mở đầu, diễn biến, kết thúc một câu chuyện, các hành động mới thể hiện đặc điểm nhân vật; sử dụng biện pháp nghệ thuật và các phương tiện thể hiện trong tình huống mới; thể hiện sự sáng tạo của trẻ trong tất cả các lĩnh vực, sản phẩm, tình huống và trong hành động. 7 download by : skknchat@gmail.com Về tổ chức hoạt động trải nghiệm và thảo luận về các hoạt động đó trong quá trình KPKH nhằm phát triển vốn từ cho trẻ: Theo hướng này có các tác giả như Smith, Humphyryes. Trong đó, Smith (2011) tập trung nêu phương pháp kích thích sự tìm hiểu thế giới thực vật của trẻ em thông qua các hoạt động như cách trồng cây, cách chăm sóc cây. Qua đó, vốn từ của trẻ về môi trường khám phá khoa học - chủ đề thế giới thực vật, được xuất hiện từ đơn giản đến phức tạp; ngoài việc cung cấp cho trẻ biết tên gọi, các bộ phận của cây xanh, hoa, quả., trẻ s biết được quá trình phát triển của cây, từ hạt nảy mầm → thành cây → đơm hoa → kết trái.
Từ đó, giáo dục cho trẻ ý thức yêu và bảo vệ cây xanh. Ngoài ra, tác giả còn chỉ ra rằng, bên cạnh việc phát triển vốn từ, hoạt động KPKH chủ đề thực vật còn giúp tích hợp thêm các hoạt động khác như toán, nhạc, thể dục. Cũng nghiên cứu hướng này, Lauren Lowry (2012) nhấn mạnh, trong quá trình khám phá thế giới thực vật, nếu trẻ thích thú và chú ý tới bộ phận nào đó của cây, hoa, quả. thì chúng ta có thể cho trẻ nhắc lại từ mới đó về tên gọi, đặc điểm, màu sắc hay công dụng.
Đây là cơ hội để cung cấp thêm vốn từ mới có liên quan cho trẻ. Theo tác giả, khi cung cấp từ mới cho trẻ, đặc biệt là trẻ 3-4 tuổi, ta không nên đưa nhiều từ cùng một lúc, mà nên tạo cơ hội, động viên, khuyến khích trẻ diễn đạt để trả lời; nên kết hợp dùng cử chỉ, điệu bộ, nét mặt để trẻ hiểu sâu hơn từ mới đó [37]. Tìm hiểu về việc cho trẻ thực hành trải nghiệm trong hoạt động KPKH, Janet Humphyryes (2005) cho rằng: trẻ từ 0-6 tuổi luôn khám phá thế giới bằng các giác quan. Trẻ có thể hiểu tốt hơn khi tham gia vào các hoạt động mà qua đó chúng có thể giao tiếp được trực tiếp với thế giới tự nhiên.
Giáo viên nên lựa chọn những gì trẻ hứng thú và muốn tìm hiểu. Để giúp trẻ thực hiện được điều này, người lớn cần cho trẻ ra ngoài trời để trẻ được hòa mình vào môi trường tự nhiên và dành thời gian để khám phá nó nhờ các giác quan [15]. Tác giả Christine Chen - nhà sáng lập và Chủ tịch Hiệp hội các nhà giáo dục mầm non Singapore (AECES), Chủ tịch Hiệp hội giáo dục mầm non Thế 8 download by : skknchat@gmail.com giới (ACEI) cho rằng phong trào cấp tiến nhìn nhận giáo dục là một quá trình xã hội và lớp học được tổ chức như một cộng đồng trong đó học sinh học cách cộng tác với nhau và với thầy giáo viên. Giáo dục cấp tiến dạy trẻ các kỹ năng của thế kỷ 21 với 3 kỹ năng: Giao tiếp - Cộng tác - Sáng tạo.
