Luận án tiến sĩ về quản lý nhà nước ngành nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa trong bối cảnh hội nhập

Luận án tiến sĩ nghiên cứu tăng cường quản lý nhà nước ngành nông nghiệp tỉnh thanh hoá trong bối cảnh hội nhập, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng trong lĩnh

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Hải
• Người hướng dẫn: TS. Lê Anh Vũ
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Tăng Cường Quản Lý Nhà Nước Ngành Nông Nghiệp Tỉnh Thanh Hóa Trong Bối Cảnh Hội Nhập
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến đề tài luận án
• 1.1.1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài về quản lý nhà nước đối với phát triển nông nghiệp
• 1.2. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC NGÀNH NÔNG NGHIỆP TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP
• 2.1. Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước ngành nông nghiệp trong bối cảnh hội nhập
• 2.1.1. Khái niệm về quản lý nhà nước ngành nông nghiệp trong bối cảnh hội nhập
• 2.1.2. Vai trò của quản lý nhà nước về nông nghiệp trong bối cảnh hội nhập
• 2.1.3. Đặc điểm của quản lý nhà nước ngành nông nghiệp trong bối cảnh hội nhập
• 2.1.4. Nội dung quản lý nhà nước ngành nông nghiệp trong bối cảnh hội nhập
• 2.1.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với nông nghiệp trong bối cảnh hội nhập
• 2.1.5.1. Nhân tố khách quan
• 2.1.5.2. Nhân tố chủ quan
• 2.2. Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với nông nghiệp trong bối cảnh hội nhập của một số địa phương
• 2.2.1. Kinh nghiệm quốc tế
• 2.2.2. Kinh nghiệm trong nước
• 2.2.3. Bài học đối với tỉnh Thanh Hóa trong quản lý nhà nước về phát triển nông nghiệp
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp tiếp cận và khung phân tích
• 3.2.1. Phương pháp tiếp cận
• 3.2.2. Khung phân tích của luận án
• 3.3. Chọn điểm nghiên cứu và khảo sát
• 3.3.1. Chọn điểm nghiên cứu
• 3.3.2. Chọn đối tượng phỏng vấn, khảo sát
• 3.4. Cỡ mẫu nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.5.1. Phương pháp thu thập thông tin, dữ liệu
• 3.5.2. Phương pháp điều tra, khảo sát
• 3.5.3. Thiết kế bảng hỏi
• 3.6. Phương pháp phân tích
• 3.6.1. Phương pháp thống kê mô tả
• 3.6.2. Phương pháp thống kê so sánh
• 3.7. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 3.8. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC NGÀNH NÔNG NGHIỆP TỈNH THANH HÓA THỜI KỲ HỘI NHẬP
• 4.1. Những nhân tố tác động đến quản lý nhà nước ngành nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa
• 4.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.1.3. Hội nhập kinh tế quốc tế
• 4.1.4. Chất lượng nguồn nhân lực quản lý nhà nước tỉnh Thanh hóa
• 4.2. Thực trạng QLNN ngành nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2015 – 2021
• 4.2.1. Tổ chức bộ máy quản lý Nhà nước ngành nông nghiệp
• 4.2.2. Xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển nông nghiệp
• 4.2.3. Vận dụng và cụ thể hóa tổ chức thực hiện chính sách
• 4.2.4. Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý các vi phạm liên quan tới QLNN về nông nghiệp
• 4.2.5. Kết quả phát triển ngành nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2015 – 2021
• 4.2.6. Đánh giá chung về thực trạng QLNN đối với ngành nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa
• 4.2.6.1. Những thành công
• 4.2.6.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 4.3. Tiểu kết chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC NGÀNH NÔNG NGHIỆP TỈNH THANH HÓA THỜI KỲ HỘI NHẬP
• 5.1. Bối cảnh, quan điểm, định hướng và mục tiêu phát triển nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa
• 5.1.1. Ngành nông nghiệp trong bối cảnh phát triển mới và những vấn đề đặt ra đối với quản lý nhà nước về nông nghiệp
• 5.1.2. Mục tiêu phát triển nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa
• 5.1.3. Định hướng phát triển nông nghiệp bền vững
• 5.1.4. Một số chỉ tiêu cụ thể để đạt mục tiêu
• 5.2. Quan điểm quản lý nhà nước ngành nông nghiệp của tỉnh Thanh Hóa trong bối cảnh hội nhập
• 5.3. Giải pháp tăng cường QLNN đối với ngành nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa trong bối cảnh hội nhập
• 5.3.1. Nâng cao chất lượng quy hoạch và lập kế hoạch
• 5.3.2. Đổi mới và hoàn thiện chính sách phục vụ phát triển nông nghiệp
• 5.3.3. Tăng cường quản lý nhà nước về hội nhập kinh tế quốc tế trong nông nghiệp
• 5.3.4. Tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển nông nghiệp
• 5.3.5. Xây dựng củng cố và hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về nông nghiệp
• 5.3.6. Hoàn thiện công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát trong QLNN về nông nghiệp
• 5.3.7. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực QLNN và nhân lực chất lượng cao cho phát triển nông nghiệp
• 5.4. Tiểu kết chương 5
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về quản lý nhà nước ngành nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa

Quản lý nhà nước ngành nông nghiệp tại tỉnh Thanh Hóa đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế nông nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Quản lý nhà nước không chỉ đảm bảo sự phát triển bền vững mà còn tạo điều kiện cho các mô hình sản xuất nông nghiệp hiện đại. Tỉnh Thanh Hóa, với diện tích đất nông nghiệp lớn và dân số nông thôn chiếm tỷ lệ cao, cần có những chính sách phù hợp để phát triển ngành nông nghiệp. Việc áp dụng các chính sách nông nghiệp hiện đại và công nghệ cao là cần thiết để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Theo đó, chính sách nông nghiệp cần được điều chỉnh để phù hợp với yêu cầu của thị trường và xu hướng hội nhập. Sự phát triển của kinh tế nông nghiệp tại Thanh Hóa không chỉ phụ thuộc vào nguồn lực tự nhiên mà còn vào khả năng quản lý và điều hành của chính quyền địa phương.

