Luận văn Thạc sĩ: Quản lý ngân sách tại Thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh

Luận văn thạc sĩ quản lý ngân sách tại Hà Tĩnh. Nghiên cứu thực trạng, giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách địa phương, tỉnh Hà Tĩnh. Xem ngay!

• Tác giả: Phạm Thị Minh Thủy
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Dậu
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Quản Lý Ngân Sách Tại Thành Phố Hà Tĩnh, Tỉnh Hà Tĩnh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Toàn cảnh quản lý ngân sách tại TP Hà Tĩnh qua luận văn

Luận văn thạc sĩ “Quản lý ngân sách tại Thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh” của tác giả Phạm Thị Minh Thủy cung cấp một cái nhìn chuyên sâu về công tác quản lý tài chính công tại một địa phương đang phát triển. Quản lý ngân sách nhà nước (NSNN) là một nội dung trọng yếu, không chỉ phản ánh sức khỏe của nền tài chính địa phương mà còn là công cụ điều hành kinh tế - xã hội quan trọng. Tại Thành phố Hà Tĩnh, công tác này được thực hiện dựa trên nền tảng pháp lý là Luật NSNN, nhằm đảm bảo các nguồn lực được huy động và phân bổ một cách hiệu quả, minh bạch. Nghiên cứu chỉ ra rằng, trong những năm qua, UBND thành phố Hà Tĩnh đã có nhiều nỗ lực trong việc tuân thủ các nguyên tắc quản lý, từ khâu lập kế hoạch, chấp hành đến quyết toán ngân sách. Những thành quả đạt được đã góp phần không nhỏ vào sự nghiệp phát triển kinh tế, xã hội, hướng tới mục tiêu đưa thành phố trở thành đô thị loại II. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, công tác quản lý ngân sách tại TP Hà Tĩnh vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi phải có những giải pháp đồng bộ và quyết liệt để hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Phân tích từ luận văn là cơ sở khoa học quan trọng để nhận diện đúng thực trạng và đề xuất các giải pháp khả thi.

1.1. Cơ sở lý luận về quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện

Cơ sở lý luận về quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện là nền tảng để hiểu rõ bản chất và quy trình vận hành của hoạt động này. Theo luận văn, NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định và thực hiện trong một năm. Ở cấp huyện, đây là hoạt động của các chủ thể quản lý nhằm tác động vào hoạt động thu, chi ngân sách để đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đã đề ra. Quá trình này phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản. Nguyên tắc thống nhất đòi hỏi mọi hoạt động thu chi phải tuân theo Luật NSNN và nằm dưới sự giám sát của Hội đồng nhân dân (HĐND). Nguyên tắc công khai, minh bạch yêu cầu mọi thông tin về ngân sách phải được công bố rõ ràng. Nguyên tắc trách nhiệm giải trình nhấn mạnh vai trò của chính quyền địa phương trước nhân dân. Cuối cùng, nguyên tắc cân đối và hiệu năng đảm bảo các khoản chi không vượt quá khả năng thu và nguồn lực tài chính công được sử dụng một cách tiết kiệm, hiệu quả nhất.

1.2. Vai trò của ngân sách cấp huyện đối với kinh tế xã hội

Ngân sách cấp huyện đóng vai trò là cầu nối quan trọng giữa các đơn vị cơ sở và cơ quan quản lý cấp trên. Nó là công cụ tài chính thiết yếu để chính quyền địa phương thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình. Thứ nhất, ngân sách đảm bảo nguồn lực tài chính cần thiết cho hoạt động của bộ máy nhà nước, các cơ quan, đoàn thể tại địa phương. Thứ hai, thông qua các khoản chi ngân sách, đặc biệt là chi đầu tư phát triển, ngân sách góp phần xây dựng cơ sở hạ tầng, khuyến khích sản xuất kinh doanh, tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế. Thứ ba, ngân sách thực hiện chức năng tái phân phối thu nhập, đảm bảo công bằng xã hội thông qua các chính sách an sinh, trợ cấp cho các đối tượng do địa phương quản lý. Tại TP Hà Tĩnh, việc quản lý ngân sách hiệu quả giúp đảm bảo an ninh, quốc phòng, ổn định kinh tế, bù đắp các khiếm khuyết của thị trường và thúc đẩy sự phát triển toàn diện trên địa bàn.

II. Thực trạng và thách thức trong quản lý ngân sách tại Hà Tĩnh

Phân tích thực trạng quản lý ngân sách tại TP Hà Tĩnh giai đoạn 2014-2016 cho thấy một bức tranh đa chiều với nhiều kết quả đáng ghi nhận nhưng cũng không ít tồn tại, thách thức. Luận văn của Phạm Thị Minh Thủy đã chỉ rõ, nhờ việc tuân thủ các nguyên tắc và yêu cầu của Luật NSNN, công tác quản lý đã đạt được những thành tựu quan trọng. Việc lập dự toán, chấp hành và quyết toán ngân sách ngày càng đi vào nề nếp, đảm bảo nguồn lực cho các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và an ninh quốc phòng. Các khoản thu ngân sách trên địa bàn được khai thác tốt hơn, trong khi các khoản chi ngân sách được quản lý chặt chẽ, góp phần thúc đẩy thành phố phát triển. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng thẳng thắn chỉ ra những bất cập. Quy trình quản lý ở một số khâu còn chậm, chưa thực sự đổi mới để theo kịp yêu cầu thực tiễn. Tình trạng thất thoát trong quản lý thu, chi vẫn còn hiện hữu, chưa bao quát hết các nguồn thu tiềm năng. Đây là những thách thức lớn đòi hỏi UBND thành phố Hà Tĩnh phải có những giải pháp căn cơ để khắc phục, nâng cao hiệu quả quản lý trong thời gian tới.

2.1. Đánh giá những kết quả đạt được trong công tác QLNS

Trong giai đoạn được nghiên cứu, công tác quản lý ngân sách nhà nước tại TP Hà Tĩnh đã đạt được nhiều thành tựu đáng ghi nhận. Công tác chỉ đạo, điều hành của UBND thành phố và sự phối hợp giữa các phòng ban chuyên môn như Phòng Tài chính – Kế hoạch, Chi cục Thuế, Kho bạc Nhà nước (KBNN) ngày càng chặt chẽ. Việc lập dự toán ngân sách đã bám sát các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội hàng năm. Công tác chấp hành dự toán có nhiều tiến bộ, đảm bảo các khoản thu được tập trung đầy đủ, kịp thời vào ngân sách, đồng thời kiểm soát chi tiêu chặt chẽ, tiết kiệm. Theo số liệu phân tích trong luận văn, nhiều khoản thu đã đạt và vượt dự toán được giao, cho thấy nỗ lực lớn trong việc khai thác nguồn thu trên địa bàn. Các nhiệm vụ chi, đặc biệt là chi đầu tư phát triển và chi cho các lĩnh vực giáo dục, y tế, an sinh xã hội, luôn được ưu tiên đảm bảo, góp phần cải thiện đời sống người dân và thay đổi diện mạo đô thị.

