CHƯƠNG I. CƠ SỞ CHÍNH TRI VÀ PHÁP LÝ CUA QUAN LÝ NHÀ NƯỚC VE BẢO CHÍ QUAN DOI 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của báo chí 1. Khái quát về báo chí Trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay đang diễn ra một cách mạnh mẽ trên thế giới, hoạt động thông tin nói chung và báo chí nói riêng ở Việt Nam ngày càng đóng vai trò vô cùng quan trọng trong chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội.
Báo chí đang thực sự có những bước phát triển lớn mạnh và vượt bậc, đi vào chiều sâu về số lượng lẫn chất lượng. Mặt khác, báo chí nước ta còn góp phần nâng cao chất lượng thông tin đối ngoại, quảng bá đất nước, con người Việt Nam với bạn bè năm châu; thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, dân chủ, đa phương hóa đa dạng hóa các mối quan hệ quốc tế của Đảng, Nhà nước. huy động các nguồn lực bên ngoài để nâng cao vị thế và uy tín của đất nước. Có nhiều khái niệm khác nhau về báo chí.
Theo triết học cổ Hy Lạp: “Chit báo chí xuất phát từ chữ information có nghĩa là thông tin, thông báo, báo tin và được hiểu như việc tạo ra hình thái giúp cho sự hiểu biết của con người về thé giới xung quanh dang dang ton tại bằng việc lấy hiện thực khách quan đề phản ánh một cách liên tục, xuyên suốt trong quan hệ chặt chẽ giữa nhà báo — tác phẩm — công chúng”. | Một số quan điểm khác thì không định nghĩa báo chí riêng biệt mà gắn liền báo chí với truyền thông. Ở cách hiểu này, trong Từ điển tiếng Việt của Viện ngôn ngữ học định nghĩa báo chí truyền thông hiểu theo nghĩa chung nhất và trừu tượng nhất là: “quá trình truyền dit liệu giữa các don vị chức năng. ” Còn tác gia Trần Hữu Quang trong cuốn Xã hội học truyền thông đại chúng khang định: “Báo chí truyền thông là một quá trình truyền dat, tiếp 14 nhận và trao di thông tin nhằm thiết lập các mối quan hệ giữa con người với con người”.
Theo đó, tác giả định nghĩa: “Truyén thông đại chúng là quá trình truyền đạt thông tin một cách rộng rãi đến mọi người trong xã hội thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng như phát thanh, truyền hình”. Nhìn chung, các tác giả trên bằng các cách tiếp cận khác nhau, đã đưa ra những định nghĩa chung nhất về báo chí và tựu chung lại đều xem báo chí là một phương tiện diễn đạt, chia sẻ thông tin giữa các chủ thể khác nhau trong xã hội. Nhưng định nghĩa được đưa ra để khẳng định nội hàm cơ bản của báo chí. Báo chí là một trong những phương tiện truyền thông đại chúng, có nhiệm vụ truyền đạt thông tin kịp thời và nhanh nhất những sự kiện, vấn đề đã, đang và sẽ xảy ra cho công chúng biết và là diễn đàn của nhân dân.
Tuy nhiên, trong một phạm vi nhất định, đây là định nghĩa khá rộng và chưa biểu thị hết các loại hình báo chí đang xuất hiện trong xã hội và các loại hình ấy được hiểu như thế nào, diễn đạt ra sao. Từ những định nghĩa nêu trên, Luật Báo chí 2016 khang định: “Báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của cơ quan Đảng, cơ quan nhà nước, tô chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tô chúc xã hội, tổ chúc xã hội - nghề nghiệp; là diễn đàn của Nhân dân ”. Bên cạnh đó, tại Điều 3 Luật Báo chí 2016 cũng quy định: “Báo chí là sản phẩm thông tin về các sự kiện, vấn đề trong đời sống xã hội thể hiện bằng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, được sang tao, xuất bản định kỳ và phát hành, truyền dẫn tới đông đảo công chúng thông qua các loại hình bdo in, báo nói, bdo hình, báo điện tử". Khái niệm về báo chỉ quân đội 15 Báo chí quân đội là một bộ phận nằm trong hệ thống báo chí nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, luôn thực hiện tốt chức năng là cơ quan ngôn luận của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, của Đảng ủy, chỉ huy các cấp, các ngành trong toàn quân; là diễn đàn tin cậy của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân về hai nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; là phương tiện thông tin đại chúng thiết yếu đối với đời sống tỉnh thần của cán bộ, chiến sĩ trong toàn quân.