II. Thực trạng quản lý nhà nước ngành nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa

Thực trạng quản lý nhà nước ngành nông nghiệp tại Thanh Hóa cho thấy nhiều điểm mạnh và yếu. Trong giai đoạn 2015-2021, tỉnh đã có những bước tiến trong việc xây dựng quy hoạch và kế hoạch phát triển nông nghiệp. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế trong việc thực hiện các chính sách. Chất lượng nguồn nhân lực trong quản lý nhà nước còn thấp, ảnh hưởng đến hiệu quả của các chương trình phát triển. Việc đào tạo nguồn nhân lực cho ngành nông nghiệp chưa được chú trọng đúng mức, dẫn đến tình trạng thiếu hụt cán bộ có trình độ chuyên môn cao. Hơn nữa, sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong việc thực hiện chính sách còn thiếu chặt chẽ, gây khó khăn trong việc triển khai các dự án nông nghiệp. Đặc biệt, việc quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường trong sản xuất nông nghiệp chưa được thực hiện hiệu quả, dẫn đến tình trạng ô nhiễm và suy thoái đất nông nghiệp.

III. Giải pháp tăng cường quản lý nhà nước ngành nông nghiệp

Để tăng cường quản lý nhà nước ngành nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước hết, cần nâng cao chất lượng quy hoạch và lập kế hoạch phát triển nông nghiệp, đảm bảo tính khả thi và phù hợp với thực tiễn. Thứ hai, cần đổi mới và hoàn thiện chính sách nông nghiệp, tập trung vào việc phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Việc hợp tác quốc tế trong lĩnh vực nông nghiệp cũng cần được thúc đẩy để thu hút đầu tư và chuyển giao công nghệ. Thứ ba, cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát trong quản lý nhà nước về nông nghiệp, đảm bảo việc thực hiện các chính sách được nghiêm túc và hiệu quả. Cuối cùng, việc đào tạo nguồn nhân lực cho ngành nông nghiệp cần được chú trọng, nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý và người sản xuất.

IV. Đánh giá và triển vọng phát triển

Đánh giá tổng thể về quản lý nhà nước ngành nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa cho thấy nhiều tiềm năng phát triển, nhưng cũng không ít thách thức. Sự phát triển của ngành nông nghiệp trong bối cảnh hội nhập quốc tế đòi hỏi tỉnh phải có những bước đi mạnh mẽ và quyết liệt hơn. Việc áp dụng công nghệ mới và cải cách chính sách nông nghiệp sẽ là yếu tố quyết định cho sự thành công trong tương lai. Hơn nữa, việc xây dựng các chuỗi giá trị nông sản và phát triển thị trường tiêu thụ cũng cần được chú trọng. Tỉnh Thanh Hóa cần tận dụng tốt các cơ hội từ hội nhập kinh tế quốc tế để phát triển nông nghiệp bền vững, góp phần nâng cao đời sống người dân và phát triển kinh tế địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ kinh tế chuyên ngành Quản lý kinh tế (mã số: 93.410) của tác giả Nguyễn Thị Thanh Hải, được thực hiện tại Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh – Đại học Thái Nguyên năm 2022, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Lê Anh Vũ và TS. Trần Thị Minh Ngọc, mang tiêu đề: “Tăng cường quản lý nhà nước ngành nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa trong bối cảnh hội nhập”.

Tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ thực tiễn sản xuất nông nghiệp của tỉnh Thanh Hóa trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế. Thanh Hóa là địa phương có quy mô dân số trên 3,4 triệu người (đứng thứ ba cả nước sau Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh), trong đó hơn 70% dân số sinh sống ở khu vực nông thôn; tổng diện tích tự nhiên là 1.465 nghìn ha, diện tích đất nông nghiệp đạt 910.141 ha (chiếm 81,8% diện tích tự nhiên). Mặc dù địa phương đã bước đầu hình thành các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao (mía, cam, dưa kim hoàng hậu, dưa lưới, rau củ quả) và chuỗi liên kết giá trị (như chuỗi lúa gạo Sao Khuê tại Đông Sơn, rau an toàn Nga Yên tại Nga Sơn, nấm hữu cơ Trúc Phượng tại Như Thanh, chăn nuôi khép kín VIFOSA tại Vĩnh Lộc), nhưng chất lượng tăng trưởng kinh tế nông nghiệp vẫn còn thấp và chuyển dịch cơ cấu chậm. Tỷ trọng nông sản chủ lực mới đạt khoảng gần 21% tổng giá trị gia tăng nông nghiệp năm 2021; số lượng doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp suy giảm nghiêm trọng từ 543 doanh nghiệp (năm 2016) xuống còn 262 doanh nghiệp (năm 2020); vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào nông, lâm, thủy sản lũy kế đến hết năm 2021 chỉ đạt 7 dự án với 112,11 triệu USD (chiếm gần 0,8% tổng vốn FDI của tỉnh). Thực trạng này đặt ra yêu cầu phải hoàn thiện công tác quản lý nhà nước (QLNN) về nông nghiệp khi địa phương triển khai thực hiện Nghị quyết số 58-NQ/TW của Bộ Chính trị nhằm xây dựng Thanh Hóa trở thành một cực tăng trưởng mới.

