hữu và sử dụng các tài nguyên, nguồn lực như: Đất đai nguồn lực vốn góp cổ phần. Nhà nước cần điều chỉnh bằng luật sao cho sự phát triển đa dạng hoá sở hữu ở mức độ phù hợp. Có loại quan hệ gắn liền với hoạt động sản xuất như quan hệ hợp tác sản xuất, liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ. dưới những hình thức đa dạng khác nhau, Nhà nước cần điều chỉnh bằng cách giúp đỡ, tạo môi trường thuận lợi để các quan hệ này phát triển một cách tối ưu, hiệu quả.
Có loại quan hệ liên quan đến lĩnh vực ăn chia phân phối, Nhà nước cần hướng dẫn để các quan hệ này được thực hiện một cách công bằng. Nói tóm lại, việc quản lý Nhà nước đối với nông nghiệp, nông thôn thực hiện chức năng điều chỉnh các mối quan hệ kinh tế nhằm lành mạnh hoá toàn bộ các mối quan hệ kinh tế xã hội nông thôn. Chỉ có trên cơ sở hệ thống các mối quan hệ kinh tế lành mạnh được duy trì ổn định sẽ là điều kiện thúc đẩy sự phát triển ổn định của của nông nghiệp, nông thôn. Ba là, hỗ trợ, giúp đỡ kinh tế hộ gia đình, kinh tế trang trại, hợp tác xã dịch vụ và các loại hình tổ chức sản xuất khác trong nông nghiệp, nông thôn phát triển.
Chuyển sang kinh tế thị trường, ở nước ta kể từ tháng 4/1988 hộ gia đình được thừa nhận là đơn vị kinh tế tự chủ trong nông nghiệp và kinh tế nông thôn, kinh tế trang trại dần hình thành và phát triển.Với việc xác định lại vai trò của hộ kinh tế như vậy, hợp tác dần dần đổi mới để chuyển sang dịch vụ cho kinh tế hộ và kinh tế trang trại. Trong một số doanh nghiệp nông nghiệp sản xuất và chế biến thuộc sở hữu, Nhà nước thực hiện đổi mới bằng cách từng bước chuyển sang công ty cổ phần.