2.2. Những hạn chế bất cập còn tồn tại và nguyên nhân chính

Bên cạnh các thành tựu, luận văn cũng chỉ ra nhiều hạn chế trong quản lý ngân sách tại TP Hà Tĩnh. Tác giả nhận định: “QLNN tại Thành phố Hà Tĩnh còn nhiều bất cập: các nội dung theo quy trình tiến hành còn chậm, chưa đổi mới; tình trạng quản lý thu, chi vẫn còn thất thoát do chưa bao quát hết các nguồn thu và khoản chi...”. Cụ thể, công tác lập dự toán ngân sách đôi khi chưa sát với thực tế, dẫn đến việc phải điều chỉnh, bổ sung trong quá trình thực hiện. Công tác quản lý thu còn bỏ sót một số nguồn thu tiềm năng, đặc biệt từ khu vực kinh tế ngoài quốc doanh. Việc quản lý chi tiêu ở một số đơn vị còn chưa thực sự tiết kiệm, hiệu quả. Một nguyên nhân quan trọng được chỉ ra là “đội ngũ cán bộ quản lý NS còn hạn chế về trình độ chuyên môn, năng lực nên dẫn đến nhiều sai sót trong quản lý”. Ngoài ra, cơ chế phân cấp quản lý còn một số điểm chưa rõ ràng, hệ thống thông tin quản lý chưa được hiện đại hóa đồng bộ cũng là những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả chung.

III. Cách tối ưu quy trình lập và chấp hành dự toán ngân sách

Để hoàn thiện công tác quản lý ngân sách tại TP Hà Tĩnh, việc tối ưu hóa chu trình ngân sách, đặc biệt là hai khâu đầu tiên, có ý nghĩa then chốt. Luận văn đã đề xuất một hệ thống giải pháp tập trung vào việc nâng cao chất lượng từ khâu lập dự toán đến khâu chấp hành dự toán. Một dự toán được xây dựng khoa học, sát thực tế sẽ là tiền đề để việc phân bổ và sử dụng ngân sách đạt hiệu quả cao. Đồng thời, một quy trình chấp hành ngân sách minh bạch, chặt chẽ sẽ ngăn ngừa thất thoát, lãng phí và đảm bảo nguồn lực được sử dụng đúng mục đích. Các giải pháp này không chỉ mang tính kỹ thuật nghiệp vụ mà còn đòi hỏi sự đổi mới trong tư duy quản lý của các cấp chính quyền, đặc biệt là vai trò của UBND và HĐND thành phố. Việc áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan liên quan và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ là những yếu tố cốt lõi để đưa công tác thu chi ngân sách đi vào quỹ đạo chuyên nghiệp, hiệu quả và bền vững.

3.1. Nâng cao chất lượng công tác lập dự toán ngân sách thành phố

Chất lượng của công tác lập dự toán ngân sách quyết định lớn đến hiệu quả của cả một chu trình ngân sách. Để nâng cao chất lượng khâu này, giải pháp hàng đầu là phải đảm bảo dự toán được xây dựng trên cơ sở phân tích, dự báo chính xác tình hình kinh tế - xã hội của địa phương. Dự toán thu phải tính toán đầy đủ các nguồn thu, có căn cứ khoa học, tránh tình trạng lập dự toán quá cao hoặc quá thấp so với khả năng thực hiện. Dự toán chi phải được xây dựng dựa trên các chính sách, chế độ, tiêu chuẩn, định mức hiện hành. Cần ưu tiên bố trí vốn cho các dự án, công trình trọng điểm, các chương trình mục tiêu quốc gia và các chính sách an sinh xã hội. Luận văn nhấn mạnh việc phải gắn dự toán ngân sách hàng năm với kế hoạch tài chính - ngân sách trung hạn, đảm bảo tính bền vững và tầm nhìn dài hạn cho sự phát triển của thành phố.

3.2. Đổi mới công tác quản lý thu chi NSNN hiệu quả và minh bạch

Đổi mới công tác quản lý thu chi NSNN là giải pháp trọng tâm trong giai đoạn chấp hành ngân sách. Về quản lý thu, cần tăng cường các biện pháp chống thất thu, đặc biệt là trong các lĩnh vực như kinh doanh bất động sản, xây dựng cơ bản, thương mại dịch vụ. Cơ quan thuế cần phối hợp chặt chẽ với các ngành để quản lý tốt các đối tượng nộp thuế, đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho người nộp thuế. Về quản lý chi, phải siết chặt kỷ luật tài chính, kiểm soát chặt chẽ các khoản chi ngay từ khâu phân bổ dự toán. Mọi khoản chi phải đảm bảo đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức và nằm trong dự toán được duyệt. Cần thực hiện nghiêm cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm đối với các đơn vị sử dụng ngân sách, gắn hiệu quả công việc với việc sử dụng kinh phí, qua đó nâng cao tính tiết kiệm và hiệu quả của chi tiêu công.

IV. Cách tăng cường quyết toán và thanh tra giám sát ngân sách

Hoàn thiện quản lý ngân sách tại TP Hà Tĩnh không thể thiếu việc tăng cường hiệu quả ở các khâu cuối của chu trình ngân sách. Công tác quyết toán ngân sách và hoạt động thanh tra tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và kỷ luật tài chính. Quyết toán không chỉ là việc tổng hợp số liệu thu chi đã thực hiện mà còn là cơ sở để đánh giá hiệu quả điều hành của UBND thành phố, rút kinh nghiệm cho các kỳ ngân sách tiếp theo. Trong khi đó, thanh tra, kiểm tra, giám sát là công cụ hữu hiệu để phòng ngừa, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật về tài chính, ngăn chặn tham nhũng, lãng phí. Theo luận văn, việc chú trọng và đầu tư nguồn lực thích đáng cho hai lĩnh vực này sẽ tạo ra một cơ chế kiểm soát chặt chẽ, giúp hệ thống quản lý ngân sách nhà nước của thành phố vận hành một cách lành mạnh, hiệu quả và tuân thủ pháp luật.