Mục tiêu nghiên cứu của luận án được xác định như sau:

1. Mục tiêu chung: Nghiên cứu xác lập cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn và đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường quản lý nhà nước đối với ngành nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa trong bối cảnh hội nhập quốc tế giai đoạn 2023–2030.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Thứ nhất, làm rõ cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về QLNN ngành nông nghiệp trong bối cảnh hội nhập.
   • Thứ hai, phân tích thực trạng QLNN ngành nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2015–2021, chỉ ra những kết quả đạt được, bất cập, hạn chế và nguyên nhân của các hạn chế đó.
   • Thứ ba, xác định quan điểm và đề xuất hệ thống giải pháp phù hợp nhằm tăng cường QLNN đối với ngành nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa theo hướng hội nhập quốc tế giai đoạn 2023–2030.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các hoạt động QLNN đối với ngành nông nghiệp trong bối cảnh hội nhập, tập trung vào ba chức năng cốt lõi: công tác quy hoạch và lập kế hoạch; vận dụng và cụ thể hóa tổ chức thực hiện chính sách; công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Phạm vi không gian: Nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, tập trung khảo sát thu thập dữ liệu sơ cấp tại các huyện tiêu biểu đại diện cho 3 vùng sinh thái (vùng đồng bằng, vùng ven biển và vùng miền núi).
  • Phạm vi thời gian: Đánh giá thực trạng giai đoạn 2015–2021 dựa trên số liệu thứ cấp và dữ liệu khảo sát sơ cấp năm 2020; các giải pháp định hướng đến giai đoạn 2023–2030.
  • Phạm vi nội dung: Giới hạn ở thẩm quyền QLNN ngành nông nghiệp cấp tỉnh theo các chức năng quản lý chủ yếu trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan nghiên cứu trong luận án được phân tích theo hai nhóm công trình quốc tế và trong nước:

Về các nghiên cứu nước ngoài: Tác giả điểm lại các công trình về phát triển nông nghiệp và chuyển dịch cơ cấu khi mở cửa kinh tế của E. Peterson (1986), Richard (1997), Du Ying (2000), Barbara Chmielewskan (2009), Gertrud Bucherieder (2010), Ian Coxhead cùng cộng sự (2010). Về khía cạnh quản lý nhà nước trong nông nghiệp, tác giả tổng thuật nghiên cứu của Uaiene (2017) về vai trò của thể chế và khuyến nông tại Mozambique; Norton (2004) về chính sách nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu và toàn cầu hóa; Lars Andersson cùng cộng sự (2017) với 7 phương án quản lý phát triển nông nghiệp Thụy Điển đến năm 2030; Humphrey và Schmitz (2001) về vai trò của Nhà nước trong việc điều phối chuỗi giá trị toàn cầu; Kaaya (1999), Phougat (2006), Samah cùng cộng sự (2009) về ứng dụng công nghệ thông tin và truy xuất nguồn gốc nông sản; Báo cáo Phát triển thế giới của Ngân hàng Thế giới (2008) tại Chương 11 về tăng cường năng lực quản trị nông nghiệp từ cấp địa phương đến toàn cầu.

Về các nghiên cứu trong nước: Các công trình phân tích nông nghiệp trong bối cảnh hội nhập và cam kết quốc tế gồm Bùi Xuân Lưu (2004), Phạm Hảo và Võ Xuân Tiến (2004), Võ Xuân Tiến (2005), Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (2005), Hà Văn Chức (2007), Đặng Kim Sơn (2008), Võ Tòng Xuân (2008), Vũ Văn Phúc và Trần Thị Minh Châu (2010), Nguyễn Từ (2010), Hà Thị Thanh Bình (2012), Mai Lan Hương (2012), Nguyễn Thị Tố Quyên (2012), Trần Hoa Phượng (2013), Bùi Thị Minh Nguyệt và Trần Văn Hùng (2014), Nguyễn Bích Thủy (2015), Tạ Thị Đoàn (2017), Hà Thị Thu Thủy (2019), Nguyễn Đỗ Anh Tuấn (2020). Về quản lý nhà nước đối với các lĩnh vực cụ thể của nông nghiệp, tác giả tổng thuật công trình của Hoàng Sỹ Kim (2006) về quy hoạch phát triển nông nghiệp; Nguyễn Hữu Đễ (2009) về chuyển đổi từ quản lý vi mô sang vĩ mô; Lê Phương Hòa (2009) về hệ thống chính sách nông nghiệp; Hoàng Văn Chử (2016) về QLNN đối với chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp và mô hình liên kết 5 nhà; Nguyễn Thị Phong Lan (2017) về QLNN đối với xuất khẩu nông sản; Nguyễn Thị Thu Nguyên (2019) về QLNN đối với đất nông nghiệp tại Đắk Lắk; Nguyễn Minh Tuân (2021) về QLNN phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại Hà Nội.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án xác định: Phần lớn các công trình đã công bố chỉ tiếp cận QLNN ở cấp độ vĩ mô toàn quốc hoặc phân tích riêng lẻ từng chuyên ngành hẹp (trồng trọt, chăn nuôi, đất đai, xuất khẩu nông sản). Rất ít nghiên cứu xem xét một cách toàn diện và có hệ thống hoạt động QLNN ngành nông nghiệp ở cấp tỉnh. Đặc biệt, chưa có công trình nào đánh giá chuyên sâu thực trạng QLNN ngành nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa đặt trong bối cảnh thực thi các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (như EVFTA, CPTPP), tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 và yêu cầu phát triển địa phương theo tinh thần Nghị quyết số 58-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết của luận án được xây dựng dựa trên bản chất, chức năng và vai trò của quản lý nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có sự hội nhập quốc tế. Luận án định nghĩa QLNN ngành nông nghiệp trong bối cảnh hội nhập là quá trình các cơ quan nhà nước có thẩm quyền sử dụng quyền lực nhà nước, thông qua hệ thống thể chế, chính sách, quy hoạch và các công cụ quản lý để tác động có tổ chức, định hướng và điều tiết các chủ thể sản xuất kinh doanh nông nghiệp; nhằm khai thác hiệu quả các nguồn lực, thích ứng với quy luật thị trường và cam kết quốc tế, thúc đẩy nông nghiệp phát triển bền vững và gia tăng giá trị. Luận án phân định rõ các nội dung quản lý cấp tỉnh theo 4 trục: (1) Tổ chức bộ máy QLNN; (2) Xây dựng quy hoạch, kế hoạch; (3) Vận dụng và cụ thể hóa tổ chức thực hiện chính sách; (4) Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát. Đồng thời, lý luận quản lý nhấn mạnh việc chuyển dịch cơ chế can thiệp từ các biện pháp thuộc diện "hộp đỏ" sang các biện pháp hỗ trợ được phép thuộc diện "hộp xanh" theo quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Phương pháp nghiên cứu của luận án kết hợp giữa phương pháp định tính và thống kê mô tả, so sánh định lượng:

• Khung phân tích: Luận án thiết kế khung phân tích liên kết giữa các yếu tố tác động (tự nhiên, kinh tế - xã hội, hội nhập quốc tế, nguồn nhân lực) với các nội dung QLNN cấp tỉnh và kết quả đầu ra của ngành nông nghiệp.
• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các báo cáo định kỳ, niên giám thống kê của Cục Thống kê tỉnh Thanh Hóa, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa và các văn bản quy phạm pháp luật giai đoạn 2015–2021.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua điều tra bằng bảng hỏi cấu trúc trong năm 2020 đối với hai nhóm đối tượng:
  1. Nhóm cán bộ QLNN: Khảo sát cán bộ quản lý cấp tỉnh (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng các sở, ngành liên quan), cán bộ quản lý cấp huyện và cán bộ quản lý cấp xã tại các địa bàn đại diện cho 3 vùng sinh thái của tỉnh Thanh Hóa.
  2. Nhóm đối tượng chịu sự quản lý: Khảo sát các chủ doanh nghiệp nông nghiệp, hợp tác xã (HTX), chủ trang trại và các hộ sản xuất kinh doanh cá thể hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp trên địa bàn nghiên cứu.
• Kỹ thuật phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả (tính toán tần số, tỷ lệ phần trăm, giá trị trung bình) và phương pháp thống kê so sánh theo chuỗi thời gian (2015–2021) và theo không gian địa bàn để đo lường mức độ đáp ứng của công tác QLNN.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu

Chương 1 hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến phát triển nông nghiệp, hội nhập kinh tế và quản lý nhà nước đối với nông nghiệp. Tác giả phân tích các luận điểm về chuyển dịch cơ cấu, chuỗi giá trị nông sản toàn cầu, thể chế hỗ trợ nông nghiệp và năng lực thích ứng với các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế (SPS, HACCP, ISO). Qua việc tổng thuật, chương làm rõ những thành tựu lý luận đã đạt được, đồng thời xác định khoảng trống nghiên cứu về quản lý nhà nước ngành nông nghiệp ở cấp độ chính quyền tỉnh trong bối cảnh các FTA thế hệ mới và bối cảnh cụ thể của tỉnh Thanh Hóa.

Chương 2: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn quản lý nhà nước ngành nông nghiệp trong bối cảnh hội nhập

Chương 2 làm rõ các khái niệm, đặc điểm, vai trò và nội dung của QLNN ngành nông nghiệp cấp tỉnh trong bối cảnh hội nhập. Luận án phân tích 4 nội dung quản lý trọng tâm: tổ chức bộ máy quản lý; lập quy hoạch và kế hoạch phát triển vùng sản xuất hướng về xuất khẩu; vận dụng, cụ thể hóa và thực thi chính sách; công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát chuyên ngành (trồng trọt, chăn nuôi, bảo vệ thực vật, thú y, an toàn thực phẩm). Chương phân loại các nhân tố ảnh hưởng thành nhóm khách quan (điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, xu thế hội nhập, Cách mạng công nghiệp 4.0, biến đổi khí hậu) và nhóm chủ quan (năng lực tổ chức bộ máy, chất lượng đội ngũ công chức, nguồn lực tài chính công). Bên cạnh đó, tác giả nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và kinh nghiệm thực tiễn của một số địa phương trong nước, từ đó rút ra bài học cho tỉnh Thanh Hóa về quy hoạch vùng sản xuất tập trung, phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và hoàn thiện liên kết chuỗi giá trị.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày hệ thống câu hỏi nghiên cứu, phương pháp tiếp cận hệ thống và thể chế, cùng khung phân tích của đề tài. Chương mô tả quy trình chọn điểm nghiên cứu tại 3 vùng sinh thái tỉnh Thanh Hóa, quy mô và cơ cấu chọn mẫu điều tra sơ cấp (cán bộ quản lý 3 cấp tỉnh, huyện, xã và các doanh nghiệp, HTX, trang trại, hộ cá thể). Đồng thời, chương trình bày quy trình thiết kế bảng hỏi, phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp và kỹ thuật xử lý số liệu bằng phương pháp thống kê mô tả, thống kê so sánh và hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả QLNN ngành nông nghiệp cấp tỉnh.

