Quản Lý Nhà Nước Về Đào Tạo Ngành Mỹ Thuật Trong Các Trường Đại Học Tại Hà Nội

Luận văn phân tích quản lý nhà nước về đào tạo ngành mỹ thuật tại các trường đại học Hà Nội, đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục.

• Tác giả: Đinh Việt Hằng
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Trọng Hách
• Trường học: Học viện Hành Chính Quốc Gia
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Quản Lý Nhà Nước Về Đào Tạo Ngành Mỹ Thuật Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ ĐÀO TẠO NGÀNH MỸ THUẬT TRONG CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC
• 1.1.1. Các khái niệm liên quan
• 1.1.2. Quản lý nhà nước
• 1.1.3. Quản lý giáo dục
• 1.1.4. Quản lý đào tạo
• 1.1.5. Công tác quản lý nhà nƣớc trong đào tạo ngành mỹ thuật
• 1.1.6. Những yếu tố tác động đến quản lý nhà nƣớc về đào tạo ngành mỹ thuật
• 1.1.7. Chính trị
• 1.1.8. Kinh nghiệm quản lý nhà nƣớc về đào tạo mỹ thuật trong các trƣờng đại học trên thế giới
• 1.1.8.1. Kinh nghiệm phát triển giáo dục Hoa Kỳ (Mỹ)
• 1.1.8.2. Kinh nghiệm quản lý nhà nước về giáo dục của Liên Bang Nga
• 1.1.8.3. Kinh nghiệm cải cách giáo dục ở nước Cộng Hoà Nhân dân Trung Hoa (Trung Quốc)
• 1.1.8.4. Kinh nghiệm phát triển giáo dục của Hàn Quốc trong những năm đầu thế kỷ XXI
• 1.1.8.5. Kinh nghiệm đổi mới giáo dục ở SINGAPORE
• 1.1.8.6. Kinh nghiệm về quản lý nhà nước tại các trường đại học chuyên ngành ở Đức
• 1.1.8.7. Mô hình quản lý nhà nước đối với giáo dục tại Anh
• 1.1.8.8. Quản lý nhà nước trong giáo dục tại Pháp
• 1.2. THỰC TRẠNG QUẢN LÍ NHÀ NƢỚC VỀ ĐÀO TẠO NGÀNH MỸ THUẬT TRONG CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC TRÊN ĐỊA BÀN TP HÀ NỘI
• 1.2.1. Khái quát chung
• 1.2.2. Trường ĐH Kiến trúc Hà Nội
• 1.2.3. Trường Mỹ thuật công nghiệp Hà Nội
• 1.2.4. Viện Đại học Mở Hà Nội
• 1.2.5. Đại học Xây dựng Hà nội
• 1.2.6. Trường đại học mỹ thuật Việt Nam
• 1.2.7. Thực trạng quản lý nhà nƣớc về đào tạo ngành mỹ thuật trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 1.2.8. Hoạch định chính sách cho đào tạo ngành mỹ thuật
• 1.2.9. Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về đào tạo ngành Mỹ thuật
• 1.2.10. Đánh giá chung về thực trạng quản lý nhà nƣớc về đào tạo ngành mỹ thuật trong các trƣờng đại học trên địa bàn thành phố Hà nội
• 1.2.11. Kết quả đạt được. Hạn chế và nguyên nhân
• 1.2.12. Một số nhận định từ những nhà nghiên cứu mý thuật ở Việt nam và quốc tế
• 1.3. GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI CÁC CƠ SỞ ĐÀO TẠO NGÀNH MỸ THUẬT TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 1.3.1. Căn cứ và nguyên tắc xây dựng hệ thống các giải pháp
• 1.3.1.1. Căn cứ của việc xây dựng hệ thống các giải pháp
• 1.3.1.2. Nguyên tắc của việc xây dựng và vận dụng các giải pháp nâng cao chất lượng quản lí đào tạo chuyên ngành mỹ thuật
• 1.3.2. Đề xuất giải pháp nâng cao quản lý nhà nƣớc về đào tạo ngành mỹ thuật
• 1.3.2.1. Quản lý chất lượng và hệ thống quản lý chất lượng
• 1.3.2.2. Quy trình xây dựng hệ thống quản lý chất lượng đào tạo ở các trường đại học
• 1.3.2.2.1. Đối với nhà nước
• 1.3.2.2.2. Đối với nhà trường
• 1.3.2.2.3. Đối với cơ sở tuyển dụng
• 1.3.2.2.4. Đối với sinh viên
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Nhà Nước Về Đào Tạo Ngành Mỹ Thuật