Theo Christine Chen, những phương pháp, tiếp cận tiên tiến và các xu thế trong giáo dục mầm non của thế giới đang được Singapore và các nước áp dụng trong xây dựng chương trình giáo dục mầm non là mô hình Bank street, Montessori và Đa trí tuệ [dẫn theo 1]. Tất cả các nhà nghiên cứu đã thống nhất đánh giá vai trò quan trọng trong hoạt động học, hoạt động chơi với trẻ mầm non trong các lĩnh vực phát triển và hoạt động khám phá môi trường khoa học là một trong những hoạt động đặc thù của trẻ mẫu giáo, tạo môi trường cho trẻ mẫu giáo khám phá khoa học có vai trò quan trọng đặc biệt là quản lý xây dựng môi trường khám phá khoa học cho trẻ ở các trường mầm non. Từ những quan điểm trên đã cho ta một cách nhìn cơ bản về sự cần thiết của việc xây dựng môi trường khám phá khoa học cho trẻ. Những nghiên cứu ở trong nước Khám phá khoa học giúp cho trẻ mẫu giáo phát triển toàn diện về các mặt trí tuệ, nhận thức, đạo đức, thẩm mĩ, thể lực và lao động.
Vì thế, đây là chủ đề được các nhà nghiên cứu cũng như các giáo viên quan tâm. Tác giả Đinh Thị Thu Hằng trong bài viết “Thiết kế thí nghiệm trong hoạt động khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo ở trường mầm non” đã nhận định hoạt động khám phá khoa học là hoạt động giúp trẻ nhận biết về các sự vật, hiện tượng ở xung quanh. Trong hoạt động khám phá khoa học, trẻ trải qua việc học là trải qua một tiến trình tìm tòi, khám phá, thử nghiệm và sáng tạo. Điều này giúp trẻ hình thành các năng lực tư duy, khả năng phán đoán và giải quyết vấn đề, nuôi dưỡng lòng say mê khám phá, đấy là những tiền đề cần thiết cho trẻ trong suốt cuộc đời.
Nếu đưa những thí nghiệm vào hoạt động khám 9 download by : skknchat@gmail.com phá khoa học, biến những hoạt động này thành những hoạt động khám phá bổ ích thì trẻ s trở thành nhân tố chủ động trong việc chiễm lĩnh tri thức. Đối với trẻ 5-6 tuổi ở trường Mầm non, thay vì cung cấp kiến thức theo con đường có sẵn, việc thiết kế thí nghiệm trong hoạt động khám phá khoa học là một phương thức giáo dục bổ ích, hiệu quả [12]. Tác giả Nguyễn Thị Ngọc Châu trong bài viết “Một số nghiên cứu về tổ chức hoạt động khám phá khoa học nhằm phát triển vốn từ cho trẻ mẫu giáo” đã nhận định thực tế ở các trường mầm non, khi tổ chức hoạt động KPKH, giáo viên thường chú trọng tới mục tiêu phát triển nhận thức mà ít chú ý đến phát triển ngôn ngữ nói chung, phát triển vốn từ cho trẻ nói riêng. Hiện tượng “giáo viên nói nhiều, làm nhiều hơn trẻ” còn khá phổ biến.
Trẻ chưa có nhiều cơ hội được giao tiếp, chia sẻ, diễn đạt ý tưởng của mình; các hoạt động KPKH chưa tạo được môi trường ngôn ngữ tích cực cho trẻ. Đa số giáo viên còn gặp khó khăn trong quá trình tìm kiếm những biện pháp tổ chức hoạt động KPKH nhằm phát triển vốn từ cho trẻ. Những nhược điểm, khó khăn này cần được nghiên cứu tìm kiếm các biện pháp khắc phục nhằm nâng cao chất lượng giáo dục phát triển ngôn ngữ cho trẻ nói chung, phát triển vốn từ cho trẻ nói riêng [3]. Tác giả Trần Viết Nhi trong bài viết “Rèn luyện kỹ năng sử dụng sơ đồ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua hoạt động khám phá khoa học” đã khẳng định hoạt động KPKH cho phép GV lồng ghép các phương pháp, biện pháp rèn luyện kỹ năng sử dụng sơ đồ cho trẻ dưới hình thức vui chơi một cách hiệu quả mà không gây nhàm chán.