Chương 4: Thực trạng quản lý nhà nước ngành nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa thời kỳ hội nhập

Chương 4 tập trung phân tích các yếu tố tác động và đánh giá thực trạng QLNN đối với nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2015–2021 qua số liệu thứ cấp và dữ liệu điều tra thực tế:

Chỉ tiêu phản ánh thực trạng phát triển và QLNN	Giai đoạn / Mốc thời gian	Số liệu thực tế trong văn bản
Tỷ lệ diện tích đất nông nghiệp trên tổng diện tích tự nhiên	Năm 2021	81,8% (910.141 ha / 1.465 nghìn ha)
Tỷ trọng nông sản chủ lực trong tổng giá trị gia tăng nông nghiệp	Năm 2015 Năm 2019 Năm 2021	14,6% 18,8% Gần 21,0%
Số lượng doanh nghiệp nông nghiệp (tỷ trọng trên tổng số DN tỉnh)	Năm 2016 Năm 2018 Năm 2020	543 DN (7,06%) 647 DN (6,40%) 262 DN (gần 2,70%)
Dự án FDI đầu tư vào ngành nông, lâm, thủy sản	Lũy kế đến 31/12/2021	7 dự án / 138 dự án toàn tỉnh (112,11 triệu USD, chiếm gần 0,8% vốn FDI)

Luận án phân tích sâu thực trạng tổ chức bộ máy, năng lực cán bộ chuyên trách, công tác lập quy hoạch, việc vận dụng chính sách hỗ trợ phát triển chuỗi giá trị nông sản và công tác thanh kiểm tra chuyên ngành. Tác giả chỉ ra các thành công như bước đầu hình thành các vùng sản xuất tập trung, mô hình liên kết chuỗi (Sao Khuê, Nga Yên, Trúc Phượng, VIFOSA), nông nghiệp công nghệ cao. Ngược lại, những hạn chế nổi bật gồm: chất lượng tăng trưởng thấp, số lượng doanh nghiệp nông nghiệp suy giảm mạnh, thu hút FDI vào nông nghiệp rất hạn chế, quy hoạch thiếu gắn kết chặt chẽ với nhu cầu xuất khẩu, việc phân cấp quản lý chưa đồng bộ và năng lực cán bộ cấp cơ sở trong xử lý các vấn đề hội nhập còn hạn chế.

Chương 5: Giải pháp tăng cường quản lý nhà nước ngành nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa thời kỳ hội nhập

Trên cơ sở phân tích bối cảnh phát triển mới và định hướng thực hiện Nghị quyết số 58-NQ/TW của Bộ Chính trị, chương 5 xác lập 3 quan điểm quản lý và đề xuất hệ thống 7 nhóm giải pháp nhằm tăng cường QLNN ngành nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2023–2030:

1. Nâng cao chất lượng quy hoạch và lập kế hoạch: Rà soát, xây dựng quy hoạch nông nghiệp gắn với vùng sản xuất tập trung, vùng chuyên canh hàng hóa phục vụ chế biến và xuất khẩu.
2. Đổi mới và hoàn thiện chính sách phục vụ phát triển nông nghiệp: Hoàn thiện cơ chế tích tụ, tập trung đất đai; chính sách tín dụng; cơ chế thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn.
3. Tăng cường quản lý nhà nước về hội nhập kinh tế quốc tế trong nông nghiệp: Hỗ trợ xây dựng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý, cấp mã số vùng trồng, đáp ứng các hàng rào kỹ thuật, quy chuẩn kiểm dịch động thực vật (SPS) của thị trường quốc tế.
4. Tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển nông nghiệp: Nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành giữa Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn với các sở, ngành và UBND cấp huyện, xã.
5. Xây dựng, củng cố và hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về nông nghiệp: Kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, phân định rõ thẩm quyền và trách nhiệm giữa các cấp hành chính.
6. Hoàn thiện công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát trong QLNN về nông nghiệp: Đổi mới quy trình kiểm tra chuyên ngành về vật tư nông nghiệp, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường nông thôn; xử lý nghiêm các vi phạm.
7. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực QLNN và nhân lực chất lượng cao cho phát triển nông nghiệp: Đào tạo, bồi dưỡng kiến thức pháp luật thương mại quốc tế, kỹ năng quản trị chuỗi cho đội ngũ cán bộ công chức và hỗ trợ đào tạo nghề cho nông dân, hợp tác xã.

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án tự xác định 5 đóng góp mới chủ yếu:

