MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong những năm qua, Đảng và nhà nƣớc ta đã có nhiều chủ trƣơng, đƣờng lối, chính sách tiếp tục đẩy mạnh công cuộc đổi mới đất nƣớc. Nền kinh tế từ tập trung, quan liêu, bao cấp chuyển sang nền kinh tế thị trƣờng có sự quản lý của nhà nƣớc theo định hƣớng XHCN. Những cải cách mạnh mẽ trong hệ thống chính sách đã phát huy mạnh mẽ tiềm năng kinh tế, khuyến khích năng lực sáng tạo của nhân dân, bởi thế đời sống của ngƣời dân ngày càng đƣợc nâng cao rõ rệt, cơ sở vật chất, hạ tầng đƣợc đầu tƣ phát triển.
Cùng với cải cách về kinh tế, vấn đề đổi mới về cơ chế quản lý, cải cách hành chính cũng đã đƣợc tiến hành đồng bộ, trong đó có nội dung về cải cách quản lý tài chính công. Tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý ngân sách nhà nƣớc đặc biệt là ngân sách cấp cơ sở đóng vai trò một phần quan trọng trong hệ thống ngân sách nhà nƣớc. Quản lý thu, chi ngân sách ở phƣờng, xã, thị trấn (gọi chung là cấp xã) có tầm quan trọng đặc biệt trong công tác tổ chức quản lý kinh tế, xã hội của ngƣời cán bộ quản lý tại cơ sở. Nó kiểm tra toàn bộ nguồn lực của phƣờng để từ đó đề ra quyết định điều hành hoạt động của phƣờng.
Quản lý thu, chi ngân sách là quản lý tiền, quản lý tài sản, quản lý các loại quỹ công quyền chuyên dùng ở phƣờng và quản lý các nguồn thu khác. Việc quản lý đòi hỏi các nghiệp vụ phải đƣợc quản lý thƣờng xuyên, liên tục, kịp thời, có hệ thống và khoa hoc. Việc quản lý ngân sách một cách tiết kiệm, có hiệu quả ở mỗi địa phƣơng là nhiệm vụ hết sức quan trọng hiện nay. Tân Giang là một phƣờng nằm ở trung tâm thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh.
Những năm gần đây công tác quản lý thu, chi ngân sách của phƣờng đã có nhiều đổi mới, thực hiện theo nguyên tắc quản lý tài chính và đã thu đƣợc một số kết quả nhất định. Tuy nhiên vẫn còn có những khó khăn, hạn chế so với yêu cầu 1 z của công tác hạch toán thu, chi. Một số chỉ tiêu chƣa đạt hoặc đạt thấp, mất cân đối thu chi, chƣa theo kịp so với yêu cầu đổi mới làm ảnh hƣởng đến tình hình hoạt động kinh tế xã hội của địa phƣơng. Xuất phát từ những vấn đề trên, bản thân em tiến hành nghiên cứu Luận văn thạc sỹ về “Quản lý thu, chi ngân sách của phường Tân Giang, Thành phố Hà Tĩnh”.
Với kiến thức của một học viên về lý luận và kinh nghiệm thực tế còn nhiều hạn chế nên không thể tránh khỏi những thiếu sót khi nhìn nhận đánh giá các vấn đề. Em rất mong đƣợc sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo, các cán bộ tài chính và các bạn đọc để đề tài đƣợc hoàn thiện hơn. Tình hình nghiên cứu: Hiện nay trong lý luận và thực tiễn có nhiều đề tài nghiên cứu về quản lý thu, chi ngân sách cấp phƣờng xã, thị trấn. - Luận án tiến sĩ kinh tế “Đổi mới cơ chế phân cấp quản lý ngân sách Nhà nƣớc” của tác giả Nguyễn Việt Cƣờng, trƣờng Đại học Tài chính Kế toán Hà Nội, năm 2001.