4.1. Chú trọng chất lượng công tác quyết toán ngân sách nhà nước

Công tác quyết toán ngân sách là khâu cuối cùng, tổng kết và đánh giá toàn bộ quá trình thực hiện dự toán trong một năm. Để nâng cao chất lượng công tác này, các đơn vị sử dụng ngân sách và cơ quan tài chính cần đảm bảo báo cáo quyết toán phải được lập đúng thời hạn, đầy đủ và chính xác. Số liệu trong báo cáo phải trung thực, phản ánh đúng các hoạt động thu chi ngân sách đã diễn ra, tuân thủ đúng mục lục NSNN. Quan trọng hơn, báo cáo quyết toán không chỉ dừng lại ở các con số. Nó cần phải đi kèm với các phân tích, đánh giá về hiệu quả sử dụng ngân sách, mức độ hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra. Việc thẩm tra, phê duyệt quyết toán của HĐND thành phố cần được thực hiện nghiêm túc, chỉ rõ những ưu điểm cần phát huy và những tồn tại cần khắc phục, làm cơ sở cho việc điều hành ngân sách năm sau tốt hơn.

4.2. Tăng cường công tác thanh tra tài chính và kiểm soát chi NSNN

Tăng cường thanh tra tài chính và kiểm soát chi là giải pháp mang tính răn đe và phòng ngừa cao. Hoạt động thanh tra cần được tiến hành thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh tiêu cực như đầu tư xây dựng cơ bản, quản lý đất đai, mua sắm công. Kết luận thanh tra phải rõ ràng, kiến nghị xử lý phải quyết liệt và việc thực hiện kết luận thanh tra phải được theo dõi, đôn đốc đến cùng. Song song với thanh tra, vai trò kiểm soát chi của Kho bạc Nhà nước cần được phát huy mạnh mẽ. KBNN phải thực hiện kiểm soát chặt chẽ các hồ sơ, chứng từ chi tiêu, từ chối thanh toán các khoản chi không đủ điều kiện, sai chế độ, tiêu chuẩn, định mức. Việc kết hợp hài hòa giữa thanh tra và kiểm soát chi sẽ tạo thành một hàng rào vững chắc, bảo vệ an toàn cho quỹ ngân sách nhà nước.

V. Kinh nghiệm từ các địa phương cho quản lý ngân sách Hà Tĩnh

Nghiên cứu kinh nghiệm quản lý ngân sách từ các địa phương khác là một kênh tham khảo quý giá để TP Hà Tĩnh tìm ra các bài học và giải pháp phù hợp. Luận văn đã phân tích thực tiễn từ huyện Thạch Hà (Hà Tĩnh), thị xã Từ Sơn (Bắc Ninh), và cả những bài học về mất cân đối ngân sách tại TP Bạc Liêu và TP Cà Mau. Kinh nghiệm của huyện Thạch Hà cho thấy tầm quan trọng của việc chủ động khai thác các nguồn thu, đặc biệt là thu từ tài nguyên khoáng sản và tiền sử dụng đất. Thị xã Từ Sơn lại là một điển hình về việc chỉ đạo quyết liệt trong công tác thu thuế và áp dụng cải cách hành chính, công nghệ thông tin. Ngược lại, bài học từ Bạc Liêu và Cà Mau là lời cảnh báo sâu sắc về hậu quả của việc buông lỏng kỷ luật tài chính, chi đầu tư vượt khả năng cân đối. Từ những kinh nghiệm này, có thể rút ra nhiều bài học thực tiễn để hoàn thiện công tác quản lý ngân sách tại TP Hà Tĩnh, tránh đi vào vết xe đổ và học hỏi những cách làm hay, sáng tạo.

5.1. Siết chặt kỷ luật tài chính và kiểm soát chu trình ngân sách

Bài học quan trọng nhất từ kinh nghiệm của các địa phương là phải luôn tuân thủ và siết chặt kỷ luật, kỷ cương tài chính – ngân sách. Tình trạng mất cân đối ngân sách tại Bạc Liêu và Cà Mau bắt nguồn từ việc không tuân thủ các quy định pháp luật trong đầu tư xây dựng cơ bản, chi tiêu vượt quá khả năng của nguồn thu. Do đó, TP Hà Tĩnh cần quản lý chặt chẽ các khoản chi, đặc biệt là chi đầu tư công. Mọi dự án phải tuân thủ nghiêm ngặt Luật Đầu tư công, Luật Đấu thầu và các quy định liên quan. Cần kiểm soát chặt chẽ toàn bộ chu trình ngân sách, từ lập dự toán đến quyết toán ngân sách, đảm bảo các quyết định chi tiêu đều dựa trên khả năng cân đối thực tế của ngân sách, loại bỏ tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào ngân sách cấp trên.

5.2. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và nâng cao trách nhiệm quản lý

Kinh nghiệm từ thị xã Từ Sơn cho thấy hiệu quả rõ rệt của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thu thuế, tạo thuận lợi cho người nộp thuế và nâng cao hiệu quả quản lý của cơ quan thuế. TP Hà Tĩnh cần đẩy mạnh việc hiện đại hóa công tác quản lý ngân sách, triển khai các phần mềm quản lý thu, kiểm soát chi, thanh toán điện tử. Bên cạnh công nghệ, yếu tố con người là quyết định. Bài học từ các địa phương thành công đều nhấn mạnh vai trò và trách nhiệm của người đứng đầu. Thủ trưởng các đơn vị dự toán phải chủ động, chịu trách nhiệm trong việc sử dụng kinh phí một cách hiệu quả, tiết kiệm. UBND thành phố cần có cơ chế giám sát và đánh giá rõ ràng, gắn trách nhiệm của lãnh đạo địa phương, ban ngành với kết quả quản lý ngân sách nhà nước tại đơn vị mình.

VI. Định hướng tương lai cho quản lý ngân sách tại TP Hà Tĩnh

Để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, công tác quản lý ngân sách tại TP Hà Tĩnh cần có một tầm nhìn và định hướng chiến lược rõ ràng. Luận văn đã phác thảo định hướng hoàn thiện cho giai đoạn đến năm 2025, đặt trong bối cảnh kinh tế có nhiều thay đổi. Quá trình hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng, sự phát triển của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và những yêu cầu mới về phát triển bền vững đều tạo ra những tác động trực tiếp đến ngân sách cấp huyện. Định hướng chung là phải xây dựng một nền tài chính công vững mạnh, minh bạch và hiệu quả. Việc quản lý ngân sách phải chuyển dần từ quản lý theo yếu tố đầu vào sang quản lý theo kết quả đầu ra. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo nguồn lực tài chính được sử dụng để phục vụ tốt nhất cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân, và xây dựng TP Hà Tĩnh trở thành một đô thị văn minh, hiện đại.