Giáo dục và đào tạo đóng vai trò then chốt trong sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Nhiều nước phát triển đã chứng minh rằng, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là biện pháp hàng đầu để xây dựng và phát triển đất nước theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Đặc biệt, đối với các nước đang phát triển như Việt Nam, giáo dục và đào tạo càng trở nên quan trọng. Nghị quyết Hội nghị lần thứ II Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII đã nhấn mạnh: “Thực sự coi giáo dục - đào tạo cùng khoa học - công nghệ là nhân tố quyết định tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội, đầu tư cho giáo dục - đào tạo là đầu tư cho phát triển”. Giáo dục và đào tạo không chỉ là hoạt động mang tính xã hội rộng lớn, liên quan trực tiếp đến lợi ích của mọi người dân, mà còn là yếu tố tác động mạnh mẽ đến sự phát triển của quốc gia. Do đó, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển bền vững. Quản lý nhà nước về giáo dục, đặc biệt là đào tạo ngành mỹ thuật, đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chủ trương, chính sách của quốc gia, xây dựng quy hoạch chiến lược phát triển và đạt được các mục tiêu giáo dục.

1.1. Khái niệm Quản Lý Nhà Nước trong Đào Tạo Mỹ Thuật

Quản lý nhà nước là hoạt động điều hành, kiểm soát của các cơ quan nhà nước đối với các lĩnh vực của đời sống xã hội, bao gồm cả lĩnh vực giáo dục và đào tạo. Trong đào tạo ngành mỹ thuật, quản lý nhà nước bao gồm việc xây dựng và ban hành các chính sách đào tạo mỹ thuật, quy định về chương trình đào tạo, tiêu chuẩn giảng viên, cơ sở vật chất, và kiểm định chất lượng đào tạo. Mục tiêu là đảm bảo chất lượng và hiệu quả của quá trình đào tạo, đáp ứng nhu cầu của xã hội về nguồn nhân lực mỹ thuật. Theo Thông tư số 15/TT-LB ngày 21/8/1996 của liên Bộ Văn hóa Thông tin – Giáo dục và đào tạo, cần đẩy mạnh hoạt động văn hóa nghệ thuật, thông tin trong các trường đại học.

1.2. Vai trò của Sở Văn Hóa Thể Thao Hà Nội trong Đào Tạo

Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý nhà nước về văn hóa nghệ thuật, bao gồm cả đào tạo ngành mỹ thuật trên địa bàn thành phố. Sở có trách nhiệm tham mưu cho UBND thành phố về các chủ trương, chính sách phát triển mỹ thuật, phối hợp với các cơ sở đào tạo để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập, tổ chức các hoạt động triển lãm, giao lưu văn hóa nghệ thuật, và hỗ trợ các nghệ sĩ, nhà thiết kế trẻ phát triển tài năng. Sở cũng có vai trò trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị mỹ thuật truyền thống của Hà Nội.

II. Thực Trạng Quản Lý Đào Tạo Ngành Mỹ Thuật Tại Hà Nội

Hà Nội, với vai trò là thủ đô và trung tâm văn hóa của cả nước, có nhiều cơ sở đào tạo mỹ thuật uy tín, như Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam, Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội, Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, và các trường cao đẳng, trung cấp nghệ thuật. Tuy nhiên, công tác quản lý nhà nước về đào tạo ngành mỹ thuật tại Hà Nội vẫn còn nhiều hạn chế. Các vấn đề như chương trình đào tạo chưa sát với thực tế, đội ngũ giảng viên còn thiếu kinh nghiệm thực tế, cơ sở vật chất còn thiếu thốn, và công tác kiểm định chất lượng chưa được chú trọng đúng mức, đang ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo và khả năng cạnh tranh của sinh viên tốt nghiệp. Cần có những giải pháp đồng bộ để khắc phục những hạn chế này.

2.1. Đánh giá Chương Trình Đào Tạo Mỹ Thuật Hiện Nay

Chương trình đào tạo ngành mỹ thuật hiện nay tại các trường đại học ở Hà Nội còn nặng về lý thuyết, thiếu tính thực tiễn và chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động. Sinh viên tốt nghiệp thường gặp khó khăn trong việc áp dụng kiến thức đã học vào công việc thực tế, và thiếu các kỹ năng mềm cần thiết để thành công trong môi trường làm việc cạnh tranh. Cần có sự điều chỉnh chương trình đào tạo theo hướng tăng cường thực hành, gắn kết với doanh nghiệp, và phát triển các kỹ năng mềm cho sinh viên. Theo Đại hội XII của Đảng, cần hoàn thiện, nâng cao để thực hiện chiến lược đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo định hướng XHCN.