• Thứ nhất: Hệ thống hóa và bổ sung cơ sở lý luận về quản lý nhà nước ngành nông nghiệp trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế; đưa ra khái niệm hoàn chỉnh về QLNN ngành nông nghiệp trong bối cảnh hội nhập.
• Thứ hai: Đóng góp sâu và cụ thể hơn về phương pháp tiếp cận và khung tiêu chí đánh giá việc thực hiện chức năng QLNN ngành nông nghiệp ở cấp tỉnh.
• Thứ ba: Phân tích toàn diện thực trạng QLNN ngành nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2015–2021 qua các chỉ tiêu định lượng và dữ liệu khảo sát thực tế, làm rõ những mặt tích cực, hạn chế và nguyên nhân cốt lõi.
• Thứ tư: Đề xuất hệ thống quan điểm gồm 3 quan điểm chỉ đạo và 7 nhóm giải pháp đồng bộ nhằm tăng cường QLNN đối với ngành nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết 58-NQ/TW của Bộ Chính trị và các FTA thế hệ mới.
• Thứ năm: Cung cấp luận cứ khoa học và tài liệu tham khảo phục vụ trực tiếp cho hoạt động quản lý, điều hành của UBND tỉnh Thanh Hóa, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Nội vụ và các cơ quan liên quan trên địa bàn.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Theo phạm vi xác định của luận án, công trình tập trung nghiên cứu hoạt động QLNN ngành nông nghiệp ở thẩm quyền cấp tỉnh trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, tập trung vào ba chức năng chủ yếu (quy hoạch - kế hoạch, tổ chức thực thi chính sách, thanh kiểm tra) và dữ liệu điều tra sơ cấp được thu thập trong năm 2020. Luận án chưa đi sâu vào toàn bộ các phân ngành dịch vụ nông nghiệp chi tiết hoặc các cơ chế tài chính công chuyên biệt. Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát chuyên sâu về chuyển đổi số trong quản lý nông nghiệp, đánh giá tác động định lượng của từng hiệp định thương mại cụ thể (như EVFTA, CPTPP) tới từng chuỗi nông sản đặc thù của địa phương.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Cơ quan quản lý nhà nước và người làm chính sách: Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Nội vụ cùng chính quyền các huyện, thị xã, thành phố trong việc hoạch định quy hoạch nông nghiệp, xây dựng cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp và cải cách thủ tục hành chính ngành nông nghiệp.
• Cơ sở đào tạo và nghiên cứu: Giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Quản lý kinh tế, Kinh tế nông nghiệp và Quản lý công sử dụng làm tài liệu tham khảo về phương pháp luận và khung phân tích QLNN ngành nông nghiệp cấp tỉnh.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Tỷ trọng các sản phẩm nông sản chủ lực trong tổng giá trị gia tăng nông nghiệp của tỉnh Thanh Hóa biến động như thế nào trong giai đoạn 2015–2021?
Trả lời: Theo số liệu thống kê trong luận án, tỷ trọng nông sản chủ lực của tỉnh Thanh Hóa có xu hướng tăng nhưng tốc độ còn chậm: năm 2015 đạt khoảng 14,6%, năm 2019 đạt khoảng 18,8% và đến năm 2021 đạt khoảng gần 21% tổng giá trị gia tăng nông nghiệp.

Câu hỏi 2: Thực trạng thu hút đầu tư của doanh nghiệp và nguồn vốn FDI vào khu vực nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa diễn ra ra sao?
Trả lời: Số lượng doanh nghiệp nông nghiệp trên địa bàn có xu hướng sụt giảm mạnh, từ 543 doanh nghiệp (chiếm 7,06% tổng số DN toàn tỉnh) năm 2016 xuống 647 doanh nghiệp (6,4%) năm 2018 và chỉ còn 262 doanh nghiệp (gần 2,7%) năm 2020. Về FDI, lũy kế đến ngày 31/12/2021 toàn tỉnh chỉ có 7 dự án thuộc khu vực nông, lâm, thủy sản trên tổng số 138 dự án FDI, với vốn đăng ký 112,11 triệu USD (chiếm gần 0,8% tổng vốn FDI).

Câu hỏi 3: Luận án nêu ra những mô hình liên kết chuỗi giá trị tiêu biểu nào đã hình thành tại Thanh Hóa?
Trả lời: Văn bản ghi nhận các chuỗi liên kết: chuỗi sản xuất lúa gạo của Công ty CP Thương mại Sao Khuê (xã Đông Hoàng, huyện Đông Sơn); chuỗi rau an toàn của HTX Dịch vụ nông nghiệp Nga Yên (huyện Nga Sơn); chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ nấm hữu cơ của HTX Nông sản hữu cơ Trúc Phượng (huyện Như Thanh); chuỗi chăn nuôi gà của Công ty CP Đầu tư và Xây dựng Hạ Tầng Xanh; chuỗi sản xuất, chế biến, cung ứng khép kín thịt lợn và thực phẩm chế biến của Công ty CP VIFOSA liên kết với các hộ tại xã Vĩnh Minh (huyện Vĩnh Lộc).

Câu hỏi 4: Khảo sát dữ liệu sơ cấp của luận án được thực hiện với những nhóm đối tượng nào và vào thời gian nào?
Trả lời: Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua điều tra bằng bảng hỏi trong năm 2020, bao gồm hai nhóm: cán bộ quản lý nhà nước thuộc 3 cấp (cấp tỉnh tại Sở NN&PTNT và các sở ngành; cấp huyện; cấp xã) và các chủ thể sản xuất kinh doanh (doanh nghiệp, hợp tác xã, chủ trang trại, hộ sản xuất kinh doanh cá thể) tại 3 vùng sinh thái của tỉnh Thanh Hóa.

Câu hỏi 5: Luận án đề xuất bao nhiêu nhóm giải pháp nhằm tăng cường QLNN ngành nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa?
Trả lời: Luận án đề xuất hệ thống gồm 7 nhóm giải pháp cụ thể: (1) Nâng cao chất lượng quy hoạch và lập kế hoạch; (2) Đổi mới và hoàn thiện chính sách; (3) Tăng cường QLNN về hội nhập kinh tế quốc tế; (4) Tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch, chính sách; (5) Xây dựng, củng cố và hoàn thiện bộ máy QLNN; (6) Hoàn thiện công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát; (7) Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực QLNN và nhân lực chất lượng cao cho nông nghiệp.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Thị Thanh Hải đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước ngành nông nghiệp cấp tỉnh trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. Dựa trên nguồn dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2015–2021 và dữ liệu khảo sát thực tế năm 2020, công trình đã phản ánh thực trạng quản lý nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa, chỉ rõ những kết quả đạt được cùng các điểm nghẽn về thể chế, thu hút đầu tư doanh nghiệp và năng lực thích ứng thị trường xuất khẩu. Hệ thống 7 nhóm giải pháp được đề xuất cung cấp cơ sở khoa học phục vụ công tác quản lý của chính quyền địa phương nhằm thực hiện định hướng phát triển nông nghiệp bền vững trong giai đoạn 2023–2030.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến đề tài luận án 1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài về quản lý nhà nước đối với phát triển nông nghiệp 1.1 Các công trình nghiên cứu về phát triển nông nghiệp và hội nhập kinh tế E. Peterson (1986) đã đánh giá những yếu tố góp phần làm thay đổi chuyển đổi kinh tế nông nghiệp tại Mỹ và mô tả kinh nghiệm của châu Âu trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, và cho rằng đây là những bài học quan trọng đối với Mỹ, nơi không có chính sách điều chỉnh cơ cấu một cách cụ thể.