6.1. Nhận diện bối cảnh kinh tế mới và tác động đến ngân sách

Bối cảnh kinh tế mới mang lại cả cơ hội và thách thức cho công tác quản lý ngân sách. Sự phát triển của các doanh nghiệp, các khu công nghiệp trên địa bàn có thể làm gia tăng các nguồn thu ngân sách bền vững. Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa nhanh chóng cũng đặt ra áp lực lớn về nhu cầu chi ngân sách cho đầu tư cơ sở hạ tầng, xử lý các vấn đề môi trường, và đảm bảo an sinh xã hội. Các chính sách mới của trung ương về thuế, phí, lệ phí và cơ chế phân cấp quản lý cũng sẽ tác động trực tiếp đến khả năng tự chủ ngân sách của thành phố. Do đó, UBND thành phố Hà Tĩnh cần nhận diện rõ những yếu tố này để có sự điều chỉnh linh hoạt trong chính sách tài khóa, chủ động khai thác các cơ hội và ứng phó hiệu quả với các thách thức đặt ra.

6.2. Mục tiêu chiến lược hoàn thiện quản lý ngân sách đến 2025

Mục tiêu chiến lược cho giai đoạn tới là hoàn thiện công tác quản lý ngân sách một cách toàn diện. Cụ thể, cần tiếp tục đổi mới bộ máy quản lý theo hướng tinh gọn, hiệu quả. Nâng cao chất lượng lập dự toán ngân sách để đảm bảo tính khả thi và bám sát thực tiễn. Đổi mới mạnh mẽ công tác quản lý thu chi ngân sách, đảm bảo thu đúng, thu đủ, chi tiết kiệm và hiệu quả. Chú trọng nâng cao chất lượng công tác quyết toán NSNN, biến nó thành công cụ đánh giá hiệu quả điều hành hữu hiệu. Đặc biệt, cần tăng cường công tác thanh tra tài chính và kiểm soát chi để giữ vững kỷ cương, kỷ luật tài chính. Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp này sẽ góp phần xây dựng một nền tài chính công lành mạnh, là nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của TP Hà Tĩnh trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý ngân sách nhà nước tại cấp huyện đóng vai trò hạt nhân trong việc bảo đảm nguồn lực tài chính cho phát triển kinh tế - xã hội địa phương và duy trì hoạt động của bộ máy công quyền. Tại Thành phố Hà Tĩnh, trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của tỉnh Hà Tĩnh với tổng diện tích tự nhiên là 56,54 km2 và quy mô dân số đạt khoảng 140.000 người phân bổ trên 16 đơn vị hành chính gồm 10 phường và 6 xã, công tác điều hành tài khóa giai đoạn 2014–2016 giữ vị trí chiến lược trong tiến trình nâng cấp đô thị lên loại II.

Tuy nhiên, thực tiễn quản lý tài chính công trên địa bàn đặt ra nhiều vấn đề phức tạp khi nguồn thu ngân sách còn phụ thuộc lớn vào các khoản thu thiếu bền vững như tiền sử dụng đất, trong khi áp lực chi đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật và chi thường xuyên ngày càng gia tăng.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện, phân tích toàn diện thực trạng công tác lập dự toán, chấp hành và quyết toán ngân sách tại Thành phố Hà Tĩnh trong giai đoạn 2014–2016, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi cho giai đoạn 2017–2021. Ý nghĩa của nghiên cứu được lượng hóa qua mục tiêu nâng cao tỷ lệ động viên ngân sách bền vững từ thuế và phí lên hơn 10% mỗi năm, kiểm soát độ sai lệch dự toán chi dưới 5%, đồng thời tối ưu hóa hiệu quả phân bổ vốn đầu tư công, tạo đòn bẩy vững chắc cho tăng trưởng kinh tế địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của Lý thuyết Tài chính công hiện đại và Lý thuyết Phân cấp tài khóa. Hai lý thuyết này luận giải mối quan hệ giữa hiệu quả cung ứng dịch vụ công tại địa phương với mức độ tự chủ tài chính của chính quyền cơ sở.

Khung phân tích tập trung vào 4 khái niệm trọng tâm bao gồm:

• Chu trình ngân sách nhà nước: Quy trình khép kín gồm ba giai đoạn lập dự toán, chấp hành dự toán và quyết toán ngân sách.
• Cân đối ngân sách địa phương: Nguyên tắc bảo đảm tổng chi không vượt quá tổng thu theo luật định nhằm duy trì an toàn tài chính.
• Phân cấp quản lý ngân sách: Sự phân định rõ ràng thẩm quyền, nguồn thu hưởng 100%, nguồn thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm và nhiệm vụ chi giữa các cấp chính quyền.
• Cơ cấu chi ngân sách: Sự cân đối tỷ trọng giữa chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên nhằm đáp ứng mục tiêu phát triển bền vững.

Hệ thống pháp lý tham chiếu xuyên suốt gồm Luật Ngân sách Nhà nước năm 2002, Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 và Quyết định số 46/QĐ-BTC ngày 07 tháng 01 năm 2013 của Bộ Tài chính quy định về quy trình thanh tra tài chính ngân sách cấp huyện.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo quyết toán ngân sách, báo cáo phát triển kinh tế - xã hội của UBND Thành phố Hà Tĩnh, Phòng Tài chính - Kế hoạch, Chi cục Thuế và Kho bạc Nhà nước Thành phố Hà Tĩnh trong giai đoạn 2014–2016, kết hợp với các văn bản quy phạm pháp luật và kỷ yếu nghiên cứu chuyên ngành.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 16 đơn vị hành chính cấp xã, phường trực thuộc (10 phường nội thành và 6 xã ngoại thành) cùng hơn 30 đơn vị dự toán thụ hưởng ngân sách trên địa bàn thành phố. Phương pháp chọn mẫu xác thực mục tiêu toàn bộ được áp dụng nhằm bao quát toàn bộ các đơn vị thụ hưởng và tạo lập nguồn thu, giúp phản ánh trung thực bức tranh tài chính công cấp huyện.