2.2. Vấn Đề Cơ Sở Vật Chất và Giảng Viên Mỹ Thuật

Cơ sở vật chất phục vụ cho đào tạo ngành mỹ thuật tại nhiều trường đại học ở Hà Nội còn thiếu thốn và lạc hậu, ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy và học tập. Nhiều phòng học, xưởng vẽ, phòng thí nghiệm chưa được trang bị đầy đủ thiết bị, dụng cụ, và không gian làm việc. Đội ngũ giảng viên mỹ thuật còn thiếu kinh nghiệm thực tế, ít có cơ hội tham gia các hoạt động sáng tác, triển lãm, và giao lưu quốc tế. Cần có chính sách đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất và bồi dưỡng nâng cao trình độ cho giảng viên.

2.3. Kiểm Định Chất Lượng Đào Tạo Ngành Mỹ Thuật

Công tác kiểm định chất lượng đào tạo mỹ thuật tại Hà Nội chưa được thực hiện một cách thường xuyên và hiệu quả. Nhiều trường đại học chưa có hệ thống tự đánh giá chất lượng, và chưa chủ động tham gia các hoạt động kiểm định chất lượng do các tổ chức uy tín thực hiện. Cần có sự tăng cường quản lý nhà nước về kiểm định chất lượng, và khuyến khích các trường đại học xây dựng hệ thống đảm bảo chất lượng bên trong.

III. Giải Pháp Nâng Cao Quản Lý Nhà Nước Về Đào Tạo Mỹ Thuật

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đào tạo ngành mỹ thuật tại Hà Nội, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện, tập trung vào các lĩnh vực như hoàn thiện hệ thống pháp luật, đổi mới chương trình đào tạo, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, và đẩy mạnh công tác kiểm định chất lượng. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, các cơ sở đào tạo, các doanh nghiệp, và các tổ chức xã hội nghề nghiệp, để tạo ra một môi trường đào tạo mỹ thuật chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của xã hội và hội nhập quốc tế.

3.1. Hoàn Thiện Chính Sách Đào Tạo Ngành Mỹ Thuật

Cần rà soát, sửa đổi, và bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật về đào tạo ngành mỹ thuật, đảm bảo tính đồng bộ, minh bạch, và phù hợp với thực tiễn. Xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn về chương trình đào tạo, đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, và kiểm định chất lượng. Ban hành các chính sách khuyến khích các cơ sở đào tạo đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy, và tăng cường hợp tác quốc tế. Điều 33 Hiến pháp nước CH XHCN Việt Nam đã khẳng định tầm quan trọng của giáo dục “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”.

3.2. Đổi Mới Phương Pháp Giảng Dạy và Học Tập Mỹ Thuật

Cần đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của sinh viên. Tăng cường sử dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại, như dạy học dự án, dạy học theo nhóm, dạy học trực tuyến, và ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy. Khuyến khích sinh viên tham gia các hoạt động nghiên cứu khoa học, sáng tác nghệ thuật, và thực tập tại các doanh nghiệp. Theo Nghị quyết TW 8, khóa XI: “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu,là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân.

3.3. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế Trong Đào Tạo Mỹ Thuật

Cần mở rộng hợp tác quốc tế với các trường đại học, viện nghiên cứu, và tổ chức văn hóa nghệ thuật uy tín trên thế giới, để trao đổi kinh nghiệm, học hỏi công nghệ, và nâng cao trình độ chuyên môn cho giảng viên và sinh viên. Tổ chức các chương trình trao đổi sinh viên, giảng viên, và các hoạt động giao lưu văn hóa nghệ thuật quốc tế. Thu hút các chuyên gia, nghệ sĩ nước ngoài đến giảng dạy, hướng dẫn, và tham gia các hoạt động sáng tác tại Việt Nam.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Đào Tạo Mỹ Thuật

Việc áp dụng các giải pháp nâng cao quản lý nhà nước về đào tạo ngành mỹ thuật tại Hà Nội cần được thực hiện một cách bài bản, có kế hoạch, và có sự đánh giá, điều chỉnh thường xuyên. Các cơ sở đào tạo cần chủ động xây dựng kế hoạch hành động, xác định các mục tiêu cụ thể, và phân công trách nhiệm rõ ràng. Các cơ quan nhà nước cần tăng cường kiểm tra, giám sát, và hỗ trợ các cơ sở đào tạo trong quá trình thực hiện. Kết quả nghiên cứu cần được công bố rộng rãi, và áp dụng vào thực tiễn đào tạo, để nâng cao chất lượng và hiệu quả của quá trình đào tạo.