- Luận án tiến sĩ kinh tế “Hoàn thiện cơ chế phân cấp ngân sách của các cấp chính quyền địa phƣơng” của tác giả Phạm Đức Hồng, trƣờng Đại học Tài chính Kế toán Hà Nội, năm 2002. - Luận văn Thạc sĩ “Hoàn thiện quản lý ngân sách xã, phƣờng, thị trấn tại tỉnh Quảng Trị theo hƣớng tự cân đối “ của tác giả Thái Văn Ngọc, năm 2008. - Luận văn Thạc sỹ “Quản lý ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh” của tác giả Trịnh Văn Ngọc, Trƣờng Đại học Kinh tế, năm 2008 Tuy nhiên hiện nay chƣa có Luận văn nào nghiên cứu sâu, cụ thể về công tác quản lý thu, chi ngân sách của phƣờng Tân Giang, Thành phố Hà Tĩnh. Chính vì thế với cƣơng vị công tác tại địa phƣơng, với mong muốn làm tốt hơn công tác quản lý thu, chi ngân sách tại địa phƣơng cho nên Tôi đã chọn đề tài này và thông qua nghiên cứu tình hình thu, chi ngân sách của địa 2 z phƣơng để từ đó đề xuất các giải pháp làm tốt hơn nữa trong việc quản lý thu, chi ngân sách của phƣờng.
Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài Thông qua việc đánh giá tình hình thực hiện ngân sách ở Phƣờng Tân Giang, TP Hà Tĩnh để đề ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu chi ngân sách của địa phƣơng và không ngừng nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách của địa phƣơng. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu: 4. Đối tƣợng nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu tình hình quản lý thu, chi ngân sách của Phƣờng Tân Giang, thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh. Từ đối tƣợng nghiên cứu, Luận văn này giải quyết 03 câu hỏi lớn: Thứ nhất là các quy định về quản lý ngân sách cấp xã hiện nay như thế nào? Thứ hai là thực trạng quản lý thu, chi ngân sách ở phường Tân Giang Giang, Thành phố Hà Tĩnh ra sao? Thứ ba là cần có những giải pháp nào để hoàn thiện công tác quản lý thu, chi ngân sách ở phường Tân Giang, Thành phố Hà Tĩnh? 4.2 Phạm vi nghiên cứu: 4.
Phạm vi về nội dung: Đề tài tập trung vào khía cạnh phân tích công tác quản lý thu, chi ngân sách ở Phƣờng Tân Giang, TP Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh qua 2 năm 2010 – 2011, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu, chi ngân sách của địa phƣơng. Phạm vi về không gian: Đề tài tiến hành nghiên cứu trên địa bàn Phƣờng Tân Giang, TP Hà Tĩnh. Phạm vi về thời gian: Thời gian nghiên cứu đề tài: Nghiên cứu thực trạng thu - chi ngân sách phƣờng qua các năm 2010 – 2011 để viết luận văn này. Phƣơng pháp nghiên cứu: 5.
Phƣơng pháp chung: Xem xét các mối quan hệ giữa các bộ phận trong cơ chế quản lý ngân sách Nhà nƣớc và việc tận dụng cơ chế đó trong công tác quản lý ngân sách phƣờng, phƣơng pháp này đƣợc sử dụng trong suốt quá trình phân tích hiện trạng cũng nhƣ đề ra các giải pháp tăng cƣờng công tác quản lý ngân sách phƣờng. Phƣơng pháp thu thập thông tin: Phƣơng pháp này đƣợc sử dụng phổ biến trong nghiên cứu các đề tài về ngân sách Nhà nƣớc, ngân sách phƣờng, quản lý Ngân sách Nhà nƣớc các cấp, đặc biệt là ngân sách phƣờng, báo cáo dự toán và quyết tóan ngân sách đƣợc lựa chọn để nghiên cứu. Việc thu thập thông tin bao gồm thu thập thông tin từ thực nghiệm và thu thập thông tin từ tài liệu tham khảo. Thông qua phƣơng pháp này sẽ cung cấp các số liệu, thông tin chính xác làm cơ sở cho việc nghiên cứu tình hình quản lý thu, chi ngân sách trên địa bàn phƣờng Tân Giang.