Với những lí do đó, hoạt động KPKH ở trường mầm non tạo ra nhiều cơ hội để GV áp dụng các biện pháp rèn luyện kỹ năng sử dụng sơ đồ cho trẻ mầm non [17]. Tác giả Hồ Thị Tường Vân trong công trình “Biện pháp tổ chức hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5 - 6 tuổi trong trường mầm non tại thành phố Hồ Chí Minh” đã xác định và hệ thống hóa lí luận về biện pháp tổ chức hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5 - 6 tuổi trong trường mầm non, từ đó làm rõ 10 download by : skknchat@gmail.com thực trạng của các biện pháp tổ chức hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5 - 6 tuổi trong trường mầm non và chỉ ra những nguyên nhân của thực trạng, đề xuất một số biện pháp tổ chức hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5 - 6 tuổi trong trường mầm non [33]. Tác giả Vũ Thị Thu Hoài trong bài viết “Quy trình tổ chức thực hành thường xuyên bộ môn “phương pháp cho trẻ mầm non khám phá khoa học về môi trường khám phá khoa học” ở trường cao đẳng sư phạm” đã khẳng định phương pháp cho trẻ mầm non khám phá khoa học về môi trường khám phá khoa học cần được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như thực hành ở trường sư phạm, kiến tập ở trường mầm non, thực hành ở trường mầm non. Bài viết có ý nghĩa đối với hoạt động thực hành của sinh viên sư phạm mầm non [13].
Tác giả Phạm Thị Thu Thủy trong “Sử dụng phương pháp vấn đáp trong học phần Phương pháp cho trẻ khám phá khoa học về môi trường khám phá khoa học”, đã phân tích hình thức dạo chơi trong thiên nhiên (dạo chơi có mục đích quan sát đối tượng) là nhu cầu không thể thiếu đối với trẻ mầm non, nó mang lại cho trẻ không khí trong lành, thỏa mãn nhu cầu về vận động, nhu cầu tiếp nhận thông tin qua khám phá thiên nhiên. Mặt khác, tác giả đã làm rõ sự phối hợp, hòa quyện và bổ sung cho nhau về các mặt giáo dục, nhằm phát huy tối đa khả năng của trẻ trong hoạt động chung có chủ đích học tập được tổ chức thông qua các hoạt động giáo dục theo hệ thống chủ điểm [27]. Bộ sách “Giáo án tổ chức hoạt động khám phá khoa học về môi trường khám phá khoa học lớp mẫu giáo 3-4 tuổi” và “Giáo án tổ chức hoạt động khám phá khoa học về môi trường khám phá khoa học lớp mẫu giáo 5-6 tuổi” của tác giả Nguyễn Kim Dung, Trần Phương Hà, Nguyễn Ngọc Huyền, Đào Hoàng Mai, Phạm Lâm Nguyệt, Trần Kim Uyên, nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (Theo chương trình giáo dục mầm non mới) [7,8], được thiết kế ế theo các hoạt động giáo dục với mục đích giúp giáo viên lựa chọn các giáo án phù hợp với từng chủ đề để đưa vào dạy học theo các lĩnh vực phát triển 11 download by : skknchat@gmail.com của trẻ như: Lĩnh vực phát triển nhận thức, lĩnh vực phát triển ngôn ngữ, lĩnh vực phát triển thẩm mĩ, lĩnh vực phát triển thể chất, lĩnh vực phát triển tình cảm và kỹ năng xã hội. Trong các tài liệu“Giáo trình tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ mầm non” của tác giả Đinh Văn Vang, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam [32]; “Hướng dẫn cho trẻ từ 3-6 tuổi khám phá môi trường khám phá khoa học qua các thí nghiệm đơn giản” do tác giả Phạm Thị Yến chủ biên, NXB Giáo dục Việt Nam [35].
đã xây dựng, hướng dẫn chi tiết các hoạt động vui chơi, khám phá môi trường khám phá khoa học qua những hoạt động vui vẻ, có ích, thiết thực.