Đề tài sử dụng phối hợp các phương pháp phân tích:

• Phương pháp logic - lịch sử: Đánh giá sự phát triển của thể chế tài chính và quá trình điều hành ngân sách qua các thời kỳ.
• Phương pháp phân tích - tổng hợp: Bóc tách từng sắc thuế, từng khoản chi để khái quát hóa thành các quy luật biến động.
• Phương pháp so sánh: Đối chiếu số thực hiện với dự toán được giao qua từng năm (tính toán tỷ lệ % thực hiện so với dự toán).

Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này xuất phát từ đặc thù nghiên cứu tài chính công đòi hỏi tính chính xác của số liệu kế toán, tính tuân thủ pháp lý và khả năng chỉ ra khoảng cách giữa kế hoạch lập dự toán với kết quả thực thi trong chu trình ngân sách 3 năm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng quản lý ngân sách tại Thành phố Hà Tĩnh giai đoạn 2014–2016 ghi nhận 4 phát hiện quan trọng:

• Quy mô thu ngân sách tăng trưởng nhưng cơ cấu thiếu bền vững: Tổng thu ngân sách trên địa bàn duy trì đà tăng trưởng qua các năm, tuy nhiên nguồn thu cân đối tại chỗ phụ thuộc rất lớn vào tiền sử dụng đất, chiếm tỷ trọng từ 40% đến hơn 50% trong tổng thu ngân sách thành phố được hưởng. Trong khi đó, các nguồn thu ổn định từ hoạt động sản xuất kinh doanh như thuế công thương nghiệp ngoài quốc doanh chỉ đạt khoảng 20-25% tổng thu.
• Chấp hành dự toán thu có sự chênh lệch lớn giữa các sắc thuế: Một số khoản thu vượt dự toán cao như thuế thu nhập doanh nghiệp (đạt trên 140% dự toán ở một số thời điểm) và lệ phí trước bạ (đạt trên 67% đến hơn 100% dự toán). Ngược lại, việc thu thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và thu nợ đọng thuế từ các hộ kinh doanh cá thể vẫn tồn đọng nhiều vướng mắc, tỷ lệ thất thu ước tính khoảng 10-15% tại khu vực nông thôn và ven đô.
• Cơ cấu chi chuyển dịch tích cực theo hướng đầu tư phát triển: Tỷ trọng chi đầu tư phát triển được nâng lên mức khoảng 35-45% tổng chi ngân sách thành phố nhằm phục vụ mục tiêu hoàn thiện kết cấu hạ tầng đô thị loại II. Chi thường xuyên chiếm khoảng 55-65%, trong đó chi cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo chiếm trên 40% tổng chi thường xuyên, chi quản lý hành chính được kiểm soát nhưng vẫn chiếm tỷ lệ từ 15-18%.
• Chất lượng lập dự toán và quyết toán ngân sách cơ sở còn hạn chế: Tình trạng dự toán thu chi phải điều chỉnh bổ sung trong năm diễn ra phổ biến với biên độ dao động từ 10% đến 20% so với dự toán đầu năm được HĐND thành phố phê chuẩn, phản ánh năng lực dự báo tài chính tại 16 xã, phường còn yếu.

Chỉ tiêu tài chính	Thực hiện giai đoạn 2014 - 2016	Mục tiêu định hướng 2017 - 2021	Đánh giá xu hướng
Tỷ trọng tiền sử dụng đất / Tổng thu	40% - 50%	Giảm xuống dưới 30%	Giảm phụ thuộc nguồn thu một lần
Tỷ trọng thuế sản xuất KD / Tổng thu	20% - 25%	Tăng lên trên 35%	Nuôi dưỡng nguồn thu bền vững
Tỷ lệ chi đầu tư phát triển / Tổng chi	35% - 45%	Duy trì 40% - 45%	Tập trung hạ tầng đô thị loại II
Tỷ lệ chi thường xuyên / Tổng chi	55% - 65%	Giảm còn 55% - 60%	Triệt để tiết kiệm chi hành chính
Tỷ lệ sai lệch dự toán đầu năm	10% - 20%	Giảm xuống dưới 5%	Nâng cao chất lượng dự báo

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những tồn tại trên bắt nguồn từ cả yếu tố khách quan và chủ quan. Về khách quan, thị trường bất động sản biến động mạnh khiến nguồn thu từ đất không ổn định; hệ thống văn bản pháp luật về phân cấp tài khóa giữa cấp tỉnh và cấp huyện trong giai đoạn chuyển giao Luật NSNN còn chồng chéo. Về chủ quan, đội ngũ cán bộ tài chính - kế toán tại các xã, phường còn thiếu kinh nghiệm trong việc áp dụng phương pháp lập ngân sách theo kết quả đầu ra; công tác phối hợp giữa Chi cục Thuế, Phòng Tài chính - Kế hoạch và Kho bạc Nhà nước trong chia sẻ dữ liệu thu nộp thuế chưa thực sự đồng bộ.

Khi so sánh với kinh nghiệm quản lý tại các địa phương khác, nghiên cứu chỉ ra những bài học sâu sắc:

• Huyện Thạch Hà (Hà Tĩnh) thành công trong việc lập đoàn liên ngành xử lý triệt để nợ thuế tài nguyên khoáng sản, thu về hàng trăm triệu đồng nợ đọng, đồng thời đạt 46,8% dự toán cả năm chỉ trong 8 tháng đầu năm 2014.
• Thị xã Từ Sơn (Bắc Ninh) kiểm soát tốt nguồn thu thông qua hiện đại hóa quản lý thuế và phối hợp với các ngân hàng thương mại.
• Ngược lại, bài học mất cân đối ngân sách tại Thành phố Cà Mau giai đoạn 2014–2015 (khi chi vượt thu hơn 90 tỷ đồng do nợ đọng xây dựng cơ bản không có nguồn bù đắp) là lời cảnh báo nghiêm khắc cho Thành phố Hà Tĩnh trong việc kiểm soát tiến độ giải ngân đầu tư công.