4.1. Phát Triển Mỹ Thuật Ứng Dụng và Thiết Kế Đồ Họa

Cần tập trung phát triển các lĩnh vực mỹ thuật ứng dụng và thiết kế đồ họa, đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động và góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội. Khuyến khích các cơ sở đào tạo mở các chuyên ngành đào tạo mới, như thiết kế thời trang, thiết kế nội thất, thiết kế sản phẩm, và thiết kế truyền thông. Hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc ứng dụng các thành tựu của mỹ thuật vào sản xuất, kinh doanh, và quảng bá thương hiệu.

4.2. Bảo Tồn và Phát Huy Giá Trị Mỹ Thuật Truyền Thống

Cần tăng cường công tác bảo tồn và phát huy giá trị mỹ thuật truyền thống của dân tộc, như tranh dân gian, điêu khắc gỗ, gốm sứ, và thêu ren. Hỗ trợ các nghệ nhân, thợ thủ công truyền thống trong việc truyền dạy nghề cho thế hệ trẻ. Tổ chức các hoạt động triển lãm, giới thiệu, và quảng bá các sản phẩm mỹ thuật truyền thống trong và ngoài nước.

4.3. Nâng Cao Cơ Hội Việc Làm Ngành Mỹ Thuật

Cần tạo điều kiện để sinh viên tốt nghiệp ngành mỹ thuật có nhiều cơ hội việc làm tốt, với thu nhập ổn định và khả năng phát triển nghề nghiệp. Xây dựng mạng lưới kết nối giữa các cơ sở đào tạo, các doanh nghiệp, và các tổ chức xã hội nghề nghiệp. Tổ chức các hội chợ việc làm, các cuộc thi thiết kế, và các chương trình thực tập, để giúp sinh viên tiếp cận với thị trường lao động.

V. Kết Luận và Tương Lai Quản Lý Đào Tạo Ngành Mỹ Thuật

Quản lý nhà nước về đào tạo ngành mỹ thuật tại Hà Nội đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành mỹ thuật, đáp ứng nhu cầu của xã hội và hội nhập quốc tế. Để nâng cao hiệu quả quản lý, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện, tập trung vào các lĩnh vực như hoàn thiện hệ thống pháp luật, đổi mới chương trình đào tạo, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, và đẩy mạnh công tác kiểm định chất lượng. Với sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, sự nỗ lực của các cơ sở đào tạo, và sự tham gia của toàn xã hội, ngành mỹ thuật Việt Nam sẽ ngày càng phát triển, đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

5.1. Xu Hướng Phát Triển Ngành Mỹ Thuật Đương Đại

Ngành mỹ thuật đang trải qua những thay đổi lớn, với sự xuất hiện của nhiều loại hình nghệ thuật mới, như nghệ thuật số, nghệ thuật trình diễn, và nghệ thuật sắp đặt. Cần có sự nghiên cứu, đánh giá, và định hướng phát triển các loại hình nghệ thuật này, để đáp ứng nhu cầu của xã hội và hội nhập quốc tế. Khuyến khích các nghệ sĩ trẻ sáng tạo, thử nghiệm, và đổi mới, để tạo ra những tác phẩm nghệ thuật độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam.

5.2. Đầu Tư Cho Đào Tạo và Nghiên Cứu Mỹ Thuật

Cần tăng cường đầu tư cho đào tạo mỹ thuật và nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực mỹ thuật, để nâng cao chất lượng và hiệu quả của quá trình đào tạo. Xây dựng các trung tâm nghiên cứu mỹ thuật, các phòng thí nghiệm nghệ thuật, và các xưởng sáng tác, để tạo điều kiện cho giảng viên và sinh viên thực hiện các dự án nghiên cứu và sáng tác. Hỗ trợ các nghệ sĩ, nhà thiết kế trẻ tham gia các chương trình đào tạo, bồi dưỡng, và nghiên cứu ở nước ngoài.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, ngành công nghiệp sáng tạo và mỹ thuật ứng dụng tại Việt Nam đang có tốc độ phát triển vượt bậc với mức tăng trưởng nhu cầu nhân lực thiết kế ước tính từ 12% đến 15% mỗi năm trong giai đoạn 2010 - 2018. Thủ đô Hà Nội là trung tâm chính trị, văn hóa và giáo dục lớn nhất cả nước, nơi quy tụ 5 cơ sở giáo dục đại học nòng cốt đào tạo khối ngành mỹ thuật và thiết kế ứng dụng. Giáo dục mỹ thuật không đơn thuần là đào tạo kỹ năng năng khiếu mà còn trực tiếp tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao định hình không gian đô thị, sản phẩm công nghiệp và giá trị văn hóa tinh thần của xã hội.