Trong nghiên cứu này, tác giả cũng cho rằng nước Mỹ nên tập trung vào các phương pháp để giảm bớt chi phí điều chỉnh chứ không phải về những nỗ lực để ngăn chặn quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Richard (1997) đã phân tích những khó khăn, thách thức trong thời gian vận dụng chính sách tự do hóa thương mại đối với nông nghiệp như: Việc làm, cơ cấu lao động, năng suất lao động. là những vấn đề cản trở sự phát triển của nông nghiệp, theo đó, hạn chế việc thu hút đầu tư. Qua đó, tác giả cho rằng vai trò của Nhà nước rất quan trọng trong việc tái cơ cấu ngành nông nghiệp, vì vậy, nhà nước cần chủ động can thiệp để khắc phục những khó khăn, nhằm nâng cao năng suất lao động, thu hút các nguồn vốn đầu tư của các thành phần kinh tế trong xã hội để phát triển nông nghiệp [95].

Du Ying (2000) đề cập đến việc điều chỉnh cơ cấu nông nghiệp và cải cách kinh tế, đánh giá tác động của việc tái cấu trúc đối với nông nghiệp Trung Quốc khi gia nhập WTO. Theo tác giả việc nghiên cứu về tác động của việc gia nhập WTO của ngành nông nghiệp Trung Quốc là rất quan trọng, thấy được những thách thức và cơ hội đang tồn tại sau khi gia nhập WTO. Tác giả cũng lập luận rằng, những thách thức trong ngắn hạn đã được thấy rõ, cơ hội chỉ có được khi Chính phủ có những nỗ lực tích cực. Vì vậy, những thách thức mà Trung Quốc đang phải đối mặt sau khi gia nhập WTO sẽ được đánh giá một cách kỹ lưỡng để đưa ra chính sách cho phù hợp [86].

luan an ` 7 Barbara Chmielewskan (2009) đã cho rằng, các ngành nông nghiệp ít có cơ hội phát triển nếu không có sự hỗ trợ tài chính của chính phủ EU, đặc biệt là tại các nước kém phát triển. Do vậy, các giải pháp chính trị cho các vấn đề về phát triển nông nghiệp trong các chính sách của EU là rất quan trọng và đề nghị giải pháp có lợi cho tất cả các nước EU là sự phát triển đa ngành của nông nghiệp với sự đa chức năng của khu vực nông thôn. Chỉ có một sự phát triển đa ngành, đa chức năng mới có thể đảm bảo cho nông nghiệp phát triển bền vững.[84] Gertrud Bucherieder (2010), đã phân tích những thay đổi về chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp của các nước vừa gia nhập liên minh Châu Âu. Qua sự phân tích, tác giả đã đưa ra phương pháp điều tra xác định quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trước đây và trong tương lai [88].

Nhóm tác giả Ian Coxhead, Kim N.B Ninh, Vu Thi Thao, Nguyen Thi Phuong Hoa (2010) có các công trình nghiên cứu thuộc chương trình “Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam 2011-2020” đã trình bày tổng quan về phát triển nông nghiệp và nông thôn ở Việt Nam: Nông nghiệp với tăng trưởng kinh tế; gia tăng thu nhập cho khu vực nông thôn. Đồng thời, cũng đề cập đến sự phát triển nông nghiệp ở một số quốc gia châu Á: Hàn Quốc, Thái Lan, Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Phillippines… để so sánh với nông nghiệp Việt Nam trên các phương diện: đóng góp của nông nghiệp vào GDP, năng suất lao động nông nghiệp, bình quân đất nông nghiệp/ người… từ đó, các tác giả phân tích đưa ra lựa chọn chính sách phát triển nông nghiệp trong giai đoạn 2011-2020 gợi mở cho Chính phủ Việt Nam.2 Các công trình nghiên cứu về quản lý nhà nước trong nông nghiệp Hầu hết các các học giả nước ngoài khi nghiên cứu vấn đề phát triển nông nghiệp đều xem xét QLNN về nông nghiệp như một thành tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển ngành nông nghiệp của các quốc gia trên thế giới. Với tư cách QLNN, chính phủ các quốc gia đã tạo môi trường thể chế và hành lang pháp lý thuận lợi giúp kinh tế nông nghiệp phát triển; đồng thời cũng điều tiết và khắc phục những thất bại của thị trường trong quá trình phát triển. Một số tác phẩm tiêu biểu như: Uaiene, R.