Dữ liệu thu chi của Thành phố Hà Tĩnh nếu được trực quan hóa qua biểu đồ cột chồng theo thời gian sẽ minh họa rõ nét xu hướng thu hẹp khoảng cách giữa chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển, đồng thời biểu đồ cơ cấu nguồn thu sẽ chỉ rõ mức độ rủi ro khi cột thu tiền sử dụng đất biến động bất thường qua từng quý.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách tại Thành phố Hà Tĩnh giai đoạn 2017–2021, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Đổi mới quy trình và nâng cao chất lượng lập dự toán ngân sách: UBND Thành phố Hà Tĩnh chỉ đạo Phòng Tài chính - Kế hoạch chuyển đổi phương thức lập dự toán theo các yếu tố đầu vào truyền thống sang phương pháp lập dự toán gắn với kết quả công việc và mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Mục tiêu đặt ra là kiểm soát độ sai lệch giữa dự toán và thực hiện dưới 5% từ năm 2018, hoàn thành chuẩn hóa quy trình phân bổ ngân sách cho 100% đơn vị dự toán trước ngày 31 tháng 12 hàng năm.
• Tăng cường quản lý thu và chống thất thu ngân sách bền vững: Chi cục Thuế Thành phố chủ trì, phối hợp với UBND 16 xã, phường tổng rà soát toàn bộ các cơ sở kinh doanh, hộ cá thể và doanh nghiệp ngoài quốc doanh; phấn đấu tốc độ tăng thu từ thuế, phí đạt từ 10% đến 12% mỗi năm. Thiết lập cơ chế giám sát nguồn thu từ đất đai và tài nguyên, bảo đảm thu đúng, thu đủ và xử lý dứt điểm trên 90% các khoản nợ đọng thuế kéo dài trong giai đoạn 2018–2020.
• Tái cơ cấu và siết chặt kỷ luật chi ngân sách nhà nước: Kho bạc Nhà nước Thành phố phối hợp với Phòng Tài chính - Kế hoạch thực hiện kiểm soát chi nghiêm ngặt theo đúng định mức và tiêu chuẩn. Cắt giảm tối thiểu 10% các khoản chi thường xuyên mang tính khánh tiết, hội nghị, xe công; tập trung nguồn vốn chi đầu tư phát triển đạt tỷ lệ tối thiểu 40% tổng chi ngân sách để hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật đô thị loại II trước năm 2020. Nghiêm cấm bố trí vốn cho các công trình chưa có trong kế hoạch đầu tư công trung hạn nhằm ngăn chặn phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản.
• Kiện toàn bộ máy và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong giám sát tài chính: UBND Thành phố tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên môn về Luật NSNN năm 2015 cho 100% cán bộ tài chính cấp xã, phường trước năm 2019; triển khai hệ thống phần mềm quản lý ngân sách tập trung, kết nối liên thông dữ liệu giữa Thuế - Tài chính - Kho bạc, rút ngắn thời gian thẩm định và phê duyệt quyết toán ngân sách xuống dưới 30 ngày làm việc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang giá trị thực tiễn và học thuật sâu sắc, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Cán bộ lãnh đạo và chuyên viên quản lý tài chính cấp quận, huyện, thị xã: Luận văn cung cấp khung tham chiếu thực tiễn về kỹ năng điều hành cân đối thu chi, kinh nghiệm xây dựng dự toán và biện pháp phòng ngừa rủi ro nợ đọng xây dựng cơ bản tại các đô thị đang trong quá trình nâng cấp, mở rộng diện tích.
• Chính quyền và ban tài chính xã, phường: Nắm vững quy trình quản lý ngân sách cơ sở, phương pháp khai thác nguồn thu từ phí, lệ phí, quản lý quỹ đất công ích và kỹ thuật lập báo cáo quyết toán tài chính minh bạch theo đúng Luật Ngân sách Nhà nước.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính - Ngân hàng: Tìm thấy nguồn tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu tài chính công, cách thức tiếp cận và xử lý số liệu thứ cấp, cũng như khung phân tích so sánh giữa các mô hình quản lý ngân sách cấp huyện tại Việt Nam.
• Cơ quan thanh tra, kiểm tra và cơ quan dân cử (HĐND cấp huyện, tỉnh): Sử dụng các tiêu chí đánh giá hiệu quả chi tiêu công và quy trình kiểm soát của luận văn làm căn cứ nâng cao chất lượng hoạt động giám sát, thẩm tra báo cáo quyết toán ngân sách định kỳ.

Câu hỏi thường gặp

Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 mang lại những điểm mới nào cho công tác quản lý ngân sách cấp huyện?
Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 mở rộng quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình của HĐND cấp huyện, quy định chi tiết thời gian lập dự toán và rút ngắn chu trình quyết toán ngân sách. Đồng thời, luật siết chặt kỷ luật tài khóa bằng cách nghiêm cấm bố trí vốn đầu tư khi chưa xác định rõ nguồn vốn, giúp giảm thiểu tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản tại 16 xã, phường.

Tại sao Thành phố Hà Tĩnh cần giảm tỷ trọng thu từ tiền sử dụng đất?
Tiền sử dụng đất là khoản thu một lần, phụ thuộc hoàn toàn vào quy hoạch quỹ đất và chu kỳ đóng băng hay sốt nóng của thị trường bất động sản. Việc dựa quá nhiều vào nguồn thu này (vốn chiếm 40-50% ngân sách địa phương) tạo ra sự bấp bênh lớn. Thành phố cần chuyển dịch sang các nguồn thu bền vững từ hoạt động sản xuất kinh doanh và thương mại dịch vụ với mức tăng trưởng mục tiêu 10-12% hàng năm.

Năng lực của bộ máy tài chính cấp xã, phường ảnh hưởng như thế nào đến chu trình ngân sách?
Xã, phường là cấp cơ sở trực tiếp tạo lập dự toán ban đầu và quản lý thu chi thực tế trên địa bàn 56,54 km2 của thành phố. Nếu trình độ kế toán cơ sở hạn chế, các dự toán gửi lên sẽ thiếu chính xác, dẫn đến việc phải điều chỉnh dự toán thành phố từ 10% đến 20%, gây chậm trễ trong công tác quyết toán và làm giảm hiệu lực giám sát của HĐND.

Bài học mất cân đối ngân sách tại Thành phố Cà Mau mang lại cảnh báo gì cho Thành phố Hà Tĩnh?
Thành phố Cà Mau từng mất cân đối hơn 90 tỷ đồng trong giai đoạn 2014–2015 do cho phép nhà thầu triển khai dự án khi chưa cân đối được nguồn vốn thực thu. Thành phố Hà Tĩnh cần tuân thủ nghiêm nguyên tắc chỉ duyệt dự án khi đã bảo đảm nguồn thanh toán, kiên quyết không để nợ đọng đầu tư công vượt quá khả năng chi trả của ngân sách địa phương.