Báo chí trong quân đội nhân dân Việt Nam là một bộ phận quan trọng của công tác tư tưởng, phục vụ nhiệm vụ chính trị của Đảng, Nhà nước và Quân đội, góp phần xây dựng quân đội nhân dân mạnh về chính trị, tư tưởng, tô chức và đạo đức; cổ vũ, động viên cán bộ, chiến sĩ toàn quân hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Báo chí quân đội đã cùng với hệ thống báo chí của cả nước tích cực tuyên truyền sâu rộng và đặc biệt là bảo vệ các quan điểm đường lối của Đảng, các chủ trương, chính sách pháp luật của Nhà nước, tuyên truyền, cô vũ phong trào hành động cách mạng của quân đội, của nhân dân, xứng đáng là vũ khí đấu tranh sắc bén trên mặt trận chính trị - tư tưởng, quốc phòng — an ninh, góp phan giữ vững én định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng quốc phòng toàn dân và xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân vững mạnh. Báo chí quân đội đã tích cực đấu tranh bảo vệ quan điểm, đường lối của Đảng, chống lại các quan điểm sai trái, tham nhũng, tiêu cực, được Đảng, Nhà nước, nhân dân và quân đội tin tưởng. Ở Việt Nam, báo chí quân đội nhân dân Việt Nam đặt dưới sự lãnh đạo toàn diện của Quân ủy Trung ương, sự quản lý thống nhất của Bộ Quốc phòng mà trực tiếp là Tổng cục Chính trị, đồng thời chịu sự chỉ đạo của Ban Tuyên giáo Trung ương, sự quản lý Nhà nước của Bộ Thông tin và truyền thông: bảo đảm cho báo chí quân đội đúng đường lối, quan điểm, phương hướng tư tưởng của Đảng, pháp luật của Nhà nước, quy định của quân đội.
16 Từ những phân tích trên, có thé định nghĩa như sau: Báo chi quân đội là những sản phẩm báo chí của các cơ quan báo chí trong Quân đội nhân dân Việt Nam, dưới sự chỉ dao của Quán uy Trung ương, Đảng uy chỉ huy các cơ quan, đơn vị trong toàn quân, tuyên truyền về hai nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, phục vụ đời sống tình thần của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân cả nước. Đặc điểm của báo chí quân đội Đối với nước ta, báo chí quân đội là một bộ phận quan trọng trong công tác tuyên truyền của Đảng, Nhà nước. Các nhà báo được xem là chiến sỹ xung kích trên mặt trận văn hóa — tư tưởng. Báo chí quân đội là công cụ sắc bén tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước; đồng thời là cầu nối, kịp thời phản ánh những tâm tư, nguyện vọng, những nhu cầu cấp thiếp của nhân dân.
Do đặc thù hoạt động trong lĩnh vực quân sự, báo chí quân đội có những đặc điểm như sau: Thứ nhất, báo chí quân đội do các cơ quan quân đội quản lý, điều hành dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng. Đi cùng với sự trưởng thành, phát triển lớn mạnh của Quân đội nhân dân Việt Nam trong suốt mấy chiều dài lịch sử, báo chí quân đội là một bộ phận của báo chí cách mạng Việt Nam, góp phan quan trọng vào sự nghiệp cách mạng của Đảng trong mỗi thời kỳ. Báo chí quân đội là một trong những lực lượng nòng cốt của báo chí cách mạng Việt Nam, luôn bám sát sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp, về mọi mặt của Đảng, thường xuyên là Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và sự quản lý, chỉ đạo của Tổng cục Chính trị; nỗ lực khắc phục mọi khó khăn, gian khổ, luôn chủ động, sáng tạo trong tuyên truyền; giữ vững định hướng chính tri; phản ánh trung thực, kip thời, sinh động mọi mặt của đời sống xã hội. Thời điểm này, báo chí quân đội đã có sự phát triển cả về quy mô, lực lượng, đội ngũ và loại hình báo chí với 56 17 cơ quan báo chí được cấp phép hoạt động; 98% đội ngũ cán bộ, phóng viên báo chí quân đội là đảng viên — luôn kiên định mục tiêu, lý tưởng của Đảng vững bản lĩnh chính trị, phẩm chat đạo đức, phẩm chất nghè nghiệp.
Hiện nay, toàn quân có 60 cơ quan báo chí được Bộ Thông tin va Truyền thông cấp giấy phép hoạt động: trong đó, có bảy cơ quan báo chí do Tổng cục Chính trị trực tiếp chỉ đạo, quản lý; 12 báo quân khu, quân chủng, Báo Biên phòng và Báo Quốc phòng Thủ đô; 41 tạp chí chuyên ngành thuộc các tổng cục, học viện, viện nghiên cứu, các trường đại học, bệnh viện. Đội ngũ cán bộ, phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên phát triển về số lượng, chất lượng: có trình độ chuyên môn nghiệp vụ, bản lĩnh chính trị vững vàng và đạo đức nghề nghiệp trong sáng. Cơ sở vật chất, trang bị, phương tiện kỹ thuật phục vụ tác nghiệp báo chí được các cấp, các ngảnh, quân binh chủng đầu tư đáng kể, tạo điều kiện cho báo chí quân đội phát triển theo phương châm: cách mạng, chính quy, chuyên nghiệp, hiện đại. Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, trực tiếp là Tổng cục Chính trị, báo chí quân đội luôn giữ vững định hướng chính trị, tích cực tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; nhiệm vụ quân sự, quốc phòng và các hoạt động của lực lượng vũ trang nhân dân, quân đội nhân dân,.
theo tôn chỉ, mục đích của từng cơ quan báo chí trong toàn quân. Cùng với đó, báo chí quân đội còn tuyên truyền về công cuộc đổi mới, xây dựng đất nước trên các lĩnh vực: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, đối ngoại trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng; tuyên truyền về công tác xây dựng Đảng, tích cực phát hiện, biểu dương, nhân rộng các gương điển hình tiên tiến, v.