(2017) trong tác phẩm “Các nhân tố quyết định việc áp dụng công nghệ nông nghiệp ở Mozambique” cho rằng yếu tố quan trọng nhất tác động đến phát triển nông nghiệp là thể chế và con người. Khi tiếp cận yếu tố thể chế, các tác giả quan tâm đến vấn đề xây dựng hệ thống chính sách và ra các quyết định cho các lĩnh vực trong sản xuất nông nghiệp; cơ chế liên kết giữa luan an ` 8 các tác nhân tham gia sản xuất; cơ chế cung cấp và chia sẻ thông tin về công nghệ mới, về thị trường các yếu tố đầu vào – đầu ra và xuất khẩu; cơ chế tiếp cận các dịch vụ khuyến nông, cơ chế tiếp cận tín dụng để đầu tư cho nghiên cứu và phát triển.Như vậy, các học giả đã tập trung nghiên cứu vấn đề quan trọng nhất trong QLNN đối với nông nghiệp đó là tạo cơ chế để thực hiện các chính sách cho phát triển nông nghiệp., Norton (2004) trong khi nghiên cứu chính sách phát triển nông nghiê ̣p đã cho thấy kinh nghiê ̣m quan tro ̣ng là Nhà nước phải có chính sách đảm bảo nông nghiê ̣p phát triển trong bố i cảnh toàn cầu hóa và biế n đổi khí hâ ̣u. Ông chỉ ra rằng, viê ̣c phát triển nông nghiê ̣p phải dựa trên cơ sở hiê ̣n đại hóa và phát triển nông sản theo chuỗi giá trị có tính tới ứng phó với biế n đổi khí hâ ̣u ngà y càng gay gắt. [93] Lars Andersson và cộng sự (2017) trong tác phẩm “Nông nghiệp trong tương lai đến năm 2030”, đã đưa ra quan điểm, định hướng phát triển nông nghiệp của Thụy Điển đến năm 2030 trong các kịch bản khác nhau trong tương lai như: một thế giới mà tài nguyên đất bị khai thác quá mức, một thế giới cân bằng khi tài nguyên đất được khai thác và bảo tồn hiệu quả….Để đưa ra các giải pháp cho phát triển nông nghiệp của đất nước này, tác giả cũng nhấn mạnh vai trò của QLNN trong việc xây dựng định hướng và chính sách để thực hiện 7 phương án đó là: (1) Tìm kiếm và ứng dụng công nghệ mới cho một tương lai bền vững, là động lực cho sự phát triển nông nghiệp; (2) Xuất khẩu các giá trị gia tăng sang châu Á; (3) Hình thành và phát triển các công ty, các tập đoàn lớn trong lĩnh vực nông nghiệp; (4) Sự thay đổi cơ cấu dân số, hội nhập nông thôn mới và sự di chuyển của các loại hình lao động; (5) Sinh thái thông minh, sản xuất lương thực và vai trò của hệ sinh thái xanh, sạch phù hợp với các qui luật tự nhiên; (6) Phát triển nền nông nghiệp 4.0 có truy xuất nguồn gốc rõ ràng; (7) Định hình các mô hình phát triển nông nghiệp tương lai của thế giới.

[83] Các tác giả Humphrey, J, and Schmitz, H. ( 2001) trong cuốn Vai trò của Nhà nước trong chuỗi giá trị toàn cầu đã phân tích vai trò của Nhà nước trong việc tạo cơ chế vận hành cho chuỗi giá trị nông sản. Các tác giả này đã tập trung xem xét vấn đề hoàn thiện cơ chế phối hợp ngang và dọc giữa các cơ quan QLNN về thực hiện chuỗi giá trị nông sản. Theo họ, các tổ chức liên quan của Nhà nước phải được coi là một trong những tác nhân trên kênh marketing (không chỉ là người can thiệp) ngay cả ở trong nền kinh tế thị trường.

Điều này không có nghĩa là các cơ quan nhà luan an ` 9 nước tham gia trực tiếp vào các hoạt động thương mại như các công ty quốc doanh mà chính họ cung cấp sản phẩm và dịch vụ “công cộng” trên kênh marketing cho các tác nhân khác để cho họ có một “sân chơi” công bằng hơn. Hoạt động chính của các cơ quan nhà nước bao gồm xác định các ưu tiên phát triển, xây dựng chính sách có liên quan, đầu tư vào hệ thống cơ sở hạ tầng, cung cấp thông tin và tổ chức thị trường.Đồng thời nhóm tác giả cũng đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện tổ chức QLNN trong quản lý chuỗi giá trị sản phẩm nông nghiệp. [89] Nghiên cứu của các tác giả Kaaya (1999); Phougat (2006); Samah và cộng sự (2009) đã chỉ ra để phát triển nông nghiệp nói chung, đặc biệt là nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao thì chính phủ, chính quyền các nước cần quan tâm đến vai trò của ứng dụng công nghệ thông tin trong các lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, nhất là trong truy xuất nguồn gốc của các sản phẩm nông nghiệp [90] [92] Báo cáo Phát triển thế giới của Ngân hàng thế giới năm 2008 đã hướng dẫn cho các chính phủ và cộng đồng quốc tế khi thiết kế và thực thi các chương trình nông nghiệp cho phát triển. Báo cáo gồm 3 vấn đề chính: (i) Nông nghiệp có thể làm gì để góp phần vào phát triển khi nông nghiệp được coi là nền tảng của phát triển và giảm nghèo tại nhiều quốc gia; (ii) Công cụ hữu hiệu để sử dụng nông nghiệp vì sự phát triển là gì? (iii) Và làm thế nào để thực hiện tốt nhất các chương trình nghị sự nông nghiệp vì sự phát triển? Giải quyết các vấn đề trên bằng cách thiết kế các chính sách và quá trình ra quyết định phù hợp nhất với điều kiện kinh tế-xã hội của mỗi quốc gia và huy động sự hậu thuẫn chính trị và cải thiện công tác quản trị nông nghiệp.

Đáng lưu ý trong báo cáo ở chương 11 với tiêu đề: “Tăng cường quản trị từ địa phương đến toàn cầu” đã nêu rõ vai trò mới của Nhà nước trong phát triển nông nghiệp đó là: điều phối, tạo điều kiện thuận lợi và điều hành.