Làm thế nào để nâng cao tính minh bạch trong quyết toán ngân sách cấp huyện?
Thành phố cần thực hiện nghiêm túc Quyết định số 46/QĐ-BTC về quy trình thanh tra, công khai toàn bộ số liệu dự toán và quyết toán trên cổng thông tin điện tử, đồng thời ứng dụng thanh toán qua hệ thống Kho bạc Nhà nước điện tử nhằm kiểm soát 100% các khoản chi thường xuyên và giải ngân vốn đầu tư công theo đúng tiến độ.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện, phân tích sâu sắc các mối quan hệ phân cấp tài khóa và các nguyên tắc điều hành tài chính công theo quy định pháp luật.
• Đánh giá toàn diện bức tranh thực trạng thu chi ngân sách tại Thành phố Hà Tĩnh giai đoạn 2014–2016 trên phạm vi 16 đơn vị hành chính cơ sở, chỉ rõ thành tựu gia tăng quy mô nguồn vốn phục vụ phát triển hạ tầng đô thị.
• Nhận diện chính xác 4 hạn chế then chốt gồm: nguồn thu phụ thuộc vào đất đai, độ sai lệch dự toán còn từ 10-20%, thất thu thuế ngoài quốc doanh và năng lực quản lý ngân sách cấp xã chưa đồng đều.
• Rút ra bài học thực tiễn từ các địa phương như Thạch Hà, Từ Sơn và Cà Mau, từ đó xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá có tính ứng dụng cao gắn với lộ trình nâng cấp đô thị loại II giai đoạn 2017–2021.
• Khẳng định tính cấp thiết của việc kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý ngân sách hướng tới tầm nhìn tài chính bền vững đến năm 2025.

Để tối ưu hóa công tác quản trị tài chính công địa phương, các nhà quản lý và chuyên gia phân tích hãy ứng dụng ngay các khung phân tích và giải pháp trong luận văn vào thực tiễn điều hành ngân sách tại cơ quan, đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về quản lý ngân sách cấp huyện. Chương 2: Phương pháp và thiết kế của luận văn Chương 3: Thực trạng quản lý ngân sách tại Thành phố Hà Tĩnh 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chương 4: Định hướng và giải pháp hoàn thiện công tác quản lý ngân sách tại Thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH CẤP HUYỆN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 1.1 Tình hình nghiên cứu về quản lý ngân sách cấp huyện Trong những năm gần đây, tại Việt Nam đã có nhi ều công trình nghiên cứu về quản lý NSNN từ quy mô cấp quốc gia cho đến cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã. Có thể kể đến một số công trình tiêu biểu nhƣ: Báo cáo tham luận "Ý kiến tham gia sửa đổi, bổ sung Luật Ngân sách Nhà nước năm 2002" của tác giả Đặng Văn Thanh trình bày t ại Tọa đàm góp ý hoàn thiện dự thảo Luật NSNN, Hội Luật gia Việt Nam tổ chức, ngày 14/01/2014, Hà Nội.

Trong báo cáo của mình; tác giả cho rằng, Luật NSNN 2002 đi vào cuộc sống đã phát huy mạnh mẽ tiềm năng đất nƣớc, đảm bảo phát triển NSNN nhanh và vững chắc, trên cơ sở tăng quyền chủ động, trách nhiệm của địa phƣơng và các Bộ, ngành trong việc quản lý tài chính ngân sách đƣợc phân cấp; xây dựng nền tài chính lành mạnh, công khai, tăng cƣờng k ỷ cƣơng, kỷ luật, thực hiện chế độ trách nhiệm của thủ trƣởng đơn vị sử dụng ngân sách. Tuy nhiên, Luật NSNN 2002 cũng cho thấy không ít vƣớng mắc và bộc lộ những hạn chế cần phải sửa đổi bổ sung. Một trong những đề nghị sửa đổi bổ sung đáng chú ý là xác đ ịnh mức độ tập trung và phân cấp trong quản lý điều hành ngân sách , theo đó nội dung phân cấp cần rõ ràng hơn, sâu hơn. Trao quyền và trách nhiệm cho HĐND tỉnh quyết định ngân sách Địa phƣơng.

Ngoài ra, không nên giao quyền và trách nhiệm về NSNN nhƣ nhau đối với các địa phƣơng mà cần tính đến đă ̣c thù của các địa phƣơng. Làm đƣợc nhƣ vậy sẽ giảm dần việc lồng ghép trong ngân sách, phát huy cao độ tính chủ động, sáng tạo của các cấp chính quyền. Bài báo "Một số vấn đề pháp lý về phân cấp quản lý ngân sách Nhà nước ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay" của tác giả Lê Thị Thu Thủy đăng trên Tạp chí khoa học - Đại học Quốc gia Hà Nội, chuyên san Luật học số 26 (2010). Trong công trình nghiên cứu của mình, tác giả đƣa ra những kiến nghị nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật quy định về lĩnh vực nghiên cứu.

Có hai kiến nghị đƣợc chú ý trong 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] nghiên cứu: Một là, kiến nghị bổ sung luật và các văn bản hƣớng dẫn luật theo hƣớng tăng quyền chủ động về quản lý NSNN cho địa phƣơng. Hai là, kiến nghị thời hạn NSNN là trung hạn (5 năm) thay vì một năm nhƣ hiện nay đang quy định. Đề tài luận án tiến sĩ quản lý hành chính công tại Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh "Phân cấp quản lý ngân sách Nhà nước ở Việt Nam hiện nay" (2013), của tác giả Lê Toàn Thắng. Trong luận án nghiên cứu của mình tác giả đã h ệ thống hóa lý lu ận về phân cấp quản lý Nhà nƣớc; thông qua nghiên cứu thực trạng về phân cấp quản lý ngân sách nhà nƣớc ở Việt Nam trƣớc khi ban hành luật NSNN 2002 và sau khi ban hành luật, tác giả đã có những đánh giá những ƣu điểm và chỉ ra tồn tại.

Một trong những tồn tại đƣợc tác giả chú trọng nghiên cứu đó là phân c ấp quản lý NSNN ở Việt Nam vẫn thực hiện theo phƣơng thức quản lý theo các yếu tố đầu vào, tồn tại này làm cho hiệu quả sử dụng NSNN chƣa cao. Ngoài ra, còn có r ất nhiều công trình nghiên cứu và bài viết khác về quản lý NSNN ở cấp vĩ mô hoă ̣c trên ph ạm vi một tỉnh, thành phố, huyện và xã. Các công trình đã đề cập đến nhiều khía cạnh của hoạt động quản lý NSNN; khía cạnh về ban hành Luật pháp, chính sách, chế độ về NSNN, về chu trình ngân sách nhà nƣớc, về hoạt động quản lý thu chi, về thanh tra, kiểm tra và kiểm toán việc thực hiện NSNN. Tình hình nghiên cứu kinh nghiệm về quản lý ngân sách cấp huyện Đề tài luận văn thạc sĩ kinh tế tại Đại học Kinh tế - ĐHQGHN "Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách cấp huyện của tỉnh Hưng Yên" (2014), của tác giả Vũ Thành Nam.