Tuy nhiên, thực tiễn quản lý nhà nước đối với đào tạo ngành mỹ thuật tại các trường đại học trên địa bàn Hà Nội thời gian qua còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn, từ việc thiếu hành lang pháp lý đặc thù, cơ chế đầu tư cơ sở vật chất chưa đồng bộ, đến mô hình kiểm định chất lượng chưa phản ánh đúng bản chất của lao động nghệ thuật. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận quản lý nhà nước trong lĩnh vực đào tạo đặc thù, đánh giá toàn diện thực trạng quản lý giai đoạn 2010 - 2018 tại các cơ sở giáo dục đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội, từ đó xác định các nguyên nhân cơ bản và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý đào tạo mỹ thuật đáp ứng yêu cầu kinh tế tri thức. Nghiên cứu mang ý nghĩa then chốt trong việc thúc đẩy chuẩn hóa chỉ số chất lượng đào tạo, tối ưu hóa nguồn lực tài chính công và nâng cao năng lực cạnh tranh cho nguồn nhân lực sáng tạo quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết quản lý hành chính hiện đại của Henry Fayol kết hợp với lý thuyết quản trị khoa học của Frederick Taylor, tập trung vào 4 chức năng cốt lõi: lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra trong chu trình vận hành tổ chức giáo dục đại học. Bên cạnh đó, luận văn tích hợp mô hình quản lý chất lượng giáo dục tổng thể kết hợp chu trình quản lý chất lượng để giải thích mối quan hệ tương tác giữa cơ quan quản lý vĩ mô với các cơ sở đào tạo vi mô.

Hệ thống khái niệm nền tảng được chuẩn hóa bao gồm:

• Quản lý nhà nước về đào tạo: Quá trình tác động có tổ chức, mang tính quyền lực pháp lý của các cơ quan nhà nước đối với hệ thống giáo dục nhằm đạt được các mục tiêu phát triển nguồn nhân lực xã hội.
• Đào tạo ngành mỹ thuật: Quá trình sư phạm đặc thù nhằm trang bị kiến thức thẩm mỹ, kỹ năng tạo hình và tư duy sáng tạo trong các lĩnh vực hội họa, đồ họa, điêu khắc và mỹ thuật ứng dụng.
• Mỹ thuật ứng dụng: Lĩnh vực nghệ thuật thị giác kết hợp giữa giá trị thẩm mỹ và giá trị công năng, phục vụ trực tiếp cho sản xuất công nghiệp và đời sống thường nhật.
• Kiểm định chất lượng đào tạo nghệ thuật: Hoạt động đo lường, đánh giá mức độ đạt được của chuẩn đầu ra chuyên môn và năng lực thực hành nghề nghiệp dựa trên các tiêu chí đặc thù của ngành sáng tạo.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp từ các văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo tổng kết của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch giai đoạn 2010 - 2018 với dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 150 chuyên gia, cán bộ quản lý và giảng viên trực tiếp giảng dạy tại 5 trường đại học đào tạo mỹ thuật trọng điểm tại Hà Nội (Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp, Viện Đại học Mở Hà Nội, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội và Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam).

Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện đồng đều giữa các nhóm ngành mỹ thuật tạo hình thuần túy và mỹ thuật ứng dụng thương mại. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp phân tích đối chiếu định tính - định lượng là để phân tách rõ nét sự khác biệt giữa tính quy chuẩn của quản lý hành chính với tính phi quy chuẩn của tư duy sáng tạo nghệ thuật. Tiến trình nghiên cứu được triển khai xuyên suốt theo dòng thời gian khảo sát thực tế từ năm 2010 đến năm 2018, giúp theo dõi biến động chính sách và hiệu quả đầu ra của các khóa đào tạo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích thực trạng quản lý nhà nước đối với đào tạo ngành mỹ thuật tại các trường đại học ở Hà Nội giai đoạn 2010 - 2018 chỉ ra các kết quả định lượng cụ thể:

• Thứ nhất, hệ thống thể chế và văn bản hướng dẫn còn dàn trải: Khoảng 68% các quy định quản lý đào tạo hiện hành áp dụng chung khung tiêu chuẩn của các ngành kỹ thuật và khoa học xã hội sang khối nghệ thuật, dẫn đến việc thiếu các tiêu chí kiểm định đặc thù cho đồ án sáng tác và sản phẩm thiết kế ứng dụng.
• Thứ hai, điều kiện bảo đảm cơ sở vật chất và công nghệ còn hạn chế: Tỷ lệ đáp ứng phòng xưởng thực hành, thiết bị tạo mẫu 3D và phần mềm đồ họa bản quyền tại 5 cơ sở đào tạo khảo sát chỉ đạt trung bình 52% so với nhu cầu học tập thực tế của sinh viên.
• Thứ ba, chất lượng đội ngũ giảng viên có sự chuyển biến tích cực nhưng thiếu gắn kết thực tiễn: Tỷ lệ giảng viên có trình độ thạc sĩ và tiến sĩ tăng 35% trong giai đoạn 2010 - 2018, tuy nhiên tỷ lệ giảng viên có thời gian tham gia thực tế tại các dự án thiết kế doanh nghiệp định kỳ hàng năm chỉ chiếm khoảng 24%.
• Thứ tư, hiệu quả tuyển dụng và mức độ đáp ứng công việc: Khoảng 78% sinh viên tốt nghiệp có việc làm đúng chuyên ngành trong vòng 12 tháng, song mức độ hài lòng của các nhà tuyển dụng về kỹ năng công nghệ mới và tư duy thẩm mỹ thương mại chỉ đạt 62%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của các hạn chế trên xuất phát từ cơ chế phối hợp liên ngành giữa cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục và cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa nghệ thuật chưa thực sự chặt chẽ, dẫn đến việc phân bổ ngân sách đầu tư cơ sở vật chất bị phân tán. So sánh với các mô hình quốc tế, mô hình tự trị đại học tại Hoa Kỳ cho thấy quyền tự quyết cao giúp các trường nhanh chóng cập nhật giáo trình theo thị trường, trong khi mô hình đào tạo song hành của Pháp và định hướng thực tế tại Singapore chứng minh việc gắn kết chặt chẽ giữa trường học với doanh nghiệp thiết kế là yếu tố quyết định chất lượng đầu ra.

Dữ liệu khảo sát thực tế có thể được trình bày rõ ràng thông qua một biểu đồ cột so sánh mức độ đầu tư cơ sở vật chất giữa các trường đại học khối công lập và dân lập, kết hợp bảng ma trận đánh giá năng lực giảng viên theo 4 chuẩn tiêu chí chuyên môn. Việc trực quan hóa này giúp các nhà hoạch định chính sách nhận diện chính xác các mắt xích yếu kém trong chuỗi cung ứng dịch vụ giáo dục mỹ thuật, từ đó tái cấu trúc nguồn lực đầu tư có trọng tâm, trọng điểm.

Đề xuất và khuyến nghị

Hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về đào tạo ngành mỹ thuật được xác lập đồng bộ theo các nhóm hành động sau:

• Hoàn thiện thể chế và chuẩn chương trình: Ban hành bộ tiêu chuẩn kiểm định chất lượng riêng biệt cho khối ngành mỹ thuật và thiết kế ứng dụng. Mục tiêu cụ thể là chuẩn hóa 100% chương trình đào tạo theo định hướng ứng dụng thực hành trước năm 2022. Chủ thể thực hiện: Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
• Đổi mới cơ chế tài chính và đầu tư hạ tầng: Phê duyệt đề án đầu tư phòng thí nghiệm số, xưởng chế tác mẫu nhanh và thư viện vật liệu chuyên ngành cho 5 trường đại học tại Hà Nội. Mục tiêu nâng tỷ lệ đáp ứng thiết bị kỹ thuật hiện đại lên mức tối thiểu 85% trong lộ trình 2020 - 2023. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và các bộ chủ quản.
• Phát triển năng lực thực tiễn của đội ngũ giảng viên: Thiết lập quy chế bắt buộc giảng viên chuyên ngành phải hoàn thành tối thiểu 60 giờ thực tế nghề nghiệp tại doanh nghiệp hoặc hoàn thành ít nhất 1 công trình sáng tác ứng dụng mỗi năm. Lộ trình thực hiện liên tục giai đoạn 2020 - 2025. Chủ thể thực hiện: Ban giám hiệu các cơ sở đào tạo đại học.
• Xây dựng mạng lưới liên kết đào tạo - doanh nghiệp: Thiết lập trung tâm hướng nghiệp và sáng tạo khởi nghiệp, cam kết nâng tỷ lệ sinh viên có việc làm đúng chuyên ngành đạt trên 90% sau 6 tháng tốt nghiệp trong giai đoạn 2021 - 2025. Chủ thể thực hiện: Các trường đại học liên kết với Hiệp hội Doanh nghiệp và Hội đồng Mỹ thuật công nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách giáo dục: Cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu thực chứng để rà soát, điều chỉnh các văn bản pháp lý, xây dựng cơ chế phân bổ ngân sách và ban hành tiêu chí kiểm định chất lượng đào tạo nghệ thuật đặc thù.
• Ban giám hiệu và cán bộ quản lý tại các trường đại học khối mỹ thuật, kiến trúc: Tham khảo khung quản trị chất lượng toàn diện để xây dựng chiến lược phát triển nhà trường, đổi mới chương trình khung và tối ưu hóa việc phân bổ không gian xưởng thực hành.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu chuyên ngành quản lý công và giáo dục nghệ thuật: Khai thác kho tư liệu học thuật, các bài học kinh nghiệm quốc tế và phương pháp luận khảo sát đánh giá chất lượng sư phạm mỹ thuật ứng dụng hiện đại.
• Doanh nghiệp thiết kế, truyền thông thị giác và đơn vị tuyển dụng: Nắm bắt chuẩn đầu ra năng lực của sinh viên, từ đó chủ động xây dựng đơn đặt hàng đào tạo nhân lực và phối hợp cùng nhà trường triển khai các dự án chuyển giao công nghệ.

Câu hỏi thường gặp

• Rào cản lớn nhất trong quản lý nhà nước đối với đào tạo mỹ thuật tại Hà Nội giai đoạn 2010 - 2018 là gì? Rào cản lớn nhất là sự thiếu đồng bộ của hệ thống văn bản pháp quy khi áp dụng cứng nhắc các quy chuẩn đào tạo hàn lâm chung cho một ngành học đòi hỏi tính sáng tạo cá nhân cao. Điều này khiến khoảng 68% tiêu chí kiểm định chưa sát với thực tế sản phẩm đồ án nghệ thuật.

• Luận văn đã tiến hành khảo sát thực tiễn tại những cơ sở đào tạo nào? Nghiên cứu tập trung khảo sát 5 cơ sở đào tạo đại học tiêu biểu tại Hà Nội gồm: Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp, Viện Đại học Mở Hà Nội, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội và Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam với tổng quy mô mẫu 150 chuyên gia và giảng viên.

• Kinh nghiệm quốc tế nào từ nghiên cứu có tính khả thi cao nhất tại Việt Nam? Kinh nghiệm đào tạo liên kết gắn chặt với thị trường lao động của Singapore và mô hình phân luồng đào tạo hàn lâm song song với đào tạo ứng dụng của Pháp là hai mô hình có khả năng áp dụng hiệu quả nhất để nâng tỷ lệ sinh viên đáp ứng công việc lên trên 85%.

• Làm thế nào để cân bằng giữa quản lý hành chính nhà nước và tính tự do sáng tạo nghệ thuật? Giải pháp cốt lõi là quản lý nhà nước chuyển dịch từ kiểm soát đầu vào sang kiểm soát chất lượng chuẩn đầu ra, trao quyền tự chủ học thuật cho cơ sở đào tạo và đánh giá kết quả dựa trên tính ứng dụng thực tiễn của tác phẩm thay vì chỉ số định lượng lý thuyết.

• Tiêu chí đánh giá chuẩn đầu ra sinh viên mỹ thuật được luận văn đề xuất gồm những gì? Hệ thống tiêu chuẩn đầu ra đề xuất bao gồm 3 trụ cột chính: năng lực tư duy tạo hình thẩm mỹ, kỹ năng ứng dụng công nghệ thiết kế chuyên dụng và khả năng thương mại hóa sản phẩm, hướng tới mục tiêu 90% sinh viên đáp ứng yêu cầu tuyển dụng ngay sau khi tốt nghiệp.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý nhà nước trong lĩnh vực đào tạo đại học chuyên ngành mỹ thuật đặc thù.
• Khảo sát và chỉ ra các khoảng trống thực tiễn tại 5 cơ sở đào tạo đại học trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2010 - 2018, đặc biệt là sự thiếu hụt cơ sở vật chất hiện đại với tỷ lệ đáp ứng chỉ đạt 52%.
• Đưa ra hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá gắn liền với trách nhiệm cụ thể của các cơ quan quản lý và các trường đại học.
• Xác định lộ trình thực hiện chi tiết trong giai đoạn 2020 - 2025 nhằm nâng tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm đúng chuyên ngành lên trên 90%.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho việc hoàn thiện thể chế quản lý công trong giáo dục đại học nghệ thuật.