Phƣơng pháp thống kê và phân tích: Thu thập số liệu bao gồm: Số liệu thứ cấp nhƣ tình hình phát triển kinh tế xã hội, tình hình dân số và lao động. Cơ sở vật chất và kỹ thuật phục vụ sự nghiệp kinh tế và đời sống nhân dân trên địa bàn, phƣơng pháp thu thập số liệu phát triển kinh tế xã hội, tiến hành điều tra số liệu của Ban tài chính, văn phòng - thống kê phƣờng. Phân tích số liệu: Sử dụng phƣơng pháp so sánh và cân đối là chủ yếu để từ đó rút ra quy luật biến động và phát triển của các vấn đề mà tài chính quan tâm 4 z 5. Phƣơng pháp so sánh đối chiếu: Vì quản lý ngân sách phƣờng là quản lý tài chính của Nhà nƣớc, quản lý có tính tuân thủ, hệ thống cao.
Để quản lý tốt cần phải luôn đối chiếu các quá trình quản lý ngân sách với Luật Ngân sách nhà nƣớc, các văn bản dƣới luật. Bởi vậy, phƣơng pháp này đƣợc dùng phổ biến trong luận văn này. Những đóng góp của luận văn: - Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về việc quản lý ngân sách cở cấp xã. - Đánh giá tình hình quản lý thu, chi ngân sách ở Phƣờng Tân Giang, Thành phố Hà Tĩnh - Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện và tăng cƣờng hơn nữa công tác quản lý và thúc đẩy việc phát triển ngân sách phƣờng.
Bố cục luận văn: Luận văn gồm có 3 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan về quản lý ngân sách nhà nƣớc cấp xã; Chƣơng 2: Thực trạng công tác quản lý ngân sách nhà nƣớc tại UBND phƣờng Tân Giang – Thành phố Hà Tĩnh; Chƣơng 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu, chi ngân sách phƣờng Tân Giang 5 z CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC Ở CẤP XÃ 1. Cơ sở lý luận về Ngân sách cấp xã 1. Khái niệm về quản lý, bản chất quản lý và quản lý nhà nước về kinh tế Trong bất kỳ lĩnh vực nào quản lý cũng đƣợc coi là một hoạt động không thể thiếu, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay có nhiều khái niệm về quản lý, tuy có khác nhau nhƣng đều khẳng định hoạt động quản lý vừa là khoa học, vừa là nghệ thuật. Quản lý chứa mối quan hệ biện chứng giữa chủ thể quản lý và đối tƣợng quản lý.
Trong đó có vai trò của ngƣời quản lý là quyết định nhƣng nó chỉ thực hiện đƣợc khi có khách thể và mọi công việc của tổ chức càng lớn thì thể chế hoạt động càng phức tạp và quản lý càng khó khăn. Quản lý cũng thƣờng đƣợc hiểu theo nghĩa là sự tác động có hƣớng của chủ thể đến đối tƣợng quản lý nhằm đạt đƣợc những kết quả mong muốn của chủ thể. Sự tác động ở đây đƣợc thể hiện qua các chức năng quản lý biểu hiện bằng các biện pháp kinh tế - xã hội, tổ chức kỷ luật và các biện pháp khác. Hoạt động quản lý đƣợc coi là một loại hình tổ chức kinh tế - xã hội, văn hóa - giáo dục, mà mục đích của nó là đạt đƣợc mục tiêu bằng sức mạnh tổng hợp của tổ chức, nên hoạt động quản lý có tính gián tiếp là sự phối hợp điều hành các lao động trực tiếp của tập thể.
Nhƣ vậy quản lý là một quá trình thực hiện hàng loạt các chức năng để đạt đƣợc một hay nhiều mục tiêu. Trong một mục tiêu nhất định gồm xác định mục tiêu dự toán, lập kế hoạch, tổ chức thực hiện ghi chép và phân tích.