Trong công trình nghiên cứu, tác giả đã hệ thống hóa lý luận cơ bản về quản lý ngân sách nhà nƣớc cấp huyện; thông qua nghiên cứu thực trạng về công tác quản lý NSNN tại thành phố Hƣng Yên và huyện Khoái Châu, tác giả đã chỉ ra những mă ̣t h ạn chế cần khắc phục nhƣ vấn đề mất cân đối trong nội dung thu ngân sách và tình trạng nguồn thu ngân sách phụ thuộc chủ yếu vào nguồn thu không ổn định là tiền sử dụng đất. Đề tài luận văn thạc sĩ kinh tế tại Đại học Kinh tế - ĐHQGHN "Quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh" (2015), của tác giả Nguyễn Quốc Anh. Trong công trình nghiên cứu , tác giải đã thông qua công tác quản lý ngân sách nhà nƣớc càng cần phải đƣợc chú trọng để khơi dậy , khai thác nguồn thu, phân bổ và sử dụng hợp lý các khoản chi nhằm thúc đẩy sản xuất phát triển. Thực tế 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thời gian qua, công tác quản lý ngân sách nhà nƣớc tại huyện Đức Thọ có sự chuyển biến tích cực, thể hiện ở việc đã khai thác hợp lý các nguồn lực tài chính tiềm năng và sẵn có tại địa phƣơng và thực hiện phân phối các khoản chi hợp lý góp phần tạo động lực kích thích tăng trƣởng kinh tế.

- Đề tài luận văn thạc sĩ Kinh tế tại Học viện hành chính Quốc Gia "Quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh" (2016), của tác giả Lê Ngọc Hải Châu. Trên cơ sở tìm hiểu thực trạng công tác quản lý ngân sách tại Huyện Can Lộc về thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội của huyện Can Lộc. Từ đó, tác giả đã đề xuất những giải pháp mang tính khả thi đối với huyện Can Lộc trong công tác quản lý ngân sách cấp huyện, tại Huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Nhƣ vậy, đã có nhiều công trình nghiên cứu về QLNS cấp huyện ở những khía cạnh khác nhau.

Tuy nhiên, cho đến nay chƣa có công trình nào nghiên cứu một cách có hệ thống về QLNS tại Thành phố Hà Tĩnh. Cơ sở lý luận về quản lý ngân sách nhà nƣớc cấp huyện 1. Khái niệm * Ngân sách nhà nƣớc NSNN là một phạm trù kinh tế, lịch sử gắn liền với sự hình thành và phát triển của Nhà nƣớc và của hàng hóa, tiền tệ. Nhà nƣớc với tƣ cách là cơ quan quyền lực thực hiện duy trì và phát triển xã hội thƣờng quy định các khoản thu mang tính bắt buộc các đối tƣợng trong xã hội phải đóng góp để đảm bảo chi tiêu cho bộ máy Nhà nƣớc, quân đội, cảnh sát, giáo dục.

Trải qua nhiều giai đoạn phát triển của các chế độ xã hội, nhiều khái niệm về NSNN đã đƣợc đề cập theo các góc độ khác nhau. NSNN là công cụ rất quan trọng để tác động vào nền kinh tế nhằm thực hiện mục tiêu tăng trƣởng và công bằng xã hội, là hình thức cơ bản để hình thành và sử dụng có kế hoạch quỹ tiền tệ tập trung nhằm mở rộng sản xuất theo định hƣớng xã hội chủ nghĩa và thỏa mãn nhu cầu ngày càng tăng của nhân dân. NS đƣợc dùng để khuyến khích sử dụng hợp lý tài nguyên trong tất cả các thành phần kinh tế, các ngành sản xuất xã hội, phát huy mặt tích cực của cơ chế thị trƣờng. NSNN đƣợc sử dụng không chỉ nhằm đảm bảo sự tăng trƣởng về của cải vật chất mà còn cả sự phát triển về mặt văn hóa - xã hội.

6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] NSNN là một văn kiện lập pháp hay một đạo luật chứa đựng hay có kèm theo một bảng kê khai các khoản thu chi dự liệu cho một thời gian nào đó, là một khuôn mẫu mà các cơ quan lập pháp, hành pháp cùng các cơ quan hành chính phụ thuộc phải tuân theo. Về hình thức, các khái niệm này có sự khác nhau nhất định, tuy nhiên, chúng đều phản ánh về các kế hoạch, dự toán thu, chi của Nhà nƣớc trong một thời gian nhất định với hình thái biểu hiện là quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nƣớc và Nhà nƣớc sử dụng quỹ tiền tệ tập trung đó để trang trải cho các chi tiêu gồm: chi cho hoạt động của bộ máy Nhà nƣớc, chi cho an ninh quốc phòng, chi cho an sinh xã hội. NSNN là toàn bộ các khoản thu chi của Nhà nƣớc đã đƣợc cơ quan Nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định và đƣợc thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng nhiệm vụ của Nhà nƣớc. Trong thực tiễn hoạt động NSNN là hoạt động thu (tạo thu) và chi tiêu (sử dụng) quỹ tiền tệ của Nhà nƣớc, làm cho nguồn tài chính vận động giữa một bên là Nhà nƣớc với một bên là các chủ thể kinh tế, xã hội trong quá trình phân phối tổng sản phẩm quốc dân dƣới hình thức giá trị.

Đằng sau các hoạt động thu chi đó chứa đựng các mối quan hệ kinh tế giữa Nhà nƣớc với các chủ thể khác. Nói cách khác, NSNN phản ánh mối quan hệ kinh tế giữa Nhà nƣớc với các chủ thể kinh tế trong nền kinh tế - xã hội và trong phân phối tổng sản phẩm xã hội. Thông qua việc tạo lập, sử dụng quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nƣớc, chuyển dịch một bộ phận thu nhập bằng tiền của các chủ thể thành thu nhập của Nhà nƣớc và Nhà nƣớc chuyển dịch thu nhập đó đến các chủ thể đƣợc thụ hƣởng nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nƣớc. * Hệ thống NSNN Hệ thống NSNN là tổng thể các cấp NS gắn bó hữu cơ với nhau, có mối quan hệ liên kết chặt chẽ với nhau trong quá trình thực hiện nhiệm vụ thu chi của từng cấp NS.