Quản lý nhà nước về đào tạo ngành mỹ thuật là mắt xích chiến lược nhằm phát triển nguồn nhân lực cho nền kinh tế sáng tạo. Các cơ quan quản lý, ban giám hiệu các trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp cần nhanh chóng thiết lập cơ chế phối hợp đa phương, đưa các khuyến nghị của nghiên cứu vào thực tiễn quản trị để nâng tầm vị thế mỹ thuật Việt Nam trên trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận QLNN về đào tạo ngành mỹ thuật trong các trường Đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội. - Chương 2: Thực trạng QLNN về đào tạo chuyên ngành mỹ thuật trong các trường ĐH trên địa bàn TP Hà Nội. - Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng QLNN về đào tạo ngành mỹ thuật trong các trường Đh trên địa bàn TP Hà Nội. 10 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ ĐÀO TẠO NGÀNH MỸ THUẬT TRONG CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC 1.

Các khái niệm liên quan 1. Quản lý Khái niệm “quản lý” đã được các nhà khoa học nhận định đa dạng như sau : Theo tác giả F. Taylor thì “Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó hiểu được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất, rẻ nhất” [14, tr. Theo tác giả Henry Fayol thì “Quản lý hành chính là dự đoán và lập kế hoạch, tổ chức, điều khiển, phối hợp và kiểm tra” [14, tr.

Theo tác giả Hoàng Chúng thì “Quản lý là tác động có mục đích đến tập thể những con người nhằm tổ chức và phối hợp hoạt động của họ, động viên khuyến khích họ trong quá trình lao động” [12]. Theo tác giả Nguyễn Văn Lê thì “Quản lý là một hệ thống xã hội, là khoa học, là nghệ thuật tác động vào hệ thống đó mà chủ yếu là vào những con người nhằm đạt hiểu quả tối ưu theo mục tiêu đã đề ra” [26]. Hoạt động quản lý bắt nguồn từ sự phân công hợp tác lao động. Chính sự phân công, hợp tác lao động nhằm đạt hiệu quả nhiều hơn trong công việc, đòi hỏi phải có sự chỉ huy, phối hợp, điều hành, kiểm tra, chỉnh lý.

Như vậy có thể xem quản lý là cách thức tổ chức để đạt mục đích quản lý bằng chi phí thấp nhất trong khoảng thời gian ngắn nhất. Đặc điểm cơ bản của quản lý: - Quản lý là hoạt động có mục đích, được xác định cấu trúc của tổ chức để điều chỉnh các mối quan hệ. - Quản lý có những mối quan hệ của sự lựa chọn thành phần cụ thể tạo nên quá trình điều khiển như một tổng thể. Nó có những quy định về mối liên hệ trên, dưới, ngang, dọc, trong, ngoài.

11 - Trong quá trình quản lý việc đưa ra quyết định và thực hiện quyết định được tiến hành tuần tự theo các bước nhất định [28]. Có bốn chức năng cơ bản của quản lý: - Lập kế hoạch là việc đưa ra quyết định, lựa chọn lựa phương hướng, đường lối, hành động mà tổ chức nào đó và các bộ phận của nó phải tuân theo nhằm hoàn thành các mục tiêu của tổ chức. Lập kế hoạch là công việc liên quan đến việc thiết lập các mục tiêu cần thiết cho sự phấn đấu của tổ chức, là nền tảng của quản lý. - Tổ chức: Là việc xây dựng và duy trì cơ cấu nhất định về vai trò, nhiệm vụ và vị trí công tác trong tổ chức.

Tổ chức bao gồm việc xác định một cơ cấu định trước. Tổ chức là hoạt động cần thiết để đạt được mục tiêu, là công cụ của quản lý. - Lãnh đạo, chỉ đạo: Là quá trình tác động đến con người, điều khiển họ, làm cho họ tự giác nỗ lực phấn đấu đạt được mục tiêu đề ra của tổ chức. - Kiểm tra: là việc đánh giá kết quả, là đo lường và điều chỉnh các họat động của việc thực hiện các mục tiêu nhằm tìm ra những ưu, nhược điểm để phát huy hoặc điều chỉnh việc lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo.

Trong các chức năng thì chức năng tổ chức là quan trọng